قۇقىقتىق قۇندىلىقتىڭ قۋاتى

ەلىمىز تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەلى بەرى جيىرما جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. وسى جىلدار ىشىندە اتا-بابا اڭساعان ىرگەلى ىستەر جۇزەگە اسىپ, نەبىر ارماندار اقي­قاتقا اينالدى. ەكونوميكالىق جەتىستىكتەرىمىزبەن قاتار, قۇقىقتىق رەفورمالار ومىرگە ەنىپ, زاڭ ۇستەمدىگى ۇلگىلى ۇدەرىسكە ۇلاستى. سونىڭ ىشىندە قۇقىقتىق ساياسات تۇجى­رىمداماسىنىڭ مىندەتتەرىن ورىن­داۋ ەلدىڭ قۇقىقتىق دامۋىن ارتتىرا ءتۇستى. بۇل ورايدا ەلىمىزدىڭ قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنىڭ ۇيىتقىسى بولىپ تابىلاتىن پروكۋراتۋرا ورگاندارى 2002-2010 جىل­دار ارالىعىنداعى كەزەڭگە ارنالعان قۇ­قىقتىق ساياسات تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسى­رۋ كەزەڭىندە كوپتەگەن جۇمىس اتقاردى. باس پروكۋراتۋرا زاڭ شىعارماشى­لىعى پروتسەسىنە بەلسەندى تۇردە قاتى­سۋدا. وسىنىڭ العىشارتتارى قازاقستان پروكۋراتۋراسى ۇلگىسىنىڭ وزىندە جانە مەملەكەتتىك ورگان جۇيەسىندەگى ونىڭ بىرەگەي ەرەجەسىندە قالانعاندىعى انىق. ەلىمىزدىڭ باس قۇزىرلى ورگانىنىڭ ءمالى­مەت­تەرىنە سۇيەنە وتىرىپ اڭعارعانى­مىز, 2002 جىلعا ارنالعان قۇقىقتىق سايا­سات تۇجىرىمداماسىنىڭ ەرەجەسىن ءجۇ­زە­گە اسىرۋ بارىسىندا باس پروكۋراتۋرا قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنىڭ ۇيلەس­تىرۋشىسى رەتىندە زاڭدىلىق پەن قۇقىق­تىق ءتار­تىپتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ماڭىزدى بىرقاتار زاڭداردى ازىرلەۋگە اتسالىس­قانى بايقالادى. مىسالى, 2009 جىلى باس پروكۋراتۋرا ازىرلەگەن «زاڭسىز جولمەن الىنعان كىرىستەردى زاڭداستىرۋعا (جىلىستاتۋعا) جانە تەرروريزمدى قار­جى­لاندىرۋعا قارسى ءىس-قيمىل تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. بۇل زاڭسىز جولمەن الىنعان كىرىستەردى زاڭداستىرۋعا (جى­لىس­تاتۋعا) جانە تەرروريزمدى قارجىلان­دىرۋعا قارسى ارەكەت ەتۋدىڭ قۇقىقتىق نەگىزىن ايقىندادى, قارجى مونيتورينگى سۋبەكتىلەرىنىڭ قۇقىقتىق قاتىناستارىن بەلگىلەدى. كاسىپكەرلىك قىزمەتكە زاڭسىز ارالا­سۋدىڭ جولىن كەسۋ بويىنشا دا ەداۋىر جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە كورىنەدى. ىشكى ۆەدومستۆولىق اكتىلەرگە سايكەس كاسىپ­كەرلىكتى قورعاۋعا جانە قولداۋعا دا باعىتتالعان زاڭنامالاردىڭ قولدانى­لۋىن قاداعالاۋ پروكۋراتۋرا قىزمەتىن­دەگى باسىمدىق دەيمىز. وسىعان بايلا­نىستى پروكۋراتۋرا باقىلاۋشى ورگان­داردىڭ كاسىپكەرلىككە زاڭسىز ارالاسۋعا نەمەسە شارۋاشىلىق جۇرگىزۋشى سۋبەك­تىلەردىڭ قۇقىقتارىنا قىسىم جاساۋعا بايلانىستى كەز-كەلگەن زاڭ بۇزۋشى­لىقتىڭ جولىن كەسەتىن جالعىز ورگان بولىپ تابىلادى. بۇل جۇمىستىڭ تيىمدىلىگى باس پروكۋراتۋرانىڭ قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ كوميتەتىنىڭ كاسىپكەرلەر قىزمەتىن مىندەتتى تۇردە تىركەۋدى زاڭمەن بەلگىلەۋگە ىقپال ەتەدى. قازىرگى تاڭدا باس پروكۋراتۋرا جانىندا جۇمىس ىستەيتىن كاسىپ­كەرلەر جونىندەگى ساراپتامالىق كەڭەس وسى ماسەلەلەردى شەشۋگە ىقپال ەتەدى. پروكۋرورلار بارلىق اۋدانداردا كاسىپ­كەر­لەردىڭ قاۋىمداستىقتارىنا باقىلاۋ جاسايتىن, بيزنەسكە زاڭسىز ارالاسۋ تۋرالى شاعىمدار مەن دابىلدار كەلىپ تۇسكەن كەزدە دەرەۋ ساپارعا شىعاتىن, پروكۋراتۋرا قىزمەتكەرلەرىنەن تۇراتىن ۇتقىر توپتار قۇردى. كونستيتۋتسياعا سايكەس پروكۋراتۋرا ورگاندارىنا جەدەل-ىزدەستىرۋ قىزمەتىنىڭ زاڭدىلىعىن جوعا­رى قاداعالاۋ مىندەتتەرى جۇكتەلىپ, ەرەكشە ءرول ءبولىندى. مىنە, وسى ورايدا اتاپ وتەر بولساق, جوعارىدا اتالعان تۇجىرىمداما نەگىزىندە قۇزىرلى ورگاننىڭ اتقارعان جۇمى­سى از ەمەس. ولار ادىلەت مينيسترلىگىمەن بىرلەسە وتىرىپ, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ازاماتتاردىڭ جەكە ومىرىنە قول سۇعىلماۋشىلىق قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تو­لىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوبا­سىن ازىرلەدى, وعان مەملەكەت باسشىسى قول قويدى. حات جازىسۋ, تەلەفونمەن سويلەسۋ, پوچتا, تەلەگراف نەمەسە وزگە دە حابارلاما قۇپياسىن زاڭسىز بۇزعانى ءۇشىن قىلمىستىق كودەكسكە جازانى قا­تالداتۋعا باعىتتالعان وزگەرىستەر ەنگىزۋدى قابىلداۋ زاڭنىڭ ەرەكشەلىگى بولىپ تابىلادى. وسى زاڭمەن جەكە ومىرگە قول سۇعۋشىلىقتان قورعاۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ ماقساتىندا بايلانىس جەلىلەرىندە ار­ناۋلى جەدەل-ىزدەستىرۋ ءىس-شارالارىن جۇرگىزۋگە كەدەرگىسىز تەكسەرۋدى جۇزەگە اسىرۋعا ارنالعان ۋاكىلەتتى پروكۋرور ينستيتۋتى ەنگىزىلدى. ازاماتتاردىڭ حابارسىز جوعالىپ كەتۋ فاكتىلەرى بويىنشا قابىلدانعان ءىس جۇرگىزۋ شەشىمدەرىنىڭ زاڭدىلىعىن قام­تا­ماسىز ەتۋ جانە ولار بويىنشا قىل­مىس­تاردى جاسىرۋ فاكتىلەرىن بولدىر­ماۋ ماقساتىندا باس پروكۋراتۋرا ەگەر تەرگەۋگە دەيىنگى تەكسەرۋ مەرزىمى ىشىندە ونىڭ تۇرعىلىقتى جەرى انىقتالماسا, ادامنىڭ حابارسىز جوعالۋ فاكتىسى بو­يىنشا قىلمىستىق ءىس قوزعاۋ بولىگىندە قىلمىستىق جانە قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ زاڭنامالارىنا وزگەرىستەر مەن تولىق­تىرۋ­لار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن ازىرلەدى. ومبۋدسمەن, جەمقورلىق قىلمىستا­رى­نىڭ اۋقىمىن زاڭدى تۇرعىدان ايقىنداۋ, شەتەلدىك ازاماتتاردىڭ بالالاردى اسىراپ الۋ تەتىكتەرىن بەلگىلەۋ ينستيتۋتىن ەنگىزۋ ماسەلەلەرى بويىنشا نورماتيۆتىك بازا ازىرلەۋگە جانە قابىلداۋعا بەلسەنە ات­سالىس­تى. سونىمەن قاتار, ءتيىستى جۇمىس توپتارىنىڭ مۇشەلەرى رەتىندە سوت ءىسىن جۇرگىزۋدى القابيلەردىڭ قاتىسۋىمەن ەنگىزۋ ماسەلەلەرى بويىنشا سوتتىلىقتىڭ ارا-جىگىن اجىراتۋ, سوت جۇيەسىن جەتىلدىرۋ, ءولىم جازاسى تۇرىندەگى جازانىڭ ايرىقشا شاراسىن قولدانۋ اياسىن تارىلتۋ, قاماۋعا الۋعا سانكتسيا ماسەلەلەرىن سوتتارعا بەرۋ, قىلمىستىق زاڭنامالاردى ىزگىلەندىرۋ, كەيبىر قىلمىستاردى قىلمىستان ارىلتۋ تۋرالى زاڭداردى ازىرلەۋگە جانە قابىل­داۋعا قاتىستى. سونداي-اق, پروكۋراتۋرا ورگاندارى­نىڭ قىزمەتكەرلەرى تورەلىك سوتتار تۋرالى, سوتتاردىڭ تاۋەلسىزدىگىن نىعايتۋ, قىل­مىستىق پروتسەستە جابىرلەنۋشىلەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتۋ, ادۆوكاتۋرا تۋرالى زاڭنامالاردى جەتىلدىرۋ ماسە­لەلەرى بويىنشا زاڭ جوبالارىنىڭ ەرەجەلەرىنە وزگەرىستەر ەنگىزدى. اتاپ ايتقاندا, قىلمىستىق جانە ازاماتتىق ءىس جۇرگىزۋ زاڭنامالارىنا, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشى­لىقتار تۋرالى زاڭنامالارعا تاراپتاردىڭ ايتىسۋ قاعيداتىن ىسكە اسىرۋعا, الدىن الا تەرگەۋ جانە انىقتاۋ ساتىسىندا ادۆوكات­تاردىڭ ءىس-جۇرگىزۋ قۇقىقتارىن كەڭەيتۋگە, بىلىكتى زاڭ كومەگىمەن, سونىڭ ىشىندە مەملەكەت ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتۋگە, ازامات­تاردىڭ ادۆوكاتتىق قىزمەتكە قول جەتىمدىلىكتەرىن وڭايلاتۋعا, مەملەكەت ەسەبىنەن تەگىن بىلىكتى زاڭ كومەگىن ۇسىنۋعا ناقتى نەگىزدەمەلەر بەلگىلەۋگە باعىتتالعان وزگە­رىس­تەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى ۇسىنىستار ەنگىزىلدى. باس پروكۋراتۋرا جۇمىس توبىنىڭ ءمۇ­شەلەرى رەتىندە تورەلىك سوتتار جانە حالىقارالىق كوممەرتسيالىق اربيتراج تۋرالى زاڭدى ازىرلەۋگە, سۇيەمەلدەۋگە جانە رەسپۋبليكا پارلامەنتىنىڭ قابىل­داۋىنا بەلسەنە اتسالىستى. وسىلايشا 2002 جىلدان باستاپ, قۇقىقتىق رەفورما كەزەڭىنەن كەيىن قازاقستان زاڭنامالاردى دامىتۋدىڭ كەلەشەكتى جوسپارىنا, ەلى­مىزدىڭ قۇقىقتىق جۇيەسىن دامىتۋدىڭ تۇبەگەيلى باعىتىن كەزەڭ-كەزەڭمەن ىسكە اسىرۋعا كوشتى. مەملەكەتتىك قۇقىقتىق ساياساتتىڭ بىرلىگى مەن ساباقتاستىعى 2002 جانە 2010 جىلدارعا ارنالعان ءتيىستى ۇزاق مەرزىمدى تۇجىرىمدامالاردا ءوز ورنىن تاپتى دەي الامىز. ال ەندى بۇگىنگى تاڭدا پروكۋراتۋرا ورگاندارى 2010 جىلدان باستاپ 2020 جىلدارعا ارنالعان قازاقستان رەسپۋبلي­كا­­سىنىڭ قۇقىقتىق ساياسات تۇجىرىم­داماسىن ىسكە اسىرۋ قىزمەتىنە جان-جاقتى كىرىستى. 2010-2020 جىلدار ارالىعىنداعى كەزەڭگە ارنالعان قۇقىقتىق ساياساتى تۇجىرىمداماسى ەرەجەلەرىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا قۇزىرلى ورگان پروكۋراتۋرا قىزمەتىنە قاتىسى بار تومەندەگىدەي زاڭدار قابىلدانعاندىعىن جەتكىزدى. ولار: قۇقىق قورعاۋ قىزمەتى تۋرالى; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قۇقىق قورعاۋ قىزمەتى جانە سىنىپ­تىق شەندەر, اسكەري جانە ارناۋلى اتاقتار بەرۋ, اسكەري قىزمەتشiلەردiڭ جانە وزگە دە مەملەكەتتiك ورگاندار قىزمەت­كەرلەرiنiڭ نىساندى كيiم كيiپ ءجۇرۋ قۇقىعى ماسەلەلەرi بويىنشا وزگەرiستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگiزۋ تۋرالى; قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنا­مالىق اكتىلەرىنە پروكۋراتۋرا ورگاندا­رىنىڭ قىزمەتىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى; قازاقستان رەسپۋبليكا­سى­نىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنداعى باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ قىزمەتى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى بولىپ تابىلادى. «قۇقىق قورعاۋ قىزمەتى تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭ­نا­مالىق اكتىلەرىنە قۇقىق قورعاۋ قىزمەتى جانە سىنىپتىق شەندەر, اسكەري جانە ارناۋلى اتاقتار بەرۋ, اسكەري قىزمەت­شiلەردiڭ جانە وزگە دە مەملەكەتتiك ورگاندار قىزمەت­كەرلەرiنiڭ نىساندى كيiم كيiپ ءجۇرۋ قۇقىعى ماسەلەلەرi بويىنشا وزگە­رiس­تەر مەن تولىق­تىرۋلار ەنگiزۋ تۋرالى» زاڭدار بىرەگەي قۇقىقتىق ستاندارتتار مەن قۇقىق قورعاۋ قىزمەتىنەن ءوتۋ نورمالارىن, قىزمەتكەر­لەردىڭ الەۋمەتتىك قورعالۋىنا باعىتتالعان. قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ جانە پروفيلاكتيكاسىن كۇشەيتۋ ماقساتىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭ­نا­مالىق اكتىلەرىنە پروكۋراتۋرا ورگان­دارىنىڭ قىزمەتىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭمەن قۇقىق قورعاۋ قىزمە­تىنە قاتىسى بويىنشا پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ فۋنكتسيالارىن ۇيلەستىرۋ (قۇقىق قورعاۋ قىزمەتىنىڭ ۇيلەستىرۋ ماق­ساتتارى, زاڭدىلىقتى, قۇقىقتىق ءتارتىپتى جانە قىلمىسقا قارسى كۇرەستى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى ۇيلەستىرۋ كەڭەستەرىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەلەرى زاڭدى تۇرعىدان) بەكىتىلەدى. سونىمەن قاتار, الەۋمەتتىك سالادا ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن ساقتاۋعا پروكۋرورلىق قاداعالاۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا با­عىتتالعان شارالار كوزدەلەدى. ال «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى باقىلاۋ جانە قادا­عالاۋ قىزمەتى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ وكىلەتتىكتەرىن, سونداي-اق, مەملەكەتتىك باقىلاۋ جانە قاداعالاۋدى جۇزەگە اسىراتىن ماسەلە­لەردى كەشەندى رەتتەۋ ءۇشىن بىرىڭعاي قۇقىقتىق بازا قالىپتاستىرۋعا باعىتتال­عان باسقا دا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋدى بەلگىلەيدى. ارينە, بۇدان باسقا قۇقىق قولدانۋ پراكتيكاسىن بىركەلكى ۇعىنۋدى قامتاما­سىز ەتۋ ماقساتىندا زاڭ جوباسى شەڭبە­رىندە باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ ۇعىمى­نىڭ ارا-جىگىن اجىراتۋ جۇرگىزىلۋدە. 2010-2020 جىلدار ارالىعىنداعى كە­زەڭگە ارنالعان قۇقىقتىق ساياسات تۇجى­رىم­داماسىندا كوزدەلگەن قىلمىستىق ساياساتتى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا «قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭناما­لىق اكتىلەرىنە قىلمىستىق جانە قىل­مىس­تىق ءىس جۇرگىزۋ زاڭنامالارىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ قا­بىل­داندى. اسا قوعامدىق قاۋىپ تۋعىز­بايتىن قىلمىستاردى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار ساناتىنا اۋىستىرىپ جانە ولاردى جاساعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتە وتىرىپ, قىل­مىستان ارىلتۋ ماسەلەلەرى وسى زاڭدا ءوز ورنىن تاپتى. سونداي-اق, جەكەلەگەن قىل­­مىستاردىڭ اۋىرلىق دارەجەسىن جازانى جۇمسارتۋ (دەپەناليزاتسيا) جو­لى­مەن قايتا باعالاۋ جۇرگىزىلدى. اكىمشىلىك پرەيۋديتسيا ەنگىزىلدى, باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا بايلانىستى ەمەس قىلمىستىق جازالاردى قولدانۋ اياسى كەڭەيتىلدى, سونىڭ ىشىندە بوستاندىعىنان ايىرۋ تۇرىندەگى جازا جەكەلەگەن سانكتسيادان الىپ تاستالدى نە باس بوستاندىعىنان ايىرۋدىڭ بارىنشا مەرزىمى قىسقارتىل­دى, مەملەكەتتىك ماجبۇرلەۋدىڭ جانە باسقالارىنىڭ قىلمىستىق جازاعا بارابار شارالارى ەنگىزىلدى. باس پروكۋراتۋرا سوڭعى جىلدار اياسىندا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتىن ۇيلەستىرۋدى جۇزەگە اسىرا وتى­رىپ, ءوز قۇزىرەتى شەڭبەرىندە قىلمىسقا قارسى كۇرەستە, قىلمىستىق قۋدالاۋدى جۇزەگە اسىرعاندا, سوتتالعان ادامداردى بەرگەن جانە قىلمىسكەرلەردى تابىس ەتكەندە حالىقارالىق قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋدىڭ نەگىزگى ولشەمدەرىن ايقىن­دايتىن بىرقاتار ماڭىزدى حالىقارالىق قۇقىقتىق كەلىسىمدەردى ازىرلەدى. وسى سالادا قازىرگى تاڭدا 23 كەلىسىم ارەكەت ەتەدى. قازىر مەملەكەتتىڭ حالىقارالىق-قۇقىقتىق بازاسى ەداۋىر كەڭەيىپ كەلەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى اراسىنداعى قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ جانە قىلمىسكەرلەردى ۇستاپ بەرۋ تۋرالى كەلىسىمگە وتكەن جىلى قول قويۋ سونىڭ كۋاسى بولىپ تابىلادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنا مەملەكەتتىك ساپارى بارىسىندا سوتتالعان ادامداردى ۇستاپ بەرۋ تۋرالى ەكى مەملەكەت اراسىنداعى كەلىسىمگە قول قويۋ قازاقستان ءۇشىن ما­ڭىزدى جاڭالىق بولدى. باس پروكۋراتۋرا شانحاي ىنتىماق­تاس­­تىق ۇيىمىنا (شىۇ) مۇشە مەم­لەكەتتەر باس پروكۋرورلارىنىڭ, تمد مۇشە مەم­لە­كەتتەر باس پروكۋرورلارى ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ (بپ ۇك), «قازاق­ستان رەسپۋب­ليكاسى – ەۋروپالىق وداق» (قر-ەو) سوت تورەلىگى مەن قۇقىقتىق ءتارتىپ جونىندەگى شاعىن كوميتەت وتى­رىس­تارى سياقتى ءىرى كولەمدەگى حالىق­ارالىق ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرا­تى­نىن جانە وعان تۇراقتى نەگىزدە قاتىسىپ وتىراتىنىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. وسىنداي ءىس-شارالارعا اسا نازار اۋدارىلادى, ويتكەنى, وندا تەرروريزمگە, ەكسترەميزم­گە, سەپاراتيزمگە, ەسىرتكى, پسيحو­تروپتىق زاتتار مەن ولاردىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى كۇرەس, سونداي-اق قارۋدىڭ, وق-دارىلەردىڭ جانە جارىلعىش زاتتاردىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى كۇرەس, قىل­مىستىڭ ترانسۇلتتىق تۇرلەرىنە قارسى ارەكەت ەتۋ سالاسىنداعى پروبلەمالار شەشىمىن تابادى. «قر-ەو» كوميتەتىنىڭ جۇمىسىنا قا­تى­سۋ قازاقستاندىق جانە ەۋروپالىق زاڭنا­مالاردى ۇيلەستىرۋ, كەيىن ولارعا قوسىلۋ سالاسىندا بىرقاتار ماڭىزدى پروبلەمالاردى شەشۋگە, قىلمىسقا قار­سى كۇرەس, زاڭدىلىقتى جانە قۇقىق­تىق ءتارتىپ­تى قامتاماسىز ەتۋ سالاسىندا ەۋرو­­پالىق وداق مەملەكەتتەرىمەن جەكەلەگەن حالىقارالىق شارتتار جاساسۋعا, ازامات­تاردىڭ, ايەلدەردىڭ, كامەلەتكە تولماعان­داردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇ­قىق­تارىن قورعاۋدا وڭ الەمدىك تاجىريبە الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. پروكۋراتۋرا ورگان­دارى­نىڭ قۇقىق قورعاۋ جۇيە­سىندەگى ۇيلەستىرۋشى ءرولىن ەسكەرە وتى­رىپ, تمد باس پروكۋرورلارى ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ وتىرىستارى شەڭبەرىندە قىلمىسقا قارسى كۇرەستە بىرلەسكەن شارالار قابىلداۋعا, تۇتاستاي العاندا, تمد-دا زاڭدىلىق پەن قۇقىقتىق ءتارتىپ­تى قامتاماسىز ەتۋگە, سونىڭ ىشىندە پروكۋ­رورلىق قاداعالاۋدى كۇشەيتۋگە جانە ۇيلەستىرۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ماسەلەلەردىڭ وتە ۇلكەن سپەكترى قامتىلادى. 2010 جىلعى 15 قىركۇيەكتە ماسكەۋ قالاسىندا وتكەن وتىرىستا 2011-2013 جىلدارعا ارنالعان ادام ساۋداسىنا قارسى كۇرەستەگى تمد قاتىسۋشى مەملە­كەت­تەردىڭ ىنتىماقتاستىعى باعدارلا­ماسى ماقۇل­دان­دى, سوتتار قىلمىستىق ىستەردى قاراعان كەزدەگى مەملەكەتتىك ايىپتاۋعا قولداۋ كورسەتۋ بويىنشا جۇمىستاردى ۇيىمداس­تىرۋ تاجىريبەسىن الماسۋ ماسەلەلەرى تالقى­لاندى, 2008-2010 جىلدارعا ارنال­عان قىلمىسقا قار­سى كۇرەستىڭ بىرلەسكەن شارالارىنىڭ مەملەكەتارالىق باعدارلا­ماسىنىڭ ورىن­­دالۋىنا, تەرروريزمگە جانە ەكسترە­ميزمنىڭ وزگە دە كۇش كورسەتۋ كورىنىس­تەرىنە قارسى كۇرەستە, ەسىرتكى, پسيحو­تروپتىق زاتتار مەن ولاردىڭ پرەكۋرسورلارىنىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى كۇرەستە قاداعالاۋدى ۇيلەستىرۋدىڭ دەڭگەيىن ارتتىرۋدىڭ باسقا دا ماسەلەلە­رىندەگى ىنتىماقتاستىققا قورىتىندى جاسالدى. الەكساندر تاسبولاتوۆ.