تاۋەلسىزدىك تۇعىرى بەرىك
قاي جىلدى بولسىن ارايلاپ كەلەر ەرتەڭىمىزگە, ارشىنداپ وسەر وركەنىمىزگە دەگەن ۇلكەن ءۇمىت, بەكەم سەنىممەن قارسى الۋ حالقىمىزدىڭ قاشاننان بەرگى قاستەرلى سالتى. جاڭا عاسىردىڭ التىنشى جىلىن دا سونداي ۇكىلى ۇمىتپەن ايقارا قۇشاق جايىپ قارسى العانبىز. ونىڭ ءۇستىنە بۇل بايسىن ەلدىڭ باعا جەتپەس قۇندىلىعى – تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ون بەس جىلدىعى تويلاناتىن جىل ەدى. ادەتتەگىدەي ەل-جۇرتىن جاڭا جىلمەن قۇتتىقتاپ, كوڭىل توعايتار كول-كوسىر تابىستارىمىزعا از-كەم شولۋ جاساي كەلىپ, ەلباسىمىز: «الدا بۇدان دا اسقارالى اسۋلار تۇر. ءبىز الەمنىڭ ەڭ دامىعان ەلۋ ەلىنىڭ قاتارىنا كىرۋىمىز شارت. بۇل ءۇشىن بولاشاققا قاراي باتىل قارىشتاپ, العا قويعان ماقساتتارعا قول جەتكىزۋىمىز قاجەت» دەپ جانە ءبىر جاڭا مەجەنى بەلگىلەپ بەرگەندەي بولدى.
ەلىمىزدىڭ باس باسىلىمىنىڭ جىلاشار سانىندا ءسوز العان ابىز اعامىز بايكەن ءاشىموۆتىڭ وي-تولعامى وسىنداي جاڭا مەجە, سونى ورىسكە بەت العان حالقىنا اقجارما كوڭىلدەن شىققان اق باتاسى ىسپەتتى ەدى. «بۇل دۇنيەدە ءاربىر ەل ءوزىنىڭ تاۋەلسىزدىگى مەن بوستاندىعىن ەڭ باستى بايلىعى دەپ ەسەپتەيدى, – دەپ جازعان-دى ەل اعاسى بولعان اقىلمان اقساقالىمىز. – حالىق ءۇشىن قاي زاماندا دا وتانىنىڭ ازاتتىعىنان قىمبات ەشتەڭە بولماعان. بۇل باعا جەتپەس باقىتقا, اللا جار بولىپ, ءبىزدىڭ تۋعان ەلىمىز – قازاقستان دا كەنەلىپ, تاۋەلسىز ەل رەتىندە الەم قوعامداستىعى قاتارىنان ورىن الدى. ادامداردىڭ جاقسى ءومىر ءسۇرۋىنىڭ ەڭ باستى كەپىلدىگىنە قول جەتكىزدىك. 2006 جىلدىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – تاۋەلسىز ەل رەتىندە دامىپ كەلە جاتقانىمىزعا ون بەس جىل تولۋى بولسا, سول باسىمىزعا قونعان باقىتتىڭ قادىر-قاسيەتىن ءبىلىپ, ونىڭ اسىل باعاسى مەن ومىرشەڭ ولشەمىن ءاردايىم ەستە ۇستاۋعا ءتيىسپىز».
ءيا, تاۋەلسىزدىك تۋرالى, ونىڭ ون بەس جىلدىعى ءتوڭىرەگىندە تولعانساق, تاريحي شىندىققا جۇگىنبەي استە وتە المايمىز. اقيقاتىن اشىپ ايتساق, 1991 جىلدىڭ جەلتوقسانىنا دەيىن الەم كارتاسىندا قازاق ەلى دەگەن دەربەس, شەكاراسى دايەكتەلگەن, ەگەمەن مەملەكەت ايشىقتاي جازىلعان ەمەس. كەڭەس وداعى اتالاتىن الىپ يمپەريانىڭ قۇرامىنداعى ون بەس رەسپۋبليكانىڭ قاتارداعى ءبىرى بولىپ كەلدىك. بار بيلىگىمىز ورتالىققا شىرمالىپ, سونىڭ اۋزىنا عانا قاراپ وتىراتىنبىز. ال اتالمىش جىلعى 16 جەلتوقساندا قابىلدانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىگى تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭ ەۋرازيا قۇرلىعىنىڭ جۇرەك تۇسىنداعى باعزى زامانىندا ۇلى دالا اتانعان ۇلان-عايىر ولكەدە جاڭا جاس مەملەكەتتىڭ دۇنيەگە كەلگەنىن ايداي الەمگە پاش ەتتى. ەجەلدەن ەركىندىك اڭساعان قاھارمان حالىقتىڭ ءوز تاۋەلسىزدىگىن جاريالاۋى سول ساعاتتا-اق الەمنىڭ ءارالۋان ەلدەرىنەن قوشەمەت-قولداۋ تاۋىپ, دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىنا تارالدى.
جاسىراتىنى جوق, تاۋەلسىزدىگىن جاريالاپ, كوك بايراعىن كوككە كوتەرگەن جاس مەملەكەتىمىزگە كۇلە قاراپ, كۇدىكتەنگەندەردىڭ تابىلعانى, ءتىپتى, وندايلاردىڭ ءوز ىشىمىزدەن شىققانى دا انىق. تاۋەلسىزدىكتى توپ ەتىپ توبەدەن ءوزى تۇسكەندەي كورىپ, جۇرتتىڭ ەڭ سوڭىندا قالىپ وسىنى جارياعا جار سالىپ, دىردۋلاتپاسا دا جارايتىن ەدى عوي دەگەندەر بولدى. راس, قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىن وداق قۇرامىنداعى رەسپۋبليكالاردىڭ بارىنەن كەيىن, ەڭ سوڭىندا جاريالادى. ءوز باسىم, وسىنىڭ ءوزى كەش جاريالانسا دا, دەس جاريالانعانداي كورەمىن. قازاق ەلى وداقتاس رەسپۋبليكالاردى باس-باسىنا ەنشى بەرىپ, ءوز الدىنا وتاۋ شىعارىپ, ءتۇپ قازىقتا قاراشاڭىراق يەسى بولىپ قالعان كەنجە ۇل بوپ ىلىككەندەي الەم نازارىنا. ءسويتىپ, ول تۇرىك قاعاناتىنىڭ عانا ەمەس, كەڭەس قاعاناتىنىڭ دا قاراشاڭىراعى بولىپ قالعانداي سەزىلەدى ماعان. نەسى بار, اتا-بابا داستۇرىنە ەجەلدەن ادال قازاققا جاراساتىن قاسيەت قوي بۇل.
شىنتۋايتقا كەلسەك, تاۋەلسىزدىكتى كەش جاريالاۋىمىزدىڭ ءتۇپ-توركىنى تەرەڭدە بولاتىن. اۋمالى-توكپەلى الماعايىپ كەزەڭدە قاپى قالماس ءۇشىن سول تۇستاعى زاماننىڭ اعىمىنا, قوعامنىڭ جاعدايىنا, حالىقتىڭ تۇسىنىك-دەڭگەيىنە, ەلدىڭ جالپى مۇمكىندىگىنە قاراي قاپى قالدىرماس جول تابۋ كەرەك بولدى. اتاقتاپ زاڭ جۇزىندە جاريالانبادى دەمەسە, تاۋەلسىزدىكتى ونسىز دا الىپ قويعانبىز. سوندا دا ساياسي كەڭىستىكتەگى ىقتيمال قاۋىپ-قاتەردىڭ باسقا دا بولجاۋى قيىن, كۇرمەۋى كۇردەلى ماسەلەلەردى وي ەلەگىنەن وتكىزىپ, اسىعىستىققا بارماي سابىر ساقتاۋعا تۋرا كەلدى. ەلىمىزدە وزگە جۇرتتىڭ كوپ ەكەنىن, بۇرىننان دا بايلانىسىمىز تىعىز ورىس ەلىنىڭ اڭىسىن اڭداۋ كەرەك ەكەنىن ەسكەرىپ, ەلباسىمىز دا وپىق جەگىزەر اسىعىس قادامعا بارعان جوق. ونسىز دا كەيبىرەۋلەردىڭ ەلىمىزدىڭ تەرىستىك وڭىرىنە كوز الارتىپ, قيسىنسىز قاڭقۋ سوزدەرمەن شي جۇگىرتىپ جاتقانىندا تاۋەلسىزدىگىمىزدى جارىسا جاريالاپ, قايقايىپ شىعا كەلسەك, جاعدايىمىز باسقاشا بولىپ كەتۋى دە ىقتيمال ەدى عوي. سوندىقتان, ارزان ۇرانعا ەرمەي, جالعان سەزىمگە ەرىك بەرمەي, ءالىپتىڭ ارتىن باعىپ, ءبارىن دە اقىلعا جەڭگىزىپ, ەلىمىز دۇرىس تاڭداۋ جاسادى.
يگىلىكتىڭ ەرتە-كەشى جوق ەكەن. تاۋەلسىزدىگىن ءوزگەلەردەن كەش جاريالاسا دا, قازاقستان توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىنداعى داعدارىستى ويداعىداي ەڭسەرىپ, ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك دامۋدىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرى مەن حالىقتىڭ تۇرمىس دەڭگەيى ءجونىنەن تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىندا كوش باسىنا شىقتى. حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ تولىققاندى ءارى قۇرمەتتى مۇشەسى بولدى.
ەلىمىز تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى كۇندەرىنەن باستاپ دامۋ باعىتىنداعى ايقىن ۇستانىمدى قابىلداپ, ونى مەملەكەت پەن قوعامنىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرىپ ءوسۋ ماقساتتارىمىزعا قول جەتكىزۋگە جۇمىلدىردى. بۇل رەتتە ول ارقايسىسى بەس جىلدان تۇراتىن ءۇش كەزەڭدى باستان وتكىزدى. ءبىرىنشى كەزەڭدە كەڭەستىك جۇيەنى بۇزىپ, مەملەكەتتىڭ نەگىزدەرىن قۇرۋمەن شۇعىلداندى; ەكىنشىسىندە – ەكونوميكا مەن ساياسي جۇيەنىڭ قۇرىلىمدىق تەرەڭ وزگەرىستەرىن ىسكە اسىردى; ءۇشىنشىسى – ەكونوميكالىق ءداۋىرلەۋ كەزەڭى بولدى. ءسويتىپ, وسى ون بەس جىلدا قوعامىمىزدى كەڭ اۋقىمدا جاڭارتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. ەكونوميكانى دامىتۋ دەڭگەيى ءجونىنەن قازاقستان الەمنىڭ بارىنشا دامىپ كەلە جاتقان ەلدەرىنىڭ العاشقى وندىعىنا كىردى.
ازات, ەركىن ەلىمىزدىڭ بۇگىنگى بيىگىنەن وتكەنگە وي كوزىن جىبەرسەك, وسى كۇندى اڭساعان باتىر بابالارىمىزدىڭ اسقاق ارمانى الدىندا, الماعايىپ زاماندا ازاتتىق ءۇشىن الىسقان اتپال ازاماتتارىمىزدىڭ وسيەت-اماناتى الدىندا, بوستاندىق جولىندا جان قيىپ قۇربان بولعان ەسىل ەرلەرىمىزدىڭ وشپەس رۋحى الدىندا باس ءيىپ, تاعزىم ەتپەسكە استە بولمايدى. ويتكەنى, وتكەنىمىزدى قۇرمەتتەمەي, ەرتەڭىمىزدى ەڭسەلى ەتۋ قيىن. تاۋەلسىزدىك تۇعىرىنىڭ بەرىك بولۋى دا وسىعان بايلانىستى. البەتتە, تاۋەلسىزدىك دەگەنىمىز, تاڭدايعا بالداي تاتيتىن ءتاتتى ءسوز عانا ەمەس, مويىنعا اۋىر جۇك ارتاتىن مارتەبەلى ءمىندەت تە. ونى ويداعىداي ورىنداپ, تاۋەلسىزدىكتى باياندى ەتۋ بارشامىزعا ورتاق بورىش. استى دا, ءۇستى دە تۇنعان قازىنا قازاق جەرىنىڭ بايلىعى ونىڭ ءتۇپكىلىكتى تۇرعىندارىنا دا, تاعدىر قوسىپ قويان-قولتىق ءومىر ءسۇرىپ جاتقان وزگە ۇلت وكىلدەرىنە دە كامىل جەتەدى. تەك سونى شاشپاي-توكپەي, ۇقىپتى ۇستاپ, ۇنەمدەپ جۇمساپ, تۋعان حالقىمىزدىڭ, تۋاشاق ۇرپاعىمىزدىڭ كادەسىنە اسىرا بىلەيىك.
ەندىگى مەجە – ەلۋلىككە ەنۋ
ۇرپاققا جول اشقان كەڭ بايتاق جەرىم بار,
بىرلىگى جاراسقان تاۋەلسىز ەلىم بار.
قاڭتار ايىنىڭ جەتىنشى جۇلدىزىندا قازاقستان پرەزيدەنتى كونستيتۋتسيالىق زاڭمەن بەكىتكەن مەملەكەتتىك ءانۇرانىمىزدىڭ جاڭا ماتىنىندە وسىنداي اسەرلى جولدار بار. ءانۇراننىڭ اۋەنى مايتالمان سازگەر, مارقۇم ءشامشى قالداياقوۆتىكى دە, كەزىندە جالىندى دا دارىندى اقىن جۇمەكەن ءناجىمەدەنوۆ جازعان ءسوزىن ەلباسىمىزدىڭ ءوزى وڭدەپ شيراتا, شىرايلاندىرا تۇسكەن. زاڭدا ءانۇراندى تىڭداۋدىڭ جاڭا ءتارتىبى ەنگىزىلدى. ياعني, وڭ قولىڭدى جۇرەك تۇسىنا قويىپ, تىڭداۋىڭ شارت.
وسى ءتارتىپتى 11 قاڭتاردا استانانىڭ اقورداسىندا ءوتكەن قايتادان سايلانعان مەملەكەت باسشىسىن ۇلىقتاۋ سالتاناتىنا قاتىسقان جۇرتشىلىق العاش رەت ءارى قالتقىسىز ورىندادى. سول سالتاناتقا جەتپىستەن استام الىس-جاقىن ەلدەردىڭ وكىلدەرى قاتىستى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ لاۋازىمىنا قايتادان رەسمي كىرىسۋىنە وراي ءسوز سويلەگەن نۇرسۇلتان نازارباەۆ: حالىقتىڭ ماعان سايلاۋدا كورسەتكەن قولداۋىن مەن ەلىمىزدە بۇگىن تاڭدا بەرىك ورنىققان ساياسي تۇراقتىلىق, ۇلتارالىق كەلىسىم جانە ەكونوميكالىق قارقىندى ورلەۋ ساياساتىن قۋاتتاۋ دەپ قابىلدادىم. سوندىقتان قازاقستان حالقىنا ادال قىزمەت ەتۋ الداعى ۋاقىتتا دا مەن ءۇشىن ەڭ مارتەبەلى ءارى قاسيەتتى بورىش بولىپ قالا بەرمەك, – دەدى تولقي تۇرىپ.
شىنىندا دا, جالپاق جۇرتتىڭ الدىندا تاعدىرىڭ تارازىعا تۇسەر سايلاۋ سياقتى ۇلى سىناقتىڭ ورنى بولەك قوي. ونىڭ ۇستىنە ول ەلباسىن بەلگىلەيتىن پرەزيدەنت سايلاۋى بولسا جاۋاپكەرشىلىك دەگەن مۇلدەم توتەن, ەت جۇرەكتى تولقىن اتتىرىپ, ءلۇپىل قاقتىرماي قويا ما! ەلىن ون بەس جىل باسقارىپ, تالاي سىننان سۇرىنبەي وتكەن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى دا وسىنداي سىندى تاياۋدا باستان كەشىرگەنى تولقي سويلەگەنىنەن-اق كورىنىپ تۇردى. «الايدا, سۇيەر ۇلىڭ بولسا سەن ءسۇي, ءسۇيىنەرگە جارار ول» دەپ ۇلى اباي ايتقانداي, ءسۇيسىنەر ءىسى شاش-ەتەكتەن كەلەتىن سۇيەر ۇلىنا حالقى تاعى دا قالتقىسىز سەنىم ارتىپ, جەلتوقساننىڭ ءتورتىنشى جۇلدىزىندا ەلباسى ەتىپ قايتا سايلاعان-دى. بۇل, ەلىم دەپ ەڭىرەپ تۋعان ەرگە حالقىنىڭ شەكسىز سۇيىسپەنشىلىگى مەن ءشۇباسىز سەنىمىنىڭ ايعاعى ەكەنىندە داۋ جوق.
«قىزمەتىمە قايتا كىرىسەردە مەن ءوزىمدى وتانشىل, ابزال, پارىزىنا ادال, قازاقستاندىقتاردىڭ قولداعانىنا جانە الداعى ۋاقىتتا دا ولاردىڭ جانىمنان تابىلاتىنىنا ەرەكشە قۋانامىن, – دەدى ەلباسى تەبىرەنىسىن جاسىرماي. – سوندىقتان ەرتەڭ اسقارالى بيىكتەرگە كوتەرىلۋگە كۇش-قۋاتىمىزدىڭ جەتەتىنىنە نىق سەنىمدىمىن... العان اسۋلارىمىز از ەمەس, ال الداعى ماقساتتارىمىز ودان دا بيىك. ەڭ باستىسى – ءبىز تاتۋلىق پەن بىرلىككە نەگىزدەلگەن تاۋەلسىز مەملەكەت ورناتتىق. ورتاق ماقسات جولىندا ىنتىماق-بىرلىگى جاراسقان ءبىرتۇتاس ۇلت بولىپ قالىپتاستىق. الەمدىك وركەنيەتتىڭ ەڭ اسقاق تالاپتارىنا جاۋاپ بەرەتىن جاڭا قوعام قۇردىق. جىل سايىن ەل بايلىعىن ەسەلەگەن ەكونوميكالىق دامۋدىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسىن جاساقتادىق. مۇنىڭ ءبارى بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ قاجىرلى ەڭبەگى مەن بەرەكە-بىرلىگىنىڭ ارقاسى. ەندەشە, الداعى ۋاقىتتا دا ارقاشان بىرگە, ءاردايىم الدا بولايىق. سوندا ءبىز اتا-بابا اماناتىن اقتاپ, بولاشاق ۇرپاق الدىندا ءجۇزىمىز جارقىن بولادى».
سول سالتاناتتان كەيىن اراعا ءبىر اپتا عانا سالىپ, ەلباسى پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىنا قاتىسىپ, قازاقستاندى تاياۋداعى ون جىلدىڭ باعدارىندا دۇنيە جۇزىندەگى باسەكەگە بارىنشا قابىلەتتى 50 ەلدىڭ قاتارىنا ەنگىزۋدىڭ ستراتەگياسىن جانە ونى جۇزەگە اسىرۋدىڭ التى باسىمدىعى تۋرالى باعدارلامالىق ءسوز سويلەدى. باستى باسىمدىق رەتىندە قازاقستان ەكونوميكاسىن جاڭارتۋ جانە وعان سەرپىندى سيپات بەرۋ قاجەت ەكەنىن, ولاردىڭ ءوزارا بايلانىستى مىندەتتەر شەشۋدى كوزدەيتىنىن اتاپ كورسەتتى.
باسەكە ءتۇبى – بەرەكە ەكەنىن ءومىر تاجىريبەسىنەن تۇيگەن دانا حالىقتىڭ ءتول پەرزەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كوپتەن كوڭىلىندە جۇرگەن كوكەيكەستى مۇراتى – قازاقستاندى الەمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتى ەڭ دامىعان 50 ەلدىڭ قاتارىنا قوسۋ ەكەنى بۇرىننان بەلگىلى. ونى جىل باستالعاننان بەرگى سوزدەرىندە قاداپ-قاداپ ايتىپ جۇرگەن. ال ەل حالقىنا ءداستۇرلى جولداۋىندا الەمدەگى بارىنشا دامىعان ەڭ بەدەلدى ەلدەردىڭ توبىنا قوسۋدىڭ ناقتى ستراتەگياسىن بەلگىلەپ, وعان جەتۋدىڭ جەتى مۇمكىندىگىن اشىپ, جەتى باسىمدىعىن ايقىنداپ بەردى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ جىلداعى ءداستۇرلى جولداۋىن جۇرتتىڭ ۇلكەن ۇمىتپەن اسىعا كۇتەتىنى انىق. ويتكەنى, وندا ەلىمىزدىڭ بۇگىنگى جەتىستىكتەرى مەن ءتۇيىندى ماسەلەلەرى سارالانىپ, الدا تۇرعان باسىم باعىتتارى ايقىندالادى. بۇل جولى ەلىمىزدىڭ جىل ىشىندە عانا ەمەس, تاياۋ بولاشاقتاعى باعىت-باعدارى نۇسقالىپ, اۋقىمدى ماسەلەلەر كۇن تارتىبىنە قويىلدى. ەڭ باستىسى, قازاقستاندى ءدۇنيە جۇزىندەگى ەڭ دامىعان 50 ەلدىڭ قاتارىنا ەنگىزۋ جۇكتەلدى. وسىناۋ مەرەيلى مەجەگە جەتۋ جولىندا ەلباسىنىڭ ءوزى ۇسىنعان وزەكتى باسىمدىقتاردى اتاي كەتكەن دە ارتىق بولماس.
ءبىرىنشى باسىمدىق: قازاقستاننىڭ الەمدىك ەكونوميكاعا كىرىگۋى. بۇل, ەلدىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ ساپالىق سەرپىلىسىنە نەگىز بولماق. ەكىنشى: قازاقستان ەكونوميكاسىن تۇرلاۋلى تۇردە ورگە باستىرۋ ءۇشىن ونى جەدەل دامىتىپ ءارتاراپتاندىرۋ. باسقاشا ايتقاندا, ونىڭ ءارتۇرلى سالالارىن, ءوزارا بايلانىستا ۇشتاستىرا وتىرىپ, جوعارى ءدارەجەدە دامىعان سان-سالالى, كوپ قىرلى ءوندىرىسكە اينالدىرۋ. ءۇشىنشىسى: حالىقتىڭ نەعۇرلىم ءالجۋاز توپتارىن قورعايتىن, ەكونوميكانىڭ دامۋىنا قولداۋ كورسەتەتىن وسى زامانعى الەۋمەتتىك ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋ. ءتورتىنشى: وسى زامانعى ءبىلىم بەرۋدى ورىستەتۋ, كادرلاردىڭ بىلىكتىلىگى مەن ولاردى قايتا دايارلاۋدى ۇدايى ارتتىرۋ جانە ەل حالقىنىڭ مادەنيەتىن ودان ءارى وركەندەتۋ. بەسىنشى: دەموكراتيانى ودان ءارى دامىتۋ جانە ساياسي جۇيەنى جاڭارتۋ. التىنشى: وسى كەزەڭنىڭ ءارتۇرلى قاۋىپ-قاتەرلەرىنەن الاڭسىز ەتەرلىكتەي ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ستراتەگياسىن ءىسە اسىرۋ. جەتىنشى: قازاقستاننىڭ ءومىرلىك جانە ءوڭىرلىك مۇددەلەرىن الەمدىك دامۋ تۇرعىسىنان قاپىسىز قامتاماسىز ەتىپ وتىراتىن سىرتقى ساياسي باعىتتى جۇزەگە اسىرۋ. مەرەيلى مەجەنىڭ قاجەتىنەن تۋىنداعان باستى-باستى جەتى باسىمدىق, مىنە, وسىلار.
جالپى, جوبانىڭ ماقساتى – قازىرگى الەۋمەتتىك قارقىن مەن دەڭگەي تۇرعىسىنان مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ستراتەگيالىق باعىت-باعدارىن انىقتاپ, ايشىقتاي ءتۇسۋ, قوعامدى ەكونوميكالىق ساياسي الەۋمەتتىك, مادەني-ەكولوگيالىق جاعىنان وركەندەتۋ, ادامي بولمىسى مەن ساناسىن قاتار جاڭعىرتۋ. جوبانىڭ تۇپكى مىندەتى – قوعام مەن مەملەكەتتى جاڭا ساتىعا, تىڭ ساپاعا كوتەرىپ, ۇلتتىق تۇلەۋىنە جاعداي جاساۋ, ءار سالادا كاسىبي, ۇلتتىق ازاماتتىق بەلسەندىلىكتى ارتتىرۋ جانە ولاردى الەۋمەتتىك, مادەني باعدارلامالارعا باعىندىرۋ. بارىنەن بۇرىن حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتىپ, ازاماتتاردىڭ قابىلەت-قارىمىن, پاراسات-پايىمىن ۇشتاپ, الەۋمەتتىك اۋقىمى باسىم باستى مەجەنى باسەكەلەستىك جولىمەن تىڭعىلىقتى شەشۋ شارت. ەلباسىنىڭ بەلگىلەپ بەرگەن ەلۋلىككە ەنۋ ستراتەگياسىنا زەر سالساق, ونىڭ ويداعىداي ءجۇزەگە اسۋى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋمەن قاتار جۇرەتىنىن ايقىن كورەمىز. سوندىقتان دا, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ون بەس اسۋى ايشىقتاي اتالىپ وتەتىن جىلى «ەل مەجەسى – ەلۋلىككە ەنۋ» ۇلتتىق ۇرانعا اينالدى. ەرتەڭىن نۇرلى, بولاشاعىن جارقىن ەتۋدى مۇرات تۇتقان جاسامپاز حالقىمىز «قازاقستان – تەك قانا العا!» دەپ ەڭبەك كورىگىن قىزدىرا ءتۇستى.
تاتۋلىق شەكارا تالعامايدى
قازاقستاننىڭ كۇنى كەشەگە دەيىن تەرەزەسى تەڭ ءدارەجەدە كورمەك تۇگىل, دەربەس شەندەسە المايتىن, اتاق-داڭقىنان ات ۇركەتىن امەريكا قۇراما شتاتتارى, رەسەي, قىتاي سياقتى الىپ تا الپاۋىت مەملەكەتتەرمەن بۇگىندە ستراتەگيالىق ارىپتەس بولىپ, ىقپالدى ىنتىماقتاستىعىن ورىستەتۋى, ءسوز جوق, سىرتقى ساياساتىمىزدىڭ سۇبەلى جەتىستىگى. تورتكۇل ءدۇنيەنىڭ ەڭ بەدەلدى ەلدەرىمەن رياسىز قارىم-قاتىناس جاساپ, ارالاس-قۇرالاس بولۋ وڭاي شارۋا ەمەس. ول جانە ءوزدىگىنەن قولعا تۇسە قويمايدى. ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق جاعىنان ءۇردىس ورلەۋى, ساياسي تۇراقتىلىعى, شىبىنسىز جازداي تىنىشتىعى ءھام ۇلتارالىق كەلىسىمى وسىنداي ساليقالى ساياسات جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرىپ وتىرعانى بەسەنەدەن بەلگىلى. ونىڭ ۇستىنە تاتۋ كورشىلىكتى قادىرلەپ, تۋىستىقتى بارىنەن جوعارى قوياتىن قازاق جۇرتىنىڭ كەلىم-كەتىمگە قۇشاعى قاشاندا اشىق قوي. قازىر قازاق جەرىندە دۇنيە ءجۇزىنىڭ ەڭ ايتۋلى ساياساتكەرلەرىنىڭ القالى جيىندارىن وتكىزۋ داستۇرگە اينالدى. ونىڭ ىشىندە الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر وكىلدەرىنىڭ باسقوسۋلارىن وتكىزۋ ەلەۋلى وقيعالاردىڭ ءبىرى بولعانى ايتپاي-اق تۇسىنىكتى. وسى وقيعالاردىڭ باسى-قاسىندا ۇيىمداستىرۋشى ۇيىتقىسى بولىپ قاشاندا ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءوزى ءجۇرەدى. ارناسىن كەمىتپەي, اراسىن سۋىتپاي ءوتىپ جاتاتىن سونداي حالىقارالىق كەزدەسۋلەر مەن جيىنداردىڭ مازمۇن-سيپاتىنا ۇڭىلسەك, قازاق ەلىنە دەگەن, ونىڭ وزىق ويلى كوشباسشىسىنا دەگەن سەنىم مەن جاس مەملەكەتىمىزگە دەگەن قۇرمەتتى اڭعارامىز.
«قازاقستان شەكاراسىنىڭ ۇزىنا بويىندا تاتۋ كورشىلىك پەن تۇراقتىلىق بەلدەۋىن ورنىقتىرۋ جونىندەگى ءوزىمىزدىڭ حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرىمىز پارىقتى پايىمداۋىمىزعا نەگىزدەلەدى. ءبىز رەسەيمەن, قىتايمەن, امەريكا قۇراما شتاتتارىمەن ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك تۇعىرىنان تايمايتىن بولامىز», – دەپ پرەزيدەنت لاۋازىمىنا كىرىسۋ راسىمىندە ەلباسىمىز تاعى دا شەگەلەپ ايتقان. – ەۋروپا وداعىمەن جانە مۇسىلمان ەلدەرىمەن ىنتىماقتاستىقتى ۇلعايتا بەرۋ ءبىزدىڭ سىرتقى ساياساتىمىزدىڭ باستى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى. ءبىز ورتالىق ازياداعى ءوزىمىزدىڭ ەڭ جاقىن كورشىلەرىمىزبەن ارامىزداعى قاتىناستارعا ايرىقشا ءمان بەرەمىز. ءوڭىردىڭ قاۋىپسىزدىگى ءبىزدىڭ مەملەكەتتەر ىقپالداستىعى دەڭگەيىندە ساپالىق تۇرعىدان ىلگەرىلەۋىمىزدى تالاپ ەتەدى».
ارينە, حالىقارالىق قارىم-قاتىناستاردى ءۇيدەن اتتاپ شىقپاي, شاڭىراققا شىرت تۇكىرىپ جاتىپ قالىپتاستىرۋ مۇمكىن ەمەس. وسى ورايدا «بارماساڭ, كەلمەسەڭ جات بولاسىڭ, الماساڭ, بەرمەسەڭ سارت بولاسىڭ» دەگەن قازاق ناقىلىنىڭ جانى دا بار سياقتى. دالانىڭ دانا ديپلوماتياسىن ساناسىنا سىڭىرگەن سارابدال ساياساتكەر نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ەرەكشە جاقسى قاسيەتى – الىس-جاقىن شەتەلدەرگە رەسمي ساپارلارمەن ءجيى شىعىپ, كۇن ءتارتىبىندەگى كوكەيكەستى كەلەلى ماسەلەلەردى كەڭىنەن كەڭەسىپ, قولما-قول شەشىپ وتىراتىنى. تەك اتالمىش جىلى عانا ول امەريكا قۇراما شتاتتارى, رەسەي, قىتاي, ۇلىبريتانيا, بەلگيا, مالايزيا, وزبەكستان جانە باسقا دا ىرگەلى ەلدەردە بولىپ, ولاردىڭ باسشىلارىمەن جۇزبە-ءجۇز كەزدەسىپ, اۋىزبا-اۋىز سويلەسىپ, كۇن تارتىبىندەگى كەلەلى ماسەلەلەردى قولما-قول شەشىپ قايتتى. ونداي ولجالى ساپارلاردىڭ ءبارىن بىردەي ەجىكتەمەي, قىركۇيەك ايىندا امەريكا قۇراما شتاتتارىنا جاساعان رەسمي ساپارىنا از-كەم توقتالساق تا جەتىپ جاتىر.
...سەيسەنبىنىڭ سارسەنبىگە قاراعان كەشىندە قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ۇشاعى امەريكانىڭ پورتسمۋد قالاسىنا كەلىپ قونىپ, ەلباسىمىزدىڭ قۇراما شتاتتارداعى رەسمي ساپارى باستالعانىن پاش ەتەدى. مۇندا امەريكا پرەزيدەنتى دجورج بۋشتىڭ اكەسى, ەلدىڭ بۇرىنعى باسشىسى تۇراتىن. ءوز ەلىنىڭ سالتىمەن ساپارىن ۇلكەنگە سالەم بەرۋدەن باستاعالى كەلگەن نۇرسۇلتان نازارباەۆتى كەزىندە قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىن العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قۇتتىقتاعان سەكسەن ەكى جاستاعى قارت ساياساتكەر ءوزىنىڭ اتا قونىسى, قاراشاڭىراعى «ۋوكەرس پوينتتە» قۇشاق جايا قارسى الىپ, ەرەكشە قۇرمەت كورسەتەدى.
جوعارى ديپلوماتيالىق دەڭگەيدە ءاربىر ءسوزدىڭ, ءار باعانىڭ, ءتىپتى يشاراتتىڭ دا ەرەكشە ءمانى بولاتىنىن ەسكەرسەك, وسى ءبىر جىلى شىرايلى اشىق-جارقىن جۇزدەسۋ بۇدان كەيىنگى بارلىق كەزدەسۋلەرگە ەرەكشە جاعداي تۋعىزىپ, ساپاردىڭ مازمۇنىن بايىتىپ, ماڭىزىن ارتتىرا ءتۇستى. اقش-تىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى ديك چەيني, امەريكان ۇكىمەتىنىڭ اسا بەدەلدى مۇشەلەرى: ەنەرگەتيكا, ساۋدا, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلەرى بودمان, گۋتپەرەسس, يوحانيس رەسپۋبليكا ەكونوميكاسىنىڭ اشىقتىعى مەن ىرىقتىلىعى جانە قارىشتاپ قارقىندى دامۋى قازاقستاننىڭ بۇكىلالەمدىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرۋىنە قولداۋ كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن مالىمدەدى. اسا ءىرى ترانسۇلتتىق كومپانيالاردىڭ باسشىلارى قازاقستانداعى ەكونوميكالىق رەفورمالاردىڭ ءناتيجەلەرىن, ونىڭ ۇدايى ءوسۋى مەن ءارتاراپتاندىرىلۋىن جوعارى باعالادى. ءارى وعان سالىناتىن ينۆەستيتسيالاردى بۇدان بۇرىن دا ارتتىرا تۇسەتىندىگىن ءبىلدىردى.
«ساپاردىڭ ەڭ شىرقاۋ شىڭى – نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن دجوردج بۋشتىڭ كەزدەسۋى امەريكان قاتتاماسىنىڭ شەكتەۋلەرىنەن اسىپ ءتۇسىپ, وتە ىستىق ىقىلاستى جاعدايدا ءوتتى. كەزدەسۋ بارىسىندا تالقىلانعان بارلىق ماسەلەلەر بويىنشا بەرىك ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزدى», – دەپ جازدى ساپاردى قورىتىندىلاي كەلىپ, سول تۇستاعى پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ءارى ءباسپاسوز حاتشىسى بولعان مۇحتار قۇل-مۇحاممەد. – پرەزيدەنت بۋش نۇرسۇلتان نازارباەۆتى قازاقستان پرەزيدەنتى رەتىندە عانا ەمەس, سونداي-اق ەۋرازيا وڭىرلىك ينتەگراتسياسىنىڭ ليدەرى جانە ورتالىق ازياداعى سەنىمدى ستراتەگيالىق ارىپتەسى رەتىندە دە قابىلدادى. بۇل جاعداي ەكى ەل پرەزيدەنتتەرىنىڭ بىرلەسكەن ءمالىمدەمەسىنەن دە ايقىن كورىنىس تاپتى».
«قازاقستان بۇدان بۇرىن بىردە-ءبىر ەلدىڭ قولىنان كەلمەگەن نارسەنى جاساي الدى, – دەپ جازدى «ۆاشينگتون پوست» گازەتى. – ول قىتايمەن, رەسەيمەن جانە اقش-پەن بىردەي دەڭگەيدەگى جىلى دا تەرەزەسى تەڭ قارىم-قاتىناستى ساقتاي ءبىلدى. ۆاشينگتونمەن بايلانىستار قاساڭ قاتىناستاردىڭ شەڭبەرىنەن شىعىپ كەتتى». امەريكا استاناسىنىڭ قاق تورىندە قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك مونۋمەنتى بوي كوتەرۋى دە وسىنىڭ ارقاسى بولسا كەرەك. ءسويتىپ, قازاقستان بارىسى ازۋى التى قارىس باتىسپەن باسەكەگە ءازىر ەكەنىن تانىتتى.
سول سياقتى ەلباسىنىڭ ءتۇبى ءبىر تۇركى ەلدەرىنىڭ باسشىلارىمەن جاھاندىق دامۋدىڭ جاڭا كىندىگى – شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ مۇشەلەرىمەن كەزدەسۋى دە وتە ءساتتى بولدى. سايىپ كەلگەندە, تاتۋ قارىم-قاتىناس ورناتۋ ءۇشىن جەردىڭ شالعايلىعى, جولدىڭ الىستىعى, ءتىپتى, مۇحيتتىڭ ءوزى دە بوگەت بولمايدى ەكەن.
ولەڭمەن ۇعىسىپ, ونەرمەن تۋىسقان ەلدەر
ەلەڭ ەتكىزەر جاڭالىقتاردىڭ جارشىسى سىندى ەلباسىمىزدىڭ باستاماسى بويىنشا 2006 جىل قازاقستانداعى – پۋشكين, رەسەيدەگى اباي جىلى دەپ جاريالانعان ەدى. بۇل باستامانى ەجەلدەن اۋىلى ارالاس, قويى قورالاس, تاريحى تامىرلاس, تاعدىرى ساباقتاس ەكى ەلدىڭ دە حالىقتارى قىزۋ قولداپ, قۋانا قارسى العان-دى. ويتكەنى, ادامزات اقىل-ويى الىپتارىنىڭ قاتارىنان ويىپ تۇرىپ ورىن العان وسىناۋ ەكى تۇلعا قاشاننان قۇدايى كورشى ەكى حالىقتىڭ اراسىنداعى رياسىز تاتۋلىق پەن رۋحاني بايلانىستىڭ باعا جەتپەس دانەكەرى ىسپەتتى بولاتىن.
«قازاقستان مەن رەسەي نەمەسە رەسەي مەن قازاقستان – بىردە اربانىڭ, بىردە دەلبەنىڭ ومىرتقا جۇلىنىنداي بوپ كەتەتىنى بار. تىرشىلىكتىڭ تاۋسىلماس نەبىر قيامەت سىندارىندا وسىلايشا ۇزەڭگىلەس بولىپ ساپار شەگىپ كەلەدى. سونىڭ ءماڭگىلىك تاۋسىلىپ ءبىتپەيتىن كەز-كەلگەن جايتتەرىنىڭ ءبارى دە, بارشاسى دا, نەگە ەكەنىن قايدام, قۇدىرەتتى جۇمباق. وسىناۋ ەكى ەسىمنىڭ – اباي مەن پۋشكين نەمەسە پۋشكين مەن اباي دەگەن ەكى ءسوزدىڭ, ەكى ۇعىمنىڭ ءىشى-تىسىنا كول-كوسىر قالپىمەن سىيىپ تا كەتەدى, ارقاشان جاراسىم تاۋىپ تا تۇرادى. ونىڭ ۇستىنە وسىنداي الىپ بولمىستارىمەن كول-كوسىر قالپىندا نۇر شاشىپ تۇراتىنىن جانە ءبىرىنسىز-ءبىرىن ەلەستەتە المايتىنىمىزدى قايتەرسىڭ!», – دەپ ومىردەن ەرتە وتكەن دارىندى سىنشى سايلاۋبەك جۇمابەكوۆ بارشانىڭ ورتاق ويىن بىلدىرگەن ەدى.
ايتسا ايتقانداي, وسىناۋ ەكى ۇلى ەسىم قازاق ءۇشىن ءبىر قولدىڭ سالاسىنداي, داريانىڭ ەكى جاعاسىنداي ەگىز ۇعىم بولىپ كەتكەنى قاشان. سوناۋ ون توعىزىنشى عاسىردىڭ وتىزىنشى جىلدارىنىڭ باسىندا شارۋالار كوتەرىلىسىنىڭ كوسەمى ەمەليان پۋگاچەۆ تۋرالى دەرەكتەر جيناپ, جايىق جاعاسىنىڭ توپىراعىنا تابانى تيگەننەن باستاپ ا.س.پۋشكين قىر حالقىنىڭ جاناشىر جاقىن دوسى بولىپ كەتكەن. كوشپەندى ەلدىڭ ادەت-عۇرىپ, ءان-جىرىن زەرتتەي ءجۇرىپ «قوزى كورپەش - بايان سۇلۋ» داستانىنىڭ وقيعاسىن تۇڭعىش رەت قاعاز بەتىنە ءتۇسىرگەن. ال سەكسەنىنشى جىلداردىڭ اياعىندا ۇلى ابايدىڭ قۇدىرەتىمەن ورىستىڭ سول داناسى ءسۇيىكتى تاتياناسىن جەتەكتەپ, قازاق قىرىنا كەلىپ, ساحارا اسپانىندا جىر بولىپ توگىلىپ, ءان بولىپ تامىلجىدى.
سودان باستاپ پۋشكين قازاقتىڭ ءوز توپىراعىندا تۋعان ءتول پەرزەنتىندەي بولىپ الدى. ونىڭ شىعارمالارىن انا تىلىمىزگە اۋدارۋ ۇزىلمەس ءۇردىسكە اينالدى. وعان اباي باستاپ اۋدارعان ۇلىق تۋىندىسى «ەۆگەني ونەگيننىڭ» سول عاسىردىڭ وزىندە-اق ءوز تىلىمىزدە سويلەتۋگە ونعا تارتا قازاق اقىنىنىڭ تالاپ قىلعانى ايعاق. كەزىندە پۋشكيننىڭ تاماشا تۋىندىلارىن قازاق وقىرماندارىنىڭ جۇرەگىنە جەتكىزۋگە ماعجان جۇماباەۆ, ءىلياس جانسۇگىروۆ, قۋاندىق شاڭعىتباەۆ ءتارىزدى جىر دۇلدۇلدەرى اتسالىستى. سول ءداستۇردى اتاۋلى جىلى كاكىمبەك سالىقوۆ, فاريزا وڭعارسىنوۆا, يسرايىل ساپارباەۆ سەكىلدى ساڭلاق اقىندارىمىز جالعاستىردى. ايتكەنمەن, ورىستىڭ ۇلى اقىنىن قازاق ۇعىمىنا ءوز دەڭگەيىندە جەتكىزۋ ءۇشىن قازاقى جىرشىلدىعىمىز جەتكەنىمەن, ابايداي سۇڭعىلا سىرشىلدىعىمىز جەتپەي جاتقان سياقتى.
سونداي-اق, قازاق حالقىنىڭ ار-وجدانىنا اينالعان تەرەڭ ويشىل, كەمەل اقىن يەسى اباي دا ورىس قاۋىمىنا بار بولمىس-بىتىمىمەن ءوز بيىگىنەن تانىلدى دەپ ايتا المايمىز. قانشا رەت اۋدارىلسا دا قازاق عۇلاماسىنىڭ ويلى-مۇڭلى, سازدى-سىرلى جىرلارىنىڭ ورىس وقىرماندارىنا سۇلباسى جەتكەنىمەن, ءارى مەن ءنارى, ءمانى تولىق جەتتى دەپ ايتۋ قيىن. دانىشپان اقىننىڭ ءار ءسوزى وسيەت, ءار دەمى ۇلاعات ۇلى شىعارمالارىن ناسيحاتتايتىن ورتالىق بولادى دەپ مەرەكە دۇرمەگىمەن ماسكەۋدە ۇيىمداستىرىلعان اباي ينستيتۋتىنىڭ قامقورلىقتىڭ جوقتىعىنان قارجىسىز قالىپ, جابىلۋدىڭ از-اق الدىندا تۇرعانى دا قىنجىلتپاي قويمايدى.
ءبىر جاقسىسى, ورىس استاناسىنىڭ ناق ورتاسىندا قازاق كەمەڭگەرى ابايعا ەسكەرتكىش قويىلدى. ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا ەكى ەلدىڭ دە باسشىلارى ن.نازارباەۆ پەن ۆ.پۋتين قاتىستى. ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋىندا ءسوز العان رەسەي پرەزيدەنتى ابايدى ەكى حالىق مادەنيەتىنىڭ جاقىنداسۋىنا قىزمەت ەتكەن ۇلى تۇلعا دەپ باعالادى. اقيقاتى دا سول. اباي اتامىز: ورىستىڭ عىلىمى دۇنيەنىڭ كىلتى, ونىڭ ءتىلىن بىلسەڭ, كوكىرەك كوزىڭ اشىلادى, – دەپ ورىس حالقىنىڭ ونەرى مەن ءبىلىمىن ۇيرەنىپ, ونىمەن دوس بولىپ وتۋگە ۇندەپ ءوتتى ەمەس پە. رەسەي مەن قازاقستان ەكى حالىقتىڭ اراسىندا ەجەلدەن كەلە جاتقان قىلاۋسىز دوستىق, تاتۋ كورشىلىك, قالتقىسىز سىيلاستىق ءداستۇرىن دامىتا بەرەتىنىنە سەنىم كامىل.
ۇلى اقىندار جىلى باسقا دا مەرەيتويلارعا كەن دە بولعان جوق. جىر الىبى جامبىلدىڭ 160 جىلدىعى, قازاق ادەبيەتى مەن مادەنيەتىنىڭ مايتالماندارى ءابۋ سارسەنباەۆ پەن احمەت جۇبانوۆتىڭ, اياۋلى اقىن اپامىز ءماريام حاكىمجانوۆانىڭ ءجۇز جاسقا تولعان مەرەيلى مۇشەلدەرى ارنايى اتاپ ءوتىلدى.
ءتۇيىن
اسىلى, قازاق دەگەن جۇمباق جۇرت. جايشىلىقتا جەر قوزعالسا قوزعالمايتىن جايباراقات, قوي اۋزىنان ءشوپ المايتىن مومىن حالىق نامىسىنا ءتيىپ, قونىسىنا قول سالسا, ارىستانداي ايباتتانىپ قارسىلاسىنا جولبارىستاي اتىلادى. ءبىر عاجابى, اتتىڭ جالىندا, اتاننىڭ قومىندا, اياق استىنان تۋعان سول اتتانىسىنىڭ سالماعى ءزىلدى, سالدارى ءزارلى بولادى. اتاپ ايتساق, مايداننىڭ قارا جۇمىسىنا جىگىت جىبەرۋگە قارسىلىقتان باستالعان قازاق دالاسىنىڭ قيىر-قيىرىن كەڭىنەن قامتىعان ون التىنشى جىلعى ۇلت-ازاتتىق قوزعالىسى اقپان, قازان توڭكەرىستەرىنە ۇلاسىپ, اقىرى پاتشالىق قۇرىلىستىڭ كۇيرەۋىمەن تىندى. ال مۇز ۇستىنە وت جاعىپ, كەڭەستىك تەمىر ءتارتىپتىڭ قۇرساۋىن تالقانداۋعا اتتانعان جاستارىمىزدىڭ سەكسەن التىنىڭ جەلتوقسانداعى شەرۋى بارشا قۇرلىقتىڭ التىدان ءبىر بولىگىن شويىن شەڭگەلىندە ۇستاپ تۇرعان كەڭەستەر وداعىن ىدىراتۋدىڭ العىشارتى, العاشقى دابىلى بولعان سىندى. بىلايشا العاندا, ءبىزدىڭ قازاق كەڭەس وكىمەتىنىڭ تۋىنا دا, قۇرۋىنا دا سەبەپشى بولعان سەكىلدى. تەك بىرىنە – توقسان, ەكىنشىسىنە جيىرما جىل تولعان وسى وقيعالاردىڭ ءوز دەڭگەيىندە اتالىپ وتپەي جۇرگەنى وكىنىشتى-اق.
جالپى, قازاق حالقى ءوز بوستاندىعى مەن تاۋەلسىزدىگى جولىندا تىنباي كۇرەسىپ, پاتشا وتارشىلدىعى مەن كەڭەستىك جۇيەنىڭ وزبىرلىعىنا قارسى ەكى جۇزدەن استام كوتەرىلىس جاساعان عوي. دەمەك, ءبىزدىڭ ءبۇگىنگى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ باستاۋ كوزىندە تالاي ۇرپاقتاردىڭ قان مەن تەرى بار. ونى قاستەر تۇتىپ, تۇعىرىن بيىكتەتە تۇسۋگە تالاپتاناتىنىمىز دا سودان.
سارباس اقتاەۆ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى.
