ەكسپو-2017: قازاقستاندىق تۋريزمدەگى بەتبۇرىس

قازاق­­ستانداعى 9 مىڭنان اسا ارحەو­­لوگيالىق جانە تاري­حي مۇ­را­­لار, 118 ايرىقشا قورعالا­تىن تابيعي اۋماقتار, ولاردىڭ ءىشىن­­دەگى ۇلتتىق تابيعي پاركتەر الەم تۋريس­تەرىن قىزىقتىراتىن ور­تا­­­لىقتار بولىپ تابىلادى. تا­بي­­عاتتىڭ ءوزى تارتۋ ەتكەن ال­ماتى وبلىسىنداعى التىن ەمەل, «ىلە-الاتاۋى» ۇلتتىق پاركى, پاۆ­لودار وبلىسىنداعى بايان­اۋىل, اقمولا وبلىسىنداعى بۋرا­­باي, «تامعالى تاستاعى» جار­تاس­­قا سالىنعان سۋرەتتەر, شارىن شاتقالى, «سىڭعىرلاۋىق قۇم­دار», «بەسشاتىر» ساق قور­عان­دارى جاھاندىق جيھانگەر­لەردى قىزىقتىراتىن ورىندار ەكەنى دە داۋسىز. سونىمەن بىرگە, قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2020 جىل­­عا دەيىنگى تۋريستىك سالا­­نى دامى­­تۋ تۇجىرىمداماسى شەڭ­­بەرىن­­دە استانا, الماتى, شىعىس قازاق­­ستان, وڭتۇستىك قازاق­ستان جانە باتىس قازاقستان وب­لىس­تىق 5 اي­ماق­تىق تۋريستىك كلاس­تەرلەر ايقىندالعان. بۇكىلالەمدىك تۋريستىك ۇيىم­­نىڭ (UNWTO) مالىمەتى بو­يىن­­شا, ءبىر شەتەلدىك تۋريست ەل ەكو­نوميكاسىنا 1000 دوللار تا­بىس اكەلىپ, ورتا ەسەپپەن 9 جۇ­مىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرە­دى ەكەن. وسىلاي بولا تۇرسا دا, تاۋەل­سىزدىك العان جىلدار ءىشىن­دە قازاقستاندا تۋريزم قار­قىن­دى دامىپ كەتتى دەپ ايتا ال­ماي­مىز. بۇل سالانى دامىتۋدا كور­شى مەملەكەتتەردەن دە كەن­جە­لەپ كەلەمىز. دەگەنمەن, 2017 جىل قازاقستاندىق تۋريزم­نىڭ الەمگە تانىلۋىندا بەت­بۇرىس جىل بولعالى تۇر. دۋالى اۋىز ساراپشىلار مەن مامان­دار­­دىڭ ايتۋىنشا, ەكسپو-2017 حا­لىق­­ارالىق ماماندان­دىرىل­عان كورمەسى قازاقستان ءتۋريزمىنىڭ دامۋى­نا تىڭ سەرپىن بەرەتىن كورىنە­دى. ەكسپو كورمەسىنىڭ ارقا­سىندا بيىلعى جىلى ەلىمىز 93 كۇن بويى تۇراقتى تۇردە الەم نازارىندا بولادى. الەمدىك تاجىريبە كورسەتىپ وتىرعانىنداي, ەكسپو – شەتەلدىك قوناقتاردى وزىنە تارتاتىن جاھاندىق دارەجە­دەگى ايتۋلى وقيعا. حالىقارالىق كورمەلەر تاريحىندا بۇل شارانىڭ كورمە وتكىزىلگەن ەلدەگى ءتۋريزمدى دامىتۋعا ەرەكشە ىقپال ەتكەن مىسالدارى بارشىلىق. ماسەلەن, گاننوۆەر كورمەسى ىسكەرلىك ءتۋريزمدى دامىتىپ, قالا­عا كەلەتىن بيزنەس وكىلدەرىنىڭ ارتۋىنا بىردەن-ءبىر سەبەپ بولعان. بۇگىندە گاننوۆەر قالاسىنا كەلە­تىن بيزنەس-تۋريستەردىڭ سانى 2-2,5 ەسە ارتىپ وتىر. ال 2005 جىلى ايتي پرەفەكتۋراسىندا وتكىزىل­گەن ەكسپو كورمەسى ىشكى تۋريزم­نىڭ قارقىندى دامۋى­نا جاعداي جاساعان ەكەن. جاھان­دىق كورمە وتكىزۋ كەزىندە ەلگە كەلەتىن قوناقتاردىڭ كوبەيە­تىندىگىنە بايلانىستى تۋريستىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ قا­جەت­تىگى تۋىندايدى. مىسالى, جو­عارى­دا ايتىلعان گاننوۆەردە تۋريس­تەر ءۇشىن ءبۇتىن ءبىر شاعىن اۋدان بوي كوتەرسە, ساراگوسا قالا­­سىندا اينالما جولايرىعى سالىن­عان. ەكسپو كورمەسىن ءوت­كىزۋ كەزىندە يوسۋ قالاسىنا تىكە­لەي جاپونيامەن جانە قىتاي­مەن باي­لانىس جاسايتىن اۋە باعىتتارى اشىلعان. ساراگوسا كورمەسىنىڭ ارقاسىندا ماد­ريد-ساراگوسا-بارسەلونا جوعا­رى جىل­دام­دىقتى ماگيسترالى سالىنعان. ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسى قازاقستاندى تۋريستىك الەمگە جاڭا قىرىنان تانىتا­تىن جاھاندىق شارا ەكەندىگى داۋ­سىز. قازىردىڭ وزىندە ەلوردادا وتە­­تىن كورمەگە 115 مەملەكەت جانە 18 حا­لىق­ارالىق ۇيىم قاتىس­قا­لى وتىر. كورمە جالاۋى ەلور­دا­دا جەل­بىرەيتىن 93 كۇننىڭ ءىشىن­­دە بۇل ايتۋلى شارانى 5 ميل­ليون­عا جۋىق كورەرمەن تاما­شا­لاي­دى دەپ كۇتىلۋدە. كورمە­گە كەلە­تىن قوناقتاردىڭ 85 پا­يى­زىن قازاق­ستاندىقتار, 15 پا­يى­­زىن شەتەلدىكتەر قۇراماق. «استانا ەكسپو-2017» ۇلتتىق كوم­پانياسى ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسە وتىرىپ, كور­مەگە شەتەلدىك تۋريستەردىڭ كوپ كەلۋى­نە جاعداي جاسايتىن بارلىق مۇمكىندىكتەردى قاراستىرۋدا. 2017 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ الەمنىڭ 45 مەملەكەتىنىڭ ازامات­تارى ءۇشىن قازاقستانعا ۆيزا­سىز كەلۋ رەجىمى كۇشىنە ەندى. وسىعان بايلانىستى بۇل ەلدەر­دىڭ ازاماتتارى قازاقستان­دا 30 كۇن بويى ۆيزاسىز ءجۇرۋ ءمۇم­كىندىگىنە يە بولدى. قوناق­تار­دىڭ جول قاتىناسىن جەڭىلدەتۋ ماقساتىندا جاڭا اۋە جانە تەمىر جول باعىتتارى اشىلۋدا. استانا اۋەجايىندا جاڭا تەرمينال قۇرىلىسى, سونىمەن بىرگە, جاڭا تەمىر جول ۆوكزالى ىسكە قوسىلماق. استانا جانە الماتى قالالارىنان قاتىنايتىن حالىقارالىق مار­شرۋت­تاردى 63 باعىتقا ارتتى­رۋ كوزدەلىنسە, ەلىمىزدىڭ ىشكى اۋە مارشرۋتتارىنداعى رەيستەر 231-دەن 350-گە دەيىن كوبەيتىلمەك. حالىقارالىق كورمە وتكىزىلەتىن ەلوردادا شەتەلدىك قوناقتارعا كورسەتىلەتىن قىزمەت ساپاسىن ارت­تىرۋدىڭ بارلىق شارالارى قاراس­تىرىلعان. قالامىزدا كور­مە اشىلعانعا دەيىن قوسىم­شا 1248 بولمەلىك قورى بار 24 قوناق ءۇي پايدالانۋعا بەرىل­مەك. بالا­لاردىڭ جازعى لاگەرىنە ار­نال­عان عيماراتتاردىڭ قۇرى­لىسى جوعارى قارقىنمەن جۇرگىزىلۋدە. ەلوردادا وتەتىن كورمەگە كەلە­تىن تۋريستەرگە قازاقستان­دى بارىنشا كەڭىنەن تانىستىرۋ ماقساتىندا ەلىمىزدىڭ ءارتۇرلى ايماقتارىنا 73 تۋريستىك باعىت اشىلماق. وسى تۋريستىك باعىت­تار شەڭبەرىندە 12 ۇلتتىق تابيعي پارك­تەرگە تۋريستەردى اپارۋ قاراس­تىرىلعان. ەكسپو-2017 كور­مەسىنە كەلەتىن قوناقتار ەلىمىز­دىڭ شارىن, بۋراباي, قارقا­رالى, باياناۋىل سياقتى عاجا­­يىپ ءوڭىر­لەرىندە بولىپ, يۋنەسكو-نىڭ بۇكىلالەمدىك مۇراسى­نىڭ تىزىمىنە ەنگەن قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىن, «تامعالى تاستاعى» جارتاسقا سالىنعان سۋرەتتەردى, «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىنان ۇشاتىن عارىش كەمەلەرىن تاما­شالايتىن بولادى. وتكەن جىلى جۇزدەن استام شەتەلدىك كومپانيالاردى قازاق­­س­تاننىڭ تۋريستىك ايماق­تارى­مەن جانە استانا, الماتى قالا­لارىمەن تانىستىرۋ ماق­ساتىندا اقپاراتتىق تۋريستىك ساپارلار ۇيىمداستىرىلدى. وسى تۋريستىك ساپارلاردىڭ بارىسىندا شەتەل­دىك تۋريستىك كومپانيالارمەن ەكى­جاق­تى كەلىسىمدەر جاسالدى. 2016 جىلدىڭ 10 شىلدەسىنەن باس­تاپ, تۋريستىك كومپانيالارعا ەكسپو-2017 حالىقارالىق كور­مەسىنىڭ بيلەتتەرىن ساتۋ شاراسى باستالدى. بۇگىنگە دەيىن شەتەلدىك تۋريستىك كومپانيالاردىڭ 100 مىڭ بيلەت ساتىپ الۋى جونىندەگى كەلىسىمشارتتار كۇشىنە ەندى. كورمەگە كەلەتىن تۋريستەرگە جان-جاقتى قىزمەت كورسەتۋ جونىندەگى ماسەلەلەر ارنايى قۇرىلعان ەكسپو-2017 قوعامدىق كەڭەسىنىڭ تۇراقتى باقىلاۋىنا الىنعان. جىلقىباي جاعىپار ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»