ۇلگى بولار ىستەرى كوپ اۋدان

ايتەكە بي اۋدانىنىڭ ۇستىمەن «حرومتاۋ-التىنسارين» تەمىر جو­لى­نىڭ ءوتۋى, اقتوبە-قوستاناي اۆتوكولىك جولىنىڭ سالىنۋى وڭىرگە ءبىراز وڭ وزگەرىستەر اكەلدى. قازىر وسى جولداردىڭ بويىندا 600 ادام جۇمىس ىستەيدى. وبلىس­تىڭ استىقتى ءوڭىرى بولىپ تابى­لاتىن اۋدان شارۋاشىلىقتارى بيىل 160 مىڭ گەكتار القاپقا تۇ­قىم سەۋىپ, جاڭبىرلى جازدان مول ءۇمىت كۇتۋدە. سونىڭ ىشىندە مايلى داقىلدار وسىرۋگە دەن قويىلىپ, 9400 گەكتارعا كۇنباعىس, زىعىر ەگىلگەن. اۋدانداعى بەس شارۋا­شىلىق قۇرىلىمى اسىل تۇقىم­دى مال وسىرۋدە. اۋدان اۋما­عىنداعى «قازكۋپەر» مىس ءوندىرۋ, «پارتيكس حولدينگ» تەمىر ءوندىرۋ ءون­دىرى­سىنىڭ, «تەكشەتاس» قيىرشاق تاس زاۋىتىنىڭ ىسكە قوسىلۋى, ۇش­قاتتى كاولين ۇنتاعىن شىعا­راتىن كەن ورنىن يگەرۋ ءوڭىردىڭ كەمەل كەلەشەگىنە كەپىل بولاتىن ءىرى وندىرىستىك جوبالار. اۋداندا 801 شاعىن كاسىپكەرلىك نىسان­دارى جۇمىس ىستەيدى. بۇل ءوز كەزەگىندە جۇمىسسىزدىكتى 0,2 پايىز­عا تومەندەتكەن. وتكەن جىلى 5322 شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پاي­دالانۋعا بەرىلسە, بيىلعى قارقىن ودان دا جوعارى. اۋداننىڭ بار­لىق ەلدى مەكەندەرىنە تەلەفون بايلانىسى بارىپ تۇر, ۇيالى تەلەفون دا الادى. وتكەن جىلى دەن­ساۋلىق سالاسىنا 3,52 ملن. تەڭگە قارجى ءبولىنىپ, تولىقتاي يگەرىلگەن. سوڭعى ءۇش جىلدا عانا بەس مەدپۋنكت, بەس مەكتەپ پايدا­لانۋعا بەرىلىپتى. الداعى ەكى جىل­دا بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەرمەن تولىق قامتاماسىز ەتۋ كوزدەلۋدە. جاس دارىگەرلەرگە 10 تۇرعىن ءۇي بولىنگەن. وسى كە­زەڭدە 5 شاقىرىم سۋ قۇبىرى ءجۇر­­گىزىلگەن. بيىل قارابۇتاق سە­لو­سىنداعى سۋ قۇبىرى پايدا­لانۋ­عا بەرىلەدى, ايكە توپتىق سۋ جۇيەسى قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە, كومسومول سەلوسىنا جۇرگىزىلەتىن سۋ قۇبىرى قۇرىلىسىنىڭ نەگىزگى جۇمىستارى اياقتالادى. سوندىق­تان دا بولسا كەرەك, وبلىس اكىمى ەلەۋسىن ساعىندىقوۆتىڭ اۋىل­دار­عا جۇمىس ساپارىن ايتەكە بي اۋدانىنان باستاۋى. ءوڭىر باس­شىسى وزىمەن بىرگە ون ەكى اۋدان­نىڭ جانە وبلىس ورتالىعىنىڭ اكىمدەرىن ەرتە كەلدى. كەلۋشىلەر الدىمەن اۋدان ورتالىعىنان 14 شاقىرىم قا­شىق­­تىقتا ورنالاسقان وسى اۋىل­عا اتباسىن تىرەدى. اۋىلدا 1723 ادام تۇرادى. تۇرعىندار ارا­سى­نان باسقا جاققا كو­شىپ كەتۋشىلەر جوق. قاي­تا مۇندا جىل سايىن ءدۇ­نيەگە كەلەتىن سابيلەر سانى ار­تىپ وتىر­عان كورىنەدى. وتكەن جى­لى وبلىس­تىق بيۋدجەتتەن ءبولىن­گەن 370,5 ملن. تەڭگەگە 270 ورىن­دىق مەكتەپ قۇرىلىسى باستالعان ەكەن. ونىڭ جەلتوقسان ايىندا وقۋ كورپۋسى پايدالانۋعا بەرىلىپ, وقۋشىلار بيىلعى ناۋرىز ايىنان باستاپ جاڭا عيماراتتا وقىپتى. قازىر مەكتەپتىڭ سپورت زالى, 270 ورىن­دىق اكت زالى, ششەبەرحانا, اسحانا قۇرى­لىسى قار­قىن­دى ءجۇر­گىزىلۋ­دە. بۇل نىسان­دار جاڭا وقۋ جى­لى­نا تو­لىق ىسكە قوسىلادى دەپ كۇ­تىلۋدە. اۋداندا بەس جىلدا سون­­شاما مەكتەپ پاي­دا­لانۋعا بەرىلىپتى. سون­داي-اق, اۋداندا 17 با­لا­باق­شا, وسىن­شا­ما شا­عىن ورتا­لىق جۇمىس ىستەيدى. تۇرعىندار اۋىز سۋ, جۇمىس ورنى جانە اۋىل­دىق وكرۋگ, 100 ورىن­دىق بالاباق­شا اشۋ ماسەلەلەرىن كوتەر­دى. ءوڭىر باسشىسى ورىندى ءوتىنىش­تەر­دىڭ جەردە قالمايتى­نىن جەتكىزدى. وب­لىس اكىمى كومسومول ورتا مەكتەبىندەگى كۇردەلى جوندەۋ كەزىندە شىعارىلعان تەرەزەلەردەن جىلى­جاي سالعان وقۋ­شىلاردىڭ باستا­ما­سىنا ريزا بول­دى. ازىرگە مۇندا گۇل ءوسىرى­لۋدە. وسى جەردە ءبىر­قاتار مەكتەپ باسشىلارىمەن كەزدەسكەن ەلەۋسىن ساعىندىقوۆ اق­كول مەكتەبىنە كۇدەلى جوندەۋ جۇرگىزۋ ماسەلەسىن شەشەتىنىن ايتتى. «كومسومول» جشس مال ازى­عىن دايىنداۋ بريگاداسى بيىل ءشوپ شابۋدى ەرتە باستاپتى. سەرىكتەستىك باسشىسى ۆيتالي ۆولى­نەتستىڭ ايتۋىنشا, شارۋا­شى­لىقتا 125 ادام ەڭبەك ەتەدى. سەرىكتەستىك ەگىن وراعىنا دەيىن ءبىرجارىم جىلدىق مال ازىعىن دايىنداۋدى كوزدەۋدە. قازىر التى ءشوپ شابا­تىن اگرەگات جۇمىس ىستەۋدە. ءار گەكتاردان 8-9 تسەنتنەر ءشوپ تۇسە­دى. شارۋاشىلىق ۇستىمىزدەگى جى­لى 3 مىڭ توننا پىشەن دايىن­داۋدى جوسپارلاۋدا. مال ازىعىن دايىنداۋشىلاردىڭ ورتاشا ەڭ­بەك­اقىسى 52 مىڭ تەڭگە شاما­سىن­دا كورىنەدى. شابىن­دىقتاعى قازداي تىزىلگەن «بەلارۋس» تراك­تورلارىنا تىركەلگەن «كتپ-61» سۋ جاڭا اگرەگاتتارى ءىل­گەرىلەگەن سايىن قاۋمالار قا­تارى كوبەيە تۇسۋدە. ءوڭىر باس­شىسى مەحاني­زا­تورلاردىڭ ءسال تىنىس العان ءساتىن پايدالانىپ, جاعدايلارىن سۇرا­دى, ولار ءبىر كىسىدەي جاقسى دەپ جاۋاپ بەردى. شوپشىلەردىڭ قىنۋ­لى قيمىلىنا ءتانتى بولعان ەلەۋسىن ساعىن­دىقوۆ مەحانيزاتور بەردىبەك ايت­­قۇلوۆقا ءوز اتىنان باعا­لى سىي­لىق تاپ­سىردى. اۋدانداعى ءىرى شارۋاشىلىق «قۇمقۇدىق» جشس 14 مىڭ گەكتاردان استام القاپقا ەگىس سالىپ­تى. شارۋاشىلىق ەگىنشىلىكتىڭ ىلعال ساقتاۋ تەحنولوگياسىن قول­دانادى. سوندىقتان دا مۇندا گەكتار تۇسىمدىلىگى جوعارى. شارۋا­شى­لىقتىڭ ەگىس القابى باسقا­لار­عا قاراعاندا ارامشوپتەن تازا­لى­عىمەن ەرەكشەلەنىپ-اق تۇر. مۇن­دا اگروتەحنيكالىق شارالار تو­لىق ساقتالادى. سوندىقتان دا سەرىكتەستىك ەليتالىق تۇقىم شارۋا­شىلىعى بولىپ ەسەپتەلەدى. بيىل تەك گەربيتسيد ساتىپ الۋعا عانا 30 ميلليون تەڭگە جۇمسالعان. كوك­تەمگى ەگىستى ونىمدىلىگى جوعارى ەگىس كەشەندەرىمەن قىسقا مەرزىمدە اياقتاعان سەرىكتەستىك ۇجىمى مال ازىعىن دايىنداۋعا, ەگىن وراعىنا ازىرلىككە كىرىسىپ كەتكەن. ەگىنشىلىكپەن قوسا مال شارۋا­شىلىعىمەن اينالىساتىن سەرىكتەستىكتە 143 ءار ءتۇرلى تەحنيكا بار. وتكەن جىلى 3,17 مىڭ توننا مال ازىعى دايىندالىپتى. بيىل دا وسى مەجەدەن كورىنۋگە ۇمتىلعان قۇمقۇدىقتىقتاردىڭ قارقىنى جاق­­سى. مىسالى, مەحانيزاتور قانات قاراكۇشىكوۆ كۇنىنە 60 گەكتار القاپتىڭ ءشوبىن شاباتىن كورى­نەدى. «ەڭبەگىنە قاراي – ونبەگى» دەگەندەي ول مال ازىعان دايىنداۋ كەزىندە 200 مىڭ تەڭگەگە دەيىن ەڭبەكاقى تابادى ەكەن. ال, ەگىن وراعىندا الدىڭعى قاتارلى كوم­باينشى 1 ميلليون تەڭگەگە دەيىن تابىس تاباتىن كورىنەدى. دالا قوسىنداعى جاسالعان تۇرمىستىق جاعدايدى باسقا ەش جەردەن كەزدەستىرمەدىك دەسەم ارتىق ايت­قاندىق بولماس. تاپ-تازا جاتىن بولمەلەر, تاماعى ءدامدى اسحانا, مونشا ءبارى مەحانيزاتورلاردىڭ يگىلىگىنە قىزمەت ەتەدى. وسى جەردە وتكىزىلگەن سەميناردا ەگىنشىلىك پەن مال شارۋاشىلىعىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى ءسوز بولدى. اۋداندا وبلىس جاستارىنىڭ باستاماسىمەن دۇنيەگە كەلىپ, جالپىقازاقستاندىق قوزعالىسقا اينالىپ وتىرعان «اۋىلدىڭ گۇل­دەنۋى – قازاقستانىڭ گۇلدەنۋى» مارافون-ەستافەتاسى جالعاسىن تابۋدا. مارافون-ەستافەتاعا قا­تى­­سۋشىلار ءۇشىن اۋدانعا 16300 مىڭ تەڭگە ءبولىنىپتى. وعان قازىر 17 وتريادقا توپتاسقان 2087 وقۋ­شى مەن جۇمىسشى جاستار قا­تى­سۋدا. بيىل ولار 12 سپورتتىق نى­سانعا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزەدى, جالپى الاڭى 3,6 گەكتار بولاتىن 7 ساياباقتى كورىكتەندىرەدى, 54 شاقىرىم وزەن جاعالاۋلارىن تا­زار­تادى, ەكپە اعاشتاردىڭ قۋرا­عان بۇتالارىن كەسەدى, جاڭادان مىڭداعان اعاش كوشەتتەرىن وتىر­عىزادى, كۇتەدى. اۋدان بويىنشا ازىرگە 8 گەكتارعا 26644 ءتۇپ كوشەت مەحانيكالاندىرىلعان ادىسپەن, 8280 كوشەت قولمەن وتىرعى­زىل­عان. ءوڭىر باسشىسى جاڭادان پاي­دالانۋعا بەرىلىپ, 20 ادامدى جۇ­م­ىسپەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان «ءمولدىر» كەمپينگىنىڭ, سىرتى دا, ءىشى دە جۇتىنىپ تۇرعان, حالىققا كورسەتىلەتىن ساپالى مەديتسي­نا­لىق قىزمەتى ارقىلى العىسقا بولەنىپ كەلە جاتقان اۋداندىق اۋرۋحانا ۇجىمىمەن كەزدەستى. اۋدان اكىمدەرى اۋلاداعى سۋبۇر­قاق­قا تابان بالىق جىبەرىپ وتىرعان اۋرۋحانانىڭ باس دارىگەرى جاق­سىلىق قاسىموۆتىڭ ىسكەرلىگىنە ريزا بولدى. ساپار سوڭىنا قاراي اۋدان اكتيۆىمەن وتكىزىلگەن جيىندا وبلىس اكىمى ەلەۋسىن ساعىندىقوۆ ءوڭىر­دەگى وڭ وزگەرىستەرگە جاقسى باعا بەردى, ۇلگى الاتىن ىستەردىڭ بار ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى. وسىندا كەلگەن اۋدان اكىمدەرىنە وزدەرى اتقارىپ جاتقان جۇمىس­تاردى كوزدەرى كورگەندەرىمەن سالىستىرا قاراپ, جاقسىدان ۇيرەنىپ, ىزدەنىسپەن ەڭبەك ەتۋگە شاقىردى. ساتىبالدى ءساۋىرباي, اقتوبە وبلىسى.