وتانسۇيگىشتىك سەزىم ءار ازاماتتىڭ بويىندا بولۋى ءتيىس

شىنى كەرەك, الىس تا جاقىن جەرلەرگە ساپار شەككەن جولاۋشى ءۇشىن كولىكتىڭ ەڭ ىڭعايلىسى – تەمىر جول مەن اۋە كولىگى. ءتىپتى, جۇكتەردى ءبىر نۇكتەدەن ەكىنشى نۇكتەگە تاسىمالداۋدا دا وسى كولىك تۇرلەرى ءتيىمدى. دەسەك تە, ۆوكزالدار مەن پەررونداردىڭ قۇقىق بۇزۋشىلىققا نەعۇرلىم بەيىم جەرلەر ەكەندىگىن دە جاسىرا المايسىز. سوندىقتان, وسى كولىك نىساندارىندا قوعامدىق ءتارتىپ پەن زاڭدىلىقتاردىڭ ساقتالۋى, ازاماتتاردىڭ جەكە قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءىسى – اسا ماڭىزدى مىندەت. ال بۇل مىندەتتى اتقارۋ كولىكتەگى ىشكى ىستەر ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىنە جۇكتەلگەن. كولىك پوليتسياسى ورگاندارىنىڭ قۇرىلۋ تاريحى تەرەڭنەن باستاۋ الادى. ناقتىراق ايتقاندا, قازاقستاننىڭ كولىك ميليتسياسىنىڭ ىرگەتاسى بۇكىلرەسەيلىك ورتالىق اتقارۋشى كوميتەتىنىڭ 1919 جىلى 21 اقپانداعى «تەمىر جول ميليتسياسى مەن تەمىر جول كۇزەتىن ۇيىم­داستىرۋ تۋرالى» قاۋلىسىنا سايكەس قا­لان­دى. ەڭ العاشقى جەلىلىك ميليتسيا ورگاندارى قازاقستان اۋماعى ارقىلى يلەتسك ستانساسىنان ارىس ستانساسىنا دەيىن وتەتىن ماسكەۋ – تاشكەنت تەمىر جول ماگيسترالى ۋچاسكەسىندە اشىلدى. بۇل كسرو-دا يندۋستريالاندىرۋ جوسپارى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان كەزبەن تۇسپا-تۇس كەلەدى. ءدال وسى جىلدارى قازاقستانداعى ەڭ ءىرى جوبالاردىڭ ءبىرى – تۇركىستان-ءسىبىر تە­مىر جولىن سالۋ قولعا الىنعان ەدى. كەڭەس ميليتسياسىنىڭ قۇرامىندا بولعان قازاق­ستان­نىڭ تەمىر جول ميليتسياسى ستانسالار مەن تە­مىر جول كولىگىندەگى قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ بويىنشا ارنايى مىندەتتەر اتقاردى. ال قازىرگى كۇنگە ورالساق, جىل وتكەن سايىن قىلمىستىڭ تۇرلەرى جاڭا سيپات الۋ­دا. قىلمىسكەرلەردى دەر كەزىندە ۇستاۋ ساقشىلاردان ۇلكەن قاجىرلىلىقتى تالاپ ەتەدى. بۇل رەتتە, جەكە قۇرام قىلمىسكەرلەردى قۇرىقتاۋ جۇمىستارىنا ءبىر كىسىدەي جۇمىل­دى­رىلىپ وتىر دەۋىمىز كەرەك. ءدال بۇگىنگى كۇنى قىلمىسقا قارسى كۇرەس, اسىرەسە, اۋىر جانە اسا اۋىر قىلمىستاردىڭ الدىن الۋ باسىمدىققا يە. ولاي دەيتىنىمىز, بۇگىنگى كۇنى لاڭكەستىك ارەكەتتەر, ۇيىم­داس­قان قىل­مىس پەن ەسىرتكى بيزنەسى سياقتى قىلمىستار الەم مەملەكەتتەرىنىڭ الاڭ­داۋ­شىلىعىن تۋدىرىپ وتىر. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دە لاڭكەستىك كورىنىستەردىڭ ۇشقىنى باي­قال­عانى بەلگىلى. بۇعان قارسى كۇرەسكە ءبىزدىڭ داي­ىن­دىعىمىز ءوز دەڭگەيىندە. ماسەلەن, دەپار­تا­مەنتتىڭ قىزمەت كورسەتۋ اۋماعى 16 مىڭ شاقىرىمنان اسادى. ەل اۋماعىندا 18 اۋەجاي, جولاۋشىلار مەن جۇك تاسىمالداۋعا ارنالعان 500-دەن اسا بەكەتتەر جانە 303 تەمىر جول ۆوك­زالى بار. بۇعان رەسەي فەدەراتسياسى, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى, قىرعىز رەس­پۋبليكاسى, وزبەكستان جانە تۇرىكمەنستان مەم­لەكەتتەرىمەن شەكارالاس ورنالاسقان 13 ءتۇيىسۋ بەكەتتەرىن قوسىڭىز. وسى اۋماقتا كولىك ساقشىلارى اۋە جانە تەمىر جول كولىگىندەگى جولاۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن, تاسىمالداناتىن جۇكتەردىڭ دىتتەگەن جەرىنە امان-ەسەن جەتكىزىلۋىن قام­تا­ماسىز ەتەدى. وعان قوسا, باس قالامىز استانادا جانە الماتى قالاسىندا ساياسي ماڭىزى بار شارالار ءجيى وتكىزىلىپ ءجۇر. الىس تا جاقىن شەت مەملەكەتتەردىڭ باسشىلارى, ۇلكەن دەلەگاتسيالار ەلىمىزگە كوبىنەسە اۋە كولىگىمەن كەلەدى. سولاردى ەڭ الدىمەن قارسى الاتىن دا ءبىزدىڭ قىزمەتكەرلەر. 2017 جىلعى 28 قاڭتار مەن 8 اقپان كۇندەرى الماتى قالاسىندا قىسقى ۋنيۆەرسيادا وتكىزىلمەك. وعان 30 مىڭ­عا جۋىق قوناق, 2 مىڭ سپورتشى كەلەدى دەپ كۇتىلۋدە. قازىر وسى شارانى وتكىزۋ كەزىندە قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ىسىنە دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. الداعى جىلى استانامىزدا وتەتىن ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامان­دان­دى­رىل­­­عان كورمەسىنە دايىن­دىق­تارىمىزدى دا كۇشەيتە تۇستىك. قىسقاسى, حالىقارالىق ەكسپO-2017 كورمەسىن وتكىزۋ كەزىندە باس قالامىزدىڭ قوعامدىق تارتىبىنە باسا كوڭىل بولىنبەك. ويتكەنى, شاراعا الىس جانە جاقىن شەتەلدەردەن قوناقتاردىڭ كوپتەپ كەلەتىنى بەلگىلى. كولىك پوليتسياسى استانانىڭ تەمىر جول ۆوكزالى مەن اۋەجايىندا قاۋىپسىزدىك شارالارىن نىعايتىپ, ازاماتتاردىڭ جەكە قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن بولادى. دايىندىق جۇمىستارى جۇيەلى تۇردە ءجۇرىپ جاتىر. ءوت­كەن جىلى دا, بيىل دا ەلىمىزدىڭ ونداعان كولىك پوليتسەيلەرى بىلىمدەرىن جەتىلدىرۋ, ءتا­جىريبە جيناقتاۋ ماقساتىندا شەتەلدەردە وقىپ كەلدى. جاھاندىق جەتىس­تىكتەر كورمەسى باستالىپ, اياقتالعانعا دەي­ىن دەپارتامەنتتىڭ جەكە قۇرامى قىزمەت وتكە­رۋدىڭ كۇشەيتىلگەن رەجىمىندە جۇمىس ءىس­تەيتىن بولادى. جوعارىدا قىزمەت كورسەتۋ اۋماعىندا بىرنەشە مەملەكەتپەن شەكارالاس ورنالاسقان ءتۇيىسۋ بەكەتتەرى بار ەكەنىن ايتتىم. وسى ورايدا, كورشى ەلدەردەگى ارىپتەستەرىمىزبەن دە تاجىريبە الماسىپ تۇرامىز. ويتكەنى, قاي سالادا بولسىن حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدىڭ تيىمدىلىگى وراسان. سونىڭ ىشىندە ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ ورنى بولەك. اسىرەسە, اسا اۋىر قىلمىستار ساناتىنا ەنەتىن لاڭكەستىككە, ۇيىمداسقان قىلمىسقا, ەسىرتكى كونترابانداسىنا قارسى بەلسەندى كۇرەس جۇرگىزۋدە وزگە ەلدەرمەن ىقپالداستىقتىڭ بەرەرى مول. سوڭعى 3-4 جىلدا رەسەيدىڭ, قىرعىزستاننىڭ كولىك پوليتسەيلەرىمەن ءوزارا بايلانىس ارتقان. ۇزىندىعى 7 مىڭ شاقىرىمنان اساتىن ورتاق شەكاراسى بار قازاقستان مەن رەسەي ءۇشىن قىلمىسپەن بىرلەسە كۇرەسۋ ماسەلەسى زور ماڭىزعا يە. وتكەن جىلى ءبىزدىڭ قىزمەتكەرلەر ءماس­كەۋ­دە رەسەي فەدەراتسياسى ءىىم باس كو­لىك باس­قارماسىنىڭ باسشىلىعىمەن كەز­دەستى. وندا رەسەيلىك كولىك پوليتسەيلەرىنىڭ كو­لىك نىساندارىن لاڭكەستىك ارەكەتتەردەن قور­­عاۋ, حالىقارالىق ىزدەستىرۋدە ءجۇر­گەن قىلمىسكەرلەردى ۇستاۋ بويىنشا ءتاجىري­بە­لەرىمەن الماستى. قازىرگى كۇنى ەلىمىزدىڭ ىشكى ىستەر ورگان­دارى قىزمەتكەرلەرىنە قويىلاتىن تالاپتار دا ارتىپ كەلەدى. ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ: «فورما كيگەن ادام مەم­لە­كەت­تىڭ ايرىقشا قورعاۋىندا بولۋى كەرەك, قىز­مەتتىك مىندەتىن ورىنداۋ بارىسىن­دا ونىڭ ومىرىنە قولسۇعىلماۋشىلىقتىڭ قام­تاماسىز ەتىلۋىنە كەپىلدىك بەرىلۋگە ءتيىس. بۇل رەتتە پوليتسيا وكىلىنىڭ ءوزى دە سوعان ساي بولۋى كەرەك», – دەپ نىقتاپ ايتتى. بۇل دەگەنىڭىز, بىرىنشىدەن, مەملەكەت باس­شى­سىنىڭ ىشكى ىستەر ورگاندارىنا كورسەتكەن ۇلكەن قولداۋى بولسا, ەكىنشىدەن, بىزگە ارتىل­عان ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. دەمەك, كادر­لاردى ىرىكتەۋ ماسەلەسىنە, مەيلىنشە, بايىپپەن قاراعانىمىز ابزال. سونداي-اق, ەلباسى «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىندا ىشكى ىستەر ورگاندارى قىز­مەتكەرلەرىنە زور مىندەت جۇكتەدى. ماسەلەن, وسى ستراتە­گيالىق قۇجاتتىڭ 28-قادامى پوليتسيا قىز­مەتكەرلەرىن ءىس­كەر­­لىك قابىلەتتەرى نەگىزىندە ىرىك­تەۋ جۇيە­سىن جاقسارتۋعا باعىت­تالادى. وندا كا­سىبي داعدىلارىن جانە جەكە تۇلعالىق قا­سيەتتەرىن تەكسەرۋ ءۇشىن ءىس باسىنداعى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىن جانە قىزمەتكەرلىككە كانديداتتاردى تەستىلەۋدىڭ ارنايى جۇيەسىن ەنگىزۋ تاپسىرىلدى. ءىىو قىزمەتكەرلەرىن كەزەكتى اتتەستاتتاۋ دا وتە وزەكتى بولىپ وتىر. بۇل – زامان تالابى. سانعا ەمەس, ساپاعا ماڭىز بەرۋ قاجەت. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, پوليتسيا قاتارىنا ارنايى كاسىبي دايىندىعى بار, مورالدىق تۇراقتى, ءتيىستى سىناقتاردان سۇرىنبەي وتكەن ءارى دەنساۋلىعى مىقتى ازاماتتار عانا قا­بىلدانۋى شارت. مەن تالاي جىلدان بەرى ىشكى ىستەر ورگاندارىندا قىزمەت ەتىپ كەلە جاتقاندىقتان, ازاماتتاردىڭ پوليتسەيلەرگە دەگەن سە­نىم­دەرىن قالاي ارتتىرۋعا بولادى دەگەن سۇراق ءجيى قويىلادى. جالپىسىندا, ىشكى ىستەر ورگانى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جۇمىس ساپاسى مەن ولارعا دەگەن حالىقتىڭ سەنىمىن ارتتىرۋ ءار قىزمەتكەردەن ادىلدىكتى, جوعارى قۇقىقتىق مادەنيەتتى تالاپ ەتەدى. كەز كەلگەن ازامات باسىنا قاۋىپ تونگەن كەزدە, ەڭ الدىمەن, بيلىك وكىلى رەتىندە پوليتسيا قىزمەتكەرىنە جۇگىنەدى. دەمەك, ءاربىر شاعىمنىڭ ارتىندا – ارىزدانۋشىنىڭ جان داۋىسى تۇرعاندىعىن ۇعىنعان ابزال. ەڭ باستىسى, كەلىپ تۇسكەن وتىنىشتەرگە ءجىتى ءمان بەرىپ, ونىڭ وڭتايلى شەشىلۋىنە ىقپال ەتۋ كەرەك. سوندا عانا حالىقتىڭ بيلىك وكىلدەرىنە سەنىمى ارتادى دەپ ويلايمىن. سايىپ كەلگەندە, ازاماتتارىمىز پوليتسيانى جازالاۋشى ورگان رەتىندە ەمەس, باسىنا ءىس تۇسكەندە قولۇشىن بەرەتىن بيلىك وكىلى رەتىندە قابىلداۋلارىنا جاعداي جاساۋىمىز قاجەت. بارشاعا ءمالىم, «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ 31-قادامىندا ەتيكالىق نورمالاردى بۇزۋعا جول بەرەتىن پوليتسەيلەردىڭ ءىس-ارەكەتتەرىنە شاعىمدانعان ازامات­تاردىڭ ارىزىن قاراۋ جونىندەگى قوعامدىق كەڭەس جۇيەسىن قۇرۋ ارقىلى پوليتسيانىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ايتىلدى. ەلباسىنىڭ وسى تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا كولىكتەگى ءىىد-دە كونسۋل­تاتيۆتى-كەڭەسشى ورگان قۇرىلدى. كەڭەستىڭ باستى ماقساتى – ىشكى ىستەر ورگاندارى قىزمەتىنىڭ مولدىرلىگىن ارتتىرۋ. قازىر ايتۋلى كەڭەس جۇرتشىلىقپەن بايلانىس ورناتا وتىرىپ, ازاماتتارىمىزدىڭ پوليتسەيلەرگە دەگەن سەنىمىن ارتتىرۋعا ۇلەس قوسۋدا. قىزمەتكەرلەر اراسىندا زاڭسىزدىق­تارعا جول بەرمەۋ ءۇشىن دە ماقساتتى ءىس-شارالار جۇرگىزىپ وتىرامىز. تۇتاستاي العاندا, جەكە قۇرام اراسىندا زاڭدىلىقتاردى ساقتاۋ مەن ءتارتىپتى نىعايتۋ ماسەلەسى دەپارتامەنت باسشى­لى­­عىنىڭ ۇدايى نازارىندا. قىز­مەتكەر­لەرىمىزدىڭ زاڭسىزدىقتارعا جول بەرمەۋى ءۇشىن ۇنەمى الدىن الۋ شارالارى وتكىزىلىپ تۇرادى. دەپارتامەنت جەكە قۇرامنىڭ اسكەري دايىندىعىن شىڭ­داۋ, جەمقورلىقتى بولدىرماۋ, جاس مامان­دار­دىڭ بويىنا وتانسۇيگىشتىك قا­سيەتتەردى قا­لىپتاستىرۋ بويىنشا دا ءىس-شا­رالار قا­بىلداپ وتىرادى. جۇمىس ساپاسى مەن كاسىبي شەبەرلىكتى كوتەرۋگە باعىتتالعان ناقتى جوسپارلارىمىز بار. ءسوزىمنىڭ سوڭىندا, ۇلى مەرەكە – تاۋەل­سىز­دىگىمىزدىڭ 25 جىلدىعى قارساڭىندا مىناداي تىلەگىمدى بىلدىرە كەتكىم كەلەدى. باتىر بابالارىمىز وسىناۋ ۇلان-عايىر دالامىزدى اق نايزانىڭ ۇشىمەن, اق بiلەكتiڭ كۇشiمەن قورعاپ, بۇگىنگى ۇرپاققا ميراس ەتتى. عاسىرلار بويى ەگەمەندىك اڭساعان بابالارىمىزدىڭ اسىل مۇراتى ورىندالدى. ەندىگى مىندەت – اتالارىمىزدىڭ قانى, انالارىمىزدىڭ كوز جاسىمەن كەلگەن تاۋەلسىزدىكتى باياندى ەتۋ. ول ءۇشىن ءاربىر ازامات تۋعان ەلىمىزدىڭ كەمەل كەلەشەگى جولىندا ايانباي تەر توگىپ, ادال قىزمەت ەتۋلەرى كەرەك. وتانسۇيگىشتىك قاسيەت ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ بويىندا بولسا ەكەن دەيمىن. امانجول قابىلوۆ, كولىكتەگى ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى, پوليتسيا پولكوۆنيگى