اتا مۇراعا ادالدىق

بۇگىن استانادا باستالاتىن ءى سپورتتىق فورۋم­نىڭ اياسىندا ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنال­عان پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆتىڭ جۇلدەسى ءۇشىن قازاق كۇرەسىنەن رەسپۋبليكالىق «قازاقستان بارى­سى» جا­رى­سىنىڭ وتەتىنى بەلگىلى. جاقىندا ءبىز وسى جوبانىڭ اۆتورى, سونى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى كتك تەلەارناسىنىڭ باس ديرەكتورى ارمان شوراەۆپەن كەزدەسىپ, اڭگىمەلەسكەن بولاتىنبىز. – ءار نارسەنىڭ ماقساتى, ماڭىزى بار ەمەس پە. وسى جوبانىڭ ماقساتىن ايت­ساڭىز. – بۇل جوبا ءبىزدىڭ ۇلتتىق كۇ­رەسىمىزدى دامىتۋعا, قازاق كۇ­رەسىن بۇكىل حالىق قىزىعا تاماشالاپ, ونى نەگىزگى سپورت ءتۇرى­نە, ال سپورتتىڭ ءوزىن الەۋ­مەتتىك ماسەلەگە اينال­دى­رۋعا ارنال­عان. ونىڭ ەكىنشى ماق­ساتى – قا­زاق كۇرەسى ار­قىلى حا­لىق دەن­ساۋلىعىن كو­تەرۋ, سالا­مات­تى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋ. قازىر قا­راپ وتىر­ساق, جاس جىگىتتەردىڭ كوبى اسكەر قا­تارىنا الىنباي جاتىر. سەبەبى, دەنساۋ­لىعى جا­رامسىز, اسكەر قاتا­رى­نا كەلمەيدى. سون­دىق­تان بۇل جوبا تەك جارىس وتكىزۋ, قازاق كۇرەسىن ناسيحاتتاۋ عانا ەمەس, الەۋ­مەت­تىك جوبا بولىپ تا­بى­لادى. ءبىز وسى جوبا ار­قى­لى حالىق ارا­سىن­دا ىشىمدىك, ەسىرتكى تۇتىنۋ سياقتى ادام دەنساۋلىعىنا زيان نارسە­لەرگە قارسى ۇگىت-ناسيحات جۇرگىزگىمىز كەلەدى. جارىس 20 تامىز كۇنى 16.00-دە «ءداۋ­­لەت» سپورت كەشەنىندە وتەدى. كىرۋ تەگىن. – باس جۇلدەگە قوماقتى سوما تىگىپ وتىر ەكەنسىزدەر. جارىستىڭ دەمەۋشىسى كىم بولدى؟ – دەمەۋشىسى – قىزىلوردا وبلىسى­نىڭ ىسكەر ازاماتتارى. وسى جەردە وب­لىس اكى­مىنىڭ ءوزى مۇرىندىق بولىپ وتىر­عانىن ايتۋ كەرەك. سول ءۇشىن اكىم بولات قۋان­دىقوۆ­قا, ونىڭ ەكى ورىنباسارى ماديار الدوڭعاروۆ پەن رزاقۇل نۇرتاەۆقا العى­سى­مىزدى بىلدىرەمىز. رزاقۇل نۇرتاەۆتىڭ ءوزى جاي جا­نا­شىر ەمەس, ول قازاق كۇرە­سى­نەن ازيا فەدە­راتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى. سون­داي-اق وسى جارىستى وتكىزۋگە قول­ۇشىن بەرگەن پرەزيدەنت اكىمشىلىگى جە­تەك­شىسىنىڭ ورىنباسارى ماۋلەن ءاشىم­باەۆ, پرەزيدەنت اكىمشىلىگى ىشكى ساياسات ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋ­شىسى دارحان مىڭباي, بۇرىنعى تۋريزم جانە سپورت ءمينيسترى تەمىرحان دوسمۇحام­بەتوۆ, مينيستر­لىكتىڭ سپورت كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەلسيار قانا­عاتوۆ, دۇنيەجۇزىلىك جانە رەسپۋبلي­كا­لىق قازاق كۇرەسى فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى سەرىك توكەەۆ پەن مەملەكەتتىك جات­تىق­­تىرۋ­شى مارات جاقىپقا جانە باسقا دا ازاماتتارعا العىسىمىزدى بىلدىرگىمىز كەلەدى. بۇل يدەيا وسىدان ءبىر جىل بۇرىن قول­داۋعا يە بولعان. سول كەزدەن باستاپ قازاق كۇرەسىنەن جارىس وتكىزۋگە ىسكە كىرىسىپ, قازىر ناتيجەسىن كورىپ وتىرمىز. ياع­ني, ءبىز جەر-جەردە وسى جارىسقا قاتىسۋ ءۇشىن ىرىكتەۋ سىندارىن وتكىزدىك. وعان 700 مىڭ بالۋان قاتىستى. قازىر سونىڭ ىشىندە تەك مىڭنان تۇلپار, جۇزدەن جۇيرىك شىققان 64 بالۋان ىرىكتەلىپ وتىر. ولار استانا تورىندە توسەلگەن كىلەمدە بەلدەسەتىن بولادى. وندا باس جۇلدە 150 مىڭ اقش دوللارى بولسا, جەڭىمپاز بالۋان­نىڭ باپكەرىنە 50 مىڭ اقش دوللارى بەرىلەدى. ال ەكىنشى ورىن العانعا 30 مىڭ, باپكەرىنە 10 مىڭ, ءۇشىنشى ورىن يەلەنگەنگە 10 مىڭ, باپكەرىنە 5 مىڭ اقش دوللارى تاپسىرىلادى. – وتكەن جولى ءبىزدىڭ گازەتكە بەرگەن سۇحباتىڭىزدا سالماق­تار­دىڭ مولشەرىن ايتىپ ەدىڭىز. قازىر سول سال­ماقتار وزگەردى مە؟ – ءيا, وزگەردى. وزگەرگەندە قانداي. ءبىز اۋەلى 74 كگ. سال­ماق­تان باستاپ بالۋاندار جا­رىسقا قاتىسا الادى دەپ ەدىك قوي, سونىڭ ءبارى ارتتا قالدى. ەندى با­لۋان­داردىڭ سالماعى 100 كيلودان ارتىق بولسا, جارىسقا قاتىسادى. بۇل جەردە 125, 135, 140 كيلو سالماقتاعى بالۋاندار بولادى. ولاردى قاجىمۇ­قان بابامىز­دىڭ ءىزباسارلارى, حالقىمىز­دىڭ بۇگىنگى با­تىرلارى دەپ ايتساق بو­لادى. قازىر سو­لار­ رەسمي جارىستاردا, بولماسا كۇن­دەلىكتى تىرشىلىكتە كورىنبەي ءجۇر. حالىق ولاردى شىنىن ايتقاندا, بىلمەيدى دە. سول سەبەپتى ءبىز ەرتەڭ وسكەلەڭ ۇرپاق­تىڭ سو­لارعا قاراپ ءوسۋى ءۇشىن وسىنداي ۇلكەن جا­رىستاردى وتكىزۋدى ماقسات ەتىپ وتىر­مىز. ەندىگى جۇمىس – تورەشىلەردە. ال ولار­دىڭ قۇرامى ساقاداي-ساي. جارىستى لا­يىقتى وتكىزۋگە, تەحنيكالىق ماسەلە­لەر­دى دايىن­داۋدا بارلىق جۇمىستار ىستەلىنگەن. – جارىس جىل سايىن وتە مە؟ – ءيا, جىل سايىن جازدا وتكىزىپ تۇرا­مىز. وعان شەتەل بالۋاندارى قاتىستى­رىل­مايدى. تەك ءوزىمىزدىڭ بالۋاندار عانا قاتى­سادى. بيىل بۇل جارىسقا وليمپيا­دا­نىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى گەورگي تسۋرتسۋميا قاتىس­قا­لى وتىر. ودان باسقا وسىدان بەس-التى جىل بۇرىن بولعان, قازىر سپورتتان كەتىپ, باپ­كەرلىكپەن اينالىسىپ جۇرگەن ازاماتتار دا قاتىسادى. سونىمەن بىرگە الەم, ازيا چەم­پيوندارى, حالىقارالىق تۋر­نيرلەر مەن جارىستاردىڭ جەڭىمپاز­دارى, سامبو, دزيۋ­دو كۇرەسىنىڭ بالۋاندارى دا بەلدەسەدى. جالپى, ءبىز وسىنداي جا­رىس­تار وتكىزۋ ار­قى­لى قازاق كۇرەسىن بالۋان­دارعا كاسىپ قى­لۋ­دى ماقسات ەتىپ وتىرمىز. بۇرىندا بالۋان­نىڭ جەڭىپ العان باس بايگەسى اۋىل-ايماقتاردى ايلاپ-جىلداپ اسىراۋعا نەمەسە ءوزىنىڭ بايلىعىن ەسەلەۋگە جاعداي جا­سا­عان. سول كەزدەگى بالۋان­دار­دىڭ تابىس كوزى كا­سىپ بولعان. سوندىقتان قازىر ءبىز دە بالۋان­داردىڭ قازاق كۇرەسىن كاسىپ ەتۋى كەرەك دەپ ويلايمىز. سوعان قاراپ جاس بالالار بالۋان, ەل نامىسىن قورعايتىن ازامات بولسام ەكەن دەپ وسسە دەيمىز. بۇگىندە جاپونيادا سۋمو, باسقا ەلدەردە وزدەرىنىڭ ۇلتتىق كۇرەستەرىن ءدا­رىپ­تەپ جاتقاندارىن بىلەسىزدەر. مىسالى, موڭعوليادا بالۋان­دار­دىڭ بەدەلى وتە زور. ولاردىڭ كۇرەسىنە حالىق كوپتەپ جي­نا­لادى, ءتىپتى ينە شانشار ورىن قالمايدى. باس جۇلدەگە تاعايىن­داي­تىن سىياقىسى دا قوماقتى. بىزگە دە وسىن­داي جولمەن ءجۇرۋ كەرەك. 20 تامىز كۇنى استانادا وتەتىن «قا­زاقستان بارىسى» جارى­سىن حالىق زور ىقىلاسپەن تاماشالاسا دەگىم كەلەدى. بۇل جارىستى كتك, ورت-ەۋرا­زيا, استانا تەلەارنالارى تىكەلەي ەفيردە كورسەتەدى. اڭگىمەلەسكەن داستان كەنجالين.