ادامعا كەرەگى الدىمەن جىلى ءسوز

قاي قوعامنىڭ, قاي ەلدىڭ بولسا دا باس­تى باي­لىعى الدىمەن – ادام. ادام كا­پيتالى. سول ادامنىڭ دەنى ساۋ, جانارىندا مۇڭ, كو­ڭىلىندە كىر بولماسا, ۇرپاعىنىڭ اجا­رى اشىق جۇرسە, جادى­راپ كۇلسە ەلدىڭ دە, ەل ازا­ماتتارىنىڭ دا ءجۇزى جارىق. بۇل تۇر­عىدان كەلگەندە, ەل بولىپ ەس جي­عالى, اياقتان تىك تۇرعالى قىرۋار شارۋا ات­قا­رىلدى. اناۋ جىلدارداعى قيىن كەزەڭ بىرتە-بىرتە ارتتا قالىپ, كۇدىكتى ءۇمىت جە­ڭىپ, ار­قا با­­سى­مىز كەڭەيدى. ەلباسىنىڭ تىكەلەي قام­قور­لى­عى­مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالا­سى­نا ميل­لي­اردتا­عان قارجى ءبولىنىپ, كەشە قا­لا مەن دالادا ورنى ويسىراپ قالعان مەكەمەلەر قالپىنا كەلىپ, تىڭ­­نان تىككەن وتاۋداي جاڭا ورتالىقتار بوي كوتەردى. ءبىر كەزدەرى اۋىر كۇندەر باستان كەتپەستەي, جاقسىلىققا جەتپەستەي كور­سەك ەندى وزىق تەحنيكا مەن تەحنولوگيا ەلدىگىمىزدىڭ ارقاسىندا ەمحا­نا­لارىمىزعا كەلە باستادى. ونىڭ قۇلاعىندا وينايتىن بىلىكتى ماماندار دا ءىس تەتىگىنە تابان تىرەپ, ورنىعۋ ۇستىندە. وس­ىنداي وركەن جايۋدىڭ ءبىر دايەگى استانادا كەرەگە كەرىپ, شاڭىراق كوتەرىپ, حالىققا قالتقىسىز قىزمەت كورسەتىپ جاتقان ۇلتتىق مەديتسينالىق حولدينگ دەر ەدىك. ءبىز وسى حولدينگتىڭ باسقارما توراعاسى ەلجان ءبىرتا­نوۆ­تى اڭگى­مەگە تارتقان ەدىك. – ەلجان امانتاي ۇلى, قازىرگى مە­­دي­تسيناعا باياعى تاسىلمەن, بۇرىنعى جول-جوبامەن ءجۇرۋ جاراسپايتىنىن ۋاقىت كورسەتىپ وتىر. ۇلتتىق مەدي­­تسينالىق حولدينگ قۇرىلىپ, جۇرتقا قىزمەت ەتىپ جاتقانى وزىمىزگە بەلگىلى دەسەك, ازامات­تاردىڭ اۋزىنان دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن حول­­دينگتىڭ ارا-قاتى­نا­سى قانداي ەكەن؟ ءبىرىنىڭ جۇمىسىن ەكىن­شىسى قايتا­لا­ماي ما دەگەن پىكىرلەردى ەستىپ قالا­مىز. ءسىز بۇعان نەندەي ءۋاج ايتاسىز؟ – سۇراققا جاۋاپ بەرەر الدىندا مىنا ءبىر بايلامدارىمدى ايتا كەتسەم دەيمىن. بۇرىن ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى دەن­ساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى وزگەنىڭ جەتەگىندە ءجۇردى. ءبىر ور­تا­لىقتان باسقارىلدى. ايت­سا كوندىك, ايداسا جۇردىك دەگەندەي. ەندىگى جەردە, ءتاۋ­ەل­سىزدىكتىڭ ارقاسىندا ەلباسىمىز نۇر­سۇل­تان نازارباەۆتىڭ ساليقالى ساياساتىنىڭ ناتيجەسىندە قا­زاق ەلىنىڭ دەنساۋلىق ساق­تاۋ جۇيەسى قۇرىلدى. سىرقاتتارعا سەپتىگىن تيگىزەتىن, مەديتسيناعا قاجەت تەحنيكا مەن تەحنولوگيا كەلىپ جاتىر. ارينە, الەم­دىك ستاندارتقا ساي قىزمەت كورسەتۋ جۇيەسىن ورنىقتىردىق دەۋ ءالى ەرتە. ايتسە دە ىلگەرى جىلجۋ ءىرى ىستەرگە يەك ارتىپ وتىرمىز. ءتورت قۇبىلاسى ساي دەلىنەتىن عيماراتتار سالۋ, وعان قاجەت ينۆەستيتسيا تارتۋ جۇمىسى كۇن ساناپ جاندانىپ كەلەدى. ءتيىستى مەكەمەلەردىڭ قولداۋى­مەن بۇل قادام دا وڭ شەشىمىن تابۋدا. مەديتسي­نالىق كلاستەر قالىپتاستىرۋ جۇمىسى قولعا الىنىپ, ول دا ءوز ءنا­تي­جەسىن كورسەتە باستادى. بۇل ىستە بولا­شاقتىڭ قالاسى سانالاتىن, وزگەلەرگە ۇلگى كورسەتەتىن استاناداعى مەديتسين­ا­لىق كلاستەردىڭ ءجونى بولەك دەپ وي­لايمىن. قازىر وسى جۇمىستى تياناق­تى­لىقپەن قولعا الۋدامىز. ەندى سۇراعىڭىزعا بەرەر جاۋابىم تومەندەگىدەي. بىرىنشىدەن, مينيسترلىك مەملەكەتتىك ورگان. ەلدىڭ بۇكىل دەن­ساۋلىق سالاسىنىڭ دامۋىن جوسپارلاپ, ىسكە اسىرادى جانە باعدارلايدى, باقى­لايدى. ال حولدينگ – ەمدەۋ ىسىمەن تىكەلەي اينالىساتىن, جوعارى دەڭگەيدەگى مەكەمەنىڭ ءبىرى دەۋگە بولادى. زاڭ بوي­ىنشا دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ ءۇش دەڭگەيى بار. ونىڭ ءبىرىنشىسى, العاشقى مەديتسينالىق كومەك جۇيەسى, ياعني حا­لىق­پەن تىكەلەي جۇمىس ىستەيتىن ۇيىم­دار. ەكىنشىسى, وبلىستىق, اۋداندىق اۋرۋحانالار. بۇل جەدەل جاردەم كور­سە­تۋگە نەگىزدەلگەن. ءۇشىنشىسى, جوعارى دارەجەدە مامانداندىرىلعان ارناۋلى مەكەمەلەر. بۇعان عىلىمي-زەرتتەۋ ورتا­لىقتارى, تا­عى باسقالار جاتادى. مۇن­داي مەكەمەلەر سانى بىزدە جيىرما. سو­نىڭ ىشىندەگى ەڭ ۇلكەنى ءبىزدىڭ حولدينگ دەسەك اسىرىپ ايتقاندىق ەمەس. حول­دينگ­تىڭ قۇرامىنا التى مەكەمە كىرەدى. ستراتەگيالىق جوس­پا­رىمىزدى تياناق­تادىق. – سول مەكەمەلەردى اتاي كەتسەڭىز؟ – ايتايىن, ولار: ۇلتتىق انا مەن بالا, كارديوحيريرگيالىق, رەسپۋبلي­كا­لىق دياگنوستيكالىق, نەيروحيرۋرگيا­لىق, جەدەل مەديتسينالىق كومەك كور­سە­تۋ, بالالاردى وڭالتۋ ورتالىقتارى. بۇل ورتالىقتاردىڭ ارقايسىسىنىڭ اتقا­راتىن جۇمىسى وزىنشە اۋقىمدى. وقىرمانداردىڭ نازارىنا سالا كەتەتىن تاعى ءبىر جاي, ءبىزدىڭ حولدينگ ءوت­كەن جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلە جات­قان, بولاشاقتا ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ قارا شاڭىراعى سانالاتىن «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ» ءبىر بولىگى بولىپ سا­نا­لادى. وندا مەديتسينالىق مەكتەپ, مەديتسينالىق ينستيتۋت ىرگە بەكىتەدى. عىلىمي-زەرتتەۋلەر ورتالىعى قالىپتا­سادى. ول وڭىرلەردى زەرتتەيتىن ورتالىق­تارعا اينالادى. ەڭ باستىسى, ءبىزدىڭ بۇل ۇمتىلىسىمىزبەن ەلىمىزدە بۇرىن بول­ماعان اكادەميالىق جۇيە قۇرىلادى. ونىڭ نەگىزگى باعىتى: كەلەشەكتە ءدا­رىگەرلەر سوندا ءبىلىم الادى, ءبىلىم الا ءجۇرىپ اۋرۋلاردى ەمدەيدى, سونىمەن قاتار, عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىمەن شۇعىلدانادى. وقىتۋدى تاجىريبەمەن ۇش­تاستىرادى. جيناقتالعان ءبىلىم مەن بىلىكتى الدىڭعى تولقىن كەيىنگى جاستار مەن ءبولىسىپ, جۇمىس ىستەيتىن بولادى. – دامىعان ەلدەردە ۋنيۆەرسيتەتتىك كلينيكالار بار ەمەس پە؟ – ءبىلىم مەن عىلىمدى قاتار الىپ جۇرەتىن ونداي كلينيكالار بىزدە دە بار. بىراق ونى ءداۋىر تالابىنا, حالىقتىڭ سۇ­رانىسىنا ساي ەتىپ, حالىقارالىق ستان­دارتقا نەگىزدەپ ۇيىمداستىرۋ قا­جەتتىگى تۋىنداپ وتىر. «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» ءبىزدىڭ حولدينگپەن بىرلەسە جۇمىس جاساۋ بارىسىندا اتالعان جۇ­مىس­تى اتقارىپ شىعۋعا بەل بايلاپ وتىر. – جوعارى ساپالى مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتار, بىلىكتى ماماندار جەتكىلىكتى دەپ ايتا الاسىز با؟ – ەلدىك ءىس تەك ءبىز عانا ەمەس, بارلىق سالا, ول ەكونوميكا بولسىن, ءبىلىم بەرۋ, عىلىمي-زەرتتەۋ, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن كوتەرۋ, ەكولوگيانى وڭالتۋ – ءبارى دە ادامدىق كاپيتالدى جاقسارتۋعا جۇمىلدىرىلىپ وتىر. وي ەڭبەگىنىڭ, اقىل-پاراساتتىڭ ناتيجەسىندە الەمدىك دامۋدىڭ قارقىنى ەرەن, كوز ىلەستىرمەيدى دەسەك تە بولادى. قازىر شىعىپ جات­قان تەحنيكا مەن تەحنولوگيا دا كوپ, بىرىنەن ءبىرى اسىپ تۇسەدى. باسەكە ءباس تىكتىرەدى. وسى ۇردىستەن قالماۋ ءۇشىن پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءبىزدىڭ سالا­عا ەرەكشە ءمان بەرۋدە. سوڭعى جىلدارى بولىنگەن قارجى ءۇش-ءتورت ەسەگە ارتتى. 20 جىلدا 400-دەن اسا مەكەمە بوي كو­تەر­دى. ونىڭ ءبارى ەسكى جوبامەن ەمەس, ءور­كەنيەت ۇردىسىنە نەگىزدەلگەن. ادام دەن­ساۋلىعىنان ايايتىن نە بار, قىمبات بولسا دا مەملەكەت بولگەن قىرۋار قار­جىعا سىرقات جانداردىڭ, جانىنا شيپا بولاتىن, ءتيىمدى جولمەن ەمدەيتىن, زاماناۋي قۇرال-جابدىقتار الىنىپ جا­تىر. ونىڭ ۇزىن سانى 50-دەن اسادى. سونىڭ ناتيجەسىندە كۇردەلى وپەراتسيالار جاسالىپ, ادام اعزالارى الماس­تى­رى­لا باستادى. ال مەديتسينالىق حولدينگ جىل سايىن دارىگەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا 180-200 ميلليونعا دەيىن قارجى ءبولىپ, گەرمانيا, يزرايل, ت.ب. ەلدەردە ولاردىڭ ءبىلىم بىلىگىن كوتە­رۋدە. شەتەلدەردىڭ وزىق كلينيكالا­رىن­دا ءبىلىم جەتىلدىرىپ, تاجىريبە الماسىپ قايتۋ ءۇشىن 100 دارىگەردى وزگە ەلدەرگە جىبەردىك. مەديتسينالىق حولدينگتە 30 مىڭعا تاياۋ ادام دياگنوستيكالىق-امبۋ­لاتوريالىق تەكسەرۋلەردەن ءوتىپ, ەمدەلدى. ولاردىڭ 90 پايىزىنا تەگىن قىزمەت كورسەتىلدى. ءبىر ميلليوننان استام تىلەك بىلدىرۋشىلەرگە اقىل-كەڭەس بەرىلدى. – سانيتارلىق اۆياتسيا قازىر قاي­تا جاڭعىرىپ, بۇكىل وڭىرلەر بويىن­شا قىزمەت كورسەتە باستادى. بۇل دا ەل مەديتسيناسىنىڭ ىلگەرى باسقا­نى­نىڭ ءبىر دالەلى-اۋ. – ارينە, سانيتارلىق اۆياتسيانى دا­مىتۋ رەسپۋبليكالىق تا, وبلىستىق تا, ءتىپتى اۋداندىق تا ماڭىزى زور ءىس. بۇل جۇمىس وتانىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساق­تاۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ 2011-2015 جىل­دارعا ارنالعان «سالاماتتى قازاق­ستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىندا پرە­زيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپ­سىرماسىمەن كورىنىس تاپقان ەدى. مۇنىڭ كولىك اۆياتسياسىن دامىتۋ ەسەبىنەن ەلىمىزدىڭ الىس جانە بارۋعا قي­ىندىق تۋدىراتىن اۋداندارىندا تۇرا­تىن حالىققا كورسەتىلەتىن مەديتسينا­لىق كومەكتى جوعارى ساپالىق دەڭگەيگە كوتەرۋ ىسىندە الاتىن ورنى ەرەكشە دەپ بىلەمىز. وسى ماقساتقا ەل بيۋدجەتىنەن بولىنگەن قارجىعا 50 جىلجىمالى كەشەن, 16 تىكۇشاق ساتىپ الۋ, 3 پويىز ەم­حانانى ىسكە قوسۋ جونىندە شەشىم قا­بىلدانعانى بەلگىلى. قازىر «جاردەم» جانە «دەنساۋلىق» پويىزدارى ەلىمىز­دىڭ وڭىرلەرىندە جۇمىس ىستەۋدە. ماۋسىم ايىندا حولدينگ بازاسىندا رەسپۋبليكالىق سانيتارلىق اۆياتسيانى ۇيلەستىرۋ ورتالىعىنىڭ تانىستىرى­لى­مى ءوتتى. بۇل شاراعا پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ قاتىستى. سانيتارلىق اۆياتسيانى ۇيلەستىرۋ ورتالىعىنىڭ نەگىزگى مىندەتى, اۋە سانيتارلىق كولىگىن پاي­دالانا وتىرىپ تۇرعىندارعا جەدەل مە­ديتسينالىق جانە كونسۋلتاتيۆتىك كو­مەك كورسەتۋدى ۇيىمداستىرۋ. سونى­مەن قاتار, بۇل جۇمىستى جۇيەلى ۇيلەستىرۋ جانە جەتىلدىرىپ وتىرۋ. ورتالىق ءوز قىزمەتىن توتەنشە جاعدايلار, ىشكى ىستەر, كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىكتەرىمەن ءوزارا بايلانىستا ارەكەت ەتۋ ارقىلى وتانىمىزدىڭ بۇكىل اۋما­عىندا جۇزەگە اسىرادى. وسى تۇساۋكەسەر شاراسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى س.قايىربەكوۆا, ىشكى ىستەر ءمينيسترى ق.قا­سىموۆ, توتەنشە جاعداي ءمينيسترى ۆ.بوجكو, كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مي­­­نيسترى ب.كاماليەۆ «تراسسالىق مە­دي­تسينالىق-قۇتقارۋ بەكەتتەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى اۋماعىنداعى جول-كولىك اپاتتارى كەزىندە ءوزارا ءىس-ارەكەتتەر ەتۋ ءتارتىبى تۋرالى» بىرلەسكەن بۇيرىققا قول قويدى. بۇل ءجيى ورىن الىپ وتىرعان جول-كولىك اپاتتارى كەزىندە زارداپ شەك­­كەندەرگە شۇعىل مەديتسينالىق كو­مەكتى دەر كەزىندە كورسەتۋگە جانە جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىنىڭ پروبلەما­لا­رىن شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇعان قوسا, اۋىر ناۋقاستاردى ءتيىستى دارىگەر­لىك مەكەمەلەرگە, ءتىپتى ءبىزدىڭ حولدينگتىڭ ورتالىقتارىنا جەتكىزۋگە بولادى. – مەديتسينا سالاسىنداعى وسىن­داي وڭ وزگەرىستەر شەتەلگە بارىپ ەمدەلۋشىلەر سانىن ازايتتى ما؟ – بۇل سۇراققا ءدال مىنانداي دەپ جاۋاپ بەرۋ قيىن شىعار. دەگەنمەن, ءوز ەلىمىزدە كوپتەگەن اۋرۋلارعا ەم جاساۋعا مۇمكىندىك تۋدى. وزگە مەملەكەتتەرگە بارىپ ەمدەلۋ دۇنيەجۇزىندە بار ءتاسىل. مىسالى, اقش-تىڭ كەيبىر ازاماتتارى تايلاند, سينگاپۋرعا بارىپ ەم قابىل­دايدى. سەبەبى, وندا باعا ارزان, ساپاسى جوعارى. مۇندايدى كەيدە مەديتسينالىق تۋريزم دەسە دە بولادى. دەمالىپ ءجۇرىپ تەكسەرىلەسىڭ, ەمدەلەسىڭ. بولاشاقتا ءبىز­دىڭ اتا-جۇرتىمىزعا كەلگەندەر بايتاق دالامىزبەن, ۇلتتىق وركەنيەتىمىزبەن تا­نىسىپ قانا قويماي ەم الىپ, دەم­الىپ جاتسا دەگەن ءبىر ادەمى ءۇمىت بار. قازىرگى دامۋ قارقىنىمىز سول كۇنگە جەتكىزەتىنىنە سەندىرەدى. ايتۋلى مەدي­تسينالىق مەكەمەلەر جىل ساناپ كوبەيىپ كەلەدى. ەلباسى تاياۋدا كارديوحيرۋرگيا ورتالىعىن اشۋعا كەلگەندە, بۇل ورتا­لىق ازياداعى ۇلكەن مەديتسينالىق مەكەمە دەگەن ەدى. شىندىعىندا سولاي. بو­لا­شاق­تا ءوز وتانداستارىمىزبەن قا­تار, ءوز­گەلەرگە دە قىزمەت كورسەتىپ, مە­دي­تسي­نا­­لىق ءتۋريزمدى ورىستەتسەك, ابى­رو­يى­مىز بۇگىنگىدەن دە بيىكتەي تۇسەرى ءسوزسىز. – حولدينگ كەلگەن سىرقاتتارعا كو­مەك كورسەتۋمەن قاتار, وتاندىق ءدا­رىگەرلەردىڭ تاجىريبە الماسۋ ورتا­لىعىنا دا اينالا باستاعانىنا كۋا بولدىق. ءسىزدىڭ بۇل تۋرالى بايلام-پايىمىڭىز قانداي؟ – شىنىندا, بىلىكتى ماماندار توپ­تاس­قان زاماناۋي قۇرال-جابدىقتار ال­ىن­عان ورتالىقتاردا ءبىلىم جەتىلدىرۋ, ءوڭىر دارىگەرلەرىمەن تىعىز قاتىناستا بولۋ, عالىمدارمەن كەڭەسىپ وتىرۋ ءىسى ءبىزدىڭ باستى نازارىمىزدا. 2,5 مىڭ ارىپتەس­تە­رىمىز كەلىپ, ءبىلىم جەتىلدىرىپ قايتتى. جال­پى, قىزمەت كورسەتۋ ساپا­سىن ارتتى­رۋ باسشىنىڭ دا, قوسشىنىڭ دا, ءدا­رى­گەردىڭ دە, مەدبيكەنىڭ دە بۇل­جىماس پا­رىزى دەپ ويلايمىن. ءبىزدىڭ دارىگەرلەرگە دەگەن جۇرتتىڭ سەنىمى وتە جوعارى دەپ ايتا الماساق كەرەك. كەيدە مىنانداي دا جاعدايلارعا كۋا بولاسىڭ. ەم, نە كەڭەس الۋعا بارعان ازاماتتار­دىڭ كوزى مەن سوزىنە قاراۋدىڭ ورنىنا كەي دارىگەرلەر باسىن تومەن سالىپ جازۋ جازۋدان قولى بوسامايدى. ادامعا كەرەگى الدىمەن جى­لى ءسوز, جىلى قاباق قوي. بۇل بولماعان جەردە سەنىم دە جوعا­لا­دى. جوعالعان سەنىمدى قالايدا قالپىنا كەلتىرۋىمىز كەرەك. ءبىز وسى ماسەلەنىڭ دۇرىس شەشىلۋىن قاراستىرىپ جاتىر­مىز. ەم جاساردىڭ الدىندا الدىڭداعى ازاماتتىڭ تىنى­سىن اشاتىن, جابىر­قا­عان جانىنا دەم بەرەتىن ءبىراۋىز جىلى ءسوزدىڭ ءوزى ولار ءۇشىن ءدارى-دارمەكتەن ءجۇز ەسە ارتىق. قانشا اتاق لاۋازىمىڭ اسىپ تۇرسا دا, وپەراتسيا جاساعان ادام­نىڭ جاعدايىن اندا-ساندا ءبىلىپ تۇر­ماساڭ, ول ءوزىن-ءوزى تاستاپ جىبەرۋى ءمۇم­كىن. ارينە, بۇعان قاراپ دارىگەرلەردى «جۇندەي بەرۋ» كەرەك دەگەن ويدان اۋ­لاقپىز. ولاردىڭ دا جاع­دايىن ءتۇسىنۋى­مىز قاجەت. ەڭ باس­تىسى, دارىگەرگە كەلگەن ازامات ادامدىق قا­سي­ەت­­تى بيىك ۇستاسا, دارىگەر مەديتسينالىق ەتيكانى ساقتاپ, جۇمعان جۇدىرىقتاي بىرلىكتە بولسا, ەكى جاعىنىڭ دا جانى جادىراپ, كوڭىلى كو­تەرىلىپ جۇرەرى حاق. ءبىر سوزبەن ايتقان­دا, حالىقتىڭ سەنىمىن ورنىقتىرۋعا كۇش سالساق ەكەن. وسى ارادا مىنانداي ءبىر وقيعانى ايتا كەتسەم دەيمىن. ءبىر ازامات بالاسىنىڭ اياعى سى­نىپ, گيپس سالدىر­عانىن, وعان سەنى­مىنىڭ بولماي تۇرعانىن ايتىپ, قايتا تەكسەرۋدى ءوتىندى. ءوتىنىش ورىندالدى, ءبارى جاقسى ەكەن. ءبىز وعان ەندى قالاي دەگەنىمىزدە: «وسىنداي سەنىمسىزدىكتەن قۇ­تىلساق, كۇ­مان مەن كۇدىكتەن ارىلساق ەكەن» دەدى. ءبىزدىڭ دە ايتپاعىمىز وسى ەدى. – ەلجان امانتاي ۇلى, بۇكىل مە­دي­تسينالىق تەرميندەر ءبىر قالىپقا تۇسپەگەن, ءارتۇرلى اۋدارمالار ۇلگىسى قولدانىلىپ جۇرگەننىڭ وزىندە قازاق تىلىندە تازا سويلەۋگە ەرەكشە كوڭىل اۋدارىپ, ءبىراز زامانداستارىڭىزدىڭ الدىندا كەلە جاتقانىڭىزدى اڭ­عارت­تىڭىز. بۇل ءوز تالابىڭىزدان با, الدە وتباسىنىڭ ۇلگىسىنەن با؟ – ەكەۋى دە بار دەسەم بولار. ءوز ءتى­لىڭدى ءبىلۋ ۇلكەن ابىروي. بىلمەۋ وكىنىش. مەن شەت مەملەكەتتەرگە شىققاندا, ءوز تىلىندە سويلەيتىن سول ەلدىڭ ازامات­تا­رىنا قاتتى قىزىعىپ قارايمىن. ءاسى­رەسە, ءتۇ­رىك باۋىرلاردىڭ ءوز تىلىنە دەگەن ءىلتي­پا­تى بولەك. ۇلتتىق رۋحى كوش جەردەن كو­رى­نىپ تۇرادى. ەۋروپاعا بارساڭ دا ەۋرو­پا­لىقتار ءوز تىلىندە سويلەيدى. 2001 جى­لى­ يتاليادا بولدىم. «ءسىز قازاق­ستان­نان كەلدىڭىز بە؟» دەيدى, «ءيا, ونى قايدان ءبىلدىڭىز؟» دەپ قايىرا سۇراسام, «بۇرىن ورىس تىلىندە سويلەيتىن ۇزىن بويلى جاپوندىقتار كەلەتىن ءبىزدىڭ ەلگە, ەندى قازاق تىلىندە سويلەيتىن ناعىز قازاقتار كەلەدى» دەپ جىلى جىميعانى بار. مىنە, وزگە جۇرت ءبىزدىڭ ەلدىگىمىزدى مويىنداپ, ءتىلىمىز تۋرالى وسىلاي دەپ جاتقاندا بويىمىزعا انانىڭ اق ءسۇ­تىمەن داريتىن انا ءتىلىمىزدى بىلمەۋ كۇنا سەكىلدى. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن سۇلەيمەن مامەت.