اۋىز اشاردا كونتسەرت قويعانى نەسى؟

ونى كىم ويلاپ تاۋىپ ءجۇر؟ بۇگىندە باسشىلار مەن كا­سىپ­كەرلەردىڭ اۋىز اشار بەرۋى جا­ڭالىق ەمەس. مۇسىلمان مەم­لەكەتتەرىنە عانا ءتان بۇل ماسەلەدە اقش سياقتى اتاقتى ەلدىڭ پرەزيدەنتى باراك وباما دا قالىسپاي كەلەدى. دەمەك, گاپ – اۋىز اشار ءداستۇرىن ءدىن يسلام تالابىنا ساي تاربيە مەن تاعىلىمعا, ءمان مەن مازمۇنعا بايىتا تۇسۋدە بولىپ وتىر. مىسالى, اۋىز اشار ءدامى, نەگىزىنەن, قاسيەتتى رامازان ايىندا ورازا ۇستاپ, كەشكە دەيىن جۇرەگى سازىپ جۇرسە دە ال­لاعا ادالدىق تانىتقان جان­دارعا بەرىلگەن ءۋاجىپ دەلىنەدى. ەگەر اۋىز اشار بەرۋشى اللا تاراپىنان ساۋاپ كۇتكەن بولسا, ول ساۋاپ تا, نەگىزىنەن, الگى قار­نى قابىسىپ, ەرنى كەبەرسىگەن مۇمىندەردىڭ العىسى ءۇشىن جا­زىلسا كەرەك. «شاقىرعان جەردەن قالما, شا­قىرماعان جەرگە بارما». جا­قىن­دا, شاقىرعان سوڭ, ءبىز ءبىر اۋىز اشارعا باردىق. بىراق داس­تار­قان باسىندا ورازا ۇستاعان ءمۇ­مىندەردەن گورى «اۋزى اشىق» پەندەلەر كوبىرەك كورىندى. ەرتەڭگى اسى مەن تۇسكى ءدامىن ۋاقتىلى ءىشىپ, ءتۇس قايتا قويۋ كۇرەڭ شايعا تاعى ءبىر «تويىپ» الاتىن كىشىگىرىم باستىقتار: «ءبىز دە وسىلار سياق­تى قۇدايعا قۇلشىلىق جاسا­ساق قانداي عانيبەت بولار ەدى», دەپ اۋىز بەكىتكەن جاماعاتقا ۇمىتپەن قاراپ, ۇلگى-ونەگە الىپ جاتسا ءبىر ءسارى عوي. جوق, كەرىسىنشە, ولار ۇزىلىستە ءدىن يسلامدا حا­رامعا شىعارىلعان تەمەكىسىن شەگىپ: «مىنە, مەنى كوردىڭدەر مە؟» دەگەندەي تۇتىندەرىن بۇرقىراتىپ تۇردى. اۋزى بەرىك مۇمىنگە قۇراق ۇشىپ سالەمدەسۋدىڭ ابزال ەكەنى ويلارىنا كىرىپ تە شىقپادى. قۇد­دى دايىن اسقا تىك قاسىق «توي گە­نەرالدارى» سياقتى. ونىڭ ۇستىنە اتا ساقالى اۋزىنا شىققان اعا بۋىن وكىلدەرى مەن اق سالدەلى يمامداردان جوعارى جايعاسىپ الدى. تۇسىنە بىلگەن جانعا بۇل دا كىسىلىك پەن كىشىلىكتەن الشاقتاۋ ەدى. ولاردىڭ ورنىندا, مىسالى, مەشىتتەگى جۇما نامازعا كەلىپ قۇل­شىلىق جاساپ جۇرەتىن ۇلت زيا­لىلارى وتىرسا قانداي جارا­سىمدى بولار ەدى!؟. اۋىز اشارعا اۋىز بەكىتپەسە دە كەلگەندەردىڭ كەيبىرەۋى ارتىق ءسوز دە ايتىپ قالىپ جاتتى. يمام باستاعان از عانا توپ اۋىز اشقاننان كەيىن شام نامازىن وقۋعا بەتتەگەن كەزدە: «مىنالار قايدا كەتتى؟» «نامازعا؟».. «اۋىز اشار بىتكەن سوڭ وقىسا دا بولماي ما؟» دەپ قىنجىلا كۇڭكىلدەي باستادى. جىرق-جىرق ەتىپ كۇلگەندەرى دە جوق ەمەس. ويتكەنى, اۋىز اشا سالىپ (كەشكە دەيىن دىم تاتپاي جۇرسە دە), نامازعا اسىققان تاقۋالاردىڭ قۇلشىلىق تارتىبىنە ادالدىعى ولار ءۇشىن وعاش كورىنگەن سياق­تى. ەگەر سولار ءبىر كۇندە بەس رەت قايتالاناتىن ازان ءۇنىنىڭ: «نا­مازعا كەلىڭدەر, نامازعا كەلىڭ­دەر, قۇتىلۋعا اسىعىڭدار, قۇتى­لۋعا اسىعىڭدار!» دەپ كەلەتىن ادامي پەندەلىكتەن بيىك تۇرعان ءمانى مەن ماعىناسىن تەرەڭىرەك تۇسىنسە, ناماز – ءدىننىڭ تىرەگى, عي­باداتتاردىڭ ەڭ ۇلىعى, ناماز وقىماعان پەندە اللانىڭ ءامى­رىن ورىنداماعان, قۇدايعا قار­سى كەلگەن بولىپ تابى­لا­تىنىن بىلسە, ءبۇيتىپ كۇناعا باتپاس ەدى. جالپى, اۋىز اشاردا ءان شىرقاعان مۇسىلمانداردى, ونىڭ ىشىندە قازاقتاردى ءالى كۇنگە دەيىن كورمەپپىز. بىراق اۋىز اشار­دىڭ ورازاسى جوق «قو­ناق­تارىن» بىرىنەن كەيىن ءبىرىن ءسوي­لەتىپ العان جۇرگىزۋشى ءبىر ۋا­قىت­تا: «ەندىگى كەزەكتى انگە بەرەيىك», دەپ حابارلادى. الاتاۋ­دىڭ اقيىعى كەنەن ازىرباەۆتىڭ ءانى دەگەن سوڭ «ە, تىڭداساق تىڭ­داي­ىق» دەسەك, «باس تا ولەڭ, قۇ­لاق تا ولەڭ, مۇرىن دا ولەڭ» دەپ باستالاتىن كوپكە بەلگىلى ءاننىڭ ءسوزىن «...وي دا ولەڭ, قىر دا ولەڭ» دەپ باستاعان جاس ءانشىمىز ايدا­لا­عا لاقتى دا كەتتى. «ءداستۇردىڭ وزى­عى بار, توزىعى بار». ەگەر اۋىز اشار بەرۋشىلەر وزىق ءداستۇر رەتىندە ءبىر-ەكى ءان ايتىلسا ارتىق ەتپەيدى دەپ شەشسە, ول ءاننىڭ تەك قانا ءدىني تاعىلىم مەن تاربيە تۇر­عىسىنان اۋەلەگەنى ابزال ەدى. حالقىمىزدا «كوش جۇرە ءتۇ­زەلەدى» دەگەن ءسوز بار. اللادان باس­قا ەشبىر ءتاڭىر جوقتىعىنا جانە مۇحاممەد (س.ع.س.) اللانىڭ ەلشىسى ەكەنىنە كۋالىك ەتكەن مۇ­سىلماندار قاۋىمى, دەيتۇر­عانى­مەن, بۇل اۋىز اشارعا دا ءدان ريزا كوڭىلمەن مارقايىپ تاراستى. ويتكەنى, مۇحاممەد (س.ع.س.) پاي­عامبارىمىز: «رامازان ايىنىڭ باسى – مەيىرىم, ورتاسى – كەشىرىم, اياعى – توزاق وتىنان ازات بولۋ», دەگەن ەكەن. ال ءجاننات ەسىكتەرى اشىلىپ, توزاق ەسىكتەرى جابىلىپ, شايتاندار شىنجىر­لان­عان قۇ­ران ايىنداعى اۋىز اشاردىڭ تاعىلىمى مەن تاربيەسى الداعى ۋاقىتتا تەك قانا ساۋاپتى ىسكە ساي بولسا ەكەن دەپ تىلەيىك. كوسەمالى ساتتىباي ۇلى. جامبىل وبلىسى.