الداسپان

بۇگىندە ارقا توسىندە جارقىراي بوي كوتەرگەن ەلوردانىڭ – ارۋ قالانىڭ اسەم كوركى قيالىڭا قانات ءبىتىرىپ, كوڭىلىڭدى كوككە ورلەتە تۇسەتىنى, جۇرەگىڭە ءوز ەلىڭە دەگەن ماقتانىش سەزىمىن ۇيالاتاتىنى انىق. باس قالانىڭ ءدال كىندىگىنە ورنالاسقان ءزاۋلىم «بايتە­رەك­تەن» جان-جاعىڭا بايىپپەن كوز تاستاساڭ, استا­نا­نىڭ كەلبەتىنە تامسانباي تۇرا المايسىڭ. شىعىس­تىڭ ساۋلەت ونەرىنىڭ كلاسسيكالىق ۇلگىسىمەن سالىن­عان اق­وردامىزدىڭ كوگىلدىر كۇمبەزى, ونىڭ شىرقاۋ بيىك مۇناراسىنا تىگىلگەن كوك تۋىمىز ەرەكشە نۇرلانادى. ونان بەرى الەمدىك وزىق جەتىستىكتەرمەن ورنەكتەلگەن مەملەكەتتىك مەكەمەلەردىڭ عيما­راتتارى دا وزىندىك ءسان-سالتاناتىمەن كوز تارتادى. «استانانىڭ قۇرىلىسىندا دا, جاسامپاز جوبا­لا­رىندا دا ادام ويلانارلىقتاي, تاڭداي قاعار­لىق­تاي كەرەمەتتەر بار دەپ ايتۋعا بولادى. ايتالىق, «ءتاۋ­ەل­سىزدىك سارايى», «پيراميدا», «حان شاتىر», «استانا تريۋمفى» سياقتى عيماراتتاردىڭ قاي-قاي­سىسى دا استاناعا ءسان بەرىپ, كورىكتەندىرىپ تۇرعانى ءسوزسىز. گۇلزار باقتارعا ورانعان اسەم استانا – مونۋ­مەن­تال­دى ەسكەرتكىشتەرگە دە باي قالا. ماسەلەن, «قا­زاق ەلى» مونۋمەنتىنىڭ ءوزى ەرەكشە قۇبىلىس. ەس­ىلدىڭ جاعا­سىنا ورناتىلعان حان كەنە ەسكەرتكىشى, «تاۋەلسىزدىك مونۋمەنتى», قا­زاق حالقىنىڭ اتى اڭىزعا اي­نالعان داڭقتى باتى­رى باۋ­ىرجان مومىش ۇلى ەس­كەرت­كىشى دە قالانىڭ ءسا­نىنە ءسان قوسىپ تۇر. وسى ورايدا استاناعا ال­عاش كەلىپ, ەرتەگىدەگىدەي اب­ات­­تانعان شاھاردى ارا­لا­عان, قالا قۇرىلىسى تۋ­رالى نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلىنىڭ جوبا-جوسپار­لا­رىمەن تا­نىس­قان بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى پان گي مۋننىڭ, سونداي-اق 2010 جىلعى جەلتوقساندا ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتى­ماق­تاس­تىق ۇيىمى­نىڭ استانادا وتكەن سامميتىنە جي­نالعان الەمدەگى 56 مەملەكەتتىڭ ۇكىمەت دەلەگا­تسيالا­رى, ونىڭ ىشىندە اقش-تىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى حيللاري كلينتون­نىڭ دا استانانى ەڭ جاڭا, ەڭ ساۋلەتتى قالا دەپ تامسانا ايتقان سوزدەرى وسىندايدا ويعا ورالادى. وتكەن عاسىردىڭ 90-شى جىلدارىنداعى قيىن­شى­لىققا تولى وتپەلى مەرزىم كەزەڭىندە ارقانىڭ ءتو­سىن­دە جاڭا قالا سالۋعا سەنىممەن قادام جاساۋى شى­نىن­دا دا ەلباسىنىڭ ەرەن ەرلىگى دەمەسكە ءاددىڭ جوق. ءتاۋ­ەلسىزدىگىمىزدى جاريالاعانىمىزبەن, ەل ەكو­نو­ميكاسى السىرەپ, التەك-تالتەك كۇي كەشىپ وتىرعان بۇل كەزدە استانامىزدى الماتىدان اقمولاعا كوشى­رەمىز دەگەن ەلباسىنىڭ شەشىمىن اركىم ءار ساققا جۇگىرتىپ, ەل ءىشى گۋ-گۋ بولىپ جاتتى. ءبىراز جۇرت بۇ­عان ءتىپتى كۇدىك-كۇمانمەن, سەنىمسىزدىكپەن قارادى. الايدا, جاسامپاز ەلدىڭ جارقىن بولاشاعىن ويلا­عان باسىم كوپشىلىك پرەزيدەنتتىڭ ۇسىنىسىن ماقۇل­دادى. ۇكىمەت پەن پارلامەنت تە ءبىر شەشىمگە كەلدى. ارناۋلى قاۋلى قابىل­داندى. وس­ىندايدا ەلباسى شەتەلدىك ينۆەس­تيتسياعا يەك ارتتى. ول كىسىنىڭ ىسكەرلىگى, ساڭلاق ساياساتكەرلىگى ارقاسىندا استانادا جاڭا عيماراتتار سالۋعا تىلەك بىلدىرگەن ينۆەستورلار دا تابىلا كەتتى. جاڭا شاھار­دىڭ جولى وسىلايشا اشىلعان بولاتىن. بۇدان ءبىراز بۇرىن تەلەديداردان ەلباسى تۋرالى جاقسى ءبىر حابار كورسەتىلدى. وندا بولاشاق باس قالا­نىڭ كىندىگىندەگى الىپ عيمارات «بايتەرەكتىڭ» نوباي­ىن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ءوزى اق قاعازعا قارىن­داش­پەن سىزىپ وتىر ەكەن. جالعىز «بايتەرەك» قانا ەمەس, قالاداعى ءاربىر عي­مارات نۇ­رە­كەڭنىڭ وي قيا­لىنىڭ جەمىسى ەكەنىندە ەش كۇمان جوق. ەندەشە, «استانانىڭ باس ساۋلەتشىسى نۇرسۇلتان نا­زار­باەۆ­تىڭ ءوزى» دەگەن ءسوز وتە ورىندى ايتىلعان. شىندىعىندا دا قىسقا عانا كەزەڭدە زامانى­مىز­عا لايىقتى ساۋلەتتى شاھار سالدىرىپ, 250 جىلدان استام ۋاقىت بويى رەسەيدىڭ بودانىندا بولعان قازاق ەلىنىڭ تاۋەلسىز مەملەكەتتىگىن قۇرىپ, ونى ايداي الەمگە تانىتۋى – تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ەرەن ەرلىگى مەن دانىشپان­دىعىنىڭ ارقاسى ەكەنىن بۇگىندە اركىم-اق, ءتىپتى ايداي الەم مويىندايدى. انىعىندا تۋا بىتكەن تابيعي دا­رىننىڭ, الىمدىلىعى مەن شالىمدى­لىعىنىڭ ارقا­سىندا مەملەكەتتى بيىكتەن-بيىككە باستاپ كەلە جاتقان, ەلىن سۇيگەن, ەلى سۇيگەن ەلبا­سىمىزدىڭ ءبىز ءۇشىن ءجونى بولەك. سوناۋ ساق داۋىرىندە دە, قاعانات, حاندىق زامانىندا دا, ءاز جانىبەك پەن كەرەيدىڭ, ابىلايدىڭ تۇسىندا دا ەش ۇرپاق مۇنداي باقىتتى, مۇنداي ءداۋ­لەتتى كورگەن جوق. بۇگىندە قازاقستان تورتكۇل دۇنيە مويىنداعان, وركەنيەتتى ەلدەرمەن تەرەزەسى تەڭ, كەرەگەسى كەڭ, ىرگەلى مەملەكەت دارەجەسىنە كوتەرىلسە, قۇ­دايشىلىعىن ايتۋ كەرەك, بۇل تىكەلەي ەلباسىمىز­دىڭ ەرەسەن ىسكەرلىگىنىڭ, كورەگەن باسشى­لىعىنىڭ ار­قاسى. قازاقستاندىق­تاردىڭ جاڭا استانا مەن ەلى­مىزدىڭ جەتىستىكتەرىن ن.نازارباەۆتىڭ ەسىمىمەن بايلا­نىس­تىرۋى تەگىننەن-تەگىن ەمەس. ويتكەنى, بۇل – الەم سەركەلەرى داۋسىز مويىنداعان اقيقات شىندىق. نۇرسۇلتان نازارباەۆ – حالىق ءبىراۋىزدان ساي­لاعان, الەم سىيلاعان ساياسي-ەكونوميكالىق تابىسى­مىز­دى العا سۇيرەپ كەلە جاتقان ءورشىل رۋحتى ۇلت كوشباسشىسى عانا ەمەس, قاي ولشەممەن, قاي بيىكتەن قاراساڭىز دا ەڭسەسى مەن ەرەندىگى ەشقاشان الاسار­مايتىن, ۇلىقتىعى تومەندەمەيتىن تاريحي ۇلى تۇلعا. ونىڭ تالايلاردى تامساندىراتىن ەرەكشە ءبىر قىرى – ارمانى مەن اڭسارى ەشبىر الاسارىپ كورمەگەندىگى. ءبىر بيىكتى باعىندىرسا, ەكىنشى ءبىر بيىككە ۇمتىلۋ, ۇمتى­لىپ قانا قويماي, كوزدەگەن ماقساتىنا جەتۋ ءۇشىن ەش شارشاپ-شالدىعۋدى بىلمەيتىن قاجىماس قايراتكەر­لىگى ءتانتى ەتەدى. ءيا, ارقاشان الىستى كوزدەيتىن ەلباسى استانادان بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىن سالعىزىپ, وندا 3 جىل سايىن الەمدىك جانە ءداستۇرلى ءدىني كونفەسسيالار وكىلدەرىنىڭ باسقوسۋىن وتكىزىپ, جەر بەتىندەگى ءار الۋان دىندەردىڭ باسشىلارىن قول الىس­تىرىپ, دىنارالىق, ۇلتارالىق جانە مەملەكەت­ارا­لىق تاتۋ­لىقتى نىعايتۋ ماسەلە­لەرىن تالقىلاپ وتى­رۋى نۇر­سۇلتان ءابىش ۇلى­نىڭ دانا ساياساتىنىڭ ءبىر قىرى. دىندەر تاتۋ بولسا, ەلدەردىڭ دە اراسىندا الاۋىزدىق بولمايدى, ياعني ءبۇ­گىنگى تاڭدا ءدىن – بەيبىتشىلىكتىڭ تىرەگى. دىندەر­ارالىق كەلىسىمدى نى­عاي­تۋ ارقىلى ەلباسى قازاقستاننىڭ بەدەلىن كوتە­رىپ قانا قويماي, ءتول ءدىنىمىز – يسلامنىڭ دا ابىرويىن اسىرۋعا ۇلەس قوسىپ وتىرعانى انىق. ءسوز رەتى كەلگەندە ءوزىمىز كۋاسى بولعان ەلباسى قابىلداۋىن ايتا كەتكەندى ورىندى ساناپ وتىرمىز. ول 1994 جىلدىڭ 24 قاراشاسىندا بولعان ەدى. بۇل جى­لى ءجۇزدى كەزدەسۋدى پرەزيدەنتتىڭ سول كەزدەگى كو­مەك­شىسى, بۇگىنگى پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى, ساياساتكەر-عالىم اقان بيجانوۆ ۇيىمداستىرعان بولا­تىن. ءبىز ول تۇستا ۇكىمەت جانىنداعى ءدىن ىستەرى ءجو­نىندەگى كەڭەستىڭ جاۋاپتى حاتشىسى قىزمەتىن اتقا­را­تىنبىز. بۇكىل يسلام جاماعاتىنىڭ ايگىلى ءدىندار عالى­مى, قۇراني كارىمدى تۇڭعىش قازاق تىلىنە ءتار­جىمالاپ, مەدينە-مۋناۋاررادا باستىرعان قا­دىر­­مەن­دى اقساقالىمىز حاليفا التايمەن بىرگە ءبىزدى (وسى جولدار اۆتورىن) پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ ءوز رەزي­دەنتسياسىندا ءبىر ساعاتتان استام ۋاقىت بويى ارنايى قابىلداپ, ەمەن-جارقىن اڭگىمەلەسكەنى بار ەدى. سول شىنايى دا شىرايلى كەزدەسۋدە ەلباسى ءدىن, ءدىني تاربيە, ۇلتتىق قۇندىلىقتار, رۋحاني كەلىسىم, جەر بەتىندەگى بەيبىتشىلىك پەن تاتۋلىق جولىندا بارلىق ءداستۇرلى دىندەر مەن كونفەسسيالاردىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرۋ قاجەتتىلىگىن, ءوزارا ءدىني سىي­لاسىمدىلىق, توزىمدىلىك, ىنتىماقتاستىق ۇستانىم­دارىن قالىپتاس­تى­رۋدى, الەمدىك دىندەردىڭ كەلىسىم ورتالىعىن قۇرۋ, ءوز ەلىمىزدىڭ بارلىق دەڭگەيدەگى وقۋ ورىندارىنا «ءدىنتانۋ» ءپانىن ەنگىزۋ جايىنا كەڭى­نەن توقتالعان بولا­تىن. اسىرەسە, باعزى زامانداردان بۇگىنگى كۇنگە دەيىن جالعاسىن تاۋىپ كەلە جاتقان ءار­تۇرلى ىرگەلى دىندەر, مادەنيەتتەر, وركەنيەتتەر ارا­سىنداعى ۇنقاتىسۋدى جۇزەگە اسىرۋ كەرەكتىگى, ولار­دىڭ ءوزارا ۇنقاتىسۋىن ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزدە ۇي­ىم­داستىرۋدىڭ ماڭىزدى­لىعى دا قاداپ ايتىلعان ەدى. بۇدان ون جەتى جىل بۇرىنعى اڭگىمە وزەگى بولعان قۇندى ويلاردىڭ قازىرگى تاڭدا رەت-رەتىمەن ىسكە اسىپ جاتقانىن كورگەنىمىزدە مەرەيلەنگەندەي كۇي كەشەمىز. سول اسەرلى قابىلداۋدا سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىق­­­قان قا­ريا ەلباسىنىڭ اسا بيىك ورەلى ازامات­تى­عىنا, ەر­ەك­شە كىشىپەيىلدىلىگى مەن اسقان قا­راپايىم­دى­لى­عىنا, اي­رىق­شا پايىم-پاراساتتى­لى­عى­نا ءدان ريزا بو­لىپ, اق باتاسىن بەرگەن-ءدى. مۇنى عۇلاما عالىم «ەل مەن ەلباسى» (2003 ج.) كىتابىندا رياسىز كوڭىلمەن العىسقا تولى جىلى لەبىزدەرى ارقىلى ءبىلدىرىپ, يگى تىلەكتەرىن ايتىپتى. بيىلعى جىلى قازاق ەلى الەمنىڭ 57 ەلىنىڭ باسىن قوساتىن يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنا توراعا­لىق ەتۋىن باستادى. ۇيىم جيىنىنا بەس مەملەكەت جانە بەس حالىقارالىق ۇيىم بايقاۋشى رەتىندە ق­ا­تى­­سا­دى. جەر شارىنىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگىن قۇرايتىن بۇل ىرگەلى ۇيىمنىڭ تىزگىنىن ۇستاۋ – ەلباسىنىڭ جەكە تۇلعا­سىنىڭ, سونىمەن بىرگە, ۇلى وتانىمىز – قازاقستان­نىڭ دا ءيىسى مۇسىلمان دۇنيەسىندەگى ابى­روي-بەدەلىنىڭ اسا جوعارى ەكەنىن بىلدىرسە كەرەك. وسى ارادا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تiكەلەي تاپ­سىر­ماسىمەن بiلiم بەرۋدiڭ بارلىق تالاپتارىنا ساي كەلەتiن «نازارباەۆ ينتەللەكتۋالدى مەكتەپتەرى» مەن «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتiنىڭ» اشىلۋى ەلiمiز ءۇشiن ۇلكەن ابىروي بولعانىن ايتا كەتسەك دەيمىز. ءيا, ءبىلىم – جاڭا الەمنىڭ وركەندەۋى مەن دامۋىن­داعى نەگىزگى ينديكاتور رەتىندە باعالانىپ وتىرعانى ءمالىم. ەلباسىنىڭ وتانىمىزدىڭ ۇزاق مەرزىمدى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق گۇلدەنۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءبىلىم جۇيەسىن دامىتۋعا ءبىرىنشى كەزەكتە باسىم­دىق بەرۋىندە وسىنداي سىر بار. مۇنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى ءبىلىم بەرۋ مەن ينتەللەكتۋالدى تاربيە بەرۋ ساپاسىنىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي كەلۋى قاجەت دەگەن ءسوز. ال, وسى ءبىلىمدى بەرەتىن, ونى ينتەل­لەكتۋالدى تۇلعانى تاربيەلەۋ بويىنشا وقىتاتىن بىردەن-ءبىر مەكەمە – جوعارى وقۋ ورنى بولسا, ول كەز كەلگەن باسەكەگە قابىلەتتى ۇرپاقتى كەمەل ادامي تۇر­عىدان قالىپتاستىرۋعا ءازىر بولۋى كەرەك. قازىرگى ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىم جۇيەسى ءۇشىن قوي­ىلاتىن نەگىزگى تالاپ وسىنداي. استانادان اشىلىپ وتىرعان نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ العا قويىپ وتىرعان نەگىزگى ماقساتى, مىنە, وسى – قازاقستاندىق جاستاردىڭ الىس-جاقىن شەتەلدەرگە بارماي-اق, ءوز وتانىندا ءجۇرىپ, الەمدىك ستاندارتتارعا ساي ءبىلىم الۋىنا مۇمكىندىك جاساۋ. جالپى, جاڭارعان الەمدەگى جاڭا قازاقستان ءتاۋ­ەل­سىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىنا ورنىقتى, قۋاتتى جانە شيراق مەملەكەت رەتىندە قادام باسىپ وتىر دەپ نىق سەنىممەن ايتا الامىز. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوزى اتاپ كورسەت­كەندەي, ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق تاريحي جولى نەگىزىنەن ءۇش جۇيە قۇرۋشى مىندەتتى قامتيدى. اتاپ ايتاتىن بولساق, بۇلار – قۋاتتى مەملەكەت, ءبىرتۇتاس تولەرانتتىق قوعام جانە يننوۆاتسيالىق ەكونوميكا. وسى ورايدا نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىعان دارىسىندەگى ەل پرەزيدەنتىنىڭ مىناداي وي-پىكىرى ءبىز ءۇشىن, ءاربىر قازاقستاندىق ازامات ءۇشىن اسا ماڭىزدى دەپ ويلايمىز: «مىنانى ەستە ساقتاڭدار: اركىمگە ءومىر ءبىر رەت قانا ءارى سوڭعى رەت بەرىلەدى. ال, سىزدەرگە ۇلكەن مۇمكىندىك بەرىلىپ وتىر, بۇل كەزەڭدى دۇرىس پايدالانىپ, وزدەرىڭدى كورسەتە بىلىڭدەر. وزدەرىڭدى ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ينتەللەكتۋالدىق ەليتاسى رەتىندە كورسەتىڭدەر, سوسىن قازاقستاننىڭ عىلىمىن العا جەتەلەڭدەر. بۇگىنگى باستى ميسسيالارىڭ – العا جۇكتەگەن مىندەتتەردى شەشۋ ءۇشىن لايىقتى وقىپ, ءبىلىم الۋ». ۇلت كوشباسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلىنىڭ وسى پىكىرى ورتاق وتانىمىزدىڭ بارلىق جاستارىن ساپالى ءبىلىم الۋعا, سول ءبىلىم ارقىلى بىرىگۋگە شاقىرعان ءۇن­دە­ۋى سەكىلدى دەسەك, شىندىقتان الىس كەتپەگەن بولار ەدىك. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن ءجايت – ەلباسىنىڭ تىكەلەي نۇسقاۋىمەن جەر جۇزىنە تارىداي شاشىلعان قانداس­تا­رىمىزدىڭ ءبىرازى وزدەرىنىڭ تاريحي وتانىنا ورا­لىپ, اتاجۇرتتا ءومىر كەشۋدە. بۇل دا ن.ءا. نازار­باەۆ­تىڭ تاباندىلىعىنىڭ, ۋادەگە بەرىكتىگىنىڭ, جا­ناشىر­لىق سەزىم مەن باۋىرمالدىق قامقورلىعىنىڭ بەلگىسى ىسپەتتى. قانداستارىنىڭ اتامەكەنىندە باسىن قوسقان الەمدە تەك يزرايل, گەرمانيا, قازاقستان سەكىلدى ءۇش-اق مەملەكەت بار. مۇنى مامىر ايىندا وتكەن دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ ءتورتىنشى قۇرىل­تا­ي­ىندا باس قوسقان وتانداستارىمىز تاراپىنان اي­تىلعان جىلى لەبىزدەر, جاقسى پىكىرلەر دالەلدەيدى. الداعى ۋاقىتتا دا قازاقستاندى تاماشا ىستەر كۇتىپ تۇر. جەڭىس قاشاندا بىرلىك پەن ىنتىماقتىڭ ارقاسىندا كەلەدى. ەل بىرلىگىن ساقتاۋ, ۇلتارالىق تاتۋ­لىقتى ۇلىقتاۋ ءار قازاقستاندىقتىڭ قاسيەتتى پارىزى بولۋعا ءتيىس. بۇگىندە قازاق ەلىنىڭ تاريحي ميسسياسى – تاۋەلسىز وتانىمىزدى عالامدىق ارەنا­دا­عى ساياسي جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كۇردەلى قۇبىلىستار ورتاسىنان سۇرىنبەي الىپ شىعىپ, جاھان تانىعان قۋاتتى ەلگە, باتىس پەن شىعىستى جالعايتىن التىن كوپىرگە اينالدىرۋ بولىپ تابىلادى. مۇنداي تاريحي مىندەتتى بۇكىل تورتكۇل دۇنيە تانىعان ەلىمىزدىڭ سەنىمدى كوشباسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ باستاپ, اتقارىپ شىعاتىنىنا ەش كۇمان جوق. ەلباسىمىزدىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن ومىرگە كەلگەن «جاسىل ەل» باعدارلاماسى دا قازاق جەرىن كو­رىك­تەندىرۋگە باعىتتالىپ وتىرعانى بەلگىلى. وسى باعدار­لاما اياسىندا سوڭعى ون شاقتى جىل كولەمىن­دە ەلىمىزدە مىڭداعان گەكتار جاسىل القاپتار پايدا بولدى. «تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىنا – 20 ميلليون اعاش» باستاماسى دا ەلباسىنىڭ تۋعان جەردى تۇلەتۋگە, ەكو­لو­گيامىزدى ساۋىقتىرۋعا دەگەن ىزگى نيەتىنىڭ كورىنىسى. ەلوردا جانە ەلباسى. بۇگىندە وسى ەكى ۇعىمدى ءبىر-بىرىنەن ءبولىپ قاراۋ ەش مۇمكىن ەمەس. ويتكەنى, ەلور­دانى ەلباسى سالعىزدى, ال ەلوردا ەلباسى مەن بۇكىل قازاق ەلىنىڭ ابىرويىن اسقاقتاتتى. ءسويتىپ, ن.ءا. نازارباەۆ ۇلتىنىڭ ۇلى ارمانىن جۇزەگە اسىرا ءبىلدى. از عانا جىلدا اسپان استىن جايناتىپ, استانا-شاھار تۇرعىزدى. ىرگەمىز تىنىش, تۇندەرىمىز بەيبىت, كۇندەرى­مىز نۇرلى... استانا قالاسىنىڭ قاق تورىندەگى كۇن نۇرىمەن شاعىلىسا جارقىراپ, اينا­لانى ارايعا بولە­گەن الىپ «بايتەرەكتىڭ» ۇشار باسىنان اباتتانعان شى­رايلى شاھارعا قۇمارلانا, سۇيسىنە قاراپ تۇرعاندا كەز كەلگەن ادام وسىنداي وردالى ويلارعا كەتەتىنى كامىل. باقتيار سمانوۆ, اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى.