ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىك نەگىزى – ەنەرگيانى تەڭگەرىمدى پايدالانۋ

الماتىدا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «ءححى عاسىرداعى جاھاندىق تۇراقتى دامۋدىڭ ەنەرگوەكولوگيالىق ستراتەگياسى» اتتى جاڭا كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى بولىپ ءوتتى. ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە ۇيىمداستىرىلعان بۇل جيىندا نەگىزىنەن جاڭا عىلىمي ەڭبەكتە اتاپ كورسەتىلگەن قازىرگى زامانعى جاھاندىق ۇدەرىس جاعدايىنداعى ەنەرگوەكولوگيالىق ماسەلەلەردى تۇبەگەيلى شەشۋدىڭ جولدارى مەن جاھاندىق ەنەرگەتيكالىق جانە ەكولوگيالىق قاۋىپسىز الەمدى قالىپتاستىرۋ ماسەلەلەرى كەڭىنەن قاراستىرىلدى. ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى باقىتجان جۇماعۇلوۆتىڭ بۇل باسقوسۋعا قاتىسۋشىلارعا جول­داعان قۇتتىقتاۋىن وسى ۆە­دومستۆونىڭ ۆيتسە-ءمينيسترى مۇ­رات ورىنحانوۆ وقىپ بەردى. وندا «مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇل ۇزدىك ەڭبەگى الەمنىڭ ەنەرگەتي­كا­لىق جانە ەكولوگيالىق قاۋىپ­سىز دامۋىنا قاتىستى كوكەيكەستى پروبلەمالاردى تەوريالىق ءجا­نە مەتودولوگيالىق, ياعني ءادىس­تەمەلىك زەرتتەۋلەرىنىڭ تسيكلىن, كەزەڭىن اياقتاپ وتىر» دەپ كور­سەتىلگەن. ءسوز رەتى كەلگەندە اتاپ ايتارلىعى, تىڭ تۋىندىدا ەنەر­­گو­ەكولوگيالىق ستراتەگيا­نىڭ ەڭ وزەكتى مىندەتى مەن ماق­ساتى عى­لىمي تۇرعىدان العاندا ناقتى تۇجىرىمدالعان. «ءححى عاسىرداعى جاھاندىق تۇراقتى دامۋدىڭ ەنەر­گو­ەكو­لو­گيالىق ستراتەگيا­سى» اتتى كى­تاپ­تىڭ العاشقى تاراۋىندا با­سىلىم اۆتورى بۇگىنگى تاڭدا الەم­دە قالىپتاسىپ وتىرعان جاع­دايعا جان-جاقتى تالداۋ جا­سايدى. سونىمەن قاتار, مۇنداي كۇردەلى ماسەلەنى شەشۋدەگى الەم­دىك ينستيتۋتتار اتقاراتىن ءىس-شارالاردىڭ باعىت-باعدارى مەن ستراتەگيالىق مىندەتتەرى دە العا قويىلادى. ال كىتاپتىڭ ەكىنشى ءبولىمى تۇراقتى ەنەر­گو­ەكولوگيالىق دامۋدى جۇزەگە اسى­رۋدىڭ قاعيدالارى مەن ءادىس­تەرىنە ارنالعان. ءسويتىپ, جاڭا ەڭبەكتىڭ ءۇشىنشى بولىمىندە قازاقستاننىڭ جانە ەۋرازەق مەملەكەتتەرىنىڭ ۇلگىسىندە ەنەر­گو­­ەكولوگيالىق ستراتەگيانى ىسكە اسى­رۋدىڭ مۇمكىندىكتەرى كەڭىنەن اشىلعان. ايتا كەتەتىن تاعى ءبىر ءجايت, مونوگرافيادا بىرقاتار مەم­­لەكەتتەردىڭ ەنەرگوەكولوگيا­لىق دامۋىنىڭ الگوريتمدەرى مەن ناقتى سحەمالارى دا بارىنشا قامتىلعان. بيىلعى جىلى جەكە شاڭىراق كوتەرگەنىنە جيىرما جىل تولاتىن تاۋەلسىز مەملەكەت – قازاقستان­نىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نا­زار­باەۆتىڭ «ءححى عاسىرداعى جا­ھان­دىق تۇراقتى دامۋدىڭ ەنەر­گو­ەكولوگيالىق ستراتەگياسى» اتتى عىلىمي ەڭبەگىنىڭ تۇساۋكەسەرىنە قاتىسقان ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى م.ورىنحانوۆ, «پاراسات» ۇلتتىق عىلىمي-تەحنولو­گيا­لىق حولدينگىنىڭ پرەزيدەنتى ن.بەكتۇرعانوۆ, رەسەيلىك اكادەميكتەر ا.سپيتسىن, ن.گارانكين, قازۇۋ رەكتورى ع.مۇتانوۆ جاڭا با­سىلىم جونىندە ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى. جاسىراتىنى جوق, بۇگىنگى تاڭ­داعى ەڭ اۋقىمدى ءارى ماڭىز­دى­لىعى وتە جوعارى, كەزەك كۇتتىر­مەي­تىن جاھاندىق كۇردەلى پروبلە­ماعا اينالىپ وتىرعان ەكولوگيا­لىق جانە ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىز­دىك ماسەلەلەرى كەڭىنەن قامتىلعان ەڭبەك تۋرالى ءوز پىكىرلەرىمەن ءبو­لىس­كەن رەسەيلىك جانە قازاقستان­دىق كورنەكتى عالىمدار تۇجىرى­مى ءبىر ارناعا توعىستى. ونىڭ وزىندىك سەبەپتەرى دە جەتكىلىكتى, ويتكەنى قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ مونوگرا­فياسىنداعى ايتىلعان يدەيا­لاردىڭ قاي-قايسىسىنىڭ بولماسىن كو­كەيكەستىلىگى جوعارى ەكەندىگى تالاس تۋدىرمايدى. جاڭا تۋىندىنىڭ تۇساۋكە­سە­رىندە ءسوز العان ءال-فارابي اتىن­داعى قازۇۋ رەكتورى عا­لىم مۇ­تانوۆتىڭ پىكىرىنشە, ءور­كەنيەت ءور­كەندەپ, ودان ءارى دامى­عان سا­يىن ەنەرگوە­كولوگيالىق قاۋىپ­سىز­دىك ءما­سەلەسى العى شەپكە شى­عىپ وتىر. ءوزىنىڭ جاڭا ەڭبە­گىن­دە قازاقستان پرەزيدەنتى بۇ­رىنعى يدەيالاردىڭ دامۋىنا جا­ڭا تۇ­جى­رىمدامالى تاسىلدەردى, ياعني كۇردەلىلىكتەردىڭ شەشىمىن تابۋ­دىڭ ءتيىمدى جولىن ۇسىنادى دەيدى ول. وسى رەتتە رەسەي عىلىم اكا­دە­مياسىنىڭ پروفەسسورى, ەۋر­از­ەق ينتەگراتسيالىق پروبلەما­لاردى سترا­تەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستي­تۋ­تىنىڭ ديرەكتورى اناتولي سپي­تسىننىڭ تۇجىرىمى نازار اۋدا­رار­لىقتاي. – نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى مەملەكەتتىك قايراتكەر جانە ءىرى عالىم ەكەندىگىن ونىڭ بۇگىنگى كۇنى تۇساۋكەسەرى وتكەن جاڭا قۇندى ەڭبەگى دە تولىقتاي دالەلدەيدى. جاڭا عى­لىمي ەڭبەك اۆتورىنىڭ اۋ­قىم­دى ەنەرگوەكولوگيالىق سترا­تە­گيا­نى جۇزەگە اسىرۋدىڭ جانە ونى قالىپتاستىرۋدىڭ نەگىزگى ءارى ءتۇيىندى پروبلەمالارىن اي­قىن­داۋى قۇپتارلىق. سونداي-اق, ول الەمدە جەردىڭ ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستارىن تەك دامىعان ەلدەر عانا پايدالانىپ قويمايتىنداي ءتارتىپتىڭ بولۋىنا دا ۇندەيدى. ارينە, دامۋشى ەلدەر دە وسىنداي مۇمكىندىككە يە بولسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى, – دەيدى اناتولي سپيتسىن. قورىتا ايتقاندا, مونوگرافيا اۆتورىنىڭ «تەك ەنەرگيانى تەڭ­گەرىمدى پايدالانۋدىڭ بىرلەسكەن جولىن دايارلاعاندا عانا الەمدىك قوعامداستىق جاھاندىق ەكولو­گيا­لىق قاۋىپسىزدىك نەگىزىن قۇرا الا­دى» دەگەن تۇجى­رى­مىنىڭ ما­ڭى­زى زور ەكەندىگى اقيقات. باقىت بالعارينا. الماتى.