دۇنيەجۇزى مەملەكەتتەرىنە تەمىرقازىق بولىپ, كوپ رەتتە قالاي ءومىر ءسۇرۋدى ۇيرەتىپ تە جۇرگەن الپاۋىت امەريكا قارجى داعدارىسىنىڭ تاۋداي تولقىنىنان قايراڭعا قايىرلاعان كەمەدەي جەر باۋىرلاپ قالا جازدادى. اۋپىرىمدەپ بارىپ بويىن تىكتەگەن اقش پرەزيدەنتى باراك وباما بۇل قيىندىقتان شىعۋدىڭ جولى عالىمداردىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق ىزدەنىستەرىنە بايلانىستى دەپ اتاپ كورسەتكەن. ال, قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلامالارمەن جۇمىس ىستەۋدى ەرتە باستان ۇكىمەتكە جۇكتەگەن بولاتىن. سونىڭ ءناتيجەسى بۇگىندەرى ايقىن ءبىلىنىپ جاتىر.
بۇگىندە داۋىرلەپ تۇرعان كەنتاۋ ترانسفورماتور زاۋىتى كەڭەس وكىمەتى كەزىندە وزبەكستانداعى ءبىر زاۋىتتىڭ فيليالى عانا بولاتىن. تاۋەلسىزدىك العان سوڭ ءاربىر ەل ءوزى ءۇشىن ەڭبەكتەنەتىن بولدى. ويلاپ قاراساق, وزبەكستانداعى سول زاۋىت قازىرگى كەزدە قۇردىمعا كەتىپ, فيليال بولعان «كەنتاۋ ترانسفورماتور زاۋىتى» اكتسيونەرلىك قوعامى بۇگىنگى تاڭدا ازيا ەلدەرىنىڭ ىشىندە ءوز ورنىن تاپقان كاسىپورىن رەتىندە ەڭسەسىن تىكتەدى. بارشا باستامالارعا جۇمىسشىلار كاسىپوداعى قولداۋ كورسەتەدى. كەزىندە ايىنا نەبارى جەتى مىڭ تەڭگە العان كەزدە دە مويىماي تەك العا تارتقان ۇجىمدا بۇگىنگى كۇنى ءار جۇمىسشى ورتا ەسەپپەن 90-100 مىڭ تەڭگە جالاقى الادى. وعان قوسا الەۋمەتتىك قامتاماسىزداندىرىلعان. ەندەشە, تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىق مەرەكەسىنە وراي, ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا قوماقتى ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان «Alageum Electric» كومپانيا قۇرامى ۇجىمدارىنىڭ جانە وسى كومپانيانىڭ نەگىزىن قالاعان «Alageum Electric» ەلەكتر مونتاجداۋ باسقارماسى ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ەنەرگەتيگى, تمد-نىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ەنەرگەتيگى, كەنتاۋ قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى قوجاباەۆ سايدۋللا ءىلياس ۇلىنىڭ ەرەن ەڭبەگىن اتاپ وتكەن ءجون. جاقىندا وسى ازاماتپەن ترانسفورماتور زاۋىتىنىڭ بۇگىنى مەن ەرتەڭى جونىندە وي بولىسكەن ەدىك.
سايدۋللا ءىلياس ۇلى «Alageum Electric» ەلەكتر مونتاجداۋ باسقارماسى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەلەكتر تەحنيكاسى سالاسىندا كوشباسشى ورىنعا يە كاسىپورىن, – دەيدى. قازىرگى تاڭدا وتاندىق ونەركاسىپ ورگە باسپاي الەمنىڭ دامىعان ەلۋ ەلىنىڭ قاتارىنان كورىنۋ قۇر قيال عانا. سوندىقتان مەملەكەت باسشىسىنىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن ارنايى ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلاما قابىلدانىپ, وسى باعىتتاعى جۇمىستار جۇيەلى سيپاتقا يە بولىپ وتىر. سونىمەن اتقارىپ جاتقان جۇمىستارعا كەلەتىن بولساق, «Alageum Electric» ەلەكتر مونتاجداۋ باسقارماسى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەلەكتر تەحنيكاسى سالاسىندا كوشباسشى ورىنعا يە بولىپ وتىرعان ۇيىم. جەدەل دامىپ كەلە جاتقان ەلەكتر مونتاجداۋ باسقارماسىنىڭ قۇرامىنا استانا قالاسىنداعى «Alageum Engineering» جوبالاۋ ينستيتۋتى, كەنتاۋ ترانسفورماتور زاۋىتى, الماتى ەلەكتر مەحانيكالىق زاۋىتى, «قازترانسفورماتور» ساۋدا ءۇيى, «نۇر-ستروي لتد» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى كىرەدى. ولاردىڭ ارقايسىسىنىڭ اينالىساتىن ءوز باعىتتارى بار. ايتالىق, «Alageum Engineering» جوبالاۋ ينستيتۋتى» اق ەنەرگەتيكالىق نىسانداردى, ينجەنەرلىك جەلىلەردى جانە كەرنەۋى 10, 35, 110, 220, 500 كۆ بلوكتى قوسالقى ستانسالاردى جوبالاۋمەن اينالىسادى.
«كەنتاۋ ترانسفورماتور زاۋىتى» اكتسيونەرلىك قوعامى بولسا جارتى عاسىردان استام تاريحى بار زاۋىت. قۋاتى 25 000 كۆا دەيىن كەرنەۋى 10-35 كۆ كۇشتىك, مايلى جانە قۇرعاق ترانسفورماتورلار, ءارتۇرلى ورىندالىمداعى قوسالقى ستانسالار, تومەن جانە جوعارى ۆولتتى ۇياشىقتار جانە باسقا دا تالاپ ەتىلگەن كوپتەگەن ەلەكتر تەحنيكالىق جابدىقتار, سونىمەن قاتار قۇيما وقشاۋلى جانە Dupont فيرماسىنىڭ «Nomex وقشاۋلاۋى قۇرعاق ترانسفورماتورلارىن شىعارۋمەن اينالىسىپ كەلەدى. «كەنتاۋ ترانسفورماتور زاۋىتى» اق قۋاتى 63 000 كۆا دەيىن كەرنەۋ كلاسى 35, 110 كۆ كۇشتىك ترانسفورماتورلار تولىق تىزبەگىن ءوندىرۋدى يگەردى.
سونىمەن قاتار, كاسىپورىننىڭ 35, 110 كۆ ورۋ, زرۋ, وپۋ بلوكتى قوسالقى ستانسالارىن شىعارۋدان ۇلكەن ءتاجىريبەسى بار. زاۋىت ماماندارى كتپب (ك) 110-35/10 ءتيپتى قوسالقى ستانسانىڭ تولىق جيىنتىعىن دايىنداپ, جاساپ شىعاردى. 2010 جىلى وتاندىق ءوندىرۋشى «Alageum Electric» برەندىمەن كۇشتىك ترانسفورماتورلارمەن جاساقتالعان كەرنەۋى 110, 35 كۆ ونداعان بلوكتى قوسالقى ستانسالار جوبالانىپ, جاسالدى.
الماتى ەلەكتر مەحانيكالىق زاۋىتى شكافتى قۇراستىرىلىمدار, قوسالقى ستانسالار, تومەن ۆولتتى جانە جوعارى ۆولتتى ۇياشىقتار شىعارادى. الماتىداعى «قازترانسفورماتور» ساۋدا ءۇيى ەلەكتر تەحنيكالىق بۇيىمدار جيىنتىعىن جەتكىزۋمەن جانە «Alageum Electric» ماركاسىمەن تومەن ۆولتتى اپپاراتۋرالاردى ساتۋمەن اينالىسادى. الماتى, استانا, اتىراۋ, اقتوبە جانە شىمكەنت قالالارىندا «Alageum Electric» دۇكەندەرىنىڭ جەلىسى بار.
تۇركىستان قالاسىنداعى «نۇر-ستروي لتد» جشس اسفالتتى-بەتوندى ءونىمدەر, قيىرشىق تاس, قۇم جانە جىلىنا 80 000 دانا ونىمدىلىكپەن سۆ-95, 105, 110, 164 تەمىر-بەتوندى باعانالار شىعارادى. قۇرىلىس جۇمىستارىن اتقارادى, عيماراتتاردى, ۇيلەردى جانە اۆتوكولىك جولدارىن جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەدى.
«Alageum Electric» اق-تىڭ استانا, اقتوبە, شىمكەنت, ورال, اتىراۋ قاراعاندى جانە وسكەمەن قالالارىندا ورنالاسقان فيليالدارى كەرنەۋى 10, 35, 110, 220, 500 كۆ قوسالقى ستانسالارىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋگە, ارنايى ماماندانعان وندىرىستىك بازالارمەن جانە قاجەتتى ارنايى تەحنيكامەن جابدىقتالعان ەلەكتر وتكىزگىش جەلىلەرمەن ەلەكتر تەحنيكالىق بۇيىمداردى مونتاجداۋ جانە ىسكە قوسۋ جۇمىستارىمەن اينالىسادى.
كومپانيا رەسپۋبليكا بويىنشا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتەتىن وكىلدىكتەر اشىپ, جەرگىلىكتى مەكەندەردە تاپسىرىس بەرۋشىلەرمەن ۇزاق مەرزىمدى, ءوزارا ءتيىمدى ىسكەرلىك قارىم-قاتىناس قۇرۋدى كوزدەيدى, وسىلايشا كليەنتتەر بۇكىل قىزمەتتەستىك بارىسىندا ەلەكتر تەحنيكالىق جابدىقتارعا كەزەكتى سەرۆيستىك قىزمەتپەن بىرگە «ءبىر قولدان» جوبالاۋ, جاساۋ, جەتكىزۋ, مونتاجداۋ, ىسكە قوسۋ, سىناۋ جانە «كىلت تاپسىرۋ» بويىنشا مامانداندىرىلعان قىزمەتتەردىڭ تولىق جيىنتىعىنا قول جەتكىزۋدى نىسانا ەتىپ وتىر. ەگەر بىردە-ءبىر مەكەمە, بىردە-ءبىر كاسىپورىن ەلەكتر قۋاتىنسىز قيمىلداي المايتىنىن ەسكەرسەك, ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق دامۋىنا اتالمىش كومپانيانىڭ قوسىپ وتىرعان ەلەۋلى ۇلەستەرىن بايقاۋعا بولادى. كومپانياعا قاجەتتى كەلەشەك مامانداردى وسى باستان دايارلاۋ ءۇشىن جىل سايىن مەكتەپ ءبىتىرۋشى تۇلەكتەرمەن تىعىز بايلانىس جاسالىنىپ, ولاردى زاۋىت ومىرىمەن تانىستىرعاننان كەيىن ينجەنەر-كونسترۋكتورلاردىڭ شىعارىپ جاتقان ونىمدەرىمەن تانىسۋعا ەكسكۋرسيا جاسالىنادى.
ۇلكەن ءوندىرىس ورنىن اياعىنان قاز باستىرىپ, قازاقستانداعى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ قارقىن الۋىنا ۇلەس قوسقان كاسىپورىن باسشىسى بولدىق-تولدىق دەۋدەن اۋلاق. كەنتاۋ قالاسىنىڭ كەم-كەتىكتەرىنە كومەك بەرۋمەن قاتار جاس كادرلاردى وسىرۋگە بارىنشا كوڭىل ءبولىپ كەلەدى.
ادام بالاسىنا قاجەتتىلىكتىڭ ەڭ باستىسى دەنساۋلىق بولسا, ەكىنشىسى – ءبىلىم. سوندىقتان مەكتەپ قابىرعاسىنان باستاپ جاستاردىڭ ماماندىق تاڭداۋلارىنا ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. الماتى ەنەرگەتيكا جانە بايلانىس ۋنيۆەرسيتەتى, ق.ساتباەۆ اتىنداعى ۇلتتىق تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى, قاراعاندى مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى, ق.ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتى, م.اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەپ كەلەدى. ىنتالى جاستاردى ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى جانە ماشينە جاساۋ ماماندىقتارى بويىنشا اتالعان جوعارى وقۋ ورىندارىنا ءتۇسىرىلىپ 1-2-3-4-كۋرس ستۋدەنتتەرى كانيكۋل كەزىندە زاۋىتتا وندىرىستىك اقىلى تاجىريبەدەن وتەدى, ياعني ولارعا 40 مىڭ تەڭگە كولەمىندە ايلىق جالاقى جانە ءبىر رەتتىك ىستىق تەگىن تاماق قاراستىرىلعان. جاس ماماندار ءۇشىن زاۋىت قورىنان جەڭىلدەتىلگەن پايىزسىز نەگىزدە پاتەر بەرىلەدى, ياعني ايلىقتارىنان ءوز كەلىسىمدەرى بويىنشا 40 نەمەسە 50 پايىز ۇستالىنىپ, تولەپ بولعاننان كەيىن پاتەر ءوز مەنشىكتەرىنە اۋدارىلىپ بەرىلەدى.
2009- 2010 جىلدارى جاس ماماندارعا 48 پاتەر بەرىلگەن. سەبەبى, ولار ءبىزدىڭ ەرتەڭگى كادرلارىمىز. قازىر نارىق زامانى. مىقتىمىن, نامىسىم بار, وسەمىن, ونەمىن دەگەن ەلىمىزدىڭ جىگەرلى ۇل-قىزدارىنا ءبىرىنشى كەزەكتە العا ۇمتىلۋلارى ءجانە ينجەنەرلىك ماماندىققا – ءححى عاسىر تەحنولوگياسىن مەڭگەرىپ شىعۋلارى ءۇشىن بارلىق جاعدايلار جاسالعان. ول – مەملەكەتىمىزدىڭ بولاشاعىنىڭ كەپىلى. كاسىپورىن باسشىسى ويىن وسىلاي تۇيىندەيدى.
باقتيار تايجان,
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى,
كەنتاۋ قالاسى.
سۋرەتتەردە: س.قوجاباەۆ; زاۋىت تسەحىندا.
