قۇرمەتتى مۇسىلمان باۋىرلار, قىمباتتى وتانداستار!
بارشاڭىزدى مۇباراك رامازان ايىنىڭ كەلۋىمەن شىن ءجۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن! بيىل – سۇيىكتى وتانىمىز ءۇشىن ەرەكشە جىل. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى. ءدال وسى ايتۋلى كەزەڭدە ەگەمەن ەلىمىز يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ تىزگىنىن قولعا الىپ, قازاقتىڭ بايتاق دالاسىنىڭ شەجىرە-تاريحى يسلاممەن بىتە قايناسىپ جاتقاندىعىن ءدۇيىم جۇرتقا پاش ەتۋدە. وسىناۋ مارتەبەلى قىزمەتتە ەلىمىزگە اللا تاعالادان زور ابىروي ءناسىپ ەتۋىن تىلەيىك.
رامازان – ون ەكى ايدىڭ سۇلتانى, بەرەكەلى دە كەشىرىمى مول اي. بۇل ايدىڭ باستى ەرەكشەلىگى, اللا تاعالا يسلامنىڭ بەس پارىزىنىڭ ءبىرى بولعان ورازانى وسى ايدا ۇستاۋدى پارىز ەتتى. ەكىنشىدەن, ادامزات بالاسىن تۋرا جولعا باعىتتايتىن, اقيقات پەن جالعاندى, ساۋاپ پەن كۇنا اراسىنداعى پارىقتى ايقىنداپ بەرەتىن قاسيەتتى قۇران وسى ايدا ءتۇسىرىلدى. سوندىقتان بۇل ايدا وقىلعان قۇران اياتتارىنىڭ ساۋابى, اتقارعان ىزگى ءىس-امالداردىڭ ساۋابى وزگە ايلارعا قاراعاندا ەسەلەپ ارتادى. قۇدسي حاديستە اللا تاعالا بىلاي دەيدى: «ورازا تەك مەن ءۇشىن. ونىڭ سىيىن (ساۋابىن) ءوزىم عانا بەرەمىن. ءويتكەنى, پەندە مەن ءۇشىن شاقۋات قالاۋى مەن ءىشىپ-جەۋدەن باس تارتتى». ۇشىنشىدەن, مىڭ ايدان دا قايىرلى قادىر ءتۇنىنىڭ وسى ايدا ورىن الۋى دا جاراتۋشىنىڭ پەندەسىنە تارتۋى.
رامازان ايىندا ورازا ۇستاۋ – مۇسىلمان ادامنىڭ موينىنداعى بەس پارىزدىڭ ءبىرى. قاسيەتتى قۇراندا: «ەي, يمان كەلتىرگەندەر! سەندەردەن بۇرىنعىلارعا پارىز ەتىلگەندەي تاقۋالىققا جەتۋلەرىڭ ءۇشىن ورازا ۇستاۋ سەندەرگە دە پارىز ەتىلدى» («باقارا» سۇرەسى, 183-ايات) – دەپ بۇيرىلعان. ارينە, بۇرىنعى وتكەن پايعامبارلاردىڭ ۇمبەتتەرى دە ءوز كەزەگىندە ورازا ۇستاپ وتكەن. حاديس-شاريفتە: «يسلام بەس تىرەككە نەگىزدەلگەن: اللادان باسقا ەشبىر قۇداي جوقتىعىنا جانە مۇحاممەد ونىڭ ەلشىسى ەكەنىنە كۋالىك بەرۋ, ناماز وقۋ, زەكەت بەرۋ, قاجىلىق جانە رامازاندا ورازا تۇتۋ», دەپ ورازا ۇستاۋ يسلامنىڭ شارتىنان ەكەندىگىن بىلدىرسە, مىنا حاديستە: «كىمدە-كىم شىن كوڭىلمەن يلانىپ, كامىل يمانمەن, ساۋابىن اللا تاعالادان كۇتىپ, رامازان ورازاسىن ۇستايتىن بولسا, ونىڭ وتكەن كۇنالارى كەشىرىلەدى» دەي كەلە, ورازانىڭ ۇلىق عيبادات ەكەندىگىن سۇيىنشىلەيدى. دەمەك, پەندەلىكپەن ىستەگەن كەمشىلىك-قاتەلىكتەرگە وكىنىپ, تاۋبەگە كەلىپ, ساۋابىن اللا تاعالادان ءۇمىت ەتە ورازا ۇستاعان جاعدايدا بارشا جاماندىقتارعا كەشىرىم بولارى ءشۇباسىز. كۇناسىز ادام بولمايتىندىعىن ەسكەرسەك, ورازا ايى سول وتكەن كۇنالاردىڭ كەشىرىلۋىنە سەبەپ بولماق, باۋىرلار!
ورازا ۇستاعان كىسىگە بەرىلەتىن ساۋاپتى تىلمەن ايتىپ جەتكىزۋ دە, سيپاتتاۋ دا مۇمكىن ەمەس. رامازان ايى تەك ورازانىڭ ساۋابىنا كەنەلەتىن ەمەس, كۇنالاردىڭ دا كەشىرىلەتىن كەشىرىم ايى. جاراتقان اللا ورازا ۇستاعانداردى كوز كورمەگەن, قۇلاق ەستىمەگەن جانە ادامزات قيالى جەتپەيتىن جاقسىلىعىمەن ماراپاتتايدى.
ادام پەندەلىكپەن وزگە قۇلشىلىقتى كورەر كوزگە, اتاق, ابىروي ءۇشىن جاساۋى مۇمكىن. الايدا ورازانى كورەر كوزگە, ريالىقپەن تۇتا المايدى. ورازانى اللاعا شىن سەنگەن مۇسىلمان عانا ۇستايدى.
الايدا, ورازا تەك تاڭنىڭ اتىسىنان كۇننىڭ باتىسىنا دەيىن ءنار تاتپاۋ عانا ەمەس. ورازا – رۋحتىڭ ازىعى, ءتاننىڭ شيپاسى. ول دەنساۋلىقتى ساۋىقتىرۋ ارقىلى ءتاندى رۋحاني تازارتادى.
ارداقتى پايعامبارىمىز (س.ع.س.): «ورازا ۇستاڭدار, دەنساۋلىقتارىڭ جاقسى بولادى», – دەپ تەكتەن تەك ايتپاعان. ورازا – مۇسىلمان ءۇشىن ۇلكەن سابىر مەكتەبى. اۋزى بەكىتۋلى جان ادەپ بىلمەس پەندەلەردىڭ وزىنە جاساعان كەيبىر وعاش ءىس-ارەكەتتەرىن كورىپ, تۇرپايى ءسوزدەرىن ەستىسە دە: «مەن ورازامىن» دەگەن ءبىر اۋىز سوزبەن ناپسىسىنە توقتاۋ سالىپ, سابىرعا كەلەدى. ال, سابىرلىلىقتىڭ سىيى – ءجاننات.
رامازان ايىندا قۇلشىلىعىن ارتتىرعان مۇسىلماننىڭ ءاربىر جاساعان ءىس-ارەكەتتەرىنە ەسەلەپ ساۋاپ جازىلىپ, ريزىق-نەسىبەسى ارتادى. كىمدە-كىم ورازا ۇستاعانعا اۋىز اشتىرسا, ونىڭ كۇنالارى كەشىرىلىپ, ورازا ۇستاعاننىڭ ساۋابىنداي ساۋاپ الادى, ودان ورازا ۇستاۋشىنىڭ ساۋابى كەمىمەيدى. ءبىردە ساحابالار ارداقتى ەلشىگە (س.ع.س.) كەلىپ: «ۋا, اللانىڭ ەلشىسى! ءبىزدىڭ ءاربىرىمىزدىڭ ورازا ۇستاعاندى تاماقتاندىرۋعا شامامىز جەتە بەرمەيدى» – دەگەندە اللا ەلشىسى (س.ع.س.): «اللا تاعالا ەڭ بولماسا ءبىر ءتۇيىر قۇرما, ءتىپتى ءبىر ۇرتتام سۋمەن بولسا دا قامقورلىق جاساعانعا ساۋابىن بەرەدى ...» – دەگەن.
سوندىقتان كەدەي-عارىپتەردى ءبىر كۇن بولسا دا تويىندىرىپ, قاراۋسىز قالعان مۇساپىرلەردىڭ جانىنان تابىلساق, اللا تاعالانىڭ شەكسىز راقىمىنا بولەنەرىمىز حاق.
وسى تۇستا, ەلىمىزدەگى بارشا كاسىپكەر ازاماتتاردى وسىنداي ۇلىق رامازان ايىندا بەرىلەتىن مول ساۋاپ ءۇشىن وزگەگە قول ۇشىن سوزىپ, قايىرىمدىلىق جاساۋعا, يگى ءىس-شارالاردى مەيلىنشە كوبىرەك اتقارۋعا شاقىرامىن. جۇرتىمىز قاسيەتتى ايدا اللا تاعالانىڭ اشۋى مەن قاھارىن تۋدىرۋعا سەبەپشى اراق-شاراپتان, شاريعاتىمىز تىيىم سالعان باسقا دا حارام ءىس-ارەكەتتەردەن اۋلاق بولسا دەگەن تىلەگىم بار. مەيرامحانالار مەن جيىن-تويلاردا ىشكىلىكتىڭ ەشبىر ءتۇرى ىشىلمەسە, دۇكەندەردە ساتىلماسا.
ءسوز سوڭىندا ايتارىم, ورازانىڭ جىلدان جىلعا ون كۇنگە كەيىن شەگەرىلۋىنە بايلانىستى بيىل تامىزدىڭ العاشقى كۇندەرىنەن باستالىپ, ىستىق اپتاپقا تۇسپا-تۇس كەلمەك. بۇل ءوز كەزەگىندە مۇسىلمان جاماعاتىنىڭ ءتوزىمدىلىگى مەن سابىرلىلىعىنا سىناق ىسپەتتى. شىلدەنىڭ اپتاپ ىستىعىندا اۋىز بەكىتسەك, پايعامبارىمىز (س.ع.س.) ءسۇيىنشىلەگەندەي, جانناتتاعى «رايان» قاقپاسىنىڭ ەسىگىن اشۋىمىزعا سەپتىگىن تيگىزەر, ينشاللاھ!
قۇرمەتتى الەۋمەت! بارشاڭىزعا تاۋفيقتى عۇمىر تىلەيمىن. نيەتتەرىڭىز قابىل, مۇراتتارىڭىز اسىل بولسىن! جۇزدەرىڭىزگە نۇر, جۇرەكتەرىڭىزگە يمان شۋاعى ۇيالاي بەرگەي! جۇرتىمىز تىنىش, وتانىمىز امان, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ مارتەبەسى اسقاقتاپ, ىنتىماعىمىز جاراسىپ, اللا تاعالانىڭ قۇت-بەرەكەسى داري بەرگەي!
شەيح ءابساتتار قاجى دەربىسالى,
قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى مەن ورتا ازيا مۇفتيلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى, باس ءمۇفتي.
«رامازان – ادامدارعا تۋرا جول نۇسقاۋشى, اق پەن قارانى ايىرۋشى, بەكەم تۇتىناتىن جولباسشى رەتىندە قۇران تۇسىرىلە باستاعان اي. رامازان ايى تۋعانىن كورگەن ادام بىردەن ورازا ۇستايتىن بولسىن. ەگەر بىرەۋلەر اۋرۋ بولىپ, ايتپەسە جولساپاردا جۇرسە, وندا باسقا كۇندەردە وتەسىن. اللا سەندەرگە جەڭىلدىك بولۋىن قالايدى, اۋىرلىق تۇسىرگىسى كەلمەيدى».
«باقارا» سۇرەسى, 185-ايات.
رامازان ايىنىڭ ورازا ۇستاۋ مەن ناماز وقۋ كەستەسى رامازان كەستەسى ەسكەرتۋ: 1. بيىلعى رامازان ايى 29 كۇن بولىپ, ول 1 تامىز – 29 تامىز كۇندەرىنە سايكەس كەلىپ تۇر. 2. سارەسى ۋاقىتى تاڭ نامازىنا 10-15 مينۋت قالعاندا توقتالادى. ءپىتىر ساداقا 150 تەڭگە. 3. تامىز ايىنىڭ 26-سىنان 27-سىنە جۇمادان سەنبىگە قاراعان ءتۇن – قاسيەتتى قادىر ءتۇنى. 4. 30 تامىز كۇنى – ورازا ايت نامازى. ايت نامازى استانا قالاسىندا تاڭعى 07.00-دە وقىلادى. 5. ورازانىڭ نيەتى: اللا رازىلىعى ءۇشىن تاڭنان كۇن باتقانعا دەيىن رامازان ايىنىڭ ورازاسىن ۇستاۋعا نيەت ەتتىم. 6. اۋىزاشار دۇعاسى: ءيا, اللا! سەنىڭ ريزالىعىڭ ءۇشىن ورازا ۇستادىم. ءوزىڭ بەرگەن ريزىقپەن اۋىز اشتىم. ساعان يمان ەتىپ, ساعان تاۋەكەل ەتتىم. رامازان ايىنىڭ ەرتەڭگى كۇنىنە دە اۋىز بەكىتۋگە نيەت ەتتىم. سەن مەنىڭ وتكەن جانە كەلەر كۇنالارىمدى كەشىرە گور!سادۋاقاس قاجى عىلماني مەشىتى
