عاسىرمەن ۇندەس كۇي مۇرا

قازاق ونەرىندەگى ەرەكشە تۇل­­عانىڭ ءبىرى – عاسىرعا جۋىق جا­ساعان شاكىر ابەنوۆ اقساقال. ءۇش ءداۋىردىڭ كۋاگەرى, ءبىر بويىنا اقىندىق, سازگەرلىك قاسيەت قاتار دارىعان, شەجىرەشىلىك شەبەرلىگى ءبىر بولەك تۇلعانىڭ بەرتىندە, ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان تۇستا ەل­باسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا باتا بەرۋى دە ەلىمىز تاريحىندا التىن ارىپتەرمەن جازىلىپ قالدى. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۋرا شيرەك عاسى­رىندا شاكىر اقسا­قال­دىڭ دا اتىنىڭ اتالۋى, «شاكىر ابەنوۆتىڭ كۇي مۇراسى» اتتى كىتاپتىڭ جارىققا شىعۋى – زاڭدى دۇنيە. جاقىندا ۇلتتىق مۋزەيدىڭ «حا­لىق قازىناسى» عىلىمي-زەرت­تەۋ ينستيتۋتىنىڭ ۇيىمداس­تىرۋى­مەن دوڭگەلەك ۇستەل ءوتىپ, حالىق اقىنى, فولكلورشى, سازگەر شاكىر ابەنوۆ­تىڭ كۇي مۇراسى اڭگىمە ارقاۋىنا اينالدى. كۇيشى سەكەن تۇرىسبەك ءشا­كىر اتانىڭ كوزىن كورگەن ازا­مات رەتىندە ونىڭ ونەرىنە, ءومى­رىنە قاتىستى قىزىقتى ءمالى­مەتتەرمەن ءبولىستى. 90-نان اسقان شاعىندا ەلباسىنا باتا بەرگەن قاريانىڭ ءسوزىنىڭ سالماعىن, باتاسىنىڭ قاسيەتىن اڭگىمە ەتتى. بەلگىلى تۇل­عانىڭ 15 ءاننىڭ, 20 شاقتى كۇيدىڭ اۆتورى بولعانىن العا تارتتى. بەلگىلى مادەنيەتتانۋشى زيرا ناۋرىزباەۆا شاكىر تۇلعاسىنىڭ فەنومەنى رەتىندە ونىڭ بارلىق ازاپتى, ياعني قوعامدىق ومىردەگى, جەكە تاعدىرىنداعى جان اۋىرتار جاعدايلاردى قايىسپاي كوتەرە ءبىلۋىن, وعان قوسا, حالىقتىڭ دا ەڭسەسىن تۇسىرمەۋگە ات سالىسۋىن اتاپ ءوتتى. قازىرگى جاستاردىڭ وسىنداي ادام­داردى ۇلگى تۇتۋى كە­رەكتىگىنە ءمان بەردى. فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كان­ديداتى يمانعازى نۇراحمەت شاكىر ابەنوۆتى ءۇش ىشەكتى دومبىرا مەن سونىڭ كۇيىن حح عاسىرعا جەتكىزگەن بىردەن-ءبىر ادام رەتىندە اتادى. بۇل تۇرعىدان كەلگەندە ۇلت­تىق مۋزەيدىڭ «حالىق قازى­نا­سى» عىلىمي-زەرتتەۋ ينس­تي­تۋ­تىنىڭ قىزمەتكەرى ءرۇس­تەم نۇركەن شىعارعان «شاكىر ابەنوۆتىڭ كۇي مۇراسى» اتتى كىتابىنىڭ ءۇش ىشەكتى دومبىراعا ارنالعان, سونداي-اق, شاكىر ابەنوۆكە ارنالعان تۇڭ­عىش زەرتتەۋ ەكەنىنە توقتالدى. ال اۆتوردىڭ ءوزى شاكىر ابەنوۆ كۇي­لەرىنىڭ ەرەكشەلىگى رەتىندە ەۋروپا مۋزىكاسىندا كەزدەسەتىن سا­رىنداردىڭ مولدىعىن كەلتىردى. كەزىندە اتاقتى مۋزىكا زەرتتەۋشىسى ب.ەرزا­كوۆيچ نوتاعا تۇسىرگەن 9 كۇيدى ءۇش ىشەكتى دومبىراعا لايىقتاپ قايتا نوتاعا تۇسىرگەنىن, ىزدەنىستىڭ ناتيجەسىندە باسقا دا كۇيلەرىن اينالىمعا ەنگىزگەنىن, بۇل كۇندە شاكىر ابەنوۆ كۇيلەرىنىڭ سانى 19 بولعانىن ايتتى. ايگۇل سەيىلوۆا, «ەگەمەن قازاقستان»