تۇركى الەمىنىڭ تۋىستىق ءھام دوستىق, جالپى رۋحاني بايلانىستارىنا ءوزىندىك جۇرەك لۇپىلىمەن, ناقتى زەرتتەۋىمەن ءۇن قوسقان وسى ءۇش تۇلعانىڭ – قىپشاق ماديارلار (ۆەنگريا) تيبور توت پەن قوڭىر ماندوكيدىڭ جانە تورعايلىق قىپشاق سەيىتبەك نۇرحانوۆتىڭ ازدى-كوپتى ەڭبەگى ۇرپاق كادەسىنە جارارلىق ءمان-مازمۇنىمەن دارالانىپ تۇرادى. جاراتىلىسى ءبولەك, زەيىنى ەرەك, ۇلتتار جاقىنداسۋىنىڭ وزىق ۇلگى-ونەگەسىن, عالىمدىق كۇش-ءجىگەرىن كورسەتكەن بۇل ابزال جانداردى قىسقا ءتۇيىپ, تاعدىرلاس تۇلعالار دەسەك, جاراسار. ەلدىك بايلام, تۇجىرىم جاساي بىلەتىن دە وسىنداي اقىل-ويدىڭ يەلەرى بولسا كەرەك. تۇركى الەمىنىڭ ءار شالعايىندا تۋىپ, مول بىلىممەن سۋسىنداپ, ادامزات پروبلەماسىنا قاتىستى جانكەشتى ىزدەنىسكە بۇكىل سانالى عۇمىرلارىن سارپ ەتكەن دارابوزداردىڭ تىندىرعان جۇمىستارى قايران قالدىرادى.
بەلگىلى عالىم تيبور – 1960 جىلداردىڭ ورتاسىندا ماديار جانە قازاق حالىقتارىنىڭ شىعۋ تەگىندەگى تاريحي بايلانىستى جاھان كەزىپ, زەرتتەۋدى قولعا الۋىمەن-اق سوڭىنا ۇلان-اسىر ناقتى مۇرا قالدىرعان تۇلعا. اتاقتى تۇركولوگ قوڭىر بولسا, ول تۇركى ۇلىسىنىڭ كۇنباتىسى ماجارستاننىڭ ۇلى قۇمانيا مەكەنىندە ءدۇنيەگە كەلگەن قىپشاق ۇلانى. ول – 1965 جىلدان بەرى بالقان, پولشا ءتۇرىكتەرىنەن باستاپ, ورتا, كىشى: كىندىك ازيا, ورال, التاي, پامير, ورحون بويىنا دەيىن سان-الۋان عىلىمي ەكسپەديتسيالار جاساپ, تۇركى حالىقتارىن جان-جاقتى زەرتتەۋدە ايتۋلى ۇلەس قوسىپ قانا قويماي, ولاردىڭ رۋحاني ىنتىماقتاستىعى ءۇشىن ايانباي تەر توككەن, ارالارىنا التىن كوپىر ورناتقان اسقان ءبىلىمپاز ەدى. ال قابىرعالى قازاق عالىمى, ەنتسيكلوپەديالىق ءبىلىم يەسى, تورعاي ءوڭىرىنىڭ ماقتانىشىنان ەلىمىزدىڭ ءبىرتۋار باتاگويىنە اينالعان سەيىتبەك بۇگىندە سەكسەننىڭ سەڭگىرىنەن اسسا دا الگى رۋحاني قوس دوسىنىڭ ورنىن جوقتاتپاي, ولاردىڭ مۇرالارىن تىڭ كوزقاراسپەن بەزبەندەپ, وي قورىتىپ, الەمدىك عىلىمي اينالىمعا قوسىپ جۇرگەن ۇلتجاندى قاريا. جازىپ تا, ايتىپ تا, ناقتى ىسىمەن دە عالىمدىق پارىزىنا ادالدىعىن ءاردايىم دالەلدەپ جۇرگەن كونەكوز, كوكىرەگى كومبە سۇڭعىلا كىسى.
تيبور توتتىڭ قازاق عالىمى سەيىتبەك نۇرحانوۆپەن بىرگە 1965 جىلى ءساۋىر ايىندا قوستاناي وبلىسىنىڭ جانگەلدين, تاران اۋداندارىنا بارىپ زەرتتەپ قايتقان ماديارلارى – ارعىن ىشىندەگى ماديارلار. وسىناۋ عىلىمي ەكسپەديتسيانىڭ قورىتىندىسى ەسەبىندە انتروپولوگ عالىم ت.توت 1966 جىلى ماديار تىلىندە «ەجەلگى ماديارلاردىڭ قازىرگى جۇقاناسى» دەيتىن زەرتتەۋىن بۋداپەشت قالاسىندا باسىپ شىعاردى. سونداي-اق بىرنەشە ەڭبەكتەرى الماتى قالاسىندا سالالىق جۋرنالداردا جارىق كوردى. ونىڭ قازاق تىلىنە اۋدارىلعان «ماديارلار قازاقستاندا مەكەندەيدى» اتتى سۇحباتىمەن قازاق وقىرماندارى 1967 جىلى تانىسىپ, مول كادە-سىيعا كەنەلگەندەي بولدى. ارينە, بۇل جازبالاردى تەرەڭ زەردەلەپ, جان-جاقتى پايىمداي ءتۇسۋ – ۋاقىت ەنشىسىندەگى ءىس. ۇلكەن ءىس ءمىنسىز بولمايدى. ءالى دە باسا دەن قوياتىن تۇستارى جەتىپ جاتقانداي. ەڭ نەگىزگىسى ەتنوگرافيا, ارحەولوگيا, انتروپولوگيا, ءتىل ءبىلىمى عىلىمدارىنىڭ بۇگىنگى تابىستارى ءتۇبى ءبىر تۋىستىقتىڭ ايشىقتى اقيقاتىن ايعاقتايتىنداي.
فيلولوگ-عالىم س.نۇرحانوۆتىڭ دالەلدەمەسىنە سۇيەنسەك, قازاق ەلى مەن ماديار جۇرتىنىڭ تاريحي تامىرلاستىعىن جاقسى ءتۇسىنۋ ءۇشىن دۋناي ماديارلارىنىڭ تاريحىنا كوز جۇگىرتۋگە تۋرا كەلەدى ەكەن. ۆەنگريادا ءوز حالقىن ماديار دەپ ايتىپ-جازاتىنى بەلگىلى, ال بىزدە ماديار دەلىنەدى. ماديار حالقى وسى كۇنگى مەكەنىنە 897 جىلى بارىپ ورنالاسقان ەكەن. دەمەك, بۇل جۇرتتىڭ دۋناي وزەنىنىڭ بويىن جايلاعانىنا بيىل 1114 جىل تولىپتى. ماديارلاردى باستاپ بارعان كوسەمى ارپاد ەسىمدى كنياز ەكەنى تاريحي دەرەكتەردەن بەلگىلى. ارپادتىڭ ۇرپاقتارى 1000-1301 جىلداردىڭ اراسىندا, ياعني 301 جىل بويى, مەملەكەت بيلەۋشى ديناستيا قۇرعان كورىنەدى. وسىلايشا ماديار حالقىنىڭ باستان كەشكەن تاريحى, شىعۋ تەگى تۋرالى ماسەلە شىتىرمان ءارى قىزىق بولىپ جۇلگەلەنەدى ەكەن. بۇل سوزىمىزگە دالەلدى ماديار تاريحشىسى, اكادەميك ەريك مولناردىڭ: «ماديار حالقىنىڭ كونە تاريحى قازىرگى كەڭەس وداعىنىڭ جەرىندە وتكەن» دەپ, 1955 جىلدىڭ وزىندە جاريا ەتكەنىنەن كەلتىرۋىمىزگە بولادى.
ۇلكەن پروبلەمانىڭ شەتى-شەگى وڭايلىقپەن ۇستاتپايتىنى تاعى بەلگىلى ءجايت. ت.توت قوستاناي وبلىسىنا كەلىپ كەتكەن سوڭ, 1965 جىلدىڭ 16 قازانىندا سەيىتبەك نۇرحانوۆقا جازعان حاتىندا بىلايشا ءمالىم ەتەدى: «... نو, مەجدۋ تەم, يا بىل دەلەگاتوم ناشەي اكادەمي نا ءىى-وم مەجدۋنارودنوم سەزدە فيننوۋگروۆەدوۆ ۆ حەلسينكي ي ۆىستۋپيل س دوكلادوم نا نەمەتسكوم يازىكە نا تەمۋ: «پروبلەما ەتنوگەنەزا درەۆنيح ۆەنگروۆ». ۆ دوكلادە ۆىسكازالسيا وتنوسيتەلنو پرارودينى ناشيح پرەدكوۆ, ا يمەننو, تەرريتوريەي – يسحودنوي, وفورملەنيا انتروپولوگيچەسكوگو وبليكا درەۆنيح ۆەنگروۆ سچيتاەتسيا, نە پريۋرالە, ا سەۆەرنايا پريكاسپيا ي ۋ ناس پەچاتاەتسيا نا ۆەنگەرسكوم يازىكە: يزۆەستيا يز سوۆ. سويۋزا ي ۆ يۋنە تام بىلو توچنو, حوتيا كوروتكو, سووبششەنو و توم, چتو ت.توت يسسلەدوۆال ماديار كۋستانايسكوي وبلاستي».
ال ت.توتتىڭ 1966 جىلدىڭ 25 شىلدەسىندە سەيىتبەككە بۋداپەشتتەن جازعان مىنا حاتىنىڭ دا ماڭىزى ەرەكشە بولعاندىقتان تولىعىمەن كەلتىرۋدى ءجون كوردىك: «دوروگوي سەيتبەك-درۋگ! بولشوە ۆام سپاسيبو زا وچەن ينتەرەسنىە ستروچكي. منە ۋجە ۋدالوس پودۆيگاتسيا س شالاباەۆوي ي پوسوۆەتوۆاتسيا. س نەي ۆام پريشليۋ سپيسوك مەستونازۆاني ناشەي رەسپۋبليكي.
چتو كاساەتسيا سسىلكي اريستوۆا, ەتو وپيات-تاكي وچەن ينتەرەسنايا. حوتيا ي ترەبۋەت, نا موي ۆزگلياد, وستوروجنوستي. نو ەسلي پولۋچاەتسيا ۋ ۆاس ليچنو ۋتوچنەنيە كيپچاكسكيح ماديار, ەتو دەيستۆيتەلنو زاپولنياەت ۆاكۋم گەنەالوگي ارگينسكيح ماديار. ۆ تاكوم سلۋچاە دوكازىۆاەتسيا, چتو پروماديارى پروجيلي ۆ سەۆەرنوم پريكاسپي – سارىكوپي ي پوسلە گۋننسكوي دەرجاۆى ي ۋچاستۆوۆالي ۆ وفورملەني دەشت-ي-كيپچاكا ي بولەە پوزدنەە ودنا يح چاست پەرەشلا ۆ سوستاۆ ارگىنوۆ. يتاك, منوگو زاۆيسيت وت گەنەالوگي كيپچاكسكيح ماديار.
پرەدۆاريتەلنوە سووبششەنيە موەي كومانديروۆكي و كونراۋلينسكيح گرۋپپاح سكورو پۋبليكۋەتسيا ۆ پەچاتي ي پريشليۋ ۆام. ەسلي ۋداستسيا ك ۆام پريەحات ۆ نوۆوم گودۋ, پريدەتسيا پوبىۆات ي سرەدي كيپچاكسكيح ماديار. كرەپكو وبنيمايۋ, ۆاش تيبور».
مىنە, وسى حاتتىڭ وزىنەن-اق تيبوردىڭ سەيىتبەكتى قانشالىقتى قۇرمەت تۇتىپ, زەرتتەپ جۇرگەن تاقىرىبىنا قاتىستى وزەكتى ويلارىمەن بولىسكەنىن اڭعارۋعا بولار ەدى. تورعاي وڭىرىندەگى ارعىن ماديارلاردىڭ جان سانىن انىقتاعان, ولاردىڭ وسى كۇنگى وتىرعان جەرىندە 300 جىلدان استام تاريحى بار ەكەنىن جانە انتروپولوگيالىق ەرەكشەلىكتەرىن العاش رەت زەرتتەپ, الەمدىك عىلىمي اينالىمعا قوسقان اتاقتى زەرتتەۋشى-عالىم تيبور توت ەكەنى ءمالىم. سول سەبەپتى دە بۇل زەرتتەۋدىڭ دۋناي (ۆەنگريا) ماديارلارى ءۇشىن دە زور ءمانى بار ەكەندىگىنە كۇمانسىز سەنۋگە بولار. ويتكەنى ماديار ەتنوگەنەزى دە – قازاق حالقىنىڭ رۋ-تايپالىق تەگىنىڭ قۇرامداس بولىگى ەكەندىگىن س. نۇرحانوۆتىڭ ءوزى دە ءاردايىم دەرەك كوزدەرىنە سۇيەنىپ ايتىپ جۇرەدى.
ال قوڭىر ماندوكيگە كەلەر بولساق, ول قازاقستانعا 1976 جىلدان باستاپ ءجيى كەلىپ تۇردى. وڭعايشا دەگەن قازاق قىزىنا ۇيلەندى. قىرىق توعىز جاسىندا دۇنيەدەن وتكەنىمەن, سوڭىندا قىرۋار ەڭبەك قالدىردى. اسىرەسە, ول تۇركولوگيادا ءبىرتۋار تۇلعا دارەجەسىنە كوتەرىلدى. ەۋروپاداعى قۇمان-قىپشاقتار مەن تۇركى جۇرتتارى اراسىنداعى تاريحي-مادەني بايلانىستى زەرتتەۋ ماسەلەسىن ساپالىق جاڭا دەڭگەيگە كوتەرە بىلگەن تاماشا عالىم تۇركى حالىقتارىنىڭ فولكلورى مەن ادەبيەتىن اۋدارۋ مەن زەرتتەۋگە, ناسيحاتتاۋعا زور ۇلەس قوسقان اسا ءبىلىمدار زيالى كىسى ەدى.
1990-شى جىلداردىڭ باسىندا قوڭىردىڭ جازۋشى تەمىرحان مومبەك ۇلىنا بەرگەن سۇحباتىن قازاق راديوسىنان تىڭداۋدىڭ ءساتى تۇسكەن ەدى. سوندا قوڭىر بىلاي دەپ ەدى: «ۆەنگريادا كەز كەلگەن قىپشاق بالاسى ءوزىن قىپشاقپىن دەپ ماقتانىشپەن ايتا الادى. سولاردىڭ ءبىرى – ءوزىم بولامىن. اكەمنىڭ وسيەتى, امانات ءسوزى: بالام, سەن ورتا ازيادا قالعان قازاق, قىپشاق تۋعاندارىڭدى تاپساڭ, ءبىز وتە باقىتتى بولامىز. حالقىمىزدى قايتا بايلانىستىرساڭ, وتە ريزا بولامىز. ءسويتىپ, بۇل امانات سوزگە قۇلاق اسىپ, بالا كەزىمنەن باستاپ وسى بايلانىستى ىزدەي باستادىم». مىنە, كورمەيسىز بە, اكە اماناتىنا ادالدىقتىڭ پارقى قانداي بولعانىن. كەيىن ول سوزىندە تۇرىپ, ەكى ەلدىڭ تۋىستىق بايلانىسىن اقتىق دەمى بىتكەنشە زەردەلى ەڭبەكتەرىمەن دالەلدەپ بەرگەن ەدى.
تاعدىر, تالايى كەلىستى ادامدار بولادى. سونىڭ بىرەگەيى وسى قوڭىر ەدى. ول وتىزدان استام ءتىل يگەرىپ, سونىڭ جيىرما بىرىندە ەڭبەكتەر جازعان. قازاقشا سويلەگەندە قازاقتار اۋزىن اشىپ قالاتىن. ال جازۋى دا ءتول قازاقتىكىنەن ارتىق بولماسا, كەم ەمەس ەدى. وسى ارادا س.نۇرحانوۆقا جازعان حاتىن كەلتىرسەك, ايتقانىمىزعا كوز جەتە تۇسەر ەدى دەپ ويلايمىز.
«اسسالاۋماعالەيكۇم, سەكەن اعاي!
الىس ماديار وتانىندا ءومىر سۇرەتىن قىپشاق ءىنىڭىز مەنەن سىزگە بولىپ ءۇي-ءىش, بالالارىڭىزعا سالەم جازعالى وتىرعانىمنىڭ ءوزى ماعان زور قۋانىش ءارى ماقتان ەمەس پە؟
ءۇي-ءىش, بالا-شاعالارىڭىز بولىپ قالامداس-جاراندارىڭىز سونداي امان با؟ ارداقتى اعاي, ءوز جۇمىس-بابىڭىز جاقسى بولار. مۇندا مەن الماتىدان زور جىگەر, ءۇلكەن كۇشپەن كوڭىلدى قايتىپ كەلىپ, ەسكى ادەتىم بويىنشا بايىرعى جۇمىسىمدى بۇرىنعىدان دا بەلسەندى جالعاستىرىپ جاتىرمىن. بۇدان بۇرىن مەن تەك بۇل جەردەگى ءومىر ءسۇرەتىن قىپشاقتاردان تىس, سوناۋ الماتىدان سىزدەي اعاتاي تابىلادى دەپ, مەنىڭ ويىما ءۇش ۇيىقتاسام دا تۇسىمە كىرمەۋشى ەدى.
ءسىزدىڭ ايتۋىڭىز بويىنشا جولداعان سالەمىڭىزدى سىزدەردى سۇراعان قىپشاقتارعا, شەشەم بولىپ باسقا تۋعان-تۋىستارىمنىڭ بارلىعىنا جالعاستىردىم. ءبارى داعى ءسالەمەت بولسىن! كوپ راحمەت دەگەن سيياقتى العىستارىن ايتىپ ءماز-ءمايرام بولدى دا قالدى. الىس ورتا ازياداعى تۋعان-تۋىستارىمىز قازاق حالقىنا جانە ءسىزدىڭ تانىستارىڭىز بەن ءبىزدى سۇراعانداردىڭ ءبارىنە ءبىزدىڭ قىپشاقتاردىڭ اتىنان سالەم جولداۋىڭىزدى وتىنەمىز.
ءسىزدىڭ ماعان تارتۋعا بەرگەن كىتابىڭىز ءۇشىن تاعى دا كوپ راحمەت! بۇل كىتاپقا ءبىزدىڭ كىتاپحانامىزدىڭ ءدال تورىنەن ورىن بەردىك. ويتكەنى بۇل كىتاپحانا تەك مەنىكى ەمەس, ءبىزدىڭ وتانداعى قازاق مۇراسى مەن سالتىنا قىزىعاتىن ادال جانداردىڭ بارلىعىنا كومەك بولادى عوي!
مەن سىزدەردىڭ وتاندا وتە از ۋاقىت بولعانمەن, كوپ تۋعان-تۋىستى, دوس-جاراندى, كوپ دۇنيەنى كورىپ قايتتىم. ۋاقىتتىڭ ازدىعىنا بايلانىستى سىزدەردىڭ ينستيتۋتتىڭ مەنىمەن تانىسقان جولداستارىنىڭ سۋرەتىن الۋعا مۇرسام كەلمەپ ەدى. ەگەر ءسىز ماعان بارلىقتارىڭىزدىڭ بىرىگىپ تۇسكەن سۋرەتتەرىڭىزدى ءجىبەرسەڭىزدەر, كوپتەن-كوپ قۋانار ەدىم.
حات سوڭىندا, اعاي, ءسىزدىڭ ءبىزدىڭ وتاننان قاجەتتى دەگەندەرىڭىزدى جازۋىڭىزدى تىلەيمىن. الداعى ومىرىڭىزدەن باقىت, جۇمىسىڭىزدان تابىس كۇتىپ, ءۇي-ءىش, بالا-شاعالارىڭىز, دوس-جاراندارىڭىزعا سالەم جولداعان توقسابا سۇيەكتى قىپشاق ءىنىڭىز قوڭىر. بۋداپەشت قالاسى, 1976 جىلى قاراشا ايىنىڭ 20-كۇنى».
قوڭىردىڭ جۇرەك ءلۇپىلى وسى مايدا سوزىنەن-اق اپ-انىق سەزىلىپ تۇر ەمەس پە؟
ول ءوز وسيەتى بويىنشا قازاق جەرىنەن – كەڭسايدان ماڭگىلىك تىنىس تاپتى. سىرتتا – قاپ تاۋىنداعى ماقاشقالا قالاسىندا عىلىمي جۇمىستارىمەن اينالىسىپ ءجۇرگەندە 1993 جىلى 22 شىلدەدە جۇرەك تالماسىنان كەنەتتەن كوز جۇمعان. سوڭعى ەكى-ءۇش جىل بەدەرىندە ءوزىن قازاق توپىراعىنا اماناتتاۋدى ءجيى ايتاتىن بولىپتى جارىقتىق. سول وسيەتى ورىندالدى. اقيىق اقىن راسۋل عامزاتوۆ ۇشاق جالداپ, اسىل ازامات قوڭىردىڭ اقىرعى تىلەگىن ورىنداعان ەكەن! تەگىن تەرەڭنەن ىزدەگەن قوڭىر وسىلايشا جارقىن عۇمىر كەشكەن ەدى...
ق.ماندوكي تۋرالى ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ: «قوڭىر ەكى حالىقتىڭ اراسىنداعى ۇلى تاريحي قانداستىقتى جان-جاقتى دالەلدەپ قانا قويماي, ەل مەن ەلدىڭ بىرلىگى, ورتاق مادەنيەتتىڭ گۇلدەنۋى, ءوزارا قاتىناستاردىڭ كەمەلدەنۋى جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتكەنىن قازاق حالقى ماقتانىشپەن جادىندا ساقتايدى, ۇلگى-ونەگە تۇتادى», دەپ جازعان بولاتىن. بۇل زور باعا ءاردايىم قوڭىردىڭ قولتاڭباسىن انىقتار تۇستا جادتا ساقتالىپ تۇرعانى ابزال.
قۇندى زەرتتەۋ ەڭبەكتەرىنىڭ بىرىندە قوڭىر بىلاي دەپ تولىمدى تۇسىنىك جاساي ءبىلدى: «بىرىنەن سوڭ بىرىنە ۇلاسقان حالىقتار ميگراتسياسى داۋىرىندە بىرقاتار ىشكىازيالىق سالت اتتى كوشپەلى حالىقتار شىعىستاعى اتاجۇرتىنان قوپارىلا كوشىپ, بىرتە-بىرتە باتىسقا قاراي ويىستى. بىرنەشە مىڭ جىلعا جالعاسقان, بىردە وراسان ۇلكەن تولقىن تۋدىرعان, بىردە كوپتەگەن حالىقتى قاتارىنان قامتىعان حالىقتاردىڭ جويقىن ميگراتسياسى ەۋرازيانىڭ اريدتىك (قۋاڭ) زوناسىنىڭ باتىس شەبى – كارپات قويناۋى مەن دۋناي بويىنىڭ ءتومەنگى جازىعىنا دەيىن كەلىپ جەتتى». وسىنداي تۇيىننەن سوڭ ول مىناداي قورىتىندىعا كەلەدى: «... ولاردىڭ قاتارىندا سكيفتەر, سارماتتار, كەيىنگى اتيللا (ەدىل) پاتشانىڭ عۇندارى, ونان كەيىنگى بايان-قاعان باستاعان اۆارلار, اقىر سوڭىندا وسى جەرگە ءبىرجولاتا قونىس تەپكەن ماديارلار بار».
ءيا, تيبور توت پەن قوڭىر ماندوكيدىڭ ومىرلىك ۇستانىمىن ءوزىنىڭ اسا ءبىلىمدارلىعىمەن, سىپايى پەيىلىمەن, ۇلكەن جۇرەگىمەن قولداپ, قۋاتتاي بىلگەن سەيىتبەك نۇرحانوۆ بۇگىندە استانادا تۇرىپ جاتىر. سەيىتبەك اعانى ىزدەۋشىلەر كوپ. ءبىر اۋىز ءسوزىنىڭ تورەلىگىنە جۇگىنگىسى كەلەتىندەر نە سان. كۇماندى, كۇپتى نارسەلەرىن تياناقتاۋ ءۇشىن اقىل-كەڭەسىن سۇراۋعا ىنتالىلار قانشاما. ول «قازاق» جالپىۇلتتىق گازەتى رەداكتسيا القاسىنىڭ مۇشەسى رەتىندە دە شىعارماشىلىققا دەن قويعان تىنىمسىز جان. كەزىندە قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى ءازىلحان نۇرشايىقوۆپەن حات جازىسىپ, «اقيقات پەن اڭىز» رومانىنىڭ العاشقى باسىلىمىنا اشىق پىكىرىن ايتىپ, ونىڭ كەي تۇستارىن ءازاعاڭ وسى سەيىتبەك زامانداسىنىڭ ورىندى ۇسىنىستارىن ەسكەرە وتىرىپ جوندەپ, تۇزەگەنىن ىقىلاستانىپ ەسكە الۋشى ەدى.
سەيىتبەك اعا 2007 جىلدىڭ جازىندا قوستاناي وبلىسى جانگەلدين اۋدانىنىڭ قىزبەل اۋىلىندا «ۇرپاقتار كەزدەسۋى» دەگەن اتپەن وتكەن حالىقارالىق قازاق-ۆەنگر ەتنوفەستيۆالىنىڭ قۇرمەتتى قوناعى بولىپ, قوس حالىقتىڭ تەرەڭ تامىرلى باستاۋ تاريحىنان ءباتۋالى سوزدەرىن ايتىپ, ۇرپاقتار كادەسىنە جارارلىق ونەگە كورسەتتى. ۇلاعات دەگەن وسى دا.
... تيبور توت, قوڭىر ماندوكي جانە سەيىتبەك نۇرحانوۆ! وسى ۇشتاعان – تەرەڭ ءبىلىم مەن اسقان پاراساتتىلىقتىڭ, ۇلتجاندىلىق پەن ۇلىسقا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتىڭ, ءورشىل ءومىر مەن تۋعان وڭىرگە دەگەن شەكسىز ماحاببات پەن قۇمارلىقتىڭ, جالپى ادامزات بالاسىنا دەگەن كىرشىكسىز ىڭكارلىكتىڭ كوز قىزىقتىرار, جۇرەك ەلجىرەتەر كەلىستى تۇلعالارى ەكەن-اۋ!
قىسقا قايىرعاندا, وسى ءۇش بايتەرەك ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ پاناسى ەكەن! جاراتىلىستىڭ حالىققا سىيلاعان ايتۋلى داراسى ەكەن! قوس دوسىنىڭ اماناتىن ارقالاپ قالعان سەيىتبەك اعا سول ەكەۋىنىڭ كوزى مەن قاسىنىڭ اراسى ەكەن!
قايسار ءالىم.
