– جول-كولىك وقيعاسىنا تاپ بولعان ازامات الدىمەن نە ىستەۋى كەرەك؟
– ەگەر ەكى تاراپ كەلىسىپ, شىعىن سوماسى ايلىق كورسەتكىشتىڭ 50 ەسەسىنەن اسپايتىن بولسا, وندا تاراپتار ءوزارا وقيعا ورنىنا بايلانىستى جوبا (سحەمالار) سىزىپ قولدارىن قويىپ, ەڭ جاقىن جەردەگى پوليتسيا مەكەمەسىنە اپارىپ بەرەدى. بۇل جوبانىڭ (سحەمانىڭ) سىزىلۋ ءتارتىبى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ قالىپتاسقان نۇسقاسى بويىنشا نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىگە ساي وكىلەتتى ورگاننىڭ كەلىسىلۋىمەن جۇزەگە اسادى. زاڭنىڭ 22-1-بابى بويىنشا بۇل جاعداي تاراپتاردىڭ جول اپاتى بولىپ, ەگەر زارداپ شەككەندەر مەن دەنساۋلىعىنا زاقىم كەلگەندەر بولماسا جۇزەگە اساتىن ارەكەتى). ال جول اپاتىندا شىعىن سوماسى ارتىق بولسا جانە ادامدار جاراقات السا نەمەسە تاراپتار كەلىسپەگەن جاعدايدا دەرەۋ جول پوليتسياسىنا حابار بەرىپ, ولاردان كەلۋىن توسىپ, وسى جول اپاتى تۋرالى حاتتامانىڭ تولتىرىلۋىن قاداعالاپ, جول اپاتى تۋرالى سىزىلعان سحەمانىڭ ەنى تاراپپەن دە بەكىتىلگەنىن باقىلاپ, وعان قول قويىلعان سوڭ عانا جول پوليتسياسى قىزمەتكەرىنىڭ رۇقساتىمەن وقيعا ورنىنان كەتە الادى. جول وقيعاسىنىڭ ورنى تۋرالى حاتتامانىڭ كوشىرمەلەرى رەسمي تىركەلگەننەن كەيىن بۇل قۇجاتتىڭ بارلىق كوشىرمەلەرى تاراپتار (ولاردىڭ وكىلدەرىنە) تالابى بويىنشا ولارعا بەرىلەدى. بۇل دا ءتيىستى زاڭنىڭ 9-بابىندا كورسەتىلگەن.
– جول ساقشىلارى جانە ساقتاندىرۋشى كومپانيانىڭ وكىلدەرى وقيعا ورنىنا قانشا ۋاقىتتا كەلۋگە ءتيىس؟
– جول ساقشىلارى جول وقيعاسى تۋرالى حابار الىنعاننان باستاپ ءىىم-ءنىڭ 2013 جىلعى 24 مامىرداعى №350 بۇيرىعىنا نەگىزدەلگەن ەرەجە بويىنشا 30 مينۋت ىشىندە وقيعا ورنىنا كەلۋگە ءتيىستى. ال ساقتاندىرۋشى كومپانيالار وكىلدەرىنىڭ جول اپاتى وقيعاسى ورنىنا كەلۋى زاڭمەن قاراستىرىلماعان. ويتكەنى, جول اپاتى وقيعاسى بويىنشا بار مالىمەتتەر تىركەلگەن سوڭ, جول اپاتى تاراپتارىن قاۋىپسىزدەندىرگەن كومپانيا جول وقيعاسى حاتتاماسى مەن سحەماسى تاراپتار جانە جول پوليتسياسى جاعىنان بەكىتىلگەننەن كەيىن, ول جول اپاتىنان بولعان شىعىندى وندىرۋگە جەتكىلىكتى نەگىز بولا الادى. مۇنىڭ سىرتىندا, اپات تۋرالى قاۋىپسىزدەندىرۋ كومپانياسىنىڭ قاۋىپسىزدەندىرۋ پوليسىندە كورسەتىلگەن وكىلىنە حابار بەرىلگەن بولسا, ول دەر ۋاقىتتا كەلۋگە مىندەتتى.
– كولىكتى ساقتاندىرۋشى كومپانيا قانشا مەرزىمنىڭ ىشىندە كولىك شىعىنىن وتەۋگە مىندەتتى. تاعى دا قانداي زاڭدىق تالاپتار بار؟
– ال وقيعا ورىن الىسىمەن حابار بەرىلمەسە دە تاراپتار كولىك ساقتاندىرۋشى كومپانياعا (كولىكتەرىن ساقتاندىرعان بولسا) جول اپاتى بولعان وقيعاعا بايلانىستى كەرەكتى قاعازداردى العان سوڭ ونى كولىك قاۋىپسىزدەندىرىلگەن پوليس, تاراپتاردىڭ جەكە كۋالىكتەرى, جول اپاتى جەرىنىڭ سىزىلعان سحەماسىمەن قوسا, 3 كۇننەن اسىرماي تاپسىرۋعا ءتيىستى. ساقتاندىرۋشى كومپانيا قۇجاتتار تاپسىرىلعاننان باستاپ ساقتاندىرۋ تولەمىن 7-15 كۇن ارالىعىندا وتەپ بەرۋگە ءتيىس.
– قاراپايىم حالىقتىڭ نەگىزگى كولىگى قالادا دا, اۋىلدا دا اۆتوبۋس. اۆتوبۋس جۇرگىزۋشىلەرى جولاۋشىنى كەز كەلگەن جول بويىندا توقتاپ, جۇرگىنشىنى ءتۇسىرىپ نەمەسە باراتىن باعىتىنا الىپ كەتىپ جاتادى. بۇل زاڭعا تومپاق كەلمەي مە؟
– بۇل جاعدايلاردا اۆتوبۋس جۇرگىزۋشىلەرى تولىعىمەن جاۋاپتى, سەبەبى, اۆتوبۋسقا مىنگەننەن باستاپ تولىق توقتاعانعا دەيىن, ياعني قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن تولىعىمەن ساقتاۋ جۇرگىزۋشىگە جۇكتەلگەن. جانە دە ول جولاۋشىلارعا ارنالعان ايالدامالاردا عانا توقتاۋعا مىندەتتى.
– كولىك جۇرگىزۋشى مەن ۆەلوسيپەدشى نەمەسە موپەد جۇرگىزۋشى اراسىندا جول-كولiك وقيعاسى سالدارىنان كولىك جۇرگىزۋشىنىڭ كولiگى نەمەسە جۇگى بۇلiنگەن جاعدايلاردا زالالدى ۆەلوسيپەدشىدەن نەمەسە موپەد جۇرگىزۋشىسىنەن وتەتتiرۋگە قۇقىعى بار ما؟ مۇنداي جاعدايدا سوتقا جۇگىنۋ دۇرىس پا, الدە كەلىسىم ارقىلى شەشۋگە بولا ما؟
– ارينە, ەگەر زالال ادام دەنساۋلىعىنا زاردابىن تيگىزەتىن بولسا جانە ۆەلوسيپەد, موپەد جۇرگىزۋشىسىنىڭ كىناسىنەن جول اپاتىنان كولىككە ماتەريالدىق شىعىن كەلسە, مەيلى ۆەلوسيپەد, مەيلى موپەد جۇرگىزۋشىسى بولسا دا, بۇل شىعىنداردىڭ مولشەرى الدىن الا ساراپشى قورىتىندىسىمەن انىقتالىپ, تاراپتاردىڭ ءوزارا كەلىسىمىمەن نەمەسە سوت ارقىلى وندىرىلەدى.
– جۇرگىنشى جول اپاتىنا ۇشىراعان جاعدايدا العاشقى مەديتسينالىق كومەكپەن قاتار, وپەراتسيا, ياعني وتا جاساۋ, قۇتقارۋ جۇمىستارى جانە ت.ب. قاجەتتi مەديتسينالىق كومەكتi تەگiن الۋعا قۇقى بار ما؟
– «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى كودەكسىنىڭ 34-بابىندا تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى قاراستىرىلعان. ايتالىق, وسى باپتىڭ 2-بولىمىندە تەگىن مەديتسينالىق كومەكتەر ءتۇرى كورسەتىلگەن. وعان قوسا, دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ 2015 جىلعى №269 بۇيرىعىندا دا حيرۋرگيالىق كومەكتەرگە دەيىن قاراستىرىلىپ كورسەتىلگەن.
– جول ەرەجەسىن بۇزىپ, كولىك اپاتىنىڭ تۋىنداۋىنا تىكەلەي اسەر ەتكەن جاياۋ جۇرگىنشى سالدارىنان بىرنەشە كولىك اپاتقا ۇرىنسا, جاياۋ جۇرگىنشى زاقىم كەلگەن كولىكتەردىڭ شىعىنىن تولەۋگە ءتيىس پە؟ مۇنداي جاعدايدا قانداي شارا قولدانىلادى؟
– «جول ارەكەتى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 55-بابىندا جاياۋ جۇرگىنشىنىڭ قۇقى مەن مىندەتتەرى تۋرالى جازىلعان. ەگەر جاياۋ جۇرگىنشىنىڭ سالدارىنان جول اپاتى ورىن السا, قىلمىستىق, اكىمشىلىك, ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكتەرمەن جازالانىپ قانا قويماي, ونىڭ كىناسىنەن بولعاندىعى دالەلدەنسە, ماتەريالدىق شىعىندى دا تولەۋگە ءتيىس. بۇعان قوسا, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 606, 615-باپتارىندا وسى تەكتەس ارەكەتتەرگە سايكەس اكىمشىلىك جاۋاپقا تارتىلاتىنىمەن قاتار, 5 ايلىق كورسەتكىش مولشەرىندە اقشالاي دا ايىپپۇل سالىنادى.
اڭگىمەلەسكەن
ارمان وكتيابر,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
