ءموبيلدى كەشەن مۇقيات تەكسەرەدى

كەدەندىك باقىلاۋ – ۇرلىق-قارلىقتىڭ جولىن تىيىپ, زاڭسىز تاسىمالداردى بولدىرمايتىن قاجەتتىلىك. كەدەن سالاسىنداعى كونتەينەرلىك جۇك تاسىمالى ترانسپورتتىق تاۋار اينالىمىنىڭ ىڭعايلى, ءتيىمدى, ۇنەمدى ءارى ەڭ نەگىزگى تاسىلدەرىنىڭ ءبىرى بولىپ كەلدى. بىراق, تاسىمالداۋدىڭ بۇل ءتاسىلىن ەندى كونترابانديستەر دە جاپپاي قولدانا باستادى. بۇگىندە تەڭىز كونتەينەرلەرىندە, اۆتوفۋرگونداردا, تەمىر جول ۆاگوندارىندا قارۋلار, جارىلعىش زاتتار مەن ەسىرتكى تاسىمالدانادى. كەيدە كونتراباندا تاسىمالداعىش قۇجاتتار مەن كەدەندىك دەكلاراتسيا­لاردا كورسەتىلگەن شىنايى جۇك­تەر تۇرىندە جاسىرىلسا, كەيدە كون­تراباندانىڭ جاسىرىلمايتىن كەزى دە بولادى. اسىرەسە, بۇل كەدەندىك اكىمشىلەندىرۋ دامى­ماعان ەلدەرگە ءتان بولىپ كەلەدى. كەيبىر قازاقستانمەن شەكارالاس مەملەكەتتەردىڭ وسىنداي باعىتتا بولۋى سەبەپتى كوپ جاعدايدا قادا­عالاۋ شارالارىن كۇشەيتە ءتۇسۋ قاجەتتىگى تۋىندايدى. بۇل ءۇشىن كەدەندىك باقىلاۋ-تەكسەرۋ كەزىندە وزىق تەحنيكالاردى پايدالانۋدىڭ ماڭىزى زور. تاۋاردىڭ جونەلتپە قۇجا­تىنا سايكەس جانە زاڭسىز جۇمسا­لىمداردى انىقتاۋ ءۇشىن جۇكتىڭ اشىلۋىنسىز سەنىمدى تەكسەرۋ ءجۇر­گىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن, ياع­ني ۇلكەن جۇك اۆتوموبيلدەرىن ءجا­نە كونتەينەرلەردى كەدەندىك تەك­سەرىپ قاراۋدىڭ ءتيىمدى قۇرالى – ينس­پەكتسيالىق-تەكسەرىپ قاراۋ كەشە­نى. بۇرىن «توعىز جولدىڭ تورابى» اتانعان, قازىرگى تاڭدا «حالىقارالىق ءدالىز» اتانعان ماڭ­عىستاۋ وڭىرىندە اتالمىش قۇرىل­عى بارلىق حالىقارالىق وتكىزۋ پۋنكتتەرىنە ەنگىزىلدى. اسىرەسە, تەڭىز جولدارى ارقىلى مىڭداعان توننا جۇك تاسىمالدارىن وتكىزىپ تۇرعان «اقتاۋ تەڭىز پورتىنا» ورناتىلعان ءموبيلدى تەكسەرىپ قاراۋ كەشەنىنىڭ الار ورنى ەرەكشە. قازىرگى تاڭدا اقتاۋ جانە باكۋ پورتتارىنىڭ اراسىندا تۇراقتى پاروم قاتىناسى ورناعان. تەمىر جول پارومدارى 18-20 ساعات ىشىندە 253 تەڭىز ءميلىن ەڭسەرە وتىرىپ, مۇناي ونىمدەرىن, حالىق تۇتىناتىن تاۋارلاردى, استىق پەن مينەرالدىق تىڭايتقىشتاردى تاسى­مالدايدى. پارومدارعا 54 تەمىر­ جول ۆاگونى مەن 35 اۋىر جۇك تاسى­مالدايتىن اۆتوموبيل سىيادى. ءبىر اي ىشىندە بۇل جەردەن 1000-عا دەيىن اۋىر جۇك تاسىمالدايتىن تەحنيكا وتەدى. 2015 جىلدىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا جالپى جۇكتەردىڭ اۋىستىرىلىپ تيەلۋى 5 ملن 897 مىڭ توننا بولسا, بيىلعى جىلعى ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا بۇل كورسەتكىش 2 ملن 681 مىڭ توننانى قۇرادى. وسىنشا اۋقىمدى ءىس-ارەكەت كەزىندە كەدەندىك رەسىمدەۋ ءۇردىسىن جەدەلدەتۋ جانە ءتيىمدى كەدەندىك باقىلاۋدى قام­تاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءموبيلدى ينس­پەكتسيالىق-تەكسەرىپ قاراۋ كەشەنى ىسكە استى. اۆتوموبيل شاس­سيىندە قۇراستىرىلعان جانە كەدەندىك باقىلاۋ جۇرگىزۋ ماقسا­تىندا جىلدام ورنىن اۋىستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جۇيەنىڭ دايىن­دىق ۋاقىتى كەمىندە 15 مينۋت, تراسسا بويىنشا قوزعالىس جىل­دامدىعى – 85 كم/ساع. كەشەندى اۋىستىرعاننان كەيىن ساعاتىنا 25 اۆتوموبيلگە باقىلاۋ جۇرگىزۋگە بولادى. سونداي-اق, تەكسەرىپ قاراۋ كەشەنى ىشكى جانە ماڭىنداعى راديو­لوگيالىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىمەن جابدىقتالعان. تەكسەرۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋ ءۇشىن, ءموبيلدى كەشەن قاراپ-تەكسەرۋگە ءتيىستى وبەكتىنىڭ ماڭىنان ءجۇرىپ وتەدى جانە رەنت­گەندىك سكانەرلەۋدى جۇزەگە اسىرادى. ول, ءتىپتى تيەلگەن جۇكتىڭ ورتاسىندا جاسىرىلىپ تۇرعان جۇكتى كورۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. كەز كەلگەن جۇكتىڭ, ءشاسسيدىڭ جانە كابينا ىشىندەگىنىڭ راديوسكوپيالىق بەينەسىن ديسپلەيگە شىعارۋ ارقىلى ەسىرتكىنى, كونتراباندالىق جۇكتى, قارۋ-جاراقتى جانە جارىلعىش زاتتاردى تابۋعا ارنالعان قۇرال. كەشەننىڭ قاۋىپسىزدىك جۇيەسى كەز­دەيسوق ساۋلەلەنۋ مەن اۆتوماتتى تۇردە ورنىن اۋىستىرۋمەن بايلانىستى قاۋىپ-قاتەردىڭ الدىن الادى, ول ارقىلى ءتۇرلى اتاۋلار مەن سۇرىپتامالارداعى بىرنەشە مىڭ تاۋارلار پارتياسى قاراپ تەكسەرىلدى. بۇرىن 2-3 ساعات قارالاتىن جۇك­تەردى قازىر كەشەن نەبارى 2-3 مينۋت ىشىندە قاراۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, كولىك قۇرالىنىڭ اشىلۋىن­سىز جانە جۇك كولىك قۇرالىن ءتۇسى­رۋسىز ونىڭ سۋرەتىن جانە تاسىمالداناتىن تاۋارلاردى, كولىك قۇرا­لىنىڭ قۇرىلىمدىق تورابىن ءساي­كەستەندىرۋگە, تاسىمالداۋعا تى-يىم سالىنعان زاتتاردى انىق­تاۋعا, تاۋارلاردىڭ كەسكىنىن الۋعا بولادى. ءموبيلدى كەشەن جۇمىس جاساي باستاعاننان بەرى زاڭنامادا قاراستىرىلعان كوپتەگەن اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار مەن قىلمىس­تىق ىستەر انىقتالعان. گۇلايىم شىنتەمىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان» ماڭعىستاۋ وبلىسى