ورتالىقتاعى اۋىل كۇنى

«20 يگى ءىس» اكتسياسى اياسىندا ءوتىپ, ەل ازاماتتارىنىڭ ۇلكەن قولداۋىنا يە بولدى ەلباسىمىز ن. نازار­باەۆ­تىڭ جارلىعىمەن 2011 جىل تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى دەپ جاريالانعانى ءمالىم. وعان با­رىنشا دايىندىقپەن بارۋ ءار قازاقستاندىق ءۇشىن مارتەبەلى پارىز. ويتكەنى, قازاق ۇلتى مەن قازاقستاننىڭ تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان بەلەسكە جەتۋ, وزگە­لەر­مەن تەرەزەسى دە, كەرەگەسى دە تەڭ قۋاتتى مەملەكەت رەتىندە الەم كارتاسىنان ورىن الۋ – ءبارىمىز ءۇشىن مارتەبە. ۇلت كوشباس­شىسىنىڭ كەمەل ساياساتى ارقاسىندا بوستاندىق, بىرلىك, تۇراقتىلىق, وركەندەۋ سەكىلدى ارقاۋلى قۇن­دىلىقتارىمىز قالىپتاسىپ, بەيبىتشىلىك پەن جاسامپازدىقتىڭ ايقىن جولىمەن ءجۇرىپ كەلەمىز. ولاي بولسا, پرەزيدەنتىمىز اتاپ وتك­ەن­دەي, قازىردەن باستاپ ءار اۋىلدىڭ كەم-كەتىگىن جوندەپ, قالپىنا كەلتىرىپ, كوگالداندىرىپ, ۇيلەردىڭ ءىشى-سىرتىن اكتەسەك, ەلدىڭ دە كوڭىلى كوتەرىلە تۇسەرى انىق. مەرەيلى مەرەكە جاقىن­دا­عان سايىن وعان جان-جاقتى ازىرلىك شارالا­رى قىزىلجار وڭىرىندە قارقىن الا تۇسكەن. وبلىس اكىمى سەرىك ءبىلالوۆ تاۋەلسىزدىك مە­رەي­تويى قارساڭىندا «20 يگى ءىس» اتتى اكتسياعا باستاماشى بولىپ, سولتۇستىكقازاقستاندىقتار تاراپىنان كەڭ قولداۋ تاپقان ەدى. ەل تۇر­عىن­دارى مەن ازاماتتارىنىڭ, كاسىپكەرلەر مەن شارۋاشىلىق جەتەكشىلەرىنىڭ ۇيىمداسا ەڭ­بەك­تەنۋىنىڭ ارقاسىندا ەلدى مەكەندەردىڭ جو­لى تۇزەلىپ, اۋىز سۋ تارتىلىپ, باسقا دا قام-قارەكەتتەر جاسالىپ, ءومىر ءسۇرۋ ساپاسى اجەپ­تاۋىر كوتەرىلىپ قالدى. تاياۋدا عانا جامبىل اۋدانىنا قاراستى 35 ءۇيلى قاراقامىستىڭ شەت­تە جۇرگەن ازاماتتارى جارىق ورناتىپ, نا­مازحانا اشىپ, ەسكى دۇكەن عيماراتىن جوندەپ, كلۋبقا اينالدىرۋ شارالارىن اتقارسا, ءۋا­ليحانوۆ اۋدانىنداعى بەرەكە يماندىلىققا بەت بۇرىپ, «ىشىمدىكسىز ەلدى مەكەنگە» اينالسا, وزگەشە سيپاتتاعى جاراسىمدى داستۇرلەر شالعايداعى ورتالىقتا دا جالعاسىن تاپتى. ورتالىق – وتكەن عاسىردىڭ 30-شى جىل­دارى بوي كوتەرگەن قازاق اۋىلدارىنىڭ ءبىرى. اكىمشىل-ءامىرشىل رەجىمنىڭ نەبىر قيلى كە­زە­ڭىن باستان وتكەرسە دە, ۇلتتىق سالت-ءداستۇرىن, قازاقى قالپىن جوعالتقان ەمەس. وڭىردەگى تۇڭ­عىش قازاق ءبىلىم ورداسىنا بالاناتىن ورمان مەكتەبىنەن تۇلەپ ۇشقان مىڭداعان شاكىرتتەر ەلىمىزدىڭ ءار قيىرىندا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. وسىنداعى مۇراجاي وتكەن تا­ريحتان سىر شەرتەتىن سان الۋان جادىگەر­لەر­مەن تولىققان. جازۋشى جەرلەسىمىز يۆان شۋحوۆ تۇكپىردەگى ەلدى مەكەن جايلى جول­جاز­با­سىندا «مەنىڭ تۋ­عان ەلىمدە ەشبىر گەو­گرا­فيالىق كارتادا كور­سە­تىلمەگەن اۋىلدار بار. اق قاي­ىڭدار شو­عىنىڭ باۋرايىنا, بولماسا تۇ­نىق تا ءمولدىر اي­دىن كول­دەر­دىڭ جاعاسىنا ورنا­لاسقان ەلدى مەكەندەر اسا جي­نا­قىلىعىمەن, ۇقىپتىلىعىمەن, جانعا جاي­لى­لىعىمەن ەرەكشەلەنەدى. ونشا ۇلكەن ەمەس, بىراق سيرەك ۇشىراساتىن مۇن­تازداي تازا ۇجىم­شارلىق قىستاق – ور­تا­لىق, مىنە, وسىلاي كو­رى­نەدى. ماڭايداعى بەس اۋىلدىڭ بۇرىنعى كوشپەندىلەرى اۋىلشارۋا­شى­لىق ارتەلىنە ۇي­ىمداسىپ, وتىزىنشى جىل­داردىڭ باسىندا وسى­ناۋ كوركەم دە جاي­ل­ى مەكەندە تۇراق تەپتى», دەپ سيپاتتايدى. سودان بۇگىندە 53 وتباسى اتاجۇرتتىڭ ءتۇتىنىن تۇتەتىپ, ءبىلىم مەن مادەنيەت ورداسىن ىدى­رات­پاي وتىر. «20 يگى ءىس» اكتسياسى شەڭبەرىندە 4 شاقىرىم جول جوندەلىپ, 50 ءتۇپ قاراعاي وتىرعىزىلدى. ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىس­قان بوزداقتارعا ارنال­عان ەسكەرتكىش جاڭار­تىلىپ, گۇلزار ورناتىل­دى. «بوگبي» جشس-نىڭ ديرەكتورى ۆيكتور بوگدانەتستىڭ, وسى اۋىلدىڭ تۋماسى, وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى ەكپىن ابيەۆتىڭ دەمەۋ­شىلىگىمەن كوشەلەر تەگىستەلىپ, جارىق تار­تىلدى. مەكتەپ ماڭايى بەزەندىرىلىپ, جاستار ءۇشىن ويىن جانە بي الاڭدارى اشىلدى. جان جادىراتار وسىنداي قات-قابات شارۋالاردىڭ بەل ورتا­سىن­دا ەرىك نۇراقاەۆ, ءوندىرىس وماروۆ, بالتاباي رامازانوۆ, شاكەن ابيەۆا, تاعى باسقا اۋىلدىڭ باس كوتەرەر ازاماتتارى ءجۇردى. ادەت­تە قازاقى باس قوسۋلاردىڭ ويىنان تويى باسىم كەلىپ, ونىڭ سوڭى ىردۋ-دىردۋعا, ارزان كۇلكىگە, پارىقسىز كوڭىل كوتەرۋگە ۇلاسىپ جاتۋشى ەدى. ورتالىقتاعى اۋىل كۇنى وتكەنىمىزگە ەسەپ بەرىپ, بولاشاعىمىزدى بولجاۋمەن, اتقارىلاتىن سانقىرلى مىندەتتەردى ناقتىلاۋمەن ەستە قالدى. ايتۋلى شاراعا وبلىس اكىمى سەرىك ءبىلا­لوۆ ارنايى قاتىسىپ, ەل اقساقالدارى مەن اق جاۋلىقتى اجەيلەرگە, كوپ بالالى انالار مەن وتباسىلارعا قۇرمەت كورسەتىپ, سىي-سياپات جاسادى. ورمان ورتا مەكتەبىنە كومپيۋتەر سىنىبى مەن ينتەراكتيۆتى تاقتا تارتۋ ەتتى. ول ءوز سوزىندە ەلباسى تاپسىرما­لا­رى­نىڭ ويداعىداي ورىندالىپ جاتقانىن, ءتاۋ­ەلسىزدىكتىڭ مەرەيتويىن لايىقتى قارسى الۋ­عا بارلىق مۇمكىندىكتەر قاراستىرىلعانىن, مۇنداي شارالار الدا دا جالعاساتىنىن, اۋ­ىل ادامدارىنىڭ تۇرمىسىن جاقسارتۋ باسىم باعىت بولىپ قالا بەرەتىنىن اتاپ كورسەتتى. اۋىل ادامدارى كۇرەس, بايگە سەكىلدى ۇلت­تىق ويىنداردى, جەرگىلىكتى ونەرپازداردىڭ كونتسەرتىن قىزىعا تاماشالاپ, ۇيلەرىنە ءۇل­كەن اسەرمەن, جوعارى كوڭىلمەن تاراستى. ءومىر ەسقالي, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, جامبىل اۋدانى.