20 مىڭ تەرەك جايقالاتىن بولادى

جيىرما جىل از با, كوپ پە؟ ونى ءدال بۇگىنگى قازاقستاننىڭ ءجۇ­رىپ وتكەن جولى مەن ءار سا­لاداعى قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرى ايقىندايدى. سول الماعايىپ تۇستا مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن شىلدەي شاشىل­عان قانداستارىمىز اتامەكەنىنە كوش كەرۋەنىن تۇزەگەن ساتتەن بەرى دە ەكى ونجىلدىق ارتتا قا­لىپ­تى. ۇمىتتەرىن ۇكىلەگەن سول وت­با­سى­لارىندا دۇنيەگە كەلگەن نارەستە دە جيىرمانىڭ جالىنا قول سالعان. ولار ەلىم دەپ ەمىرەنەدى. قازاقستاننىڭ تەڭ قۇقىلى ازا­ماتى اتانىپ, وقىپ ءبىلىم الۋدا. وسىنداي قانداستار قات­ا­رىن­داعى سەرىكباي مارالبەكتىڭ جەتىسۋ جەرىنە كەلگەنىنە التى جىل. ول بابالارىنىڭ كىندىك قانى تامعان اتاجۇرتقا كەلىسىمەن بەل شەشىپ ەڭبەك ەتتى. «ماعان نە بەرەسىڭ؟» دەمەدى. كەرىسىنشە, اۋ­ىلدى گۇلدەندىرۋگە كىرىستى. بيىل مەرەكەلى جىل. دەمەك, وعان ۇلەس قوسۋ ءۇشىن «20 جىل­دىققا – 20 مىڭ اعاش» دەگەن باستامامەن ەڭبەكشىقازاق اۋدا­نى قىزىلشارىق اۋىلىندا ءوز قارجىسىنا 20 مىڭ ءتۇپ كوك تەرەك ەكتى. القاپتاعى قاز-قاتار وتىر­عىزىلعان كوشەتتەر قازىر جايقالىپ تۇر. اۋىل اكىمدىگى مەن تۇرعىندار دا قولداۋ ءبىلدىرىپ, كوك تەرەك وتىرعىزىلعان ال­قاپ­­تى بولاشاقتا ساياباققا اي­نال­دى­رۋ جونىندە تۇجىرىمعا كەلگەن. تاۋەلسىز ەلىمنىڭ دامۋىنا ۇلە­سىمدى قوسۋ ازاماتتىق پارى­زىم, دەيدى ول. جاۋاپكەرشىلىكتى ءتۇسىنىپ, مىندەتىمدى اۋىلدى كو­گال­داندىرۋدان باستادىم. كەزىندە كۇل-قوقىس ۇيىلگەن اۋىل شەتىندەگى كۇرەسىندى تازارتىپ, قو­قىستاردى شىعارىپ, جەردى تەگىستەپ, 20 مىڭ ءتۇپ كوك تەرەكپەن كومكەردى. سۇمبىلەدەي ءتۇزۋ جاس وسكىندەردى قىتايدان ارنايى اكە­لىپتى. – وتىرعىزىلعان جاس تەرەكتەردى قىتايدان ارنايى كادىمگى قول دورباعا سالىپ اكەلدىم. جول­دا كەدەنشىلەر توقتاتىپ, مىنا «وتىندى» قايدا اپارا جاتىر­سىڭ, دەدى. مەن ولارعا ەلىمدى گۇل­دەندىرەيىن دەگەن نيەتىمدى ايتتىم. وندا ەڭبەگىڭىز جانسىن دەگەن نيەتتەرىن قوستى. مىنا جايقالعان اعاش سانى 20 مىڭنان دا كوپ, – دەيدى قىزىلشارىق اۋى­لىنىڭ تۇرعىنى سەرىكباي. تەرەكتى ءوسىرۋدىڭ دە وزىندىك قىر-سىرى بار. ماسەلەن, قاۋلاي وسكەن  جاپىراقتارىن ج ۇلىپ, تا­مىر الۋىنا مۇمكىندىك بەرۋ كەرەك. قىتايدان جەتكىزىلگەندە بىرەر قارىس كوشەتتەر كۇتىپ باپتاپ, دارىلەگەننىڭ ارقاسىندا ءۇش جىلدا بيىكتەپ, كادىمگى تەرەككە اينالىپتى. جاسىل جەلەك جا­پى­راق جايعان. كولەڭكەسى دە ەداۋىر. بالالار اراسىندا اسىر سالىپ ويناۋدا. قانداسىمىزدىڭ بۇل يگىلىكتى ءىسى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان جەكە سىيى ەكەنىن شىن نيەتپەن قابىلداۋدا. «جالعىز اعاش ورمان ەمەس, جال­­­عىز ادام قورعان ەمەس» دەگەن عوي. سەرىكبايدىڭ باستاماسىن اۋىل اكى­مى مەن اۋىلداستارى جال­عاس­تىرىپ اكەت­­تى. ويتكەنى, بولا­شاق­تا جاستار مەن قارتتار وسىندا كەلىپ, كو­لەڭ­كەسىندە بوس ۋاقىتىن وتكىزىپ, دەمالسا, ري­زا­شىلىعىن بىلدىرسە بۇ­دان ارتىق قۋا­نىش جوق. سونداي-اق, ەل مەرەيىنە تار­تۋدى اعاش وسىرۋدەن باستا­عا­نىن ءبارى دە ناتيجەلى ءىس دەپ باعالاۋدا. تۋعان جەردى, ەلىمىزدى كوركەيتۋ, سول جولدا تەر توگۋ بارىمىزگە ور­تاق مىندەت. سەرىكبايعا ريزا بو­لىپ, وعان قولداۋ كورسەتىپ, ۇلە­سى­مىزدى قوسايىق دەپ وتىرمىز, دەيدى قىزىلشارىق اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ەمبەرگەن جەكسەنوۆ. اۋىل اكىمدىگى مەن كاسىپكەرلەر قاراپ قالعان جوق. ەندى ولار 20 مىڭ ءتۇپ اعاش وتىرعىزىلعان جەردى سايا­­باققا اينالدىرۋ ءۇشىن ىسكە كىرىسكەن. حالىق دەمالاتىن ورىن­دىق­تار مەن كۇنقاعار ورناتۋ, تاعى باسقا شارالار قولعا الىنباقشى. تاۋەل­سىز­دىك­تىڭ 20 جىلدىعىنا  20 مىڭ ءتۇپ اعاشتى ءبىر ءوزى ەككەن سەرىكباي كەلەر جىلى تاعى دا وس­ىن­شاما اعاش كو­شەتتەرىن وتىرعىزۋدى جوسپارلاعان. كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى.