وندا ءبىر مەزەتتە 5 مىڭ مۇسىلمان ءمىناجات ەتەتىن بولادى
قازاقستان – زايىرلى مەملەكەت. الايدا قازاقستان تۇرعىندارىنىڭ باسىم بولىگى يسلام ءدىنىن ۇستانادى. سوندىقتان مەملەكەتىمىز مۇسىلمان ەلدەرى قاتارىنان سانالادى. بيىلعى جىلى ەلىمىز يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنا ءتوراعالىق ەتۋدە. بۇل قازاقستاننىڭ يسلام الەمىندە الاتىن ورنىنىڭ ماڭىزدىلىعىن بىلدىرەدى. وسى ورايدا ايتا كەتەر ءبىر ءجايت, سوڭعى ءمالىمەتتەرگە قاراعاندا قازاقستاندا مۇسىلماندىققا بەت بۇرعان جاندار مەن اللانىڭ جەردەگى ءۇيى – مەشىتتەر سانى كۇننەن-كۇنگە ارتىپ كەلەدى. ال مەشىتتىڭ كوبەيۋى حالقىمىزدىڭ يماندىلىق يشاراتىنىڭ بەكىپ كەلە جاتقاندىعىن كورسەتەدى. جالپى, مەشىت سالۋدىڭ ساۋاپتىلىعى جونىندە مۇحاممەد پايعامبار (س.ع.س) زامانىنان بىزگە مىناداي اڭگىمە جەتكەن. «وسمان يبن اففاننان (ر.ا) ريۋايات ەتكەن حاديس شاريفتە پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س) «كىم اللانىڭ ديدارىن قالاپ, ونىڭ جەردەگى ءۇيىن تۇرعىزسا, اللا تاعالا وعان ءجانناتتا سونداي ءۇي تۇرعىزادى» دەگەنىن ەستىدىم», دەگەن ەكەن. مەشىت سالۋ ساۋابىنىڭ زور ەكەنىن وسىدان بايقاۋعا بولادى. ارينە, ەلوردامىزدا مەشىتتەر جوق ەمەس, بار. الايدا «نۇر-استانا», ءسادۋاقاس قاجى عىلماني مەشىتتەرىندە جۇما نامازىنا قاتىسۋشىلار سانى بۇل مەشىتتەردىڭ سىيىمدىلىعىنان بىرنەشە ەسە اسىپ تۇسەدى. ونىڭ ۇستىنە استانا حالقىنىڭ كوبەيۋى مەن يماندىلىق پارىزىن وتەۋگە بەت بۇرعان جاندار سانىنىڭ ارتقاندىعى تاعى بار. اتالمىش مەشىتتەرگە جينالعان, بىراق سىيماعان جاندار سىرتتا تۇرىپ قۇلشىلىق جاسايدى.
جالپى, قازاقستان بويىنشا 2200-دەن استام مەشىت بار ەكەن. ال استانا قالاسىنداعى مەشىتتەر سانى تاعى بىرگە كوبەيەتىنى تۋرالى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا ءجيى جاريالانىپ كەلەدى. اتاپ ايتساق, 2009 جىلدىڭ 29 ماۋسىمىندا ەلوردادا جاڭا ورتالىق مەشىتتىڭ ىرگەتاسى قالاندى. وسىدان ەكى جىل بۇرىن بەس مىڭ ادامعا ارنالىپ سالىناتىن جاڭا مەشىتتىڭ ورنىندا بولىپ, ونىڭ العاشقى ەستەلىك قۇتىسىن ءوز قولىمەن ورنالاستىرعان ەلباسى ونىڭ قازاقستاننىڭ جانە استانا قالاسىنىڭ شەجىرەسىنە ەنەتىن ەرەكشە وقيعا ەكەندىگىن ايتقان ەدى. الۋان دىندەر ۇيلەسىمىندە تاتۋ-ءتاتتى ءومىر كەشىپ وتىرعان قازاقستان حالقىنىڭ بولاشاعى جارقىن, بىرلىگى مىعىم, ءدىنى بەرىك بولسىن دەگەن نيەتپەن وسى جاڭا مەشىتتىڭ ىرگەتاسىن قالاپ وتىرمىز, دەگەن بولاتىن. سودان بەرى مەملەكەت باسشىسى وسى مەشىت قۇرىلىسى الاڭىنا ءجيى سوعىپ, باقىلاپ, نازارىندا ۇستاپ كەلەدى.
جاڭا مەشىتتىڭ ساۋلەتى رەسپۋبليكالىق اشىق ساۋلەت كونكۋرسىنىڭ قورىتىندىسىندا ۇسىنىلعان 26 جۇمىستىڭ ىشىنەن ەڭ ۇزدىك دەپ تانىلعان جوبا. استانا قالاسىنىڭ باس جوباسىندا جاڭا مەشىت قالالىق قۇرىلىس انسامبلىنىڭ سولتۇستىك-شىعىسىندا ورنالاسقان. وندا جاڭا قۇرىلىسقا دەيىن تاۋەلسىزدىك سارايى ءجانە «قازاق ەلى» مونۋمەنتى الاڭى, شىعارماشىلىق ءۇيى, ارحەولوگيا جانە ەتنوگرافيا مۋزەيى, بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايى بوي كوتەرىپ, ۇقىپتى ورنالاسقان. مەشىتكە تاپسىرىس بەرۋشى «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى قاراماعىنداعى كورپوراتيۆتىك قوردىڭ بەرگەن ءمالىمەتىنە وراي, ورتالىق مەشىتكە ءبىر ۋاقىتتا 5 مىڭنان استام ادام سىيا الادى ەكەن.
مەشىت قۇرىلىسىن «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى قاراماعىنداعى كورپوراتيۆتىك قور تاپسىرىسىمەن 2010 جىلدىڭ جازىنان تۇرىكتىڭ «سەمبول» كومپانياسى باستاپ كەتتى. «سەمبول» كومپانياسىنىڭ باسقارما توراعاسى ايتەكين تۋففاننىڭ ايتۋىنشا, جوبا قۇنى 10 ملرد. تەڭگەنى قۇرايدى. مەشىت ساۋلەتىنە جاريالانعان بايقاۋعا جەر-جەردەن وتىنىمدەر كەلىپ ءتۇسكەن. ال ونىڭ قۇرىلىسىن جوبالاۋ قۇقىعىن «سانار» كومپانياسى جەڭىپ العان بولاتىن.
مەشىتتىڭ جالپى قۇرىلىسىنا كەڭىرەك توقتالساق, ونىڭ باستى ناماز وقيتىن ورتالىق زالى كۇمبەزبەن كومكەرىلەدى. جاڭا مەشىت ءداستۇرلى يسلام ستيلىندە سالىنۋدا. دەگەنمەن ۇلتتىق رەڭك تە جوق ەمەس. جوبا كلاسسيكالىق يسلام ءستيلى مەن ءداستۇرلى قازاق ورنامەنتى جانە دەكوراتيۆتى ەلەمەنتتەر قوسىندىسى رەتىندە قۇراستىرىلعان. ساۋلەتتىك انسامبل شارتتى تۇردە ەكى بلوكتان تۇرادى. وندا نەگىزگى مەشىت عيماراتى جانە وعان جالعاساتىن ستيلوباتقا ورنالاسقان ۆەستيبيۋلدى الاڭدار توبى. نەگىزگى بلوك ەكى قاباتتان تۇرادى, ال ۆەستيبيۋلدى بولىگى ءۇش قاباتتى. عيماراتتىڭ جالپى اۋدانى 17,7 مىڭ شارشى مەتر, ال جالپى قۇرىلىس اۋماعى 20,6 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايدى. مەشىت كەشەنىنە مەشىتتىڭ ءوزى, وقۋ-اعارتۋ توبى, قۇران وقيتىن زال, مەيرامحانا, اس بولمەسى, ەرلەر مەن ايەلدەرگە ارنالعان دارەت الاتىن ورىن, يمام ورىن-جايلارى, نەكەلەسۋ مەن ۆيپ ورىندارى كىرەدى. مەشىت عيماراتى جوسپاردا سيممەتريالى, وس كولەمى 78.00 ح 137.40 م. قاسبەتتىڭ سىرتقى قابىرعالارى تابيعي تاسپەن, فيبروبەتونمەن قاپتالعان, سونداي-اق اشىق ءتۇستى دەكوراتيۆتى پليتالارمەن قاپتالادى. ال تەمىر-بەتوندى كۇمبەزدەر مەتالمەن ورىلەدى. باس كۇمبەزدىڭ نولدىك بەلگىدەن ساناعانداعى بيىكتىگى 51 م., ال ديامەترى 28,1 م. ونى جيەكتەۋشى كۇمبەزدەر سانى – 8, ديامەترلەرى 10,45 م. ۆەستيبيۋل كۇمبەزىنىڭ ديامەترى 15,2م. بۇل ەرەكشە عيماراتتىڭ سوڭعى قورىتىندى اككوردتارىن ورتاسىنان ەسەپتەگەندە تەڭ قاشىقتىقتا ورنالاسقان ءتورت جاقتان ءتورت مۇنارانىڭ ورنالاسۋى تولىقتىرا تۇسەدى. ولاردىڭ ءارقايسىسىنىڭ بيىكتىگى – 77 مەتر. جۇمىس جوباسىندا مەشىت اينالاسىن كوگالداندىرۋ مەن اباتتاندىرۋ, گۇل كوشەتتەرىن وتىرعىزۋ, 5 سۋبۇرقاقتى قوسقاندا شاعىن ساۋلەت فورمالارىن ورناتۋ, تۇنگى مەزگىلدە ونىڭ قابىرعالارىن دەكوراتيۆتى جارىقتاندىرۋ قاراستىرىلعان. جولدار مەن جاياۋ جۇرگىنشى ءجۇرەتىن جولدارعا گرانيت پليتالار ءتوسەلمەك. كەشەننىڭ جانىنان كەلۋشىلەرگە ارنالعان 745 ماشينە سياتىنداي اشىق اۆتوتۇراق سالۋ جوسپارلانىپتى. جالپى, اللانىڭ جەردەگى ءۇيىن سالۋ وڭاي ءدۇنيە ەمەس, وعان قوسا ۇلتتىق رەڭك بەرە وتىرىپ جوباسىن سالۋ اسقان نازىكتىكتى قاجەت ەتەدى. وسى ورايدا استاناداعى ءزاۋلىم جاڭا مەشىت عيماراتىنىڭ باس ديزاينەرى, تۋىندى اۆتورى ساعىندىق جامبولاتوۆتىڭ ەڭبەگىن ايتىپ وتكەن ءجون.
مەشىتتىڭ سالىنۋ قارجىسى قايىرىمدىلىقتان تۇسكەن. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, مەشىت مەملەكەتتىڭ ەمەس, جەكە ازاماتتاردىڭ قارجىسىنا سالىناتىنىن ەلباسىنىڭ ءوزى دە اتاپ ءوتتى. مەشىت قۇرىلىسىنىڭ ءبىتۋى باسقا ۋاقىتقا جوسپارلانعانمەن ەل ءتاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا تارتۋ رەتىندە قولدانىسقا بەرىلمەك. سوعان بايلانىستى مەشىت قۇرىلىسى قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر.
استانا قالاسىنداعى عيمارات انسامبلدەرىنىڭ سۇلۋ ءارى قولايلى بولىپ ورىن تەبۋى زاڭدىلىق. ءبىر سەبەپتەن باس قالانىڭ بەينەسى قازاقستانمەن ۇعىمداسىپ, جىمداسىپ كەتسە, ەكىنشى سەبەپتەن اۋەل باستان-اق ۇيلەسىمدى, ماقساتتى تۇردە ەلباسى ويىندا تۇرعىزىلعان جاڭا استانا يدەياسىنىڭ شىنايى كورىنىسى.
قازاقستاننىڭ تاۋەلسىز تاريحىندا جاڭا ەرەكشە وقيعا بولىپ تابىلاتىن بۇل جاڭا مەشىت ەلىمىزدىڭ بەرىك ۇستانىمى مەن بولاشاعىنىڭ سيپاتى سەكىلدى. ءسانى مەن ابىرويى اسقاق استانامىزدىڭ ۇلگى بولار بەينەسى اسقاقتاي بەرسىن دەپ تىلەيىك, اعايىن!
ۆەنەرا تۇگەلباي.
سۋرەتتەردە: مەشىت ماكەتىنەن كورىنىستەر.
