پرەزيدەنتتىڭ ءتول تۋىندىسى

نۇرسۇلتان نازارباەۆتى كوپتەن بىلەمىن. سوناۋ ءبىر كەزدە ەلىمىزدىڭ مينيسترلەر كەڭەسىنە توراعا بول­عاندا اتىراۋ وڭىرىنە ءجيى كەلۋشى ەدى. ول كەزەڭدە جاس جىگىت قوي. بىراق سوعان قاراماستان قاي ماسەلەنى دە تەرەڭنەن ويلاپ, كەڭىنەن پىشەتىن پاراساتتى باسشى ەكەندىگىن تانىتقان ەدى. ءاسى­رەسە, ءبىزدىڭ وڭىردەگى بالىق شارۋا­شىلىعى مەن مۇناي-گاز ونەركاسىبىنىڭ وركەن جايۋى تىكەلەي ماسكەۋ ارقىلى شەشىلەتىن تۇستا دا بۇل سالالاردىڭ ەلىمىزگە پايداسى تيگەنىن قالاي­تى­نىن ەمەۋرىنمەن بايقاتىپ قوياتىن. ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىن الىپ, تۇڭعىش ەل­باسىنى سايلاعان كەزدە وعان نۇر­سۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ بىردەن-ءبىر لايىقتى ۇمىتكەر بولارىنا سەندىك. سول سەنىم ءبىر مەنى عانا ەمەس, بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ ويىندا بولدى. قازىر, قۇدايعا شۇكىر, ءۇمىتىمىز اقتال­دى. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇل­تان نازارباەۆ تاۋەلسىز قازاقستا­نى­مىزدى جيىرما جىلدىڭ ىشىندە الەم تانىعان, جاھان جۇرتى قىزىعا دا قىزعانا قاراعان جاڭا تۇرپاتتاعى قازاقستانعا اينالدىردى. راس, الەمدە ءوز تاۋەلسىزدىگىنە يە بولعان جالعىز ءبىزدىڭ ەلىمىز ەمەس. تالاي ەلدەر قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا باعىندىرعان اسۋلارىنا يەك ارتپاقتى ماقسات تۇتۋدا. الايدا, ءبىرىنىڭ ۇلتارالىق داۋ-جانجالمەن, ەكىنشىلەرىنىڭ قارجىلىق قىسپاقپەن ويلاعان ماقساتىنا جەتۋى قيىنداپ تۇرعانى جاسىرىن ەمەس. ءتىپتى كەي مەملەكەتتەردىڭ بيلىك تىزگىنىن ۇستار كوشباسشى تاڭداۋدا قاتەلەسىپ جات­قانى دا بار. ونىڭ ءبىر مىسالى رەتىندە كورشىلەس قىرعىزستانداعى الاۋىز­دىقتى ايتۋعا بولادى. وسى ءبىر جەر كولەمى شاعىنداۋ, حالقى ازداۋ ەلدە قاتارىنان ءبىر ەمەس, ەكى پرەزيدەنتتىڭ بيلىكتەن قۋعىندالعانى قىرعىز­ستان­داعى ىشكى تۇراقتىلىقتى شايقالتىپ عانا قويماي, ەكونوميكالىق ءالسى­رەۋى­نە اكەلىپ سوقتى. قىرعىز اعايىن­دار­دىڭ باسىنان وتكەن ساياسي تۇراق­سىز­دىق تاقىلەتتەس جانجالدىڭ وتى كسرو سەكىلدى الىپ ەلدىڭ سىرتقى سايا­ساتىندا شىڭدالعان ديپلومات ەدۋارد شەۆارنادزە باسقارعان تۇستا گرۋزيانى دا, گەوگرافيالىق ورنا­لاسۋى بويىنشا ەۋ­روپاعا ءبىر تابان جاقىنداۋ ۋكراي­نانى دا اينالىپ وتكەن جوق. مىنە, وسى سەكىلدى تمد قۇرا­مىن­داعى وزگە دە ەلدەرمەن تاۋەلسىزدىگىن قاتار العان قازاقستاندا عانا ءدال وسىنداي كوڭىلگە كىربىڭ تۇسىرەتىن جايتتار بولعان جوق. مۇنىڭ بىرنەشە سەبەبى بار. سول بىرنەشە سەبەپتەردىڭ نەگىزگى باستاۋىن نۇرسۇلتان نازار­باەۆ­تىڭ ەل باسقارۋداعى قايرات­كەرلىگىمەن بايلانىستىرعان دۇرىس. ويتكەنى, ەلباسى ساياساتتان گورى ەكو­نو­ميكانى وركەندەتۋگە باسىم باعىت بەردى. بۇل باعىت مەملەكەتتىلىكتى قا­لىپتاستىرۋدىڭ نەگىزگى قاعيداتىنا اينالىپ, وتاندىق ونىمدەر ساپاسىن حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس­تەن­دىرۋ, ءسويتىپ قازاقستاندى باسە­كەگە قابىلەتتى 50 ەلدىڭ قاتارىنا كىرىكتىرۋ باستاماسى كەي جەتىستىكتەر بويىنشا ءوز جەمىسىن بەرە باستادى. مۇناي-گاز ونەركاسىبىن وركەندەتۋگە شەتەل ين­ۆەستيتسياسىن تارتىپ, ينۆەس­تورلارعا قازاق جەرىندەگى تابيعي باي­لىقتىڭ يگىلىگىن الدىمەن جەرگىلىكتى حالىق كورۋى قاجەتتىگىن العا تارتتى. بۇل كۇندەرى بۇل سالادا شەتەلدىكتەرمەن باسەكەلەس بولا الاتىن­داي وتان­دىق مامانداردىڭ شوعىرى قالىپتاس­تى. ەكونوميكانىڭ قاي سا­لا­سى دا قار­قىندى وركەندەۋ جولىنا ءتۇستى. بۇل – ءبىر. ەكىنشىدەن, قازاقستانداعى ساياسي, ۇلتارالىق الاۋىزدىققا جول بەرىلگەن جوق. كەرىسىنشە, قازاق جەرىنەن, قازاق ەلىنەن باقىت تاپقان وزگە ءدىندى, وزگە ءتىلدى وكىلدەر قازاق حالقىمەن بىرگە ءبىر شاڭىراقتىڭ استىندا تاتۋ-ءتاتتى ءومىر سۇرۋگە بەيىل. ءتىپتى, تاۋەلسىز­دىك­تىڭ ەلەڭ-الاڭ شاعىندا الدەبىر توپتاردىڭ ايتاقتاۋىمەن تاريحي مەكەنىنەن پانا ىزدەۋگە كوشىپ كەتكەن كەي ۇلتتاردىڭ وكىلدەرى قازاقستانعا قايتا قونىس اۋداردى. وسىنىڭ ءبارىن وي ەلەگىنەن وتكىزگەندە قازاقستان­دا­عى تۇراقتىلىقتى, ەكونوميكالىق ءور­كەندەۋدى قالىپتى ارناعا ءتۇسىرىپ, ىر­عاعىنان جاڭىلدىرماۋ, ارينە, وڭاي ەمەسىن تۇسىنەسىڭ. اسىرەسە, دەموكرا­تيانى سىلتاۋراتىپ ەلىمىزدەگى سۇتتەي ۇيىعان ۇلتارالىق تاتۋلىققا سىنا قاققىسى كەلگەندەردىڭ بەيپىل سوزدەرى كوبەيگەن شاقتا تىپتەن قيىن. ونىڭ ۇستىنە تۇيمەدەيدى تۇيەدەي ەتۋگە اۋەس اسىرە دەموكراتتاردىڭ ەل ەكونوميكا­سىن وركەندەتۋدىڭ تىڭ جوباسىن ۇسىنباسا دا ايتەۋىر بىردەڭەنى ايتۋ كەرەك دەگەندى ۇستاناتىنى بايقالادى. دەسەك تە, تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇر­سۇلتان نازارباەۆ قازاقستان قو­عامىن دەموكراتيالىق دامۋدىڭ داڭ­عىل باعىتىنان اداستىرماي, وركە­نيەتتى ەلدەر قاتارىنان لايىقتى ورىن الۋىنا ەڭبەك ءسىڭىرىپ كەلەدى. قازاق ەلىنىڭ ەكونوميكاسىن وركەن­دەتۋ, ىشكى-سىرتقى ساياساتى مەن ازاماتتىق قوعامىن دامىتۋداعى جاسامپاز جەتىستىكتەرگە وڭايلىقپەن قول جەتكىزگەن جوقپىز. مۇنىڭ باستاۋىن­دا ەلىن سۇيەتىن, ەلى سۇيەتىن ەلبا­سىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەرلىككە پارا-پار ەرەن ەڭبەگى بارىن جاھان جۇرتى مويىنداي باستادى. ءتىپتى دەموكراتيا شىڭىنىڭ باسىندا تۇرمىز دەيتىن ەۋروپا مەملەكەت­تەرى­نىڭ باسشىلارى دا قازاقستاننىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاجىريبەلى ساياساتكەرلىگىنە, ادامزات­تىڭ بەيبىت ءومىرىن قالايتىن پروگرەسشىل كوشباسشى ەكەنىنە كوزدەرىن جەتكىزە ءتۇستى. قازاقستان ازيا جانە تمد مەملەكەتتەرى اراسىندا ەقىۇ سىندى بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىمعا ءتور­اعالىق ەتىپ, وعان مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ ۇلكەن ءسامميتىن وتكىزگەن تۇڭعىش ەل. وسىنىڭ وزىنەن نۇرسۇلتان نازارباەۆ الەمدىك قاۋىم­داستىققا كەڭىنەن تانىلعان بەدەلدى ساياساتكەر بولماسا, قازاقستانعا ءدال مۇنشالىقتى سەنىم كورسەتىلمەسىن باي­قار ەدىك. قازاقستان جۇرتشىلىعى كەلەشەگىن تاۋەلسىزدىك العان 20 جىلدىڭ ىشىندە ەلىمىزدى ءدال وسىنداي بيىك بەدەل مەن ابىرويلى دا اسقاق دارەجەگە كوتەرگەن نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن بايلانىستىرادى. ءار ۋاقىت ەلباسى­مەن بىرگە بولعىسى كەلەدى. ونىڭ قازاقستاندى جاسامپاز جوبالار ىسكە اساتىن الەۋەتتى ەلگە اينالدىرماق بولعان اسقاق مۇراتتارىنا سەنەدى. ەل نۇرسۇلتان نازارباەۆتى قازاق­ستان­داعى جاسامپاز ىستەردىڭ جولباسشىسى, ساياسي تۇراقتىلىقتىڭ كەپىلى دەپ بىلەدى. ويتكەنى, نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان قوعامىن دەموكراتيا تا­لاپ­تارىمەن وركەندەتىپ قانا قويماي, الەمدىك ارحيتەكتۋرالىق ساۋلەتى سان الۋان ەلدىڭ كوز قۇرتىنا اينالعان اسقاق تا اسەم استاناداي جاۋھار ەل­وردانى ءوز يدەياسىمەن تۇرعىزدى. سارىارقاداي سايىن دالا توسىندەگى ەسىلدىڭ قوس جاعالاۋىنان بوي كو­تەرگەن استانانىڭ كەڭ قانات جايا وركەندەۋىن نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ويعا العان ءىسىن ورتا جولدا قالدىر­مايتىن تاباندىلىعىمەن بايلانىس­تىرامىز. بۇل قالا تسەلينوگراد, اقمولا اتانعاندا قانداي ەدى؟ ەندى قازىر قانداي؟! كورگەن كوز سۇيسىنەتىن, كوڭىل مارقاياتىن, قازاقپىن دەگەن ءار ازاماتتىڭ جۇرەگىنە ماقتانىش سەزىمىن ۇيالاتاتىن ءححى عاسىرداعى اسەم ەلورداعا اينالىپ شىعا كەلدى. ارينە, ايتا سالۋ جەڭىل بولعانمەن, ونى قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ بارىسىندا قيىندىقتار كەزدەسكەنىن بىلەمىز. ونىڭ ۇستىنە اينالاسىندا ورمانى جوق, بالشىعى توبىقتان كەلەتىن, جازدا ماساسى ارىلمايتىن, قىستا اق­تۇتەك بورانى باسىلمايتىن قالاعا بۇرىن تۇرماعان حالىقتىڭ تەز بوي ۇيرەتۋى دە وڭاي ەمەس. بىراق, ءبىر تاڭدانارلىعى, تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ استانا قۇرىلىسىن جۇرگىزۋدە قولبايلاۋ بولعان جايتتاردى حالىققا ەشقاشان ايتقان ەمەس. ۇنەمى نار جۇگىن ار­قالاعان ەرگە ءتان سابىرلىلىقپەن, استا­ناعا كوشىپ كەلىپ جاتقان حالىق­تى سالماقتى مىنەزىمەن, پاراساتتى پا­يى­مىمەن جىگەرلەندىرە ءبىلدى. تاۋەل­­سىز ەلدىڭ, استانانىڭ ەرتەڭىنە دەگەن سەنىمىن قالىپتاستىرۋمەن بىرگە ور­نىقتىرا ءتۇستى. ەلىمىزدىڭ وزگە ءوڭىر­لەرىنە ساپارى كەزىندە قالالاردى استانا ۇلگىسىمەن دامىتۋدى ۇدايى اي­تىپ كەلەدى. ەندى جۇرتتىڭ ءبارى استا­ناعا بارۋعا اسىق, جاۋھار ەلورداعا قونىس اۋدارۋدى كوكسەيدى. استانادا جۇمىس جاساعاندى ماقتانىش ەتەدى. مىنە, قازاق ەلىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاس قاعىم ساتتەي بولىپ وتە شىققان 13 جىلدا استانانى قانداي قالاعا اينالدىردى! كوك تىرەگەن ساۋلەتتى عيماراتتارىنىڭ ءبىر-بىرىنەن وتەتىن اسەمدىگىن ايتپاعاننىڭ وزىندە, قازاق ەلى, «وتان-انا», بايتەرەك مونۋمەنت­تەرى­نىڭ, كەنەسارى, جامبىل جاباەۆ, باۋىرجان مومىش ۇلى, ءاليا مولدا­عۇلوۆا سەكىلدى قازاقتىڭ ءبىرتۋار­لارىنا ورناتىلعان ەسكەرتكىشتەردىڭ كەيىنگى ۇرپاققا تاعىلىمدىق, ونەگە­لىك تۇستارى جەتەرلىك. استانانى جا­عا­لاي وتىرعىزىلعان جاسىل بەل­دەۋ­دى تابيعاتقا جاناشىرلىقتىڭ ءۇل­گىسى دەۋ قاجەت. ەندى استانانىڭ تاڭعاجا­يىپ كەرەمەتتەرىن تاماشا­لاۋ­عا تەك ءوز ەلىمىزدىڭ ازاماتتارى عا­نا ەمەس, الىس-جاقىن شەتەلدەردەن دە كەلۋشىلەر دە كوبەيە تۇسۋدە. دەمەك, تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ ءتول تۋىندىسى – جاۋ­ھار ەلوردا­مىز استانا جاھان جۇرتى­نىڭ دا كوڭىلىنەن شىقتى. استانانى ءبىر كور­گەن ادام ودان نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ ايشىقتى قولتاڭباسىن جازباي تانيدى. جانە ەلباسىنىڭ استانانى ەۋرازيا كىندىگىنە ور­نىق­تىرىپ, جا­قۇت­تاي جايناعان ساۋلەت­كەر­لىكپەن ءور­كەن جايدىرعان كەمەڭ­گەر­لىگىنە ءتان­تى بولاتىنى داۋ تۋدىرمايدى. ەسەن تاسقىنباەۆ, اتىراۋ وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى. اتىراۋ.