كەشە اقوردادا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستانعا رەسمي ساپارمەن كەلگەن كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى لي ميون باكپەن كەزدەستى.
كورەي تۇبەگىندە العاشقى مەملەكەتتىڭ پايدا بولۋى ب.د.د. ءVىىى-ءىV عاسىرلاردىڭ ۇلەسىندە ەكەنى انىقتالعان. تۇبەكتەگى ءبىرتۇتاس مەملەكەت ءبىزدىڭ ءداۋىرىمىزدىڭ ءVىى عاسىرىندا پايدا بولعان. ونى العاش بىرىكتىرگەن سيللا كورولدىگى ەكەن. ەكى عاسىرداي بيلىك قۇرعان بۇل اۋلەت ىدىراعان سوڭ, ح عاسىردا كوريو مەملەكەتى پايدا بولادى. ونىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 400 جىلعا سوزىلىپتى. ءۇستىمىزدەگى جىلى قازاقستان تەلەارنالارى كورەيانىڭ وسى كوريو مەملەكەتىنىڭ تاريحىنان تۇسىرىلگەن سەريالداردى كورسەتىپ, ونى كوپشىلىك كوز الماي قىزىعا تاماشالاعان ەدى. ءبىر قىزىعى – وسى مەملەكەتتىڭ شەكاراسى قازىرگى كورەيانىڭ اۋماعىنا دالمە-ءدال كەلەتىن كورىنەدى.
كوريو مەملەكەتى ىدىراعان سوڭ تۇبەك ۇزاق جىلدار بويى سىرتتان كىرگەن باسقىنشىلاردىڭ قولىندا بولادى. 1894-1895 جىلدارى قىتاي جانە 1904-1905 جىلدارى ورىس سوعىستارىندا جەڭىسكە جەتكەن جاپوندار وزگەلەردىڭ ىقپالىن تەگىس ىعىستىرىپ شىعارىپ, كورەي تۇبەگىن تولىعىمەن ءوز ەنشىسىندەگى وتارىنا اينالدىرادى. ال ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس اياقتالعان سوڭ كسرو مەن اقش كورەي تۇبەگىن وزدەرىنىڭ ىقپال ەتۋ ايماقتارىنا سايكەس 38-ءشى پاراللەلدەن قاق ءبولىپ, سولتۇستىگىنە كوممۋنيستىك, ال وڭتۇستىگىنە كاپيتاليستىك رەجىم ورناتادى. وسى ەكى الپاۋىتتىڭ ايداپ سالۋىمەن 1950-1953 جىلدارى سولتۇستىك پەن وڭتۇستىك كورەيا اراسىندا ازامات سوعىسى بولادى. ەكى جاقتى ەكى يمپەريا قولداعان بۇل سوعىس 3 ميلليونداي جاندى قۇربان ەتىپ, اقىرى ءناتيجەسىز اياقتالادى. سودان بەرى كورەيا حالىقتىق دەموكراتيالىق رەسپۋبليكاسى دەپ اتالعان سولتۇستىكتەگى مەملەكەت پەن رەسمي تۇردە كورەيا رەسپۋبليكاسى, ال جالپاق تىلدە, سونىڭ ىشىندە باسپاسوزدە كوبىنەسە وڭتۇستىك كورەيا اتالاتىن تۇستىكتەگى ەل ءبىر حالىقتان تۇرسا دا ءبىر-ءبىرىن اتا جاۋىنداي كورىپ, قىرعي-قاباقتىق قالىپتا ءومىر ءسۇرىپ كەلەدى.
كورەيا رەسپۋبليكاسى 1960 جىلدارعا دەيىن ايماقتاعى ەڭ كەدەي ەلدەردىڭ ءبىرى بولدى. وعان سەبەپ – ەلدى اۆتوكراتيالىق رەجىمدەر باسقارعان ەدى. بۇل ەلدىڭ تاريحىنداعى وزگەشە ەرەكشەلىك – ونداعى بيلىكتەر بىرنەشە رەسپۋبليكاعا بولىنگەن. قازىرگى دەموكراتيالىق بيلىك «التىنشى رەسپۋبليكا» دەپ اتالادى, ول 1987 جىلدان باستاۋ الادى. ەلدە وسى كەزدەن باستاپ دەموكراتيالىق سايلاۋ جۇرگىزىلەتىن بولدى.
كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعى 99,5 مىڭ شارشى شاقىرىم, حالقىنىڭ سانى 48,6 ملن. ادام, ونىڭ 99 پايىزى كورەيلەر. جان باسىنا شاققانداعى ءىجو 2010 جىلى 20,3 مىڭ اقش دوللارىنا تەڭ بولعان. (سالىستىرمالى تۇردە ايتاتىن بولساق, سولتۇستىك كورەياداعى ءىجو جان باسىنا شاققاندا 1715 دوللار عانا). دىنگە سەنەتىندەردىڭ 48%-ى حريستيان, 47%-ى بۋددا جانە 3,9%-ى كونفۋتسيلىكتى تۇتىنادى.
كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى لي ميون باك قازاقستانعا العاش رەت 2009 جىلدىڭ 12-14 مامىرىندا مەملەكەتتىك ساپارمەن كەلگەن ەدى. 2010 جىلدىڭ 21-23 ساۋىرىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كورەيا رەسپۋبليكاسىنا مەملەكەتتىك ساپارى بولدى. ەكى ەلدىڭ پارلامەنتتەرى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تا جاقسى جولعا قويىلعان. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلامەنتىندە كورەيا رەسپۋبليكاسىمەن ىنتىماقتاستىق توبى قۇرىلعان, ءدال سونداي توپ كورەيانىڭ ۇلتتىق اسسامبلەياسىندا دا بار.
قازاقستان مەن وڭتۇستىك كورەيا ايماقتىق حالىقارالىق ۇيىمدار شەڭبەرىندە دە تىعىز ىنتىماقتاستىق ورناتا ءبىلدى. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان اوسشك-ءنىڭ 2-ءشى سامميتىندە كورەيا رەسپۋبليكاسى كەڭەستىڭ تولىق قۇقىلى مۇشەسى ەتىپ قابىلداندى. قازىر سەۋل ۇيىمنىڭ اقپاراتتىق تەحنولوگيالار جانە ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ۇيلەستىرۋشىسى بولىپ تابىلادى. كورەيا دەلەگاتسيالارى قازاقستاندا وتكەن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزدەرىنىڭ بارىنە دە قاتىستى.
ەكىجاقتى تاۋار اينالىمى 2010 جىلى 50,3 پايىزعا ارتىپ, 760,1 ملن. اقش دوللارىنا جەتتى. ال ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ العاشقى جارتىجىلدىعىنداعى تاۋار اينالىمى 396,3 ملن. دوللار بولدى. سونىڭ ىشىندە ەكسپورت – 125,3 ملن., ال يمپورت – 271 ملن. دوللار. قازاقستاندىق ەكسپورتتىڭ نەگىزگى تۇرلەرىنە فەرروقورىتپا, قۇرىش پەن تەمىر پروكاتتارى, التىن, مىس, كۇمىس, ۋران جاتادى. ال كورەيادان نەگىزىنەن ەلەكترونيكا مەن ماشينە جاساۋ ونىمدەرى مەن قۇرالدارى الىنادى. ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە قاراعاندا, 1993 جىلدان باستاپ ەسەپتەگەندەگى وڭتۇستىك كورەيانىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنا سالعان ينۆەستيتسيا كولەمى 4 ملرد. دوللارعا جۋىق قارجىنى قۇرايدى. ال كورەياعا قۇيىلعان قازاقستاندىق ينۆەستيتسيا كولەمى – 66,8 ملن. دوللار.
شاعىن قۇرامداعى كەزدەسۋدەن كەيىن ەكىجاقتى كەلىسسوزدەر كەڭەيتىلگەن قۇرامدا جالعاستى. ونى اشارداعى سويلەگەن سوزىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كورەيا رەسپۋبليكاسىمەن ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردىڭ جاقسى قارقىنمەن دامىپ كەلە جاتقانىنا توقتالدى. سونىڭ ايعاعى رەتىندە جوعارى دەڭگەيدەگى كەزدەسۋلەردىڭ 3 جىلدا بەس رەت بولعانى اتاپ كورسەتىلدى. ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستار جوعارى قارقىنمەن وسۋدە. بىرلەسكەن كاسىپورىندار اراسىنداعى قول جەتكەن تابىستار قاتارىندا ەلباسى «حيوندە موتور كومپاني» مەن «سسانگ-يونگ» كومپانيالارىنىڭ الماتى مەن قوستانايدا جۇك اۆتوموبيلدەرىن, اۆتوبۋستار مەن جەڭىل اۆتوموبيلدەردى قۇراستىرۋعا كىرىسكەنىن اۋىزعا الدى. سونىمەن بىرگە, قازاقستاندىقتارعا «حايۆيل» كومپانياسىنىڭ تۇرعىن ءۇي نىساندارى دا جاقسى تانىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
جاۋاپ سوزىندە لي ميون باك وزدەرىن جاقسى قارسى العان قازاقستان جاعىنا ريزاشىلىعىن جەتكىزە وتىرىپ, ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردىڭ قارقىندى دامۋىنا قامقورلىق جاساپ وتىرعاندىعى ءۇشىن پرەزيدەنت ن.نازارباەۆقا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
كەلىسسوزدەر اياقتالعان سوڭ ەكىجاقتى بىرنەشە قۇجاتقا قول قويىلدى. سونىڭ ىشىندە العاشقى بولىپ بالقاش جىلۋ ەلەكتر ستانساسىن دامىتۋ, قارجىلاندىرۋ, جوبالاۋ, قۇرىلىسىن ءجۇرگىزۋ, پايدالانۋ جانە تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ بويىنشا ەكى جاقتىڭ ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى كەلىسىمگە قول قويىلدى. قۇنى 4,5 ملرد. دوللار, قۋاتى 2,64 گۆت ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرە الاتىن بۇل جوبانىڭ العاشقى كەلىسىمىنە 2009 جىلدىڭ 25 ناۋرىزىندا «سامۇرىق-ەنەرگو» اق پەن كورەيانىڭ «كەپكو-سامسۋنگ» كونسورتسيۋمى اراسىندا قول قويىلعان بولاتىن. 1-ءشى جانە 2-ءشى ەنەرگيالىق بلوكتاردى ىسكە قوسۋ 2013 جىلى, 3-ءشى جانە 4-ءشى بلوكتاردى ىسكە قوسۋ 2015-2016 جىلدارعا بەلگىلەنگەن ەدى. سونداي-اق, اتىراۋ وبلىسىنداعى گاز-حيميا كەشەنى قۇرىلىسى ەكىنشى كەزەڭىنىڭ جوباسىن قارجىلاندىرۋ تۋرالى مەموراندۋمعا جانە وسى جوبانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بىرلەسكەن كاسىپورىن قۇرۋ تۋرالى جانە تەحنولوگيالىق ىنتىماقتاستىق بويىنشا كورەيا-قازاقستان ورتالىعىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمدەرگە قول قويىلدى.
كەزدەسۋ سوڭىنان ەكى ەلدىڭ مەملەكەت باسشىلارى جۋرناليستەرمەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. ونى اشقان نۇرسۇلتان نازارباەۆ وڭتۇستىك كورەيا پرەزيدەنتى لي ميون باكپەن بولعان كەلىسسوزدەر بارىسىنا توقتالدى. ءبىز جاھاندىق جانە ايماقتىق ساياساتتىڭ وزەكتى پروبلەمالارى جونىندە پىكىر الماستىق. بۇرىن بولعان كەلىسسوزدەردە قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردىڭ ورىندالۋىن تالقىلادىق. قازىر ەكىجاقتى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جاقسى قارقىنمەن دامىپ كەلە جاتىر. وسىلاي دەي كەلىپ, ەلباسى الىس-بەرىستىڭ قازىرگى جەتىستىكتەرىنە توقتالدى. تاعدىر تالقىسىمەن قازاقستانعا اۋىپ كەلگەن كورەي ەتنوسىنىڭ دا قازاقستاننىڭ وركەندەۋىنە, سونداي-اق ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردىڭ جاقسارۋىنا وڭ ىقپالىن تيگىزىپ وتىرعانىنا نازار اۋداردى. كورەيا رەسپۋبليكاسى باسشىسىنىڭ بۇل ساپارى دوستىق جانە ىسكەرلىك بايلانىستاردى جاڭا ساپاعا كوتەرەدى دەپ سانايتىنىن, قول قويىلعان كەلىسىمدەردىڭ قارجىلىق قۇنى 8 ملرد. دوللاردان ارتىق ەكەنىن, سونىمەن بىرگە, ىسكەرلەر اراسىندا تاعى دا 12 كەلىسىمگە قول قويىلاتىنىن اتاپ ءوتتى جانە كەزدەسۋدىڭ وتە ناتيجەلى بولعانىن قاناعاتپەن اتادى. سونىمەن بىرگە, ەلباسى كورەيانىڭ وتكەن جولى بىزگە ۇلگى ەكەنىن اۋىزعا الدى.
وتكەن عاسىردىڭ ورتا شەنىندە ءوز تاۋەلسىزدىگىن العاندا جان باسىنا شاققانداعى ءىجو 100 دوللار عانا بولسا, بۇگىن ول 20 مىڭ دوللارعا جەتىپ وتىر. وسىنداي جارقىن جەتىستىك ءبىز ءۇشىن ۇلگى بولارى ءسوزسىز, دەدى قازاقستان باسشىسى. سونىمەن بىرگە, پرەزيدەنت لي ميون باكتىڭ جەكە ءوز باسىنا دوستىق پەيىلى ءۇشىن ريزاشىلىعىن جەتكىزدى. ءسىز سەۋل قالاسىنىڭ مەرى بولىپ جۇرگەندە-اق قازاقستانعا ارنالعان اللەيا اشتىرعان ەدىڭىز, ال ماعان قالانىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتاعىن بەرگەن بولاتىنسىز. وسىنداي ءىلتيپاتتاردىڭ ءوزى ءسىزدىڭ ءبىزدىڭ ەلگە دەگەن قۇرمەتىڭىزدى بىلدىرەدى. مەن كەلەسى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا بولاتىن انتيادرولىق فورۋمعا قاتىسۋ تۋرالى شاقىرۋىڭىزدى قۇرمەتپەن قابىل الامىن, دەدى.
جاۋاپ سوزىندە كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ءناتيجەلى كەلىسسوزدەرگە, سونىڭ ىشىندە ناقتى جوبالارعا توقتالا كەلىپ, ءوزىنىڭ قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتارعا ريزا ەكەندىگىن جەتكىزدى. سونىمەن بىرگە, ول قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا, حالىقارالىق ارەناداعى بەدەلىنىڭ اسقاقتاپ بارا جاتقانىنا قىزىعاتىنىن بىلدىرە كەلىپ, مەن استانا قالاسى قازاق حالقىنىڭ ورىندى ماقتانىشى بولۋعا ابدەن لايىق دەپ ەسەپتەيمىن, دەدى.
جاقسىباي سامرات.
كورەي تۇبەگىندە العاشقى مەملەكەتتىڭ پايدا بولۋى ب.د.د. ءVىىى-ءىV عاسىرلاردىڭ ۇلەسىندە ەكەنى انىقتالعان. تۇبەكتەگى ءبىرتۇتاس مەملەكەت ءبىزدىڭ ءداۋىرىمىزدىڭ ءVىى عاسىرىندا پايدا بولعان. ونى العاش بىرىكتىرگەن سيللا كورولدىگى ەكەن. ەكى عاسىرداي بيلىك قۇرعان بۇل اۋلەت ىدىراعان سوڭ, ح عاسىردا كوريو مەملەكەتى پايدا بولادى. ونىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 400 جىلعا سوزىلىپتى. ءۇستىمىزدەگى جىلى قازاقستان تەلەارنالارى كورەيانىڭ وسى كوريو مەملەكەتىنىڭ تاريحىنان تۇسىرىلگەن سەريالداردى كورسەتىپ, ونى كوپشىلىك كوز الماي قىزىعا تاماشالاعان ەدى. ءبىر قىزىعى – وسى مەملەكەتتىڭ شەكاراسى قازىرگى كورەيانىڭ اۋماعىنا دالمە-ءدال كەلەتىن كورىنەدى.
كوريو مەملەكەتى ىدىراعان سوڭ تۇبەك ۇزاق جىلدار بويى سىرتتان كىرگەن باسقىنشىلاردىڭ قولىندا بولادى. 1894-1895 جىلدارى قىتاي جانە 1904-1905 جىلدارى ورىس سوعىستارىندا جەڭىسكە جەتكەن جاپوندار وزگەلەردىڭ ىقپالىن تەگىس ىعىستىرىپ شىعارىپ, كورەي تۇبەگىن تولىعىمەن ءوز ەنشىسىندەگى وتارىنا اينالدىرادى. ال ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس اياقتالعان سوڭ كسرو مەن اقش كورەي تۇبەگىن وزدەرىنىڭ ىقپال ەتۋ ايماقتارىنا سايكەس 38-ءشى پاراللەلدەن قاق ءبولىپ, سولتۇستىگىنە كوممۋنيستىك, ال وڭتۇستىگىنە كاپيتاليستىك رەجىم ورناتادى. وسى ەكى الپاۋىتتىڭ ايداپ سالۋىمەن 1950-1953 جىلدارى سولتۇستىك پەن وڭتۇستىك كورەيا اراسىندا ازامات سوعىسى بولادى. ەكى جاقتى ەكى يمپەريا قولداعان بۇل سوعىس 3 ميلليونداي جاندى قۇربان ەتىپ, اقىرى ءناتيجەسىز اياقتالادى. سودان بەرى كورەيا حالىقتىق دەموكراتيالىق رەسپۋبليكاسى دەپ اتالعان سولتۇستىكتەگى مەملەكەت پەن رەسمي تۇردە كورەيا رەسپۋبليكاسى, ال جالپاق تىلدە, سونىڭ ىشىندە باسپاسوزدە كوبىنەسە وڭتۇستىك كورەيا اتالاتىن تۇستىكتەگى ەل ءبىر حالىقتان تۇرسا دا ءبىر-ءبىرىن اتا جاۋىنداي كورىپ, قىرعي-قاباقتىق قالىپتا ءومىر ءسۇرىپ كەلەدى.
كورەيا رەسپۋبليكاسى 1960 جىلدارعا دەيىن ايماقتاعى ەڭ كەدەي ەلدەردىڭ ءبىرى بولدى. وعان سەبەپ – ەلدى اۆتوكراتيالىق رەجىمدەر باسقارعان ەدى. بۇل ەلدىڭ تاريحىنداعى وزگەشە ەرەكشەلىك – ونداعى بيلىكتەر بىرنەشە رەسپۋبليكاعا بولىنگەن. قازىرگى دەموكراتيالىق بيلىك «التىنشى رەسپۋبليكا» دەپ اتالادى, ول 1987 جىلدان باستاۋ الادى. ەلدە وسى كەزدەن باستاپ دەموكراتيالىق سايلاۋ جۇرگىزىلەتىن بولدى.
كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعى 99,5 مىڭ شارشى شاقىرىم, حالقىنىڭ سانى 48,6 ملن. ادام, ونىڭ 99 پايىزى كورەيلەر. جان باسىنا شاققانداعى ءىجو 2010 جىلى 20,3 مىڭ اقش دوللارىنا تەڭ بولعان. (سالىستىرمالى تۇردە ايتاتىن بولساق, سولتۇستىك كورەياداعى ءىجو جان باسىنا شاققاندا 1715 دوللار عانا). دىنگە سەنەتىندەردىڭ 48%-ى حريستيان, 47%-ى بۋددا جانە 3,9%-ى كونفۋتسيلىكتى تۇتىنادى.
كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى لي ميون باك قازاقستانعا العاش رەت 2009 جىلدىڭ 12-14 مامىرىندا مەملەكەتتىك ساپارمەن كەلگەن ەدى. 2010 جىلدىڭ 21-23 ساۋىرىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كورەيا رەسپۋبليكاسىنا مەملەكەتتىك ساپارى بولدى. ەكى ەلدىڭ پارلامەنتتەرى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تا جاقسى جولعا قويىلعان. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلامەنتىندە كورەيا رەسپۋبليكاسىمەن ىنتىماقتاستىق توبى قۇرىلعان, ءدال سونداي توپ كورەيانىڭ ۇلتتىق اسسامبلەياسىندا دا بار.
قازاقستان مەن وڭتۇستىك كورەيا ايماقتىق حالىقارالىق ۇيىمدار شەڭبەرىندە دە تىعىز ىنتىماقتاستىق ورناتا ءبىلدى. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان اوسشك-ءنىڭ 2-ءشى سامميتىندە كورەيا رەسپۋبليكاسى كەڭەستىڭ تولىق قۇقىلى مۇشەسى ەتىپ قابىلداندى. قازىر سەۋل ۇيىمنىڭ اقپاراتتىق تەحنولوگيالار جانە ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ۇيلەستىرۋشىسى بولىپ تابىلادى. كورەيا دەلەگاتسيالارى قازاقستاندا وتكەن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزدەرىنىڭ بارىنە دە قاتىستى.
ەكىجاقتى تاۋار اينالىمى 2010 جىلى 50,3 پايىزعا ارتىپ, 760,1 ملن. اقش دوللارىنا جەتتى. ال ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ العاشقى جارتىجىلدىعىنداعى تاۋار اينالىمى 396,3 ملن. دوللار بولدى. سونىڭ ىشىندە ەكسپورت – 125,3 ملن., ال يمپورت – 271 ملن. دوللار. قازاقستاندىق ەكسپورتتىڭ نەگىزگى تۇرلەرىنە فەرروقورىتپا, قۇرىش پەن تەمىر پروكاتتارى, التىن, مىس, كۇمىس, ۋران جاتادى. ال كورەيادان نەگىزىنەن ەلەكترونيكا مەن ماشينە جاساۋ ونىمدەرى مەن قۇرالدارى الىنادى. ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە قاراعاندا, 1993 جىلدان باستاپ ەسەپتەگەندەگى وڭتۇستىك كورەيانىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنا سالعان ينۆەستيتسيا كولەمى 4 ملرد. دوللارعا جۋىق قارجىنى قۇرايدى. ال كورەياعا قۇيىلعان قازاقستاندىق ينۆەستيتسيا كولەمى – 66,8 ملن. دوللار.
شاعىن قۇرامداعى كەزدەسۋدەن كەيىن ەكىجاقتى كەلىسسوزدەر كەڭەيتىلگەن قۇرامدا جالعاستى. ونى اشارداعى سويلەگەن سوزىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كورەيا رەسپۋبليكاسىمەن ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردىڭ جاقسى قارقىنمەن دامىپ كەلە جاتقانىنا توقتالدى. سونىڭ ايعاعى رەتىندە جوعارى دەڭگەيدەگى كەزدەسۋلەردىڭ 3 جىلدا بەس رەت بولعانى اتاپ كورسەتىلدى. ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستار جوعارى قارقىنمەن وسۋدە. بىرلەسكەن كاسىپورىندار اراسىنداعى قول جەتكەن تابىستار قاتارىندا ەلباسى «حيوندە موتور كومپاني» مەن «سسانگ-يونگ» كومپانيالارىنىڭ الماتى مەن قوستانايدا جۇك اۆتوموبيلدەرىن, اۆتوبۋستار مەن جەڭىل اۆتوموبيلدەردى قۇراستىرۋعا كىرىسكەنىن اۋىزعا الدى. سونىمەن بىرگە, قازاقستاندىقتارعا «حايۆيل» كومپانياسىنىڭ تۇرعىن ءۇي نىساندارى دا جاقسى تانىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
جاۋاپ سوزىندە لي ميون باك وزدەرىن جاقسى قارسى العان قازاقستان جاعىنا ريزاشىلىعىن جەتكىزە وتىرىپ, ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردىڭ قارقىندى دامۋىنا قامقورلىق جاساپ وتىرعاندىعى ءۇشىن پرەزيدەنت ن.نازارباەۆقا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
كەلىسسوزدەر اياقتالعان سوڭ ەكىجاقتى بىرنەشە قۇجاتقا قول قويىلدى. سونىڭ ىشىندە العاشقى بولىپ بالقاش جىلۋ ەلەكتر ستانساسىن دامىتۋ, قارجىلاندىرۋ, جوبالاۋ, قۇرىلىسىن ءجۇرگىزۋ, پايدالانۋ جانە تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ بويىنشا ەكى جاقتىڭ ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى كەلىسىمگە قول قويىلدى. قۇنى 4,5 ملرد. دوللار, قۋاتى 2,64 گۆت ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرە الاتىن بۇل جوبانىڭ العاشقى كەلىسىمىنە 2009 جىلدىڭ 25 ناۋرىزىندا «سامۇرىق-ەنەرگو» اق پەن كورەيانىڭ «كەپكو-سامسۋنگ» كونسورتسيۋمى اراسىندا قول قويىلعان بولاتىن. 1-ءشى جانە 2-ءشى ەنەرگيالىق بلوكتاردى ىسكە قوسۋ 2013 جىلى, 3-ءشى جانە 4-ءشى بلوكتاردى ىسكە قوسۋ 2015-2016 جىلدارعا بەلگىلەنگەن ەدى. سونداي-اق, اتىراۋ وبلىسىنداعى گاز-حيميا كەشەنى قۇرىلىسى ەكىنشى كەزەڭىنىڭ جوباسىن قارجىلاندىرۋ تۋرالى مەموراندۋمعا جانە وسى جوبانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بىرلەسكەن كاسىپورىن قۇرۋ تۋرالى جانە تەحنولوگيالىق ىنتىماقتاستىق بويىنشا كورەيا-قازاقستان ورتالىعىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمدەرگە قول قويىلدى.
كەزدەسۋ سوڭىنان ەكى ەلدىڭ مەملەكەت باسشىلارى جۋرناليستەرمەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. ونى اشقان نۇرسۇلتان نازارباەۆ وڭتۇستىك كورەيا پرەزيدەنتى لي ميون باكپەن بولعان كەلىسسوزدەر بارىسىنا توقتالدى. ءبىز جاھاندىق جانە ايماقتىق ساياساتتىڭ وزەكتى پروبلەمالارى جونىندە پىكىر الماستىق. بۇرىن بولعان كەلىسسوزدەردە قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردىڭ ورىندالۋىن تالقىلادىق. قازىر ەكىجاقتى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جاقسى قارقىنمەن دامىپ كەلە جاتىر. وسىلاي دەي كەلىپ, ەلباسى الىس-بەرىستىڭ قازىرگى جەتىستىكتەرىنە توقتالدى. تاعدىر تالقىسىمەن قازاقستانعا اۋىپ كەلگەن كورەي ەتنوسىنىڭ دا قازاقستاننىڭ وركەندەۋىنە, سونداي-اق ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردىڭ جاقسارۋىنا وڭ ىقپالىن تيگىزىپ وتىرعانىنا نازار اۋداردى. كورەيا رەسپۋبليكاسى باسشىسىنىڭ بۇل ساپارى دوستىق جانە ىسكەرلىك بايلانىستاردى جاڭا ساپاعا كوتەرەدى دەپ سانايتىنىن, قول قويىلعان كەلىسىمدەردىڭ قارجىلىق قۇنى 8 ملرد. دوللاردان ارتىق ەكەنىن, سونىمەن بىرگە, ىسكەرلەر اراسىندا تاعى دا 12 كەلىسىمگە قول قويىلاتىنىن اتاپ ءوتتى جانە كەزدەسۋدىڭ وتە ناتيجەلى بولعانىن قاناعاتپەن اتادى. سونىمەن بىرگە, ەلباسى كورەيانىڭ وتكەن جولى بىزگە ۇلگى ەكەنىن اۋىزعا الدى.
وتكەن عاسىردىڭ ورتا شەنىندە ءوز تاۋەلسىزدىگىن العاندا جان باسىنا شاققانداعى ءىجو 100 دوللار عانا بولسا, بۇگىن ول 20 مىڭ دوللارعا جەتىپ وتىر. وسىنداي جارقىن جەتىستىك ءبىز ءۇشىن ۇلگى بولارى ءسوزسىز, دەدى قازاقستان باسشىسى. سونىمەن بىرگە, پرەزيدەنت لي ميون باكتىڭ جەكە ءوز باسىنا دوستىق پەيىلى ءۇشىن ريزاشىلىعىن جەتكىزدى. ءسىز سەۋل قالاسىنىڭ مەرى بولىپ جۇرگەندە-اق قازاقستانعا ارنالعان اللەيا اشتىرعان ەدىڭىز, ال ماعان قالانىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتاعىن بەرگەن بولاتىنسىز. وسىنداي ءىلتيپاتتاردىڭ ءوزى ءسىزدىڭ ءبىزدىڭ ەلگە دەگەن قۇرمەتىڭىزدى بىلدىرەدى. مەن كەلەسى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا بولاتىن انتيادرولىق فورۋمعا قاتىسۋ تۋرالى شاقىرۋىڭىزدى قۇرمەتپەن قابىل الامىن, دەدى.
جاۋاپ سوزىندە كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ءناتيجەلى كەلىسسوزدەرگە, سونىڭ ىشىندە ناقتى جوبالارعا توقتالا كەلىپ, ءوزىنىڭ قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتارعا ريزا ەكەندىگىن جەتكىزدى. سونىمەن بىرگە, ول قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا, حالىقارالىق ارەناداعى بەدەلىنىڭ اسقاقتاپ بارا جاتقانىنا قىزىعاتىنىن بىلدىرە كەلىپ, مەن استانا قالاسى قازاق حالقىنىڭ ورىندى ماقتانىشى بولۋعا ابدەن لايىق دەپ ەسەپتەيمىن, دەدى.
جاقسىباي سامرات.
