ادامزات ارمانىمەن استاسقان باستاما

قازاقستان پرە­زي­دەنتىنىڭ جاھاندىق قاۋىپ­سىز­دىك جانە يادرولىق قارۋسىزدانۋ جونىندەگى كوشباس­شى­لىعى الەم نازارىندا لينن پاسكوۋ, بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى: – مەنىڭ ويىمشا, قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اسا ماڭىزدى ستراتەگيالىق شەشىم قابىل­دادى جانە ونىڭ يادرو­لىق سىناقتاردى توقتاتۋ, ورتا­لىق ازيادا يادرولىق قارۋدان ازات ايماق قۇرۋ جونىندەگى باستاماسى دەر كەزىندەگى وتە وزەكتى ماسەلە. بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ بۇرىنعى سەمەي پوليگونى اۋماعىنا بار­عان ساپارى بارىسىندا ءبىز ءسىز­دەر­دىڭ پرەزيدەنتتەرىڭىزدىڭ يادرولىق قارۋلانۋعا قارسى باستاماسى ءسوز جۇزىندە ەمەس, ءىس جۇزىندە جۇمىس ىستەپ جاتقانىنا كوزىمىز جەتتى. ايماقتاعى قازاقستاننىڭ كوش­باس­شىلىعى – بۇل بۇگىندە بۇكىل الەم ءۇشىن داۋسىز اقيقات. دجوناتان گرانوف, جاھان­دىق قاۋىپسىزدىك ينستيتۋتىنىڭ پرەزيدەنتى: – قازاقستاننىڭ ءوز جەرى اۋماعىندا جاسالعان بارلىق ياد­رو­لىق سىناقتان كەيىن يادرولىق قارۋعا تىيىم سالۋ تۋرالى ايتۋعا تولىق مورالدىق قۇقىعى بار. قازاقستان ادامزاتتىڭ بولاشاعى يادرولىق قارۋسىز بولۋى كەرەكتىگى تۋرالى بارلىق داۋسىمەن ءمالىم­دەيدى. بۇكىل ادامزات بۇل باس­تا­ماعا بارىنشا قولداۋ كورسەتەدى. پرەزيدەنت نازارباەۆ جاڭا كىتابىندا قازاقستان يسلام مەن حريستيان­نىڭ, شىعىس پەن باتىس­تىڭ دامۋىنىڭ جانە ءداستۇر­لەرى­نىڭ توعىسقان جەرىندە تۇرعان­دى­عىن, سونىمەن بىرگە بۇل قۇندى­لىق­تاردى ۇيلەسىممەن جالعاس­تىرىپ كەلە جاتقاندىعىن اتاپ كورسەتەدى. ناق وسى پليۋراليزم مەن تولەرانتتىق, بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم يدەيالارىنىڭ بۇكىل الەمدە باسىمدىققا يە بولاتىن­دى­عىنا ۇمىتتەنەمىن جانە تولىق سەنەمىن. مايكل كوەن, نيۋسكۋلل ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى: – قازاقستان ورتالىق ازيا­نىڭ الەم تانىعان كوشباسشىسى. ءبىز ءۇشىن سىزدەردىڭ ەلىڭىزدىڭ باس­شىسىنىڭ يادرولىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى جانە باسقا دا ماسەلەلەر جونىندەگى پىكىرى اسا قۇندى. ءبىز قازاقستاننىڭ حالىق­ارالىق ءدا­رە­جەدەگى باستامالارىن قولدايمىز. سالا سالاح, ەگيپەتتىڭ بۇۇ-داعى وكىلدىگىنىڭ قىز­مەتكەرى: – ءبىز قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ يادرولىق ەنەرگەتيكا جانە يادرو­لىق قارۋلانۋ سالالارىنداعى قاۋىپ­سىزدىكتى قام­تاماسىز ەتۋ جونىندەگى بارلىق باستاماسىن قولداي­مىز. مەنىڭ ويىمشا, بۇكىل ادامزات بۇل ماسەلەنى قول­داي­دى جانە وعان تولىق تۇسىنىستىكپەن قارايدى. ناق وسىن­داي ماسەلە­لەر­دى تەك تەوريا جۇزىندە عانا ەمەس, ءىس جۇزىندە دە كوتەرىپ  كەلە جاتقان ءاربىر مەملەكەت اسا زور قۇرمەتكە يە بولا الادى. دجەنيفەر تەرري, حالىق­ارا­لىق قارىم-قاتى­ناس سالا­سى­نىڭ ساراپشىسى (اقش): – قازاقستان مەن اقش بارلىق سالالاردا, ونىڭ ىشىندە, يادرولىق قاۋىپسىزدىك سالاسىندا دا وتە تى­عىز باي­لانىس جاساپ كەلەدى. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى ىشىندە پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇل ماسەلە­لەر­گە ايرىق­شا نازار اۋدارىپ كەلەدى. ول يادرولىق سىناق پوليگونىن جاپتى جانە الەمدەگى ەڭ قۋاتتى يادرولىق قارۋ ارسەنالىنان باس تارتتى. اقش سىزدەردىڭ پرەزيدەنتتەرى­ڭىز­دى بىلەدى جانە قۇرمەت تۇتادى. مەليسا حولمس, بۇگىنگى زا­ماننىڭ ساياساتى جانە باسقارۋ سالاسىنىڭ ساراپشىسى: – پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نا­زار­باەۆتىڭ 1991 جىلى سەمەي پوليگونىن جاپقاندىعىن ەسكە الا وتىرىپ, تەك ءبىز قازىر عانا بۇل شارانىڭ بۇكىل ادامزات ءۇشىن قانداي ماڭىزدى تاريحي قادام بولعاندىعىن باعالاۋ مۇمكىندى­گىنە جەتىپ وتىرمىز. بۇرىن ءبىز بۇل تۋرالى ويلانعامىز جوق. ال قازاقستان ءوز ەركىمەن يادرولىق قارۋدان باس تارتقاننان كەيىن بۇكىل الەمدە قازاقستانعا دەگەن سەنىم مەن قۇرمەت بارىنشا ءوسىپ وتىر. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزى­نىڭ وسى شەشىمىمەن ەلىنىڭ تۇراق­تى دامۋىنا نەگىز قالاپ قانا قويعان جوق, سونىمەن بىرگە ول اي­ماقتىق جانە حالىقارالىق قاۋىپ­سىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى قامتا­ماسىز ەتۋگە زور ۇلەس قوستى. ءوت­كەن جىلى قازاقستان ەقىۇ-عا توراعالىق ەتتى. مەنىڭ ويىمشا, بۇل سىزدەردىڭ پرەزيدەنتتەرى­ڭىز­دىڭ وراسان زور  ەڭبەگىنىڭ جەمىسى. مارك شنايدەر, ەتنوس­ارا­لىق ءوزارا تۇسىنىستىك قورى­نىڭ پرەزيدەنتى: – قازاقستان اقش ءۇشىن عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى بۇكىل­الەم­دىك قوعامداس­تىقتىڭ ايرىقشا سەرىكتەسى بولىپ تابىلادى. سوندىقتان دا قازاق­ستاننىڭ جانە پرەزيدەنت ن.نازار­باەۆتىڭ بارلىق باستامالا­رى ماڭىزدى سيپاتقا يە. مەن قازاقستاندا ەكى رەت بولدىم. وسى ساپارلارىم بارىسىندا سىزدەردىڭ ەلدەرىڭىزدىڭ دامۋىنا, اسىرەسە, ءساۋل­ەتتى دە سال­تاناتتى استانا­نىڭ كەلبەتىنە ەرەكشە تاڭ قالدىم. قا­زاق­ستان سونىمەن بىرگە,  دىنارالىق ۇنقاتىسۋ جانە ۇلتارالىق كەلىسىم ماسەلەلەرى بويىنشا ۇلگى بولىپ تابىلادى. مەن قا­زاقستاندا بارلىق كونفەسسيالار اراسىنداعى ءوزارا سىي­لاس­تىق پەن تولەرانتتىقتىڭ ناقتى كورىنىستەرىنە كۋا بولدىم.