ءتاڭىر تاۋدىڭ ءان ءتاجى

بەلگىلى جازۋشى, سىنشى, سازگەر تۇرسىنجان شاپايدىڭ «ساۋلە-عۇمىر» اتتى ءان كەشىندە قايماعى بۇزىلماعان حالىقتىق شىعارمالار ورنەك توكتى. تۇلا بويدى تۇگەل جايلار تۇما ءاننىڭ قۇدىرەتىنە ەرىكسىز باس ءيىپ, ايشىقتى پەرنەسىنە سيقىرلانىپ كەتەسىز. حان ءتاڭىرىنىڭ ەتەگىندە سىڭ­عىرلاعان كاۋسار بۇلاق سار­قىل­ماپتى. مۇقاعاليدىڭ جىر-وزە­نى مۇقىم قا­زاق­تىڭ كەۋدەسىن جىر جاۋھارعا تول­تىر­سا, بۇگىن مىنە, ءتا­ڭىر تاۋدىڭ تاعى ءبىر پەرزەنتى ەركە ەسىلدىڭ بەتىنە اققۋ سازىن قوندى­رىپ, ارقا-جارقا كۇي كەشتىردى. تۇر­سىنجان شاپاي ەسىمدى قازاقتى وقىرمان بۇ­رىن «وي تۇبىندە جات­قان ءسوز», «شىن جۇرەك – ءبىر ءجۇ­رەك», «قازاق­تىڭ جانى» ادەبي-سىن كى­تاپ­تارى ار­قىلى ارداق تۇتىپ كەلسە, اباي­دىڭ قارا سوزدەرى ىزىمەن ءبۇ­گىنگى قازاق جانىنىڭ جاراسىن جازا­تىن بەلگىلى جازۋشىڭىزدىڭ ءان ونە­رىن­دەگى قول­تاڭ­باسى دا ادە­بيەتكە قوس­قان سول دۇنيەلەردەن ەش كەم سوقپاس­تاي كورىندى. (سازگەر دەگەن اتاۋدى كوم­پوزيتورلار قاۋىمى وزدەرىنە ونشا ابىروي اپەرەتىن ۇعىم دەپ ەسەپتەمەيدى. بىراق ماسەلە شىعارماشى­لىق ادا­مىن سازگەر نە كومپوزيتور دەپ اتاۋ­دا ەمەس قوي. سوندا دا قازاقتىڭ سازگەر دەگەن ءسوزى جانعا الدەقايدا جاقىن تۇرادى – اۆت.) سازگەردىڭ ەل اراسىنا تاراعان اندەرىنىڭ سانى 60-70-تەن اسىپ جىعىلعان سوڭ, ونى مۋ­زىكاعا كەزدەيسوق كەلگەن دەپ ەشكىم ايتا المايدى. ءبىر ادام بولادى جاساعان ەڭبەگىن ەشكىمگە مىندەتسىنبەيتىن, باسقاعا مۇنى ايتۋعا ارتىق­سىناتىن, ءسوزى از دا, ءىسى كوپ. ەندى بىرەۋ بولادى, تارىداي نارسەسىن تاۋداي ەتىپ كورسەتۋگە قۇمار. قالامگەر ت.شاپايدى جۇرت نەگە سونشا جا­پى­رىلا قۇرمەتتەيدى دەسەڭىز, ول تاۋ-تاۋ ەڭبەك جازعان ناعىز بەينەتكەش, سانا-سان­دىققا مارجان ءسوز بەن كاۋسار سازدى قاتار سالعان جاننىڭ ءوزى. جازۋشى­نىڭ ءبارى بىردەي ءان جازا بەرمەيدى, سول سياقتى سازگەرلەر دە شەتىنەن قا­لامگەر بولىپ كەتپەيدى. ەكى ونەر­دىڭ تىزگىنىن تەڭ ۇستاعان جاندار نەكەن-ساياق. سو­نىڭ ءبىرى – ەلور­دا­نىڭ تورىندە العاش رەت ونەر كەشىن وتكىزىپ وتىرعان وسى ازامات ەكەنىن جۇرت جادىنا مىقتاپ ءتۇيىپ الدى. كەشتىڭ ءون بويىندا ءبىر كومپو­زيتوردىڭ عانا شىعارماسى ورىن­دا­لا بەرسە, زالداعى كورەرمەننىڭ كەيدە ۇيقىسى كەلىپ كەتەدى. سەبەبى, اۋەن, ماقام قايتالانىپ, ءبىر ءاننىڭ ءتۇرلى ۇلگىسىن تىڭداعانداي اسەر كوكەيدە قالىپ قويادى. كەشەگى ءان كەشىنە كەلسەك, ۋاقىتتىڭ زۋىلداپ قالاي وتە شىققانىن باي­قاماي قال­دىق. ويتكەنى, سازگەر تۇرسىن­جان شاپايدىڭ اندەرى ەسكى سارىن­دا قالىپ قويماي, ءوڭ­دەلۋى, ورىن­دالۋى زامان تالابى­مەن بىرگە وسە تۇسكەنىن اڭعاردىق. «ساۋلە-عۇمىر» ءانىنىڭ تۇساۋى ءتۇۋ ماسكەۋدە كەسىلىپتى. مۇنى مۋزى­كا­لىق قۋاتى جا­عى­نان «ءان پولوت­نو­سى» دەۋگە لا­يىق شىعارما دەرسىز. ەڭ باستىسى, ءاري­نە, ءانىنىڭ ءبارى تىڭداۋشىسىن ءۇيى­رىپ, جاس تا, جاسامىس تا جانىنا جاقىن قا­بىل­داپ جاتسا, سازگەردىڭ باقىتى دەگەن سول ەمەس پە؟ «دا­ريعا ءداۋ­رەن», «ارمان», «بالا عا­شىق», «اي ءساۋ­لەم», «ۋگاي-ارمان», «وي, جانىم», «قايران, قا­راسازىم-اي», «شول­پانىم», «اق كوبەلەك», ت.ت. اندەرى­نىڭ قاي-قاي­سى­سى بولسىن حالىقتان جوعارى باعا­سىن الىپ قويعان سونداي تۇما تۋىندىلار. ەندى ونىڭ اندەرىن جۇرت نەگە سونشاما سۇيسىنە تىڭدايدى دەگەندى ءبىزدىڭ دە بىلگىمىز كەلەتىنى داۋ­سىز عوي. اسىلى, تامىرى ءۇزىل­مەگەن تال سياق­تى نارسە بۇل دا. با­تىس­تىڭ, باس­قانىڭ بال­دىرىنا بالاعى بىل­عان­ب­اعان ساز­گەر­دىڭ شىعارما­لارىن حالىقتىڭ ءۇز­دىگە تىڭداۋ سەبەبى, اندەرىنىڭ باس­تاۋى حالىقتىق, ۇلت­تىق تا­مىردا جاتىر. ولاردى نۇر­لان ونەرباەۆ, رامازان ستام­عازيەۆ, ۇلتۋ قاباەۆا, سايات مەدەۋوۆ, «قو­ڭىر» توبى سياقتى ونەردىڭ تانى­مال وكىلدەرى ورىن­داسا, ودان سايىن قازاقتىڭ جانىمەن بىتە قاي­نا­سىپ كەتپەي مە؟ ءار ءاننىڭ قالىق­تاعانى كول بەتىنە اققۋ ۇشىپ قون­عانداي ءسۇي­كىمدى اسەرگە بولەيدى. قاراشاش توقسانباي, سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات.