جۇمىس ساپارىنداعى جۇرتشىلىقپەن جۇزدەسۋلەر

پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارى ەلىمىزدىڭ ايماقتارىنا جۇمىس ساپارلارىن ودان ءارى جالعاستىرۋدا, دەپ حابارلادى وسى پالاتانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. سەناتور س.بەكتۇرعانوۆ قوس­تاناي وبلىستىق جانە قالالىق پرو­كۋراتۋراسىنىڭ, تابيعاتتى قورعاۋ, اسكەري جانە كولىك سالا­سى پروكۋراتۋرالارىنىڭ جەكە قۇرام­دارىمەن كەزدەستى. كەز­دەسۋ بارى­سىن­دا پرەزيدەنت جول­داۋى­نىڭ نە­گىز­گى ەرەجەلەرى مەن كونس­تيتۋ­تسيا­­لىق رەفورمالار جان-جاقتى ءتۇسىندىرىلدى. دەپۋتات ءوز سوزىندە مەملەكەت باس­­شىسىنىڭ بەس باسىمدىعىن ىسكە اسى­رۋ تەتىكتەرى تۋرالى جان-جاق­تى ايتا كەلىپ, كونستيتۋتسيالىق رە­فور­­ما­لار­دىڭ جەكەلەگەن ەرەجە­لە­رى بو­يىن­شا پىكىر الماستى, سون­داي-اق, بىرقاتار ساۋالدارعا جاۋاپ بەردى. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى سوت تورەلىگى مەن پروكۋراتۋرا قىزمەتىن رەتتەيتىن زاڭ ەرەجەلەرىن جەتىلدىرۋدىڭ ماڭىز­دى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «پروكۋرا­تۋرا – زاڭدىلىقتىڭ ساق­تالۋىن قاداعالاۋدىڭ بيىگى», – دەدى ءوزى­نىڭ سوزىندە س.بەكتۇرعانوۆ. * * * پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى دۋلات قۇسداۋلەتوۆ وسكەمەن قالاسىندا بىرقاتار كەزدەسۋلەر وتكىزدى. سەناتور شىعىس قازاقستان وبلىسى اكتيۆىنىڭ الدىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» جولداۋىنىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىن ءتۇسىندىردى. د.قۇسداۋلەتوۆ ەلباسى باستا­ما­لارىن ىسكە اسىرۋ بارىسىن­دا ايماقتى دامىتۋدىڭ كورسەتكىش­تەرىنە باسىمدىق بەرۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. جولداۋدا ەكونوميكانى, ونىڭ ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋگە باعىتتالعان شارالار كوزدەلىپ وتىر. ونى ءار ازاماتقا جەتكىزۋ قاجەت. ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ۇلە­سىن 50 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋ جونىندەگى ەلباسىنىڭ العا قويعان مىندەتى تۋرالى ايتا كەلىپ, دەپۋتات جەرگى­لىكتى باسقارۋ ورگاندارى كاسىپكەر­لەرگە كومەك كورسەتۋى, ونىڭ ىشىندە سۋبسيديالار مەن نەسيەلەر بولۋدە جاردەمدەسۋى ءتيىس ەكەنىن ايتتى. شىعىس قازاقستان وبلىستىق ادىلەت دەپارتامەنتىنىڭ قىزمەتكەر­لەرىمەن كەزدەسۋ بارىسىندا كونس­­تيتۋتسياعا جانە بىرقاتار زاڭنا­ما­لىق اكتىلەرگە ەنگىزىلەتىن تۇزەتۋ­لەر ەگ­جەي-تەگجەيلى تالقىلان­دى. سەنا­تور ادىلەت ورگاندارى­نىڭ قىز­مەت­كەر­­لەرىن وسى ماڭىز­دى وزگەرىس­تەرگە وراي حالىق ارا­سىن­دا تال­قى­لاۋ­لار ۇيىم­داس­تىرۋ­عا, ورتا­لىق بيلىك ور­گان­­دا­رىنا ارنال­عان پىكىرلەر مەن ۇسى­نىس­تاردى جي­ناق­تاۋ مەن ءازىر­لەۋگە كومەكتەسۋگە شاقىردى. د.قۇسداۋلەتوۆ وبلىستىڭ سوت اتقارۋشى پالاتاسىندا دا بولدى. * * * پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى ماناپ كوبەنوۆ جۇمىس بابىنداعى ساپارمەن پاۆلودار وبلىسىنداعى شارباقتى اۋدانىندا بولىپ, ءماسليحات دەپۋتاتتارىمەن, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ وكىلدەرىمەن, مەملەكەتتىك مەكەمەلەر مەن قوعامدىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارىمەن جانە ارداگەرلەرمەن كەزدەستى. كەزدەسۋدىڭ باستى تاقىرىبى پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ «قازاق­­ستاننىڭ ءۇشىنشى جا­ڭ­عىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابى­لەت­تىلىك» جولداۋىنان تۋىنداي­تىن باستى مىندەتتەر بولدى. سەناتور پرەزيدەنت وكىلەتتىكتەرىن قايتا ءبولۋ, پارلامەنتتىڭ مىندەت­تەرىن كەڭەيتۋ جانە ۇكىمەتتىڭ زاڭ شىعا­رۋ ورگانىنا ەسەپ بەرۋى سەكىل­دى قوعامدا كەڭىنەن تالقى­لانىپ جاتقان ماسەلەلەرگە وراي ءوز ويىن ورتاعا سالدى. سونداي-اق, ول ەكونوميكانى جەدەل جاڭعىرتۋ جونىندەگى ەلباسى العا قويعان مىندەتتەرگە ەگجەي-تەگجەيلى توقتالدى. ونىڭ اياسىندا ساندىق تەحنولوگيانى قولدانۋ, ەكونوميكانىڭ بازالىق سالالارىن دامىتۋ جانە ەڭبەك نارىعىن جاڭارتۋدى كوزدەيتىن ءۇش كەشەندى مىندەت جۇزەگە اساتىن بولادى. دەپۋتات كەزدەسۋ بارىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى كووپە­را­تيۆتەرىنىڭ جۇمىسى مەن تەحني­كا­لىق سالانىڭ جاس ماماندارىن الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارى تۋرالى ساۋالدارعا جاۋاپ بەردى. * * * پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى راشيت اكىموۆ اقمولا وبلىسىندا جۇمىس ساپارىمەن بولىپ, تسەلينوگراد اۋدانىنداعى №96 تەمىر جول رازەزى مەكتەبىنىڭ, توڭكەرىس اۋىلىنداعى «قادام نس» كاسىپورنىنىڭ ۇجىمدارىمەن كەزدەسۋ وتكىزدى. جۇزدەسۋلەردە پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ كونستيتۋتسيالىق رە­فور­ما جونىندەگى ۇندەۋى مەن بيىل­عى جولداۋىنان تۋىندايتىن ءمىن­دەتتەر جايىندا جان-جاق­تى اڭگى­مە بولدى. تالقىلاۋ بارىسىن­دا ەل­با­سىنىڭ جاڭا سايا­سي شەشىم­دەرى, كونس­تيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن وزگە­رىس­تەر مەن تولىق­تىرۋ­لار, ەلى­مىز­دىڭ ءۇشىن­شى جاڭ­عىرۋى­نا وراي الدا­عى ءمىن­­دەت­تەر, سون­داي-اق, نەگىزگى زاڭ­داعى 26-باپ­قا بايلانىستى اڭگىمە ءوربىدى. بيلىك تارماقتارى اراسىندا­عى وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ, ۇكىمەت پەن پارلامەنتكە بەرىلەتىن قوسىمشا قۇزىرەتتەر, جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋداعى جاڭا قادام­دار جان-جاقتى تالقىعا ءتۇستى. سونداي-اق, ەلباسى جولداۋىن­دا­عى شارۋاشىلىقتاردى ىرىلەن­دىرۋ, كووپەراتيۆتەر ۇيىمداستى­رۋ, سۋبسيديا, جايىلىمدار, سۋارمالى جەرلەر, زەينەتاقى مەن جاردەماقى ماسەلەلەرى دە جان-جاقتى ءسوز ەتىلدى. سەناتور ر.اكىموۆ كونستيتۋ­تسيا­لىق رەفورمالار مەن پرەزي­دەنتتىڭ جاڭا جولداۋىنداعى با­سىم­دىقتار تۋرالى ايتا كەلىپ, «قازاق­ستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى حالقىمىزدى جاھاندىق داعدارىس قيىندىقتارىنان الىپ شىعاتىن بىردەن-ءبىر جول» ەكەنىن اتاپ ءوتتى. * * * باتىس قازاقستان وبلىسىندا جۇمىس ساپارىمەن جۇرگەن پارلامەنت سەناتى قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ توراعاسى راشيت احمەتوۆ «بولاشاق-ت» وندىرىستىك-قۇرىلىس كومپانياسىنىڭ ۇجىمىمەن كەزدەستى. سەناتور شاراعا قاتىسۋشى­لار­مەن كونستيتۋتسيالىق رەفورما­لار­دىڭ مازمۇنى جايلى وي ءبولى­سىپ, پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ «قازاق­­ستان­نىڭ ءۇشىنشى جاڭ­عى­رۋى: جا­ھان­دىق باسەكەگە قابى­لەت­تى­لىك» جول­داۋىنىڭ نەگىزگى ەرە­جە­لەرىنە توقتالدى. ر.احمەتوۆ كومپانيا كەلەشەگى زور كاسىپورىندار قاتارىندا ەكە­نىن ايتا كەلىپ, ەكونوميكانى يننو­ۆاتسيالىق تۇرعىدا دامىتۋ جانە جۇ­مى­سپەن قامتۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ ماقساتتارىنا جاۋاپ بەرە­تىنىن اتاپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىسى جولداۋدا اتاپ وتكەندەي, قوعامدى جاڭعىرتۋ جانە حالىق ءومى­رىن جاقسارتۋ جونىندەگى مىندەت­تەردى تابىستى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالاتىن بولادى. كاسىپورىن قىزمەتكەرلەرى كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسى مەن ۇسىنىلعان ساياسي رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋعا ءوز ۇلەستەرىن قوساتىنىن جەتكىزدى. * * * سەنات دەپۋتاتى نۇرلان قىلىشباەۆ ايماققا جاساعان جۇمىس ساپارى بارىسىندا الماتى وبلىسىنىڭ تالعار جانە پانفيلوۆ اۋداندارىندا بولدى. وبلىس اكتيۆىمەن جانە تۇرعىن­دارىمەن كەزدەسۋلەر بارىسىن­دا بيلىك تارماقتارىنداعى وكىلەت­تىكتى قايتا ءبولۋ تۋرالى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇندەۋى ەگجەي-تەگجەي­لى تالقىلاندى. دەپۋتات باسقارۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋداعى پارلامەنت پالاتالارىنىڭ رولىنە دە توقتالدى. تۇرعىندار پرەزيدەنتتىڭ «ق­ازاق­ستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭ­عىرۋى: جاھان­دىق باسەكەگە قابى­لەت­تىلىك» جولداۋىن جۇزەگە اسىرۋ­دىڭ ناقتى تەتىكتەرى تۋرالى پىكىر الىستى. اتاپ ايتقاندا, اۋىل تۇر­عىن­دارىمەن كەزدەسۋلەر با­رى­سىندا اگروونەركاسىپ كاسىپ­ورىن­دارىن سۋبسيديالاۋ ماسەلەسى كوتەرىلدى. شارۋا قوجا­لىق­تارىنىڭ باسشىلارى قاجەت­تى سۋب­سيديالاردى راسىمدەۋ بارى­سىن­داعى بيۋروكراتيالىق كەدەرگىلەردى جويىپ, نەسيە رەسۋرستارىنا قول جەت­كىزۋگە مۇمكىندىك تۋعىزۋ قاجەت دەپ سانايدى. «پرەزيدەنت اۋىل شارۋا­شىلى­عىن ەكونوميكانىڭ جەتەكشى سالاسىنا اينالدىرۋ مىندەتىن قويدى, – دەپ ەسكە سالدى ن.قىلىشباەۆ. – جول­داۋدا ۇكىمەتكە جانە اكىم­دەر­گە سۋبسيديا ءبولۋ, ءونىم وڭدەۋ­دى جاقسارتۋ, تاۋارلاردى ءتيىمدى ساقتاۋ, تاسىمالداۋ جانە ساتۋ قاعي­دات­تارىن قايتا قاراۋ ماسەلە­لەرى دە بار».