قىزدار ۋنيۆەرسيتەتىندە قىتاي ءتىلى ورتالىعى اشىلدى

قازاقستان مەن قىتاي مەملەكەتتەرى اراسىندا عىلىم سالاسىن دامىتۋ ماقساتىندا اشىلعان شىڭجاڭ پەداگو­گيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى مەن قازاق مەملەكەتتىك قىزدار پەداگوگيكا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ءوزارا كەلىسىم-شارتى بويىنشا قىتاي ءتىلىن وقىتۋ جانە وقىتۋشىلاردىڭ بىلىكتىلىگىن جەتىلدىرۋ ورتالىعى ەندى كورشى ەكى ەلدىڭ مادەنيەتى مەن ادەبيەتىن تەرەڭ مەڭگەرۋگە جول اشپاق. اڭگىمەنى ارىدەن باس­تا­ساق, اتالمىش وقۋ ورنىنىڭ شەتەل تىلدەرى فاكۋلتەتىندە قىتاي ءتىلى ەكىنشى شەت ءتىلى رەتىندە 2001 جىلدان بەرى وقى­تىلىپ كەلەدى. ەندىگى جەردە بۇل ور­تالىق كۇنشى­عىس ەلى­نىڭ ءتىلىن جەتىك مەڭ­گەرىپ, ول ەلدىڭ ءما­دەنيەتى مەن تىنىس-تىرشىلىگىن ستۋدەنتتەرگە تو­لىق تانىستى­رۋعا ءمۇم­كىندىك تۋعىزارى ءسوزسىز. ورتالىقتىڭ تۇساۋىن ۋني­­ۆەرسيتەت رەكتورى    ش.بەر­­كىم­­باەۆا مەن شىڭجاڭ ۇيعىر اۆتونوميالىق راي­ونى ءتور­اعاسىنىڭ ورىنبا­سارى جين نو حانىم كەسكەن سوڭ, ءمار­تەبەلى قوناقتار ۋنيۆەرسيتەت ءداستۇرى بويىن­شا «اق­تۇمار» مۇراجايىن ارالاپ, ەستەلىككە سۋرەتكە ءتۇستى جانە قول­تاڭبالارىن قال­دىردى. ودان ءارى قىتاي دەلەگاتسيا­سىمەن رەسمي كەزدەسۋ ۋني­ۆەرسي­تەتتىڭ اكت زالىندا جالعاسىن تاپتى. – بۇگىن 67 جىلدىق تا­ريحى بار ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتكە كورشى قىتاي حالىق رەس­پۋبليكاسىنان رەسمي دە­لە­گا­تسيانى باستاپ كەلگەن جين نو حانىم كەلىپ وتىر. دەلەگاتسيا قۇرامىندا جوو باس­شىلارى, مەملەكەتتىك مە­كەمە وكىلدەرى بار – دەي كەلە, ءشامشا كوپبايقىزى اتال­مىش ءبىلىم ورداسىنىڭ تابيعاتى ەرەكشە وقۋ ورنى ەكەنىن, مۇندا 7 فاكۋلتەتتە 10 مىڭعا جۋىق تەك ستۋدەنت قىزدار, بولاشاق پەداگوگ ماماندار وقىپ تاربيەلەنىپ جاتقانىن, ولارعا 700 وقى­تۋشى-پروفەسسورلار ءدارىس بەرەتىنىن ءمالىم ەتتى. – ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت شىڭ­جاڭ پەداگوگيكالىق ۋني­­ۆەرسيتەتىمەن ەكى ەلدىڭ ءبىلىم سالاسىن دامىتۋ ماق­ساتىندا, عىلىمي-مادەني ىن­­تىماقتاستىق ورناتۋدا ءبى­راز شارالاردى ىسكە اسى­رۋدا. ياعني, ستۋدەنتتەر الماسۋ, ماگيسترانتتار جانە ۇستازدار ءۇشىن عىلىمي ءتالىم­ناما, عىلىمي كونفەرەنتسيا وتكىزۋ, ت.ب. بۇل قا­زاقستان پرەزيدەنتى ن.­ا.نازارباەۆ پەن قحر توراعاسى حۋ تسزين تاو جۇرگىزىپ وتىرعان كور­شىلەس ەكى مەملەكەتتىڭ بەي­بىت سايا­ساتىنىڭ جەمىسى. مەم­لەكەت باسشىلارى جۋىر­دا شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيى­مىنىڭ 10 جىلدىعىنا وراي ۇيىم­داستىرىلعان جو­عا­رى دارەجە­دەگى باس قوسۋدا الداعى ۋاقىت­تا ەلدىڭ ەكو­نوميكالىق, ءما­دەني-گۋما­ني­تارلىق باي­لا­نىس­­­تارىنىڭ جا­ڭا ساپاعا كو­تەرىلۋىنە با­عىت بەردى. سونىڭ ءبىر كورىنىسى – قىتاي ءتىلىن وقىتۋ ورتا­لىعىنىڭ اشىلۋى. جاھان­دانۋ زاما­نىندا جاس­تار­دىڭ كوپ ءتىلدى مەڭگەرۋى, الەمدىك باسەكەگە بەيىم بولۋى زامان تالابى. قازىردىڭ وزىندە ءجۇز­دەن استام ستۋدەنت قىتاي ءتىلىن ۇيرە­نۋدە. ورتالىقتى جاب­دىق­تاۋدى تو­لىعىمەن قى­تاي ارىپتەستە­رى­مىز ۇيىمداس­تىر­دى. ول ءۇشىن ۇلكەن العى­سىمىزدى بىلدىرەمىز. بۇل كورشى ەكى ەل جاس­تارىنىڭ دوستىعىن نىعايتۋ­داعى يگىلىكتى ءىس. جانە بولا­شاقتا وسى ۋنيۆەرسيتەتتە كونفۋتسي ينس­تيتۋتىن ۇيىمداس­تىرۋداعى ءۇل­كەن قادام. سون­دىق­تان قىتاي ءتىلىن ۇيرەتۋ ورتا­لىعىنىڭ الداعى ۋاقىتتا اتقاراتىن جۇمىستارى ابى­روي­لى بولسىن دەپ تىلەيمىن, – دەدى رەكتور. شىڭجاڭ ۇيعىر اۆتونو­ميالىق رايونى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى جين نو حانىم دا قىزدار ۋنيۆەرسيتەتى ۇجى­مىنىڭ جاساپ وتىرعان قۇر­مەتىنە, سىي-سياپاتىنا ءوز راح­مەتىن بىلدىرە كەلە: «جۋ­ىردا قازاقستان مەن قىتاي باس­شىسى باس قوسىپ, ەكى ەلدىڭ دوستىعى مەن ىن­تى­ماقتاستىعىن دامىتۋعا ار­نال­عان ءبىراز جوبالاردى تالقىلادى. ءبىزدىڭ ورتالىق تاۋەلسىز دوستىقتىڭ نىشا­نى بولاتىنىنا سەنىمىمىز مول», – دەپ اتاپ ءوتتى. قوناقتى كادەسىز اتتان­دىر­مايتىن داستۇرىمەن ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى جين نو حانىمعا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ «قۇر­­مەتتى پروفەسسورى» اكا­­دەميالىق اتاعىن بەرىپ, ۇلتتىق ناقىشتا تىگىلگەن مانتيا كيگىزدى. – قىتاي مەن قازاق­ستاننىڭ شەكاراسى قالىپتى دامىپ, ەكى ەلدىڭ قارىم-قاتىناسى ءساتتى جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى, – دەدى ءوز ءسو­زىندە قحر-دىڭ قازاق­ستان­داعى ەلشىسى چجوۋ لي مىرزا. – 2005 جىلى قىتاي مەن قا­زاقستان ستراتەگيا­لىق سەرىكتەستىك ورنات­تى. بيىلعى جىلى قحر ءتور­اعاسى حۋ تسزين تاو قا­زاقستاندا بول­عان ساپارىندا جان-جاقتى ستراتەگيالىق ءارىپ­تەستىكتى جال­عاستىرۋدى ايت­تى. بۇل ەكى ەلدىڭ ءار سالادا جاڭا ءبىر دامۋ باس­پالداعىنا كو­تەرىل­گەنىن بىلدىرەدى. ەكى ەل دە ءتىل مامان­دارىن تاربيەلەۋگە باسا ءمان بەرۋدە. اسىرەسە, جوعارى دەڭ­گەيدەگى اۋدارما­شىلارعا سۇ­رانىس كوپ بو­لىپ وتىر. ءدال وسىنداي جاعدايدا قى­تاي ءتىلىن وقى­تۋ ورتالىعىن اشىپ, ءتىل ماماندارىن دايارلاۋ قاجەت­تى دەپ بىلەمىن. مەن بۇگىنگى قۇرىلعان قى­تاي ورتالىعى­نان وقىعان ستۋ­دەنتتەردىڭ ەرتەڭگى كۇنى ەكى ەل ارا­سىنداعى دوستىقتى نىعاي­تاتىن دانەكەر بولا­تىنىنا سەنەمىن. رەسمي بولىمنەن سوڭ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ «توميريس» بي جانە «ايگۇل» ۆوكالدى-اس­پاپتار انسامبلدەرى قى­تاي­لىق قوناقتاردى قازاق ونەرىنە ءتانتى ەتسە, شىڭجاڭ پەداگو­گيكالىق ۋنيۆەر­سي­تەتىنىڭ ستۋدەنتتەرى ارنايى ازىرلەگەن كونتسەرتتى كورسەتە وتىرىپ, كونفۋتسيدىڭ كەمەل ويىنان تۋىنداعان ونەر ادامدى سا­بىر­لىلىققا ءتار­بيەلەيتىنىن ۇقتىرىپ, «ار حۋ», «جۋ ديمەن» اسپاپ­تارىمەن قازاق ءانى «دۋدار-ايدى» ورىندادى. گۇلزەينەپ سادىرقىزى.