ءومىر ساپاسى تۋرالى تولعانساق

تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭ شاعىنىڭ وزىندە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «الدىمەن – ەكونوميكا, سودان كەيىن ساياسات» قاعيداتىن ۇستانعانى ءمالىم. بۇگىنگى كۇنى بارشا قازاقستاندىقتار ەلبا­سى­نىڭ وسى ۇستانىمىنىڭ دۇرىستىعى­نا ايقىن كوز جەتكىزىپ ۇلگەرگەنى كامىل. تۇپتەپ كەلگەندە ۋاقىت كوشىمەن بىرگە دامي تۇسەتىن ەكونوميكا الەۋمەتتىك-تۇر­مىستىق ماسەلەلەردىڭ وڭ شەشىلۋىنە ءوز ىقپالى مەن سەپتىگىن تيگىزبەي قويمايدى. بۇعان رەسپۋبليكامىزدىڭ باتىس وڭىرىندە قارىشتى ءارى قارقىندى تۇردە دامىپ كەلە جاتقان اقتوبە وبلىسىنان دا كوپتەگەن مىسالدار كەلتىرۋگە بولادى. بۇعان وڭىردە وتكەن جىلى الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق دەڭگەيدى دامىتۋ تۇرعىسىندا اتقارىلعان سان الۋان ىستەر ايقىن ايعاق. بۇل ارادا ءبىزدىڭ ەڭ باستى ايتايىن دەگەنى­مىز, ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ جان-جاقتى دامۋى جوعارىدا ايتىلعانداي, ءوڭىر تۇر­عىن­دارىنىڭ ءومىر ساپاسى جاقسارا تۇسۋىنە ىقپالىن تيگىزە بىلگەندىگى. وسى ورايدا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ تۇر­­عى­سىن­داعى بارلىق كورسەتكىشتەر الدىڭ­عى جىلمەن سالىستىرعاندا اجەپ­تاۋىر جو­عارى ەكەنى ايتىلعان پىكىرىمىزدىڭ ءبىر كۋاسى. وبلىستا اتالعان ۋاقىت ارالىعىندا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ جوعا­رى بولۋىنا قوزعاۋ سالعان باستى فاك­تور­­لار قانداي؟ ونىڭ شەت جاعاسىن ايتا كەتكەن ءجون. اتاپ كورسەتكەندە, ءبىرىن­شى­­دەن, «بەينەۋ-شىمكەنت» گاز قۇبى­رى قۇرى­لىسىنىڭ اياقتالۋى ءومىر ساپا­سى­­ن­ىڭ جاڭا پاراقتارىن اشقانداي اسەر بەرەد­ى. وسى قاتاردا بايعانين مەن شال­قار اۋدان­­دارىندا ىسكە قوسىلعان كومپرەس­سور ستان­سا­لارى, گاز تاراتۋ مەن ءبولۋ نىساندارى تۇر. ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋ ىسىندە ۇساق-تۇيەك بولمايدى. بۇل باعىتتا وبلىس­تىڭ بىرقاتار اۋداندارىندا مال سويۋ تسەحتارىنىڭ ىسكە قوسىلعانى جونىندەگى ماسەلەلەرگە دە وسىنداي ومىرشەڭ كوز­قاراس تۇرعىسىنان كەلۋگە ابدەن بولا­دى. ال اقتوبە قالاسى مەن وبلىس اۋدان­دارىن­دا كەڭىنەن قانات جايعان تۇرعىن ءۇي قۇرىلىستارى شە؟ قارجىلاي ەسەپكە شاققاندا اقتوبە اۋماعىندا تۇر­عىن ءۇي قۇرىلىستارىنىڭ اۋقىمى 164 ميل­ليارد تەڭگەگە تابان تىرەپ وتىر ەكەن. بۇگىن­دە مۇندا «ساقالدى قۇرىلىس» دەگەن ۇعىم كەلمەسكە كەتىپ بارا جاتقانداي كورى­نە­دى. اڭگى­مەمىزدى وسىلاي ساباقتاۋعا تۇرتكى بولىپ وتىرعان جايت – تۇرعىن ءۇي قۇرىلى­سىنا جەدەل قارقىن تۋعىزىلىپ وتىرعانى. قازىرگى كۇنى جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگان­دارى جەتەكشىلەرىنىڭ باستى نازارى بۇعان دەيىن­گى تۋعىزىلعان قارقىندى تومەن­دەتپەۋ­گە باعىتتالعان. كوپ نارسەنىڭ شەشى­مى ءبىرىنشى كەزەكتە قاراجاتقا باي­لانىستى ەكە­نىنە ەشكىم تالاس تۋعىزا الماي­­دى. مۇن­دايدا بيۋدجەتتىڭ ءبۇيىرى ءبۇتىن بولسا ءبىراز شارۋانى يكەمگە كەلتىرۋ­گە مۇمكىندىك مول. اقتوبە وبلىسىندا بيۋدجەت كولەمى­نىڭ تۇراقتى ساقتالىپ كەلگەنى اتاپ ايتۋ­عا تۇرارلىق ماسەلە. بۇعان بيىلعى جىلى ءوڭىر بيۋدجەتى تاعى دا ون بەس پايىز­عا وسكەنى تولىق دالەل. بۇل ءوز كەزەگىندە الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جانە ءبىلىم بەرۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارىنىڭ ىركىلىسسىز بوي كوتەرۋىنە العىشارت قالا­ماق. وزگەسىن ايتپاعاندا, تەك بيىلعى جىلى وبلىستا 21 ورتا مەكتەپتىڭ قۇرى­لى­سىن سالۋ بەلگىلەنىپتى. مۇنىڭ ءوزى ءوڭىر­دەگى بيۋدجەت مۇمكىندىگىنىڭ باستى ءبىر كورسەت­كىشى بولا الادى. بيىل وڭىردە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى ودان ءارى قارقىندى تۇردە جالعاسىن تابا بەرمەك. بۇل جونىندە ايماقتا 650 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدى پايدا­لانۋعا بەرۋ كوزدەل­گەن. ءسوز سوڭىندا رەسپۋب­ل­يكانىڭ باتىس وڭىرىندە تۇراتىن بارلىق تۇر­عىن­دار اقتو­بەگە قونىستانۋعا ۇمتىلىس پەن ىنتا-ىقى­لاس تانىتىپ ءجۇر­گەنى دە اتار تاڭداي, باتار كۇندەي شىن­دىق. ونىڭ باستى سىرىن وڭىردە ءومىر ساپاسى جىلدان-جىلعا جاق­سارىپ كەلە جاتقانىنان ىزدەگەنىمىز ءجون. توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيى­نى, بيىلعى جىلدى وبلىس تۇرعىندارى «قۇتتى مەكەن – اقتوبە» دەگەن دەۆيزبەن وتكىزگەلى وتىرعانىن ايتقىمىز كەلەدى. تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان» اقتوبە وبلىسى