قايراڭداعى «اراكس» كاسپيگە قاۋىپ توندىرمەي مە؟

بىلتىرعى جىلدىڭ سوڭىنا قاراي رەسەيدىڭ «اراكس» كەمەسى جولشىباي اقتاۋ پورتىنا كەلىپ زاكىرى ءۇزىلىپ, قايراڭداپ قالعان بولاتىن. جول­شىباي دەيتىنىمىز, مۇناي ءونىمى, قالدىق ماي, تاقتاستاس سۋلارى, مازۋت توگىلگەن توپىراق سياقتى قوقىس تيەلگەن, سال­ماعى 450 تونناعا جۋىق ۋلى زاتتار ارتقان كەمە ماحاچكالا پورتىنا بەت تۇزەگەن ەكەن. جارتى جول­دا جاعدايسىز قالعان كەمە ءتيىستى ورىندارعا ءوز احۋالدارى تۋرالى حابار بەرمەگەن. قازىرگى تاڭدا قاراقيا اۋدانىنداعى «پەسچانىي» مۇيىسىندە, جاعادان 100 مەتردەي قاشىقتىقتا تۇرالاپ تۇر. تۇرعان ورنىندا قيسايا باستاعان كەمە سۋعا قۇلاسا نەمەسە سۋ ءمۇجىپ تەسىلسە, ودان كەلەتىن زياندى ماماندار دا, تۇرعىندار دا ءبىلىپ وتىر. سول سەبەپتى تەپە-تەڭدىكتى ساقتاپ تۇرۋ ءۇشىن كەمەنىڭ ەكىنشى بەتىنە سۋ تولتىرىلىپ, زارداپتىڭ الدىن الۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. قازىرگى تاڭدا مۇناي قالدىعى, مازۋت توگىلگەن توپىراق جانە جۇكتەلگەن سۋدىڭ سالماعىن قوسىپ ەسەپتەگەندە 900 تونناعا جۋىق جۇكتى ارقالاعان «اراكس» ءالى تۇر. ال كەمەنى باسقارعان كوماندا مۇشەلەرى كەتىپ قالعان. ەندى «بۇل كەمە كىمگە تيەسىلى؟» دەگەن سۇراققا جاۋاپ تابا الماي قازاقستاندىق تاراپ دال بولسىن... ارادا ءۇش اي وتكەندە اقتاۋ جانە باۋتينو پورتتارىنىڭ تەڭىز اكىمشىلىگى ماحاچكالا جانە استراحان تەڭىز پورتتارىنا حات جولداعان سوڭ عانا سۋ كولىگىنىڭ رەسەي فە­دەرا­تسياسىنىڭ «ترانس كاسپي» مەكەمەسىنە تيەسىلى ەكەندىگى انىقتالدى. اتالمىش مەكەمەگە حات جازىلعانمەن, جاۋاپ بولماعان. قاڭتاردىڭ العاشقى كۇندەرىندە قازاقستان تارابى كورشى ەلدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ارقىلى «روسموررەچفلوت» مەكەمەسىنە قورشاعان ورتاعا زياندى بولدىرماۋ جونىندە حات جازىپ, ناتيجەسىندە «ۋگليچ» كەمەسىنىڭ كومەككە كەلگەندىگىنەن حاباردار بولعان. وسى ارالىقتا قازاقستاندىق تاراپ قاراپ وتىرمادى. وڭىردە ارنايى جۇمىس توبى قۇرى­لىپ, بىرنەشە تەكسەرۋ جۇمى­سىن جۇرگىزىپ, 5 رەت سۋ سىناماسىن الدى. ماماندار كەمەنىڭ جىرتىق-تەسىگى جوق ەكەندىگىن, سوندىقتان اينالاعا, تەڭىز الە­مىنە, قۇرلىقتاعى جانۋارلارعا قاۋىپ ءتوندىرىپ تۇرماعاندىعىن ايتادى. ماڭعىستاۋ وبلىسى ەكولوگيا دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى باۋىرجان ءامىر­بەكوۆ وبلىس باسشىلىعىنا كەمەنى تازارتۋ ءۇشىن ءوتىنىش جازىلعاندىعىن, قازىر ءوتىنىشتىڭ ارنايى كوميسسياسىنىڭ قا­راۋىن­دا ەكەندىگىن جەتكىزدى. ەگەر ءوتىنىش قولداۋ تاپقان جاع­دايدا كەمە تازارتىلادى, كەيىن كەمەنى الۋعا كەلگەن يەسى­نەن وتەماقى وندىرىلەدى ەكەن. ال يەسى تابىلماعان, ءتىپ­تى الۋعا كەل­مەگەن جاعدايدا بەلگىلى ءبىر ۋاقىتتان سوڭ كەمەنى مەنشىكتەۋ جۇ­مىستارى زاڭعا ساي جۇزەگە اسىرىلادى. ال ەلگە كەرەگى كەمە ەمەس, قاۋىپسىزدىك, تەڭىز سۋى مەن قور­شاعان ورتانىڭ تازالىعى, تى­نىش­تىعى. سوندىقتان, حالىق «اراكسقا» اق جول تىلەپ شىعا­رىپ سالار ءساتتى كۇتۋدە. گۇلايىم شىنتەمىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان» ماڭعىستاۋ وبلىسى