24 تامىز كۇنى پەتروپاۆل قالالىق جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار ءبولىمى جانىنداعى الاڭقايعا ەسكەرتكىش ورناتىلدى. كىمنىڭ دەيسىز عوي؟ لەنيننىڭ! ءيا, ءيا, شورتانداي شورشىپ تۇسپەڭىز. «ەستىمەگەن ەلدە كوپ, ەسەك مىنگەن سارتتا كوپ» دەگەن وسى. ەلباسىمىز باستاعان قازاقستان حالقى مارتەبەمىزدى كوتەرىپ, مەرەيىمىزدى اسىراتىن تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىن ەڭسەلى ىستەرمەن قارسى الۋ شارالارىنا جۇمىلا كىرىسكەندە, جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ بۇل قىلىعىن تۇسىنە الماي دالمىز.
بىزگە ءمالىم بولعانىنداي, قازاقستان حالىقتىق كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ وبلىستىق فيليالى بۇرىنعى ەت كومبيناتىندا ەش ەسكەرۋسىز تۇرعان تاس ءمۇسىندى كوپشىلىك سەرۋەندەيتىن جەرگە قويۋدى پەتروپاۆل قالالىق اكىمدىگىنەن ءوتىنىپ, ءۇشبۋ حات جولداعان. كوزقاراسى مەن ۇستانىمى ءارتۇرلى ساياسي ۇيىمدى قالالىق ارداگەرلەر كەڭەسى مەن ءماسليحاتتىڭ قوشتاي جونەلۋى تۇسىنىكسىز. ماسەلەنىڭ قالا اكىمى نۇرجان اشىمبەتوۆ توراعالىق ەتكەن قالا قۇرىلىسى كەڭەسىندە قارالىپ, قولداۋ تابۋى دا ەش اقىلعا سىيمايدى. اكىمدىكتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ وقيعاعا ايرىقشا ماڭىز بەرگەنى سونشالىق, جەرگىلىكتى باسىلىمدار ارقىلى جار سالىپ, جەردەن جەتى قويان تاپقانداي ءماز بولدى. ەرەكشە بەلسەندىلىك تانىتقان ارداگەرلەر ۇيىمى دا, باسقا قولداۋشىلار دا تاس ءمۇسىندى ماڭىزى بار ارحيتەكتۋرالىق, مادەني ەسكەرتكىشكە جاتقىزۋ قيسىنسىزدىعىن بىلە تۇرا «كۇن كوسەمىن» قورعاشتاپ الەك.
«ايتپاساڭ ءسوزدىڭ اتاسى ولەدى» دەمەكشى, رەتى كەلىپ قالعاننان كەيىن كوڭىلىمىزدە جۇرگەن مىنا ءجايتتى ورتاعا سالعاندى ءجون كوردىك. بىلتىر وبلىس ورتالىعىنىڭ ءار جەرىندە جان-جانۋارلار مەن ادامدار بەينەلەنگەن گۇلزارلار مەن ساياباقتار پايدا بولدى. سولاردىڭ ءبىرى پۋشكين جانە سۇتىشەۆ كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىنا ورنالاسقان. قارا جەردى توسەنىش ەتىپ وتىرعان قازاقتىڭ قارا شالىنىڭ مىجىرايعان مالاقاي سەكىلدى جۇدەۋ تۇرىنە, قۇر سۇلدەرىنە كوز جىبەرىپ, باستاپقىدا اشارشىلىق قۇرباندارىنا قويىلعان بەلگىگە بالاعانبىز. تەك قولىنداعى اسپابىنا قاراپ (قوبىز ەكەنىن ارەڭ اجىراتتىق) قوبىزشى ەكەن عوي دەپ توپشىلادىق. ءيا, اسانقايعى, ءيا قورقىت بابا دەيىن دەسەڭ, ۇسقىنىنان ادام شوشيدى. ءبىر جەردە كورگەن سيياقتىمىز. ەسىمىزگە ءتۇستى. ۇيگە كەلگەسىن نەمەرەمىزدىڭ بوقشانتايىن اقتارا باستادىق. «الداردىڭ شايتاندى الداۋى» سۋرەتتى كىتاپشاسى كوزىمىزگە وتتاي باسىلدى. انىق سول. كوشىرىندىسى سەكىلدى, اۋمايدى-اۋ! جەردىڭ جىرتىعى بولسا كىرىپ كەتۋگە بارسىڭ. ال «فرەگات» ساۋدا ءۇيى جانىندا «جايىلىپ جۇرگەن» ق ۇلىندى بيەدەن اۋدەم جەردە مالداس قۇرعان قازاقتىڭ تاعى ءبىر مىجىرايعان شالى وتىر. قولىندا – كارلەن كەسە. العا قاراي ۇمسىنا تۇسكەن. ءمۇسىنشىنىڭ ءدارۋ سۋسىندى باپپەن ىشكەن جاننىڭ بەينەسىن بەرمەك ويى ءساتسىز شىققان. ونىڭ قاسىنان ءارلى-بەرلى وتكەن-كەتكەن كەيبىرەۋلەردىڭ قول جايعان قايىرشىعا ۇقساتىپ, كەسەگە تيىن تاستاپ كەتەتىنىن سول ماڭايدا تۇراتىن تالاي ادامنىڭ اۋزىنان ەستىدىك. ءوزىمنىڭ دە كۋا بولعانىم بار. ولاق مۇسىنشىلەردىڭ ۇلتتىق نامىسقا تيەتىن وسىنداي مولاق دۇنيەلەرىن تۇزەتۋ, قالپىنا كەلتىرۋ جونىندە قانشا ايتىلىپ كەلە جاتسا دا, ەش ەسكەرىلەر ەمەس. وسىنىڭ الدىندا عانا ورتالىق دەمالىس ساياباعىندا ەلىمىزدىڭ تانىمال تۇلعالارىنا ارنالعان ەسكەرتكىشتەردىڭ سيىقسىزدىعىنان ءبىرازى الىپ تاستالعان بولاتىن.
ەندى, مىنە, وبلىس اكىمى سەرىك ءبىلالوۆتىڭ «20 يگى ءىس» شاراسىن قولداپ, تاۋەلسىزدىگىمىزگە قاتىستى جان جادىراتار اۋقىمدى جۇمىستاردى ءورىستەتۋدىڭ ورنىنا ارحيتەكتۋرالىق, مادەني ەسكەرتكىشتەر مەن تاس ءمۇسىندى شاتاستىرعان «شالا شەكسپيرلەر» مەن «تولىسپاعان تولستويلاردىڭ» بۇل ارەكەتى ەل شەجىرەسىندەگى ەرەكشە بەلەسكە دەگەن «سىيى» بولار, ءسىرا؟! سونشالىقتى اسپەتتەيتىندەي, قالانىڭ قاق تورىنە قوياتىنداي لەنين قازىر كىم ەدى؟!
ءومىر ەسقالي, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.