مىڭ جىلدىعىڭدى ويلاساڭ, ۇرپاق تاربيەلە

№2 ەرتىس جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ مەكتەبى – بولاشاققا بوي تۇزەگەن تىرەك مەكتەبى, قوعام دامۋىنا ساي ءبىلىم بەرۋ كەرۋەنىنىڭ كوشىن باستاپ كەلە جاتقان ءبىلىم ورداسى. بالانىڭ تابيعي دارىنىن اشىپ, ونەرىن ۇشتاۋدا, تەرەڭ ءبىلىمدى ۇرپاق تاربيلەۋدە سارا جولى بار وزىندىك ەرەكشەلىكتەرىمەن ايقىندالاتىن وقۋ ورنى. بۇل ءبىلىم ورداسى – قازاق حالقىنىڭ بيىك رۋحىن, ۇلتتىق مادەني مۇرالارىن كەلەشەك ۇرپاق يەلەرىنە جەتكىزىپ وتىرعان مادەني ورىن, ۇلتتىق ءتالىم-تاربيە ورتالىعى. №2 ەرتىس قازاق ورتا مەكتەبىنىڭ ىرگە­تاسى 1932 جىلى قالانعان. قازىرگى مەكتەپ عيماراتى 1993 جىلى ىسكە قوسىلدى. مەكتەپتە 2011 – 2016 وقۋ جىلدارى كاسىپتىك وقىتۋ مودەلىن ەنگىزۋ بويىنشا ەكسپەريمەنت الاڭى اشىلدى. تاقىرىبى: «كوپ سالالى مەكتەپ ليتسەي ستاتۋسىنا اۋىسۋ ءۇشىن وقۋ – تاربيە ءۇردىسىنىڭ ءبىرتۇتاس جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ». ماقساتى: «وقۋ­شىلاردى وقىتۋ مەن تاربيەلەۋدىڭ كاسىبي باعدارلانعان جۇيەسىنە نەگىزدەلگەن ءبىلىم بەرۋدىڭ مەكتەپ – ليتسەي مودەلىن ازىرلەپ, اپروباتسيالاۋ». مەكتەبىمىزدىڭ بارلىق وقۋ كابي­نەتتەرى ارنايى پاندەر بويىنشا ستەندتەرمەن جابدىقتالعان. ارنايى جابدىقتالعان حيميا, فيزيكا, بيولوگيا وقۋ كابينەتتەرى, ينتەربەلسەندى تاقتامەن جابدىق­تالعان ماتەماتيكا, اعىلشىن, قازاق ءتىلى كابينەتتەرى جانە ونلاين رەجىمىندەگى كابينەت بار. زامان تالابىنا ساي ءبىلىم مەكەمەسىنىڭ ماتەريالدىق بازاسى نىعايتىلدى. بولاشاق – جاستاردىڭ قولىندا. ال, ءبىلىمدى, ويى ۇشقىر تۇلعا قالىپ­تاستىرۋ, تاربيەلەۋ – ۇستاز­داردىڭ قولىندا. سوندىقتان وقۋ ۇدەرىسىندە جاڭا تەحنولوگيالاردى كەڭىنەن قولدانۋ وقۋشىلاردىڭ بىلىمگە دەگەن قىزىعۋشىلىعى مەن ىزدەنۋشىلىگىن ارتتىرادى.  «ءبى­لىم تۋرالى» قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىندا «ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ باس­تى مىندەتى – ۇلتتىق جانە جالپى ادامزاتتىڭ قۇندىلىقتارى, عىلىم مەن پراكتيكا جەتىستىكتەرى نەگىزىندە جەكە ادامدى قالىپتاستىرۋعا, دامىتۋعا جانە كاسىبي شەبەرلىگىن شىڭداۋعا باعىتتالعان ءبىلىم الۋعا قاجەتتى جاعدايلار جاساۋ» دەپ اتاپ كورسەتىلگەن. سوندىقتان ءبىلىم بە­رۋدىڭ بارلىق جۇيەسىن تالاپقا ساي رەفورمالاۋ, جەتكىنشەك جاستارعا تياناقتى ءتالىم-تاربيە بەرۋ – ءبىزدىڭ مىندەتىمىز. وسى ماقساتتا مەكتەپتىڭ پەداگوگيكالىق ۇجىمى ايانباي ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. بۇل رەتتە شىعارماشىل يننوۆاتسيالىق باعىتتاردىڭ بولۋى, پەداگوگتاردىڭ اراسىندا شىعارماشىلىق توپتاردىڭ قۇ­رىلۋى – جاقسى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىپ وتىر. ءاربىر مۇعالىمنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋشىلىك, شىعار­ماشىلىق جۇمىسپەن اينالىسۋىنا, جاڭا پەداگوگيكالىق يننوۆاتسيالاردى مەڭگەرۋىنە جانە ەنگىزۋىنە جاعدايلار جاسالدى. ال, ادىستەمەلىك جۇمىس ارقىلى ءار مۇعالىمنىڭ پەداگوگيكالىق شەبەرلىگى شىڭ­دالا­دى, ءارىپ­تەستەرىنىڭ تاجىريبەسىن مەڭ­گەرۋگە مۇمكىندىك تۋادى. مەك­تەپتە 7 ادىستەمەلىك بىرلەستىك بار. ساپالى ءبىلىم مەن سانالى ءتار­بيە بەرۋ بارىسىندا مەكتەپتە جوعارى جانە ءبىرىنشى ساناتتى ۇستازداردىڭ ۇلەسى باسىم. تاجىريبەلى ماماندار جاس ۇستاز­دارعا جەتەكشىلىك جاساپ, بىلگەنىن ۇيرەتۋدەن جالىققان ەمەس. شىعار­ماشىلىق جۇمىستارى مەن ءوز­دەرىنىڭ وزىق ءىس-تاجىريبەلەرىن وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق سەمينارلار مەن بايقاۋلاردا كورسەتىپ, عالامتور ارقىلى تاراتۋدا. مۇ­نىڭ پايداسى زور. وسى ارقىلى مەك­تەبىمىزدىڭ مۇعالىمدەرى مەن وقۋشىلارىنىڭ ەڭبەگىن كوپشىلىك بىلە باستادى, ءتۇرلى وقۋلاردىڭ جەڭىمپازى, «ۇزدىك مۇعالىم», «جىل مۇعالىمى» اتاندى. گەوگرافيا ءپانىنىڭ مۇعالىمى ءا.ماحمەتوۆ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ءۇش ەلدىڭ (رەسەي, بەلو­رۋسسيا جانە قازاقستان) بىرلەسىپ شىعارعان «ەڭ ۇزدىك مۇعا­لىمدەر» ەنتسيكلوپەدياسىنا ەندى. «ەلىمىزدىڭ بولاشاعى – جاس ۇرپاقتىڭ قولىندا, ال جاس ۇ­رپاق­تىڭ تاعدىرى – ۇستازداردىڭ قو­لىندا» دەپ ەلباسى ايتپاقشى, قازىرگى باسەكەگە قابىلەتتى قوعامدا ۇستازدار قاۋىمى بالالاردى ءبىلىم نارىمەن سۋسىنداتىپ, بيىك ارمان­دارعا جەتەلەيدى. ولاردىڭ ورنى ەرەكشە. مەكتەبىمىزدە وقۋ­شىلارعا تەرەڭ دە, تياناقتى ءبىلىم بەرىپ, ءوز ساباقتارىندا ءتۇرلى يننوۆاتسيالىق ءادىس – تاسىلدەردى پايدالانىپ, جە­مىستى ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا, جە­ڭىس تۇعىرىنا جەتىپ جۇرگەن مۇ­عالىم­دەر بارشىلىق. جىل سايىن ورتا بۋىن وقۋ­شىلارىمىز حيميا–بيولوگيا باعىتىنداعى نازارباەۆ زيات­كەرلىك مەكتەبى مەن قازاق-تۇرىك ليتسەي مەكتەبىنە وقۋعا تۇسەدى. بۇل – ۇستازداردىڭ ەرەن ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسى. مۇعالىمنىڭ ءوز ءپانىن تەرەڭ مەڭگەرۋى – ونىڭ العاشقى قىرى, كاسىبي شەبەرلىگىن ۇزدىكسىز ۇشتاي, شىڭداي ءتۇسۋى – ەكىنشى قىرى بولماق. بۇل ءسوزىمنىڭ دالەلى, بۇگىندە ءبىزدىڭ مەكتەپتە «ورلەۋ» بىلىكتىلىك ارتتىرۋ جانە پەداگوگيكالىق شەبەرلىك ورتالىعىنىڭ ءۇش ايلىق جاڭا دەڭگەيدەگى كۋرسىنان وتكەن بىرنەشە مۇعالىم بار. ولاردىڭ ءار ساباعى وقۋشىلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن ەرەكشە تۋدىرىپ وتىرادى. مەكتەپ ۇجىمى وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم-بىلىك داعدىلارىنىڭ دامۋىنا, تاجىريبەسىن, شىعارماشىلىق جۇمىسقا بەيىمدەپ اۋدان, حالىق­ارالىق, رەسپۋبليكالىق, وبلىس كو­لەمىندەگى ءىس-شارالارعا, بايقاۋلارعا بەلسەندى قاتى­سۋىنا جاعداي جاساۋ­دا. مۇعالىمدەر مەن اتا انالاردىڭ قارىم- قاتىناسى جاقسى جولعا قويىلعان. وقۋشىلارمىز عىلىمي-ءبىلىم, سپورت, مادەني باعىتتار بويىن­شا ءار دەڭگەيدەگى جارىس­تار مەن بايقاۋلارعا قاتىسىپ جۇلدەلى ورىندار الۋدا. جىل سايىن وقۋشىلاردىڭ عىلىمي جوبا سايى­سىنا, ءپان وليمپيادالارىنا, «اقبوتا», «كەن­گۋرۋ», «التىن اسىق» سياقتى ينتەللەكتۋالدىق مارافون­دارعا قىزىعا قاتىسىپ, جۇلدەلى ورىندارعا يە بولۋى مۇعالىمدەر ەڭبەگىنىڭ جەمىسى. ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋگە بايلانىستى اۋدان كولەمىندە 2004 جىلدان باستاپ ماقساتتى, اۋقىمدى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ كەلەدى. ويتكەنى, ۇلتتىق تەستىلەۋ كەزىندە وقۋشىنىڭ ون ءبىر جىل بويى العان ءبىلىمى باعالانسا, مۇعالىمنىڭ دە ەڭبەگى وسى ۇبت- مەن ولشەنىپ وتىر. سوندىقتان دا ءوزى ەككەن اعاشىنىڭ جەمىس بەرۋى ءۇشىن مۇعالىم قاۋىمىنان تىنباي ەڭبەك ەتۋ تالاپ ەتىلەدى. ال ۇستاز ناتيجەگە جەتۋ ءۇشىن وقۋشىلاردى ءتيىمدى ءادىس-تاسىلدەر قولدانا وتىرىپ, جان-جاقتى دايىنداۋى قاجەت. ءبىلىم مەكەمەسى اۋداندىق «ەڭ ۇزدىك اۋىل مەكتەبى» بايقاۋىندا جۇلدەلى ءبىرىنشى ورىن الىپ, وبلىس­تىق بايقاۋعا جولداما الدى. «ۇزدىك اۋىلدىق جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ» نوميناتسياسى بويىنشا وبلىستىق كونكۋرستىڭ لاۋرەاتى اتاندىق. «ەڭ كورىكتى, بالالارعا شىرايلى مەكتەپ» بايقاۋىندا جۇلدەلى ءىى ورىنعا يە بولدىق. مۇنىڭ ءبارى, ءسوز جوق, مەكتەپ ۇجىمىنىڭ ءناتي­جەلى جۇمىسىنىڭ, اتا-انالارمەن, ارىپتەستەرىمەن ورتاق ءتىل تابى­سۋىنىڭ, مەكتەپتىڭ وقۋ-ماتە­ريالدىق بازاسى نىعايۋىنىڭ جەمىسى. «مىڭ جىلدىعىڭدى ويلاساڭ, ۇرپاق تاربيەلە», – دەگەن قازاق حالقىنىڭ دانالىق ءسوزى بار. جەكە تۇلعانى تاربيەلەۋدە ۇستازدار جاس ۇرپاق بويىنا ءبىلىم عانا ەمەس, ىزگىلىك نۇرىن سەبەدى. تابىس­تارىمىزعا اتا-انالاردىڭ قوسقان ۇلەسى دە مول. ولار مەكتەپ قابىر­عاسىنداعى بارلىق تاربيە جۇمىستارىنا قاتىسادى. جاس ۇرپاققا ساپالى ءبىلىم, سانالى تاربيە بەرۋ جولىندا ءبارىمىز بىرىگىپ قيمىلداساق, شىعار بيىگىمىز جوعارى بولاتىنى ءسوزسىز. اينۇر سارسەنوۆا, №2 ەرتىس جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى پاۆلودار وبلىسى