باحتيار تايلاقباەۆ: "ونەردەگى «باسەكەلەستەرىم» جول بەرمەيدى"

– ءسىز قازاق انشىلەرىنىڭ ىشىندە اتاقتى گنەسيندەر اتىن­داعى رەسەي مۋزىكا اكادەمياسىن ەسترادالىق ۆوكال ماماندىعى بويىنشا تامامداعان جالعىز ءانشىسىز. تالاپكەرلەر توپىرلاپ توبىمەن كەلسە دە, ماڭدايىنان شەرتىپ تۇرىپ شىن تالانتتى عانا تاڭداپ الاتىن تالابى كۇشتى گنەسيندەر بەرگەن ءتا­لىممەن ءالى تالاي جەرگە شىرقاپ بارۋىڭىز كەرەك ەدى. كەيىنگى جىپىرلاعان «جۇل­دىزداردىڭ» اراسىنان كورىن­بەيسىز عوي؟.. – يا, مىقتىلاردى مىڭ­داپ ۇشىرعان ماسكەۋدەگى گنە­سيندەرگە ءتۇسۋ ءۇشىن تالاپتى بولۋ از, تالانتتى بولىپ ءتۇس­كەننىڭ وزىندە دە ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ باعىنىڭ جانا قويۋى قيىن. وزدەرىن «جۇلدىزبىز» دەپ جا­ريالاماسا دا, كۇللى كەڭەس ودا­عىنىڭ مۋزىكا ونەرىنە ءبىر ادامداي ەڭبەك سىڭىرگەن يوسيف كوبزون مەن گەلەنا ۆەليكانوۆا, الەكساندر گرادسكيدىڭ وزىنەن ءتالىم الدىم. شىن ونەردىڭ قادىر-قاسيەتىن باعالايتىن كاسىبي مامانداردىڭ دا, ءان دەسە ىشكەن اسىن الدىنا قوياتىن حالىقتىڭ دا مەنىڭ اندەرىمە دەگەن ىقىلاسى جوعارى بولدى. گاسترولدىك ساپارلارعا شىققاندا كونتسەرتتەردى «اۋىل­عا», «اعالارىم», «اتا ءداس­تۇرى», «دوسىما», «سۇيگەنىم مە­نىڭ قالادا» انىمەن باستاتىپ, بىرنەشە رەت قايتالاتىپ ايتقىزىپ, كەشتى سونىمەن اياق­تاتاتىن. ال, قازىر ونەردىڭ قۇنى ارزاندادى. بيىك ولشەم وزگەردى. كەزىندە بىزگە قويىلعان تالاپتىڭ بۇگىن ءبىرى دە جوق. ەلىمىزدە وتەتىن ءارتۇرلى ءان بايقاۋلارىنا قاتىسىپ, ودان توپ جارىپ, ىقىلاسقا بولەنىپ جاتساق, كورشى رەسپۋبليكالاردىڭ كونكۋرسىنا جولداما الىپ, جۇلدەمەن ورالساق قانا تەلەديداردان كو­رىنۋگە مۇمكىندىك بەرىلەتىن ەدى. قازىر راحات, بىردەن تەلەۆيزياعا سەكىرىپ شىعاسىڭ, جىلت ەتىپ ءبىر كورىنىپ العاننان كەيىن ماحاببات تۋرالى ماعىناسىز ءاندى جازدىرىپ, تويدىڭ قامىنا كىرىسە باستايسىڭ. مۇرات – ءان ونەرىن جارىلقاۋ ەمەس, توي كورىگىن قىزدىرۋ. قوناقتاردى ريزا قىلسا, قوجايىننىڭ كو­ڭىلىنەن شىقسا, جەتەدى. ءبىر-ءبىرى­مەن جارىسقان وسى ءنوپىردىڭ جارى­سىنان ءوزىمىز دە, ءانىمىز دە كورىنبەي جاتسا, ول ءبىزدىڭ كىنامىز ەمەس. – سوندا ءسىز قازىر قايدا ءجۇر­سىز؟ – مەن قازىر «الماتى اۋەن­دەرى» كوممۋنالدىق-قازى­نالىق كا­سىپورىن ديرەك­تورىنىڭ ورىن­­­باسا­رىمىن. ۇجىمنىڭ شى­عار­ماشىلىق-كوركەمدىك ءما­سە­لەلەرى بويىنشا جاۋاپتىمىن. قۇرامىندا ەسترادالىق-سيم­فونيالىق وركەستر, مۇرات سەر­كەباەۆ جەتەكشىلىك جاسايتىن كامەرالىق وركەستر, «سامۇرىق», «سازگەن سازى» سەكىلدى ونەر ۇجىم­دارى جۇمىس ىستەيدى. – بىراق, كەيىنگى اندەرىڭىز جۇرت ءسۇيىپ تىڭداعان «اۋىلعا», «اعا­لارىم», «اتا ءداستۇرى» سە­كىل­دى تانىمال بولا المادى عوي؟ – مۇمكىن, ول تالعامنىڭ, ولشەمنىڭ وزگەرۋىنەن بولار. حالىقتىڭ بۇگىنگى مۋزىكالىق سۇرا­نىسىن, نەگىزىنەن, جاستار قالىپتاستىرىپ وتىر. ءاندى ايتاتىن دا, جازاتىن دا, كونتسەرتتەرگە باراتىن دا – سولار. ۇلكەن بۋىن دا بارادى, ارينە, بىراق ولاردىڭ ۇلەس سالماعى تىم از. ال, جاستاردىڭ تال­عامىنداعى ءان دە, ءانشى دە باسقا قازىر. – مەرەكەلىك دۋماندى كەشتەرگە, مۋزىكالىق جوبالارعا شاقىرىلاسىز با؟ – بۇرىنعىداي ءجيى شاقىرماسا دا, ۇسىنىس-تىلەكتەر ءتۇسىپ جاتادى. قۇداي باسقا سالماسىن, ءان ونەرىندەگى قازىرگى «باسەكە­لەستەردىڭ» جانىندا ءجىپ ەسە المايتىن بولدىق. جول بەرمەيدى. وسىنىڭ ءبارى تەلەۆيزياداعى سا­يا­ساتتىڭ سالقىنى ما دەي­مىن. مىسالى, رەسەي تەلەار­نا­لارىنداعى جاڭاجىلدىق, يا­كي باسقا ءبىر مەرەكەلىك دۋمان­دى ساۋىق كەشتەرىن الىپ قا­را­ڭىزشى. اللا پۋگاچەۆاسى مەن سوفيا روتارۋى باستاپ, لەۆ لەششەنكو, يۋري انتونوۆ, الەك­ساندر بۋينوۆتارى ءتىزى­لىپ وتىرادى. قازاق ءان ونەرى ءۇشىن ءدال سونداي ەڭبەك ءسىڭىر­گەن بولات ابدياحمەتوۆ, سەم­بەك جۇ­ماعاليەۆ, اقجول مەيىر­بەكوۆ­تەر ماڭدايى جارقىراپ نەگە وتىرمايدى سونداي كەشتەردە؟ كاسىبي ءانشى بولۋ قيىن. تويعا عانا جارايتىن جەڭىل اندەرمەن ونەر جاساي المايسىڭ. جاقسى ءان تۋدىرۋ ءۇشىن تەر توگۋ كەرەك. مەكەمەنىڭ قىزمەتكەرى سەگىز ساعات قالاي جۇمىس ىستەسە, ءبىر ءاننىڭ تاعدىرى ءۇشىن ءانشى دە ءدال سولاي ەڭبەكتەنۋى كەرەك. ويتكەنى, ءان بولاشاققا قالادى. ول ءاننىڭ تاريحىندا وسى كەزەڭدە ءومىر سۇرگەن ادامداردىڭ كوڭىل-كۇيى, جان سەزىمى, اڭسار-ارمانى سەزىلىپ تۇرۋى ءتيىس. مەنىڭشە, ءان وسىنداي بولسا عانا, ونەر رەتىندە مىندەتىن ورىندايدى. ءيىرىمى دە, قايىرىمى دا ءبىر-بىرىنەن اۋمايتىن ون شاقتى ءان جازعانشا, ساپاسى دا, سالماعى دا جوعارى ءبىر-اق ءان جازدىرسا, اتتەڭ, ونەردى ايت­پاعاندا, ءان­شىنىڭ ءوزى ءۇشىن دە الدە­قايدا پايدالىراق بولار ما ەدى. – ءسىزدىڭ جانىڭىزعا جاقىن كومپوزيتور كىم, بالكىم, زاما­ناۋي جاقسى كومپوزيتورعا كە­زىك­­سەڭىز, ءبارىن ءوز ورنىنا قويۋ­­عا بولار؟ – قازىر ماقسات جاۋتىكوۆپەن جۇمىس ىستەپ ءجۇرمىن. ويتكەنى, ءار ءانشىنىڭ تىڭدارمانىنا ايتقىسى كەلەتىن ويى, سىرى بولادى, ءوزىنىڭ ومىرلىك ۇستانىمىمەن, كوزقا­راسىمەن بولىسكىسى كەلەدى, ال وسىنى ءانشىنىڭ داۋسىنا ساي ەتىپ, ۇيلەسىمدى جازىپ بە­رەتىن كومپوزيتور سيرەك. كەيىنگى كوم­پوزيتورلاردىڭ ىشىنەن «مۋزارتپەن» بىرگە شىعار­ما­شىلىعىن ورىستەتكەن ارمان بەكسۇلتاننىڭ مۋزىكالىق تال­عامى مەن قارىمى قىزىق­تىرادى. ارمانمەن دە بايلانىس ورناتا باستادىق, ناتيجەسى كەلەشەكتە كورىنە جاتار. اڭگىمەلەسكەن ايگۇل احانبايقىزى, «ەگەمەن قازاقستان» الماتى