قوناق ۇيىم توراعاسىنىڭ اتىنا, دەلەگاتسيا مۇشەلەرىنە ريزاشىلىعىن بىلدىرە كەلىپ, «ءبۇگىنگى سەسسيادا ءبىزدىڭ دەلەگاتسياعا ۇلكەن قۇرمەت كورسەتىپ, ءسوز بەرىپ وتىرعاندارىڭىز ءۇشىن العىسىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. مۇنداي حالىقارالىق ۇيىمنىڭ مىنبەسىنەن ءسوز سويلەۋ ەلگە, سول ەلدىڭ وكىلىنە كورسەتىلگەن زور قۇرمەت دەپ بىلەمىن» دەدى. قازاقستاندى ۇيىمعا توراعالىق ەتۋىمەن قۇتتىقتاي كەلە, وسى وتىرىستى وتە جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرعانى ءۇشىن العىسىن ءبىلدىردى. دەلەگاتسيا ءمۇشەلەرى قازاق ەلى تاراپىنان كورسەتىلىپ جاتقان قوناقجايلىق ءداستۇرلەرگە ريزاشىلىقتارىن جەتكىزدى. يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمىنىڭ قازىرگى الەمدىك ساياساتتا اتقاراتىن وزىندىك ءرولى بار. جانە سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ وتكەن جىلعى ءتوراعاسىنا دا جانە يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسىنىڭ قىزمەتىنە دە ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرەمىز. ە.يحسانوعلىعا ۇيىمنىڭ بەدەلىن كوتەرۋدەگى ەڭبەگىن ايرىقشا اتاپ وتكىمىز كەلەدى. بۇگىنگى الەمدەگى جاعدايلار مەن وقيعالار ءبىزدىڭ جانە باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ رولىنە باسقاشا كوزبەن قاراۋدى تالاپ ەتەدى. يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمى الەمدە بولىپ جاتقان وقيعالاردىڭ بارلىعىنا بەلسەندى تۇردە ارالاسىپ وتىرۋى قاجەت دەپ ويلايمىن. جانە ولاردىڭ ءارقايسىسىنىڭ شەشىلۋ جولدارىنا قاتىستى ءوز ۇسىنىستارىمىزدى دا ءبىلدىرىپ وتىرۋىمىز كەرەك. جالپى الەمدىك دەڭگەيدەگى مۇنداي شاقىرۋلارعا يسلام الەمى قاشاندا دايىن بولۋى ءتيىس دەپ ويلايمىن. بۇل رەتتە مەنىڭ وتانىم دا ءوز ۇلەسىن قوسۋعا قاشاندا دايار دەپ اياقتادى ءسوزىن مالايزيالىق مەيمان.
كەلەسى كەزەكتە توراعا ءسوزدى ومان سۇلتاناتىنىڭ سىرتقى ىستەر جونىندەگى مەملەكەتتىك ءمينيسترى يۋسۋف بەن الاۋي بەن ابداللاعا بەردى. ول تەك ءوز ەلىنىڭ اتىنان عانا ەمەس, بۇكىل اراب الەمى اتىنان ءسوز العانىن ايتتى. ءبىز استانا قالاسىنىڭ سۇلۋلىعىنا ءتانتى بولدىق. قازاقستاندا بولعانىمىزعا وتە قۋانىشتىمىز. مۇنداعى عاجايىپ ساۋلەت ەسكەرتكىشتەرىنىڭ ارقايسىسىندا پرەزيدەنتتىڭ قولتاڭباسى مەن يدەياسى جاتقانىنا قانىق بولدىق. مۇنداي باسشىسى بار ەلگە ۇيىم ءتوراعالىعىنىڭ تىزگىنى تيگەن ۋاقىتتا يكۇ جەتىستىكتەرگە جەتە بەرەتىنىنە يمانىمىز كامىل. جانە بۇگىنگى كونفەرەنتسيانىڭ دا جەمىستى بولارىنا سەنىمىمىز مول. ومان سۇلتاناتى ۇيىم جۇمىسىنا ءوز ۇلەسىن قوسا بەرەتىن بولادى, دەدى ابداللا.
مۇنان سوڭ مودەراتور قارا قۇرلىق وكىلى, گابوندىق ارىپتەسى فرانكوفوني رافاەل نگازۋز مىرزاعا ءسوز بەردى. ءبىز بۇگىن اسەم شاھاردا جينالىپ وتىرعانىمىزدى قۇرمەت تۇتامىز. مەن افريكا ەلدەرىنىڭ اتىنان وسى كونفەرەنتسيانىڭ ۇيىمداستىرىلۋ دەڭگەيىنە جوعارى باعا بەرىپ, ريزاشىلىعىمىزدى جەتكىزسەك دەيمىن. جانە ءوز ەلىمنىڭ پرەزيدەنتى اتىنان قازاقستانعا العىس جەتكىزۋدى ءمارتەبە سانايمىن. سىزدەردىڭ ەلدەرىڭىز جاساپ جاتقان جۇمىستارعا ءبىزدىڭ باسشىمىز وتە جوعارى باعا بەرەدى. جانە قازاقستاننىڭ ۇيىم جۇمىسىنا سەرپىن بەرەرلىك ارەكەتتەرىن تولىق قۇپتايدى. بۇگىنگى ءىس-شارا بارىسىندا كوپتەگەن ماسەلەلەر تالقىلانادى. بارلىق يسلام الەمى وڭىرلەرىنىڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەرى كوتەرىلەدى. الدىمىزدا تۇرعان كۇرمەۋى قيىن ماسەلەلەردى بىرلەسە شەشۋدە ارى قارايعى ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرۋ ءۇشىن ءبىز قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن جاساي بەرەمىز. مۇسىلمان ۋمماسى ءۇشىن وسى العا قويعان مىندەتتەردى ورىنداۋ ۇلكەن ءتوزىمدىلىكتى, ءبىلىمدى قاجەت ەتەدى. افريكا ەلدەرىن دامىتۋ جونىندە قابىلداعان ۇيىم باعدارلاماسىنا العىسىمدى بىلدىرەمىن. الدا ءالى دە شەشىلمەگەن كوپ ماسەلە بار. سوعان بايلانىستى ءبىز سول مەملەكەتتەردى, ولاردىڭ ۇكىمەتتەرىن وسى باعىتتا جۇيەلى جۇمىس ىستەۋگە شاقىرامىز. ۇيىم وتىرىس شەڭبەرىندە ۇلكەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزە بەرەدى دەپ ويلايمىن. مۇنداعى قابىلدانعان شەشىمدەر كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشى ەلدەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى جەتىلدىرە تۇسەدى دەگەن نيەتتەمىن. ساحارا ءوڭىرىنىڭ ۇيىمعا قاتىسۋشى ەلدەرى وسى وتىرىس بارىسىندا قابىلداناتىن شەشىمدەردىڭ كەلەشەكتە زور ءرولى بولۋىن قالايدى دەدى گابوندىق مينيستر.
سەنەگال رەسپۋبليكاسىنىڭ ارنايى ەلشىسى ابدوۋ فالل سەنەگال پرەزيدەنتىنىڭ ۇيىمعا جولداعان قۇتتىقتاۋ ءسوزىن جەتكىزدى. ءسىزدەردىڭ الدارىڭىزدا ءسوز سويلەۋ مەن ءۇشىن ۇلكەن قۇرمەت دەپ بىلەمىن. قازاقستاننىڭ قوناقجايلىعىنا العىسىمدى ايتامىن. الدىمىزدا تۇرعان ماقسات-مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن وسى زالعا ءبىر كىسىدەي جينالىپ وتىرعان ۇيىم مۇشەلەرىنە دە العىس ايتقىم كەلەدى. ءبىز ءوز جۇمىسىمىزدى ءارى قاراي جاڭا ماقساتتارعا قۇرۋىمىز كەرەك. بولاشاقتا الدىمىزدان شىعاتىن جاڭا داعدارىستاردىڭ الدىن الۋ جانە ولارعا قارسى تۇرىپ, تويتارىس بەرۋدە بىرلەسە قيمىلداعانىمىز ءجون. جالپى, قاي كەزدە دە كۇردەلى ماسەلەلەردى شەشۋدە بىرلەسە قيمىلداعان ماڭىزدى. ەندى, مەن شەشىلمەگەن ماسەلەلەرگە توقتالسام دەيمىن. ماسەلەن, پالەستيناعا بايلانىستى جاسالىنىپ جاتقان جۇمىستار, كواليتسيالىق ۇكىمەت قۇرۋ جونىندەگى ماسەلەنى ايتقىم كەلەدى. بۇل ەلدىڭ حالقى قابىلدانعان شەشىمدەرگە ۇلكەن ءۇمىتپەن قاراۋدا.
ولار يزرايل مەن پالەستينا اراسىنداعى شيەلەنىس ءادىل شەشىلەدى دەپ ءۇمىت ارتادى. ءبىز ءوزىمىزبەن ۇجىم شەڭبەرىندە ارىپتەس ەلدەرمەن ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋگە ءاردايىم بەيىلدىمىز. ءبىزدىڭ قۇرلىقتاعى ءارىپتەستەرىمىزدى قولداۋ ماقساتىندا پرەزيدەنتىمىز قارجى رەسۋرستارىن ءبولىپ وتىر. ول ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ سياقتى الەۋمەتتىك حالىققا قاجەتتى سالالارعا جۇمسالماق. ال ينۆەستيتسيالىق قارجىنىڭ مولايۋى ءتۇرلى قيىنشىلىقتارعا تاپ بولعان ەلدەرگە تاپتىرماس قولداۋ. جانە ءبىز جاڭا تەحنولوگيامەن, وزىق تاجىريبەمەن الماسۋدى باستى ۇستانىمنىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرىپ, جانە وعان جان-جاقتى قولداۋ كورسەتەمىز. ال ول ءوز مانىندە الەۋەتتىڭ جوعارىلاۋىنا قۋاتتى اسەرىن تيگىزەدى. 2011 جىلدىڭ ماۋسىمىنان 2012 جىلعا دەيىن قارجى بولەمىز, بۇل قارجىنىڭ قولداۋىمەن ءوتكىزىلەتىن باستى شارالار يسلاموفوبيانى ەڭسەرۋگە جۇمسالاتىن بولادى. سونداي-اق يسلام ەمەس مەملەكەتتەردەگى مۇسىلماندىقتان شوشۋدان ارىلتۋعا, تۇپتەپ كەلگەندە, مۇسىلمان الەمىنىڭ يگىلىگى ءۇشىن قىزمەت ەتكىمىز كەلەدى. ءبىزدىڭ ءبارىمىزدى يسلام ءدىنى ورتاقتاستىرىپ وتىر. ال يسلاموفوبيامەن كۇرەستە ءبىز بىرىزدىلىك تانىتىپ, ورتاق ۇدەدەن شىعۋعا ءتيىسپىز. اللا تاعالا ءبىزدىڭ وسى مىندەتىمىزدىڭ ورىندالۋىنا جەتكىزگەي دەپ ويىن تياناقتادى ول.
بايانداماشىلاردىڭ ۇسىنىس-پىكىرلەرىنە العىسىن جەتكىزگەن ەرجان حوزە ۇلى دەلەگاتسيا باسشىلارىن ەل پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن بىرگە ەستەلىك ۇجىمدىق سۋرەتكە تۇسۋگە شاقىردى. وسى راسىمنەن كەيىن ءسوز يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى ە.يحسانوعلىعا ءتيدى.
يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى 
ەكمەلەددين يحسانوعلى قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا, دەلەگاتسيا باسشىلارىنا, مينيسترلەرگە قاراتا ايتقان سوزىندە ءوزىنىڭ يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمى سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ 38-ءشى سەسسياسىنا قاتىسۋ قۇرمەتىنە يە بولعانىنا العىسىن جەتكىزدى. «يكۇ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسى 38-ءشى سەسسياسىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ءسوز سويلەۋ – ۇلكەن مارتەبە. بۇل كونفەرەنتسيا قازىرگى زامانعا ساي ءارى ادەمى قالا – استانادا ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. مەن وسى ورايدا, قازاقستان ۇكىمەتى مەن قازاقستان حالقىن ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاي وتىرىپ, قوناقجايلىعى ءۇشىن ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. حالىقارالىق ساحناداعى ءوزىنىڭ ساليقالى ساياساتى ارقاسىندا قازاقستان ءوزىنىڭ مۇسىلماندىق بولمىسىن ساقتاپ قانا قويماي, جاڭارۋ جولىنا بەت الدى. بۇل – قازىرگىدەي كۇردەلى كەزەڭدە قازاقستاننىڭ مۇسىلمان وركەنيەتىندە كوشباسشىلىق تىزگىندى قولىنا الۋعا دايىن ەكەندىگىنىڭ ءبىر كورىنىسى. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كورەگەن ساياساتىنىڭ نەگىزىندە بۇعان قول جەتكىزۋگە بولادى دەپ ويلايمىن», دەدى ە.يحسانوعلى.
يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى ءوزىنىڭ بايانداماسىندا ۇيىم قازاقستاننىڭ كۇش-جىگەرى نەگىزىندە بىرقاتار اۋقىمدى جۇمىستاردى اتقارعانىن اتاپ ءوتتى. «يكۇ ۇلكەن جولدى ارتقا قالدىردى. ونىڭ ىقپال-اسەرى تەك ۇيىمعا مۇشە ەلدەرگە عانا ەمەس, حالىقارالىق ساحناعا دا سەزىلدى. وڭىرلىك جانە حالىقارالىق دارەجەدەگى كوپتەگەن ماڭىزدى قۇرىلىمدار ءبىزدىڭ ۇيىمعا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, ىنتىماقتاستىق بايلانىس ورناتۋ نيەتىن ءبىلدىرىپ وتىر. ۇيىمنىڭ جارعىسىندا كوزدەلگەن مىندەتتەر مەن 2005 جىلى سامميتتە قابىلدانعان شەشىمدەر نەگىزىندە ءبىز يكۇ-نىڭ بەدەلىن جانداندىرىپ, ونىڭ ماڭىزىن ودان ءارى ارتتىرۋعا مۇمكىندىك الدىق. مەن مىنانى سەنىممەن ايتا الامىن: قازىرگى تاڭدا يكۇ حالىقارالىق ساحناداعى ءوزىنىڭ ورنىن مىقتاپ بەلگىلەپ قانا قويماي, حالىقارالىق ۇيىمدارمەن بىرلەسە, كوپتەگەن اۋقىمدى شارۋالار اتقارىپ كەلەدى», دەدى ۇيىمنىڭ باس حاتشىسى.
ەكمەلەددين يحسانوعلى سەسسيا بارىسىندا حالىقارالىق كليمات شەڭبەرىنە سايكەس, مۇسىلماندىق ۋمماعا قاتىستى بىرقاتار ەسكەرتۋلەرىنە توقتالىپ ءوتتى. «ءبۇگىندە مۇسىلمان الەمى ءوزىنىڭ تۇراقتىلىعى مەن دامۋىنا, گۇلدەنۋىنە كەرى اسەر ەتەتىن كۇردەلى جاعدايلارمەن بەتپە-بەت كەلىپ وتىر. وكىنىشكە قاراي, ءبىزدىڭ ۋممانىڭ كەيبىر بولشەكتەرى ءالى كۇنگە دەيىن ىشكى تۇراقتىلىق پەن ىنتىماقتاستىققا ايتارلىقتاي ءزارۋ. بۇل اۋمالى-توكپەلى مەرزىمدەگى قيىندىقتاردى جەڭۋ ءۇشىن اۋاداي قاجەت. مۇسىلمان الەمى ءوزىنىڭ تاريحىن ايقىندايتىن كەزەڭدى باسىنان وتكەرۋدە. ال ول ءبىزدىڭ حالىقتاردىڭ ماقسات-مۇددەسىن كوزدەيتىن ءىس-شارالار ۇدەرىسىن جەدەلدەتۋ قاجەتتىگىن تاعى ءبىر نىقتاي تۇسەدى. ولار قۇقىقتىق ءتارتىپ, ادام قۇقىعى, ۇلتتىق ۇنقاتىسۋدى قامتاماسىز ەتۋ اياسىندا جۇزەگە اسىرىلۋى ءتيىس. يكۇ-نىڭ جارعىسى جانە 10 جىلدىق مەرزىمدەگى ءىس-قيمىل باعدارلاماسى بىركەلكىلىك جانە جاڭارۋ قاعيداتتارىن باسشىلىققا الىپ كەلەدى. بۇل ەكى قۇجات تا مۇسىلمان الەمى الدىندا تۇرعان وزەكتى ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋىنە ىقپال ەتەتىن ەڭ ءبىر وڭتايلى ءىس-شارالار نەگىزىندە ازىرلەنگەن. وسى ءبىر مۇمكىندىكتى پايدالانا وتىرىپ, مۇسىلمان ەلدەرىنەن ۇيىمنىڭ 10 جىلدىق ءىس-قيمىل باعدارلاماسىنا تاعى دا سۇيەنىپ, ولاردى جۇزەگە اسىرۋدى جەدەلدەتۋ قاجەتتىگىنە باسا نازار اۋدارعىم كەلەدى. جاقىندا سولتۇستىك افريكادا ورىن العان وقيعاعا سۇيەنە وتىرىپ, مەن تۋنيس پەن ەگيپەتتەگى ىشكى حالىقارالىق توڭكەرىستىڭ اسەرىنەن ورىن العان دەموكراتيالىق وزگەرىستەرگە توقتالعىم كەلەدى. تاياۋ كۇندەرى وسى ەلدەرگە جاساعان ساپار ءناتيجەسىنە سايكەس, بۇل وزگەرىستەردىڭ بولاشاقتا قۇقىقتىق ءتارتىپ پەن دەموكراتيانى, ەكونوميكالىق دامۋدى نىعايتا تۇسەدى دەپ سەنىم بىلدىرگىم كەلەدى. ليۆياداعى داعدارىستى دا بەلگىلى ءبىر دارەجەدە شەشۋىمىز قاجەت. ءبىز ليۆيا حالقىنىڭ قۇقىقتىق ءتارتىپتى ورنىقتىرۋ تۇرعىسىنداعى زاڭى جانە تالاپتارىمەن كەلىسەمىز ءارى مويىندايمىز. وتكەن اپتادا جوعارى دەڭگەيدەگى دەلەگاتسيا وكىلدەرىن وسى ەلگە جىبەرىپ, ازاماتتاردىڭ اراسىنداعى زورلىق-زومبىلىقتى توقتاتىپ, كەرىسىنشە گۋمانيتارلىق كومەككە مۇمكىندىك بەرۋ قاجەتتىگىنە شاقىردىم. يكۇ سيريانىڭ كەيبىر قالالارىندا ورىن الىپ جاتقان بەيبەرەكەتسىزدىك پەن تارتىپسىزدىكتى ۇرەيمەن ءارى قورقىنىشپەن باقىلاپ وتىرادى. ءبىز بۇل ەلدى ۇلتتىق ۇنقاتىسۋعا, سونداي-اق زورلىق-زومبىلىقتى, حالىق پەن ءتارتىپ ساقشىلارى اراسىنداعى قاقتىعىستاردى توقتاتۋ ماقساتىندا سيريانىڭ ۇكىمەتى جاريالاعان رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋدى جەدەلدەتۋگە شاقىرامىز. ال يەمەندە ورىن العان وقيعالار ىشكى داعدارىستى ۇلتتىق ۇنقاتىسۋ ارقىلى شەشىپ, قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ مەن بيلىكتىڭ بەيبىت جولمەن مەملەكەتكە ءوتۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىگىن تاعى ءبىر دالەلدەپ بەردى. ءبىز باحرەيندەگى ۇلتتىق كونسەنسۋسقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن قاجەتتى بۇكىلالەمدىك, ۇلتتىق ۇنقاتىسۋدى قولدايمىز. وسى ورايدا, باحرەين تاراپىنا اشىق ۇنقاتىسۋدىڭ ماڭىزدىلىعى جونىندە تاعى دا ايتا كەلە, بۇل ءوز كەزەگىندە وسى ەلدىڭ جوعارى مۇددەسىن كوزدەيتىنىن جەتكىزگىم كەلەدى», دەدى ە. يحسانوعلى.
كەلەلى جيىن كەزىندە وسىنداي بىرقاتار مۇسىلمان ەلدەرىندەگى قالىپتاسقان كۇردەلى جاعدايلار جايىنا توقتالعان ۇيىم باس حاتشىسى پالەستينا ەلىندە ورىن العان وقيعالاردى دا نازاردان شىعارمادى. «پالەستيناداعى وقيعالار كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءبىزدىڭ ايرىقشا الاڭداۋشىلىعىمىزدى تۋعىزىپ وتىر. ءيزرايلدىڭ يەرۋساليمگە باسقىنشىلىق جاساۋى ءالى كۇنگە دەيىن ءبىزدىڭ ۋممامىزدىڭ قاسيەتى مەن كيەسىنە قاۋىپ ءتوندىرىپ كەلەدى. سوڭعى ۋاقىتتا يزرايل تاراپىنىڭ مۇسىلماننىڭ قاسيەتتى مەكەنىن كۇشتەپ قوسىپ الۋى جانە پالەستينا تۇرعىندارىنىڭ جەكەمەنشىگى مەن ءمۇلىكتەرىنە قول سالۋى جاڭاشا قارقىن الىپ كەلەدى. ياعني, مۇنداعى جاعداي تۇيىققا تىرەلىپ وتىر. سوندىقتان, ءبىزدىڭ ەندىگى مىندەتىمىز – پالەستينالىقتاردىڭ وسى ماسەلە تۋراسىنداعى شەشىمىن قولداپ, سوزىلمالى قاقتىعىستاردى وڭتايلاندىرۋعا قول جەتكىزۋىمىز قاجەت. مەن يكۇ-عا مۇشە بارلىق ەلدەردى پالەستينانىڭ 1956 جىلعا دەيىنگى شەكاراسىن تانۋعا جانە مويىنداۋعا شاقىرامىن», دەدى بۇل تۋراسىندا ول.
بۇدان كەيىنگى كەزەكتە باس حاتشى يكۇ-نىڭ عالامدىق تۇرعىدا ماڭىزى بار جانە وزىندىك ءرولى بەلگىلەنگەن ۇيىم ەكەندىگىن اتاپ وتە كەلە, بولاشاقتا اۋعانستانداعى جاعدايدى رەتكە كەلتىرۋگە ايرىقشا ءمان بەرۋ قاجەتتىگىن تىلگە تيەك ەتتى. «ءبىز اۋعانستانداعى كۇردەلى جاعدايلاردى وڭتايلاندىرۋ باعىتىندا جۇمىس جۇرگىزۋدەمىز. بۇل رەتتە, بۇگىندە پالەستينا مەن اۋعانستان اراسىنداعى ءوزارا بايلانىستىڭ دامىپ, وزگەشە كەيىپكە ەنىپ كەلە جاتقانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. جاقىندا مەن يراكتا بولىپ, مەملەكەتتىڭ جوعارى لاۋازىمعا يە وكىلدەرىمەن كەزدەستىم. بۇل ساپاردىڭ باستى ماقساتى – يكۇ مەن يراك اراسىنداعى بايلانىس دەڭگەيىن يراكتاعى ۇلتتىق كەلىسىمگە قول جەتكىزۋ مەن ءوزارا ىنتىماقتاستىق نەگىزىندە كوتەرۋ بولدى», دەدى ە. يحسانوعلى. باس حاتشى سوماليدەگى جاعدايدى دا نازاردان شىعارمادى. بۇل رەتتە ول يكۇ مۇشەلەرىن سومالي مەملەكەتىندەگى جاعدايلاردى وڭ ۇدەرىستەرگە جەتەلەۋ باعىتىنداعى ءىس-قيمىلدارىن شيرىقتىرۋعا شاقىردى.
يكۇ باس حاتشىسى ءوزىنىڭ ءسوزىندە تۇركيا مەن كيپر اراسىنداعى جاعدايدى رەتكە كەلتىرۋ, ارمەنيا, ازەربايجان, كوسوۆو ەلدەرىندەگى ورىن الىپ وتىرعان وقيعالار بۇل ەلدەردەگى جاعدايلارعا بەيجاي قاراماۋدى قاجەت ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى.
ول ءسوز اراسىندا يسلام ۋمماسىنىڭ مۇددەسىنە الەمدىك تۇرعىدا دا ءمان بەرۋ قاجەتتىگىن نازاردان شىعارمادى. «بۇل رەتتە ءبىز الەمدىك ليدەرلەرمەن بايلانىس ورناتۋدىڭ تىڭ كوزدەرىن ىزدەۋىمىز قاجەت. مەن وتكەن جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا ۆاشينگتونعا ساپارمەن بارىپ, پرەزيدەنت وبامامەن جانە اقش-تىڭ رەسمي تۇلعالارىمەن كەزدەستىم. ءبىز كەزدەسۋلەر بارىسىندا يسلام الەمىن الاڭداتىپ وتىرعان كوپتەگەن ماسەلەلەر جايىن ءسوز ەتتىك. ال لوندونعا بارعان ساپارىمدا ۇلىبريتانيانىڭ پرەمەر-مينيسترىمەن ءجۇزدەستىم. بۇل جەردە يكۇ مەن ۇلىبريتانيا اراسىنداعى ءتۇرلى سالاداعى بايلانىستار ماسەلەسى ءسوز بولدى. بريۋسسەلگە بارعان ساپارىمدا دا وسى جايتتەر نەگىزگە الىندى. مۇنداي قادامداردىڭ بارلىعى يسلام الەمى ءۇشىن اۋاداي قاجەت», دەدى بۇل تۋراسىندا ول.
ۇيىمنىڭ باس حاتشىسى قوزعاعان ەڭ ءبىر وتكىر ماسەلەلەردىڭ ءبىرى يسلاموفوبيا توڭىرەگىندە ءوربىدى. «يسلاموفوبيا يسلام الەمى ءۇشىن كۇن تارتىبىنەن تۇسپەي تۇرعان وزەكتى پروبلەما. عالامدىق تۇرعىدان الىپ قاراعاندا, ءبىز وسى قۇبىلىستىڭ كەرى اسەرىن بايقاپ كەلەمىز. قازىرگى تاڭدا يسلاموفوبيانىڭ دەڭگەيى ءورشىپ تۇر. بىلتىر قىركۇيەكتە ورتاق كونسەنسۋس نەگىزىندە وسى كۇردەلى ماسەلەنى شەشۋدى كوزدەيتىن 8 تارماقتان تۇراتىن باعدارلاما قابىلدانعان ەدى. ونىڭ نەگىزىندە ادامداردى ءدىني سەنىمىنە بايلانىستى قۋدالاۋ, قىسىم كورسەتۋگە, زورلىق-زومبىلىققا قارسى ناقتى شارالار كوزدەلگەن. بۇل قارار ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كەڭەستىڭ 16-شى سەسسياسىندا كونسەنسۋس بويىنشا قابىلداندى. يكۇ ادام قۇقىقتارى جونىندەگى تاۋەلسىز كوميسسيا قۇرۋدى قولعا الۋدا. ساراپشىلاردان قۇرىلعان مۇنداي كوميسسيا ءبىزدىڭ ۇيىم قىزمەتىن دامىتىپ, جۇمىسىمىزدى جەمىستى ەتە تۇسپەك. مەن بارلىق ەلدەردى وسى قۇجاتتى تەزىرەك راتيفيكاتسيالاۋعا شاقىرامىن. سەبەبى, اۋىز سۋ جەتىسپەۋشىلىگى, ەكولوگيا سىندى ماسەلەلەر دە ءبىز ءۇشىن ايرىقشا ماڭىزدى. اۋرۋلارمەن كۇرەس, پوليەميليت, انا مەن بالا دەنساۋلىعى دا نازارىمىزدا. گۋمانيتارلىق باعىتتا تابيعي اپاتتاردان زارداپ شەككەندەرگە دە كومەك قولىن سوزامىز. بولاشاقتا ءبىلىم سالاسىندا دا اۋقىمدى جۇمىستاردى قولعا الۋىمىز قاجەت», دەدى باس حاتشى.
ءسوزىنىڭ سوڭىندا ە.يحسانوعلى استانادا ءوتىپ جاتقان تاريحي كەڭەس جاي شارا بولىپ قالماي, يكۇ الدىندا تۇرعان مىندەتتەردى شەشۋگە ىقپال ەتەتىن جاڭا قادام بولسا دەگەن سەنىمىن جەتكىزدى. «ءبىز بۇل جەرگە ءوزىمىزدىڭ ماقسات-ءمۇددەلەرىمىزدى ايقىنداپ, بولاشاقتا ولاردى تاجىريبە تۇرىندە جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن كەلدىك. سوندىقتان, ۇيىم اياسىنداعى قىزمەتىمىزدى شىنايى سەنىمگە قۇرعانىمىز ءجون», دەدى ەكمەلەددين يحسانوعلى ءسوزىنىڭ سوڭىندا.
بۇدان كەيىن مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءسوز الدى.
(ەلباسى ءسوزىنىڭ تولىق ءماتىنى 1-2-بەتتەردە جاريالانىپ وتىر).
يكۇ-نىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ 38-ءشى سەسسياسىنىڭ العاشقى كۇنى رەزوليۋتسيا جوباسى قابىلداندى. 38 جىل بويىنا يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمى دەگەن اتپەن بەلگىلى حالىقارالىق ۇيىم ەلورداداعى سەسسيادان باستاپ يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمى بولىپ جاڭا اتاۋدى يەلەندى. سونىمەن بىرگە ۇيىمنىڭ جاڭا ەمبلەماسى دا ءبىر- اۋىزدان ماقۇلداندى. ول جۇمىر جەردى ايالاي كومكەرگەن جارتى اي مەن جەر شارىنىڭ كىندىگىندەگى بارشا مۇسىلمان بالاسى قاستەر تۇتاتىن قاعبانىڭ قارا تاسىن بەينەلەۋمەن ەرەكشە سەزىم تۋعىزادى. جالپى وسىعان دەيىن يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمىنىڭ اتاۋى مەن ەمبلەماسىن وزگەرتۋ تۋرالى ويلار ءباسپاسوز بەتتەرىندە ءجيى كوتەرىلىپ جۇرگەنى بەلگىلى. وعان سەبەپ, بيىلعى جىلعى مامىر ايىنىڭ ورتاسىندا جيددا قالاسىندا جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ جينالىسىندا وسى ماسەلە ورتاعا سالىنىپ, قولداۋ تاپقان بولاتىن. بىراق مۇنى رەسمي تۇردە بەكىتۋ ءراسىمى قازاق ەلى استاناسىنىڭ ماڭدايىنا بۇيىرۋى ەل ومىرىندەگى تاريحي وقيعا ءھام مۇسىلمان وركەنيەتىنەن الار قازاقستان بەدەلى مارتەبەسىنىڭ تاعى ءبىر كورىنىسى ىسپەتتى. سەسسيانىڭ مۇنان كەيىنگى وتىرىسى جابىق ەسىك جاعدايىندا ءوتتى. ونداعى كوتەرىلگەن ماسەلەلەر مەن قابىلدانعان شەشىمدەر استانا دەكلاراتسياسى مەن رەزوليۋتسيالارىندا كورىنىس تابادى, دەدى سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ رەسمي وكىلى اسقار ابدراحمانوۆ. بۇگىن سەسسيا ءوز جۇمىسىن جالعاستىرادى.
«ەگەمەن قازاقستاننىڭ» تىلشىلەر توبى.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات.
