ءتىل فەستيۆالى

ەلورداداعى ك.بايسەيىتوۆا اتىن­­داعى ۇلتتىق وپەرا جانە بالەت تەات­رىندا استانا قالاسى تىلدەردى دا­مىتۋ باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستى­رۋى­مەن «تىلگە قۇرمەت – ەلگە قۇر­مەت» اتتى قازاقستان حالقى تىلدە­رى­نىڭ ءحىىى قالالىق فەستيۆالىنىڭ اشى­لۋ سالتاناتى ءوتتى. «داۋعا سالسا الماستاي قيعان, سەزىمگە سالسا قىرانداي قالقىعان, ويعا سالسا قورعاسىنداي بالقىعان, ءومىر­دىڭ كەز كەلگەن ورايىندا ءارى قارۋ, ءارى قالقان, ءارى بايىرعى, ءارى ماڭگى جاس, وتتى دا ويناقى انا تىلىنەن ارتىق قازاق ءۇشىن بۇل دۇنيەدە ارتىق نە بار ەكەن!», – دەگەن ەلباسى ن.نازار­باەۆتىڭ بۇل سوزىنەن كەيىن, انا تىلىمىزگە دەگەن قۇرمەتىمىز ودان ءارى كۇشە­يە تۇسپەك. راس, بۇگىندە قازاق ءتىلىنىڭ اياسى كەڭەيىپ, ءورىسى ءوسىپ, قۇلاشى كەڭگە جازىلىپ كەلەدى. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە, تاۋەلسىز­دى­گى­مىزدىڭ, ەكىنشىدەن, قازاق ءتىلىنىڭ مەملەكەتتىك مارتە­بەگە يە بولعان­دى­عىنىڭ ارقاسى. جىل سايىن ۇيىمداستىرىلىپ, بۇگىندە داستۇرگە اينالعان فەستي­ۆال­دىڭ اشىلۋ سالتاناتى ەرەكشە ءوتتى. بۇل كۇننەن باستاۋ العان ءىس-شارا ءبىر ايعا جالعاسىپ, ءتىل مەرەكەسىندە قورىتىندىلانباق. وسى ۋاقىت ىشىندە ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە ءتىل ناسيحاتتالىپ, ايتارلىقتاي كو­ڭىل بولىنەتىن بولادى. فەستيۆالدىڭ اشىلۋ راسىمىندە مادەنيەت مينيسترلىگى ءتىل كوميتە­تىنىڭ توراعاسى قۇرمانباي شەرۋ­باي ۇلى ىزگى تىلەگىن ءبىلدىردى. ول ءوز كەزەگىندە: بۇگىن مىنە, ەلىمىزدىڭ بار­لىق وبلىستارىندا ءتىل فەستيۆالى باستالدى. ودان وزگە, رەسپۋبلي­كا­نىڭ باس قالاسى استانادا ايتۋلى مەرەكەمىزدىڭ سالتاناتتى اشىلۋى ءوتىپ جاتىر. مەملەكەتتىك ءتىلىمىزدى تەك ءسوز جۇزىندە عانا ەمەس, ءىس جۇزىندە ورىندايتىن كۇن تۋعاندىعىن موي­ىن­داپ, وعان قولداۋ كورسەتۋ ءبارى­مىزگە پارىز دەدى. ال وسى شارانى ۇيىم­داس­تىرۋعا تىكەلەي ۇيىتقى بولعان استانا قالاسى تىلدەردى دا­مىتۋ باسقار­ماسىنىڭ باستىعى وراز­كۇل اسانعا­زى: اتا زاڭىمىز­دىڭ 7 بابىندا رەسپۋبليكا اۋماعىن­داعى مەملەكەتتىك ءتىل – قازاق ءتىلى دەلىنگەن. ءتىل باسقار­ما­سىن باسقارعان التى جىلدا الدىما ءوز قۇقىعىن قورعاۋ ماقساتىندا, مەم­لەكەتتىك ءتىل­دىڭ قولدانىسقا ەنۋى تۋراسىندا «قازاقشا قويعان سۇ­راعىما قازاق تىلىندە جاۋاپ قايىر­ما­دى, مەنى انا تىلىمىزدە قابىل­دا­مادى دەپ بىردە-ءبىر استانالىقتىڭ سوتقا جۇگىنگەندىگىن كورمەدىم. اكىم­شىلىك كودەكستىڭ 81 جانە 82-باپ­تارىندا ەگەر سەن قازاقشا سويلەسەڭ, ساعان ول تىلدە جاۋاپ بەرمەسە, ونى جاۋاپقا تارتاتىن باپ بار. بۇل رەتتە استانالىقتاردىڭ ءالى دە بولسا ويا­نىپ, قازاق تىلىنەن رۋحاني قۋات الۋ ءۇشىن وسىنداي فەستيۆال ۇيىم­داس­تىرىپ وتىرمىز, – دەپ مەملەكەتتىك ءتىلدى ناسيحاتتاۋداعى ءوز ويىن ورتاعا سالدى. مەرەكەلىك كەشكە جينالعان قاۋ­ىم بۇل كۇنى وقۋ-بىلىمگە, عىلىمعا, حالقىن, ەلىن ءسۇيىپ قىزمەت ەتۋگە, ادامگەرشىلىككە, قايىرىمدىلىق پەن مەيىرىمدىلىككە, ەڭبەك ەتۋگە شاقىر­عان ۇلى اعارتۋشى عالىم ىبىراي ءالتىنساريننىڭ, ۇلى ابايدىڭ, سون­داي-اق قازاقتىڭ ءبىرتۋار ۇلى, با­ھادۇر, باتىر ءارى قالامگەر باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ بەينەلەرىمەن قاۋ­ىش­تى. عۇلامالاردىڭ سوزدەرى ار­قى­لى ءتىل, ءدىن, ءدىل ناسيحاتتالىپ, پات­ريوتتىق ولەڭدەر وقىلىپ, قازاقتىڭ اندەرى شىرقالدى. بيىلعى تىلدەر فەستيۆالىنىڭ رامازان ايىمەن تۇسپا-تۇس كەلۋىنىڭ ءوزىن جاقسى ىرىمعا جورۋعا بولادى. كەش­تە جاراپازان, اۋىز ادەبيەتىنىڭ وزىق ۇلگىلەرى ايتىلدى. حالىق قا­ھارمانى ب.مومىش ۇلى: «ءۇش نارسە­دەن قورقا­مىن. ءبىرىنشىسى, بەسىك جى­رىن ايتپا­عان انادان قورقامىن. ەكىنشى, نەمەرەسىنە ەرتەگى ايتپاعان اجە مەن اتادان قورقامىن, ءۇشىنشى, قازاق قازاق­پەن قازاقشا سويلە­مە­گەن­نەن قورقا­مىن», – دەگەن عوي. سول وسيەتكە ادال­دىق بولار ءداستۇرلى تىلدەر مەرەكەسى باعدارلاماسىنا بەسىك جىرى دا ەنگىزىلگەن ەكەن. ءتول ونە­رىمىز اقىندار ايتىسى دا نازاردان تىس قالمادى. زال تولى كورەرمەندەر جاقسىلىق ور­ىنباسار مەن مەيىرجان الىبەكوۆ­تىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ جاي-كۇيى تۋ­را­لى ءسوز سايىسىن تاماشالادى. جۇلدىز ءبايدىلدا.