ءوڭىر ءومىرىنىڭ شەجىرەسى

«ەسىگىڭنىڭ الدى ءدوڭ بولسا, ەرتتەپ قويعان اتپەن تەڭ, اۋىلىڭدا شەجىرەشى قارت بولسا, جا­زىپ قويعان حاتپەن تەڭ» دەمەكشى, ەلى­­مىز­دىڭ ءار ولكەسىندە «جازىپ قويعان حاتقا» با­لار­لىق قاريالار بولادى. مۇنارالى ماڭ­عىس­تاۋ ولكەسىنىڭ سونداي قارياسى – قازىر جاسى توقسانعا كەلىپ وتىرعان وتەجان الشىمباەۆ. وتەكەڭ سوناۋ, سوعىستىڭ ءدۇرسىلى بارشا ەلىمىزدى دۇبىرلەتىپ تۇرعان تۇستان اتقا ءمىنىپ, ول كەزدە ءبىر اۋدان عانا بولعان تۇبەكتىڭ بارلىق قيىر-شيىرىن ارالاپ, بارلىق سىرىنا قا­نىق­قان, جامانىنا كۇيىنىپ, جاقسىسىنا ءسۇ­يىنىپ, حال-قادەرىنشە حالىقتىڭ ءومىرىن جاق­سارتۋعا, كوڭىلىن مارقايتۋعا ماڭدايتەرىن اياۋ­سىز توككەن جان. سوندىقتان دا بۇگىن ماڭ­عىستاۋلىقتار ول كىسىنى الاقانىنا سالىپ ايالاپ, الدىنا سالىپ قۇرمەتتەپ وتىرادى. جۋىردا ءو.الشىمباەۆتىڭ ءومىر جولىنان مول ماعلۇمات بەرگەن, سونىمەن بىرگە, مۇناي­لى ولكەنىڭ سوڭعى 60-70 جىلدىق تاريحىنا شىنايىلىقپەن شولۋ جاساعان, وندا ءىزى قال­عان جاقسىلار مەن جايساڭداردىڭ ورەلى ىستەرىن ەسكە العان جانە اقىنجاندى جاننىڭ ۇزاق جىلداردان بەرى تىرنەكتەپ جازعان جىر­لارى مەن كوكەيكەستى سىرلارىن قامتىعان «ەسەي­دىم بىرگە ەلىممەن» اتتى جيناعى جا­رىق كوردى. كىتاپتىڭ العىسوزىن جازعان قازاقتىڭ اي­ماڭ­داي ازاماتى, سول ءوڭىردىڭ تۋماسى ءابىش كە­كىلباي ۇلىنا ءسوز بەرسەك: «ول جىلدارى ماڭ­عىستاۋداي ۇلان-عايىر ولكەدە بار بول­عانى فورت-شەۆچەنكو قالاسى مەن تاۋشىق كەنتى, جيىرماشاقتى اۋىلدار بولاتىن. باي­تاق دالادا جايىلعان مال مەن جۇگىرگەن اڭ­نان باسقا ەشتەڭە كورمەيتىنبىز. سوندا دا جەر تۇبىندەگى بۇل ولكەگە سوناۋ استانادان ءمۇيىزى قاراعايداي ەل جاقسىلارى ات قۇر­عات­پايتىن», دەپ ەسكە الا كەلىپ, مۇندا قار­قا­را­داي بولىپ ءسابيت مۇقانوۆتىڭ, سەركە قو­جام­قۇلوۆتىڭ, شارا جيەنقۇلوۆا مەن روزا باعلانوۆانىڭ, عاري­فول­لا قۇرمان­عاليەۆ­تىڭ, ءشامشى قالدايا­قوۆ پەن تولەگەن اي­بەر­­گە­نوۆتىڭ جانە ت.ب. كەلگەنىن جازادى. سون­داي, قادىرمەندى مەي­مان­­داردى ارالا­تا­تىن, ەلدى كورنەكتى جاعى­­نان كورسەتە بىلەتىن, كور­گەندى دە كوسەم­سوز­دى ادامدى ىزدەگەندە اۋ­پارتكومنىڭ حاتشىسى وتەكەڭنەن وڭتايلى ادام بولمايدى ەكەن. ال جاقسىلارمەن جا­ناس­قان وتەكەڭ ولار­دىڭ ايتقان سوزدەرى, قى­زىقتى قىلىقتارى مەن ءوزىنىڭ كوڭىلىنە ءتۇي­گەندەرىن قاعاز بەتىنە تۇسىرە بەرىپتى. سول جاندى ەستەلىكتەر كەزىندە وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق گازەت بەتتەرىنە شىعىپ تا جاتقان, ەندى سولاردىڭ ءبا­رىن ىزدەگەن جان ءبىر جەردەن تاباتىن بولادى. سونىمەن بىرگە, وتەجان اقساقال جەرگىلىكتى جەردەگى جىر سۇلەيلەرى بولعان ساتتىعۇل جانعابىلوۆ, تۇمەن بالتاباسوۆ, كۇي ءدۇلدۇ­لى مۇرات وسكەنباەۆ تۋرالى دەرەكتەرگە تولى ەستەلىكتەر جازىپ, وسى كىتابىنا ەنگىزگەن. ءو.ال­شىمباەۆ ولارمەن ولەڭ-جىرلارى ارقى­لى عانا تانىس ەمەس, كوزدەرىن كورىپ, كوڭىل­دە­رى جاقىن جۇرگەن جانە تالايىنا دەمەۋ بو­لىپ, قولتىقتارىنان سۇيەگەن ادام. سوندىق­تان ولاردىڭ جان-دۇنيەلەرىن جاقسى بىلەدى. وتەكەڭنىڭ كىتابىندا ماڭعىستاۋ ءوڭىرىن باسقارۋعا, ەلدىڭ ەڭسەسىن كوتەرىپ گۇلدەنۋىنە, ونەرى مەن مادەنيەتىنىڭ وسۋىنە قولدارىنان كەلگەنشە مول ەڭبەك سىڭىرگەن تولەسىن اليەۆ, يباش جانبولاتوۆا, تولەگەن قاعازوۆ, ەسبول ومىرباەۆ, قويسارى سارعوجاەۆ, ۇسەن ساعىم­باەۆ, ورىنباي بالدەكوۆ, ناسىپقالي ماراباەۆ, نۇرلىحان بەكبوسىنوۆ جانە ت.ب. جايلى دا ەسكە الۋ بارىسىندا كوپتەگەن دەرەكتەر بەرىلگەن. سونىمەن قاتار, بۇكىل ەلىمىزگە اتى شىققان ماڭعىستاۋلىق عى­لىم مەن ونەر قايراتكەرلەرىمەن دە وتەجان قاريا جاقسى قارىم-قاتىناستا بولعاندار تۋرالى ءوزى­نىڭ كورگەندەرى مەن كوڭىلگە ءتۇي­گەندەرىن, جازىسقان حاتتارىن ءجۇ­ي­ە­لەپ, كىتابىنا ەنگىزگەن. ولار­دىڭ قاتارىندا فيلولوگ عالىم قابيبوللا سىديقوۆ, اتاقتى ءدا­رى­گەر ەستورە ورازاقوۆ, اقىن-جازۋ­شىلار ءابۋ سارسەنباەۆ, جاردەم كەيكين, ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ, ءابىش كەكىلباي ۇلى, فاريزا وڭ­عار­سىنوۆا, تەمىرحان مەدەتبەك جانە ت.ب. بار. وتەجان الشىمباەۆتىڭ ءومىر جولى تۋرالى قىسقاشا ايتا كەتەتىن بولساق, ول 1947 جىلدان زەينەت دەمالىسىنا شىققان 1983 جىلعا دەيىن فورت-شەۆچەنكو, ماڭعىستاۋ, ماقات, جاڭا­وز­ەن اۋداندىق, قالالىق اتقارۋ كوميتەتى ءتور­اعا­سىنىڭ ورىنباسارى, توراعاسى, پارتيا حات­شىسى بولىپ ىستەگەن جان. بەس ۇل, ەكى قىز ءوسىرىپ, ولاردى ەلگە ۇلگىلى ازاماتتار ەتىپ تاربيەلەگەن. قازىر ولاردان 21 نەمەرە, 10 شوبەرە كورىپ وتىرعان جايى بار. بىرنەشە وردەن-مەدالداردىڭ يەگەرى. كوپ جىلدان بەرى جاڭاوزەن قالالىق ارداگەرلەر ۇيىمىنىڭ توراعاسى. 700 بەتتىك اتالعان ەڭبەگى ونىڭ بارلىق ءومىر جولىن قامتىسا, قىزىقتى دا, ۇلاعاتتى دەرەكتەرگە تولى. سونىڭ ىشىندە 1994 جىلى سول جىلداردا اقش-تا قىزمەت جاساعان ۇلى زەينوللانىڭ ۇيىندە 45 كۇن بولىپ, كورگەن-تۇيگەندەرىن «امەريكا كۇندە­لى­گى» اتتى ەستەلىگىنە توپتاستىرىپ, وقىرمان­عا ۇسىنىپتى. بۇل كىتاپتى ءتۇيسىنىپ, ءسۇيسىنىپ وقىعان جاندارعا بەرەر ءتالىمى مەن تاربيەسى وتە مول. جاقسىباي سامرات.