قالاي وقۋعا بولادى؟

قايدا وقۋعا تۇسۋگە بولادى؟ بۇل بارلىق قا­زاقستاندىق مەكتەپ تۇلەكتەرى مەن ولاردىڭ اتا-انالارىن مازالايتىن ماسەلەنىڭ ءبىرى. قۇجاتتار قابىلدانىپ, ەمتيحانداردان ءوتىپ, ستۋدەنت وقۋعا كىرىسۋگە دايىن بولعان كەزدە «مەن قالاي وقيمىن؟» دەگەن باسقا سۇراق تۋىندايدى. مەكتەپ قابىر­عا­سىنان شىققان جاستار جوعارى وقۋ ورنىنا بەيىمدەلۋ پروبلەماسىنا تاپ بولىپ, ءوزىنىڭ قابى­لەت­تىلىكتەرىن باعالاي المايدى جانە قازاقستاننىڭ وسكەلەڭ ۇرپاعىنىڭ الدىندا بۇرىنعىدان دا كوك­جيەگىن كەڭىنەن اشاتىن جاڭا مۇمكىندىكتەر تۋرالى بىلمەيدى. وقۋشىلاردىڭ ءوز بولاشاعىن قۇرۋدا قان­شالىقتى «تاسى ورگە دومالاعانى» كوبىنە-كوپ مەك­تەپ پەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قالاي تى­عىز ارىپتەستىكتە بولعانىنا جانە ولاردىڭ ءبىر-ءبىرىنىڭ قاجەتتىكتەرىن قالاي ەلەپ-ەسكەرگەندىگىنە بايلانىستى بولماق. ورتا ءبىلىم بەرۋ وكىلدەرىمەن ءارىپ­تەستىك قارىم-قاتىناستاردى قولداي­تىن تابىستى جوعارى وقۋ ورنىنىڭ جارقىن مىسالى قازاقستان مەنەدجمەنت, ەكونوميكا جانە بولجاۋ ينس­تيتۋتى (قمەبي) بولىپ تابىلادى. قمەبي-دە ءبىلىم بەرۋ تۇرعىسى قازاق­ستاندىق باسقا جوعارى وقۋ ورىندارى جۇيەسىنەن كوپ جاعىنان ايىرما­شى­لى­عى بار, سوندىقتان ينستيتۋت وقۋ­شى­لار­دى ستۋدەنتتىك ومىرگە دايىن­داۋعا بەلسەندى تۇردە قاتىسا وتىرىپ, تالاپكەرلەر مەن مەكتەپ اكىمشىلىگىنە قازاقستاننىڭ وسكەلەڭ ۇرپاعىنىڭ ال­دىنان اشىلاتىن جاڭا مۇمكىن­دىك­تەر تۋرالى اقپارات بەرەدى. جاقىندا عانا اكىمدىكتەر مەن ءبىلىم باسقارماسىنىڭ قولداۋى بارى­سىن­دا جوعارى وقۋ ورنى مەن ورتا وقۋ ور­ىندارى اكىمشىلىگىنىڭ اراسىنداعى ءوز­گە­شە ديالوگ بولىپ تابىلاتىن «قمەبي كوكتەمگى قابىلداۋلار» توپ­تا­ماسى اياق­تالدى. ۇستىمىزدەگى جىلى وسىنداي قا­بىل­داۋ الماتىدا ءۇشىنشى رەت ءوتىپ وت­ىر. استانا, شىمكەنت, اق­توبە جانە اتى­راۋ قالالارىندا بۇل شارا ءبىرىنشى رەت بولدى. بەس قالاداعى 80-نەن اسا مەكتەپ وقۋشىلاردى داي­ىن­داۋ ساپا­سىن مويىنداۋ بەلگىسى رەتىندە قمەبي-دەن قۇرمەت گراموتا­لارىن الدى. سونىمەن قاتار, قمەبي بۇكىل ەل بويىنشا ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن مەكتەپتەردە ينستيتۋتتىڭ جەتەكشى پرو­فەس­سورلارىنىڭ قاتىسۋىمەن قوناق­كادە لەكتسيالار, اعىلشىن ءتىلى مۇ­عا­لىمدەرىنە ارناپ شەبەرلىك سىنىپ­تا­رىن ۇيىمداستىرادى, سونداي-اق جو­عا­رى سىنىپ وقۋشىلارىنا ارناپ اقى­سىز نەگىزدە ساباققا قاتىسۋ ارقىلى ءبىلىمدى ساپالى تۇردە جاقسارتۋ ماق­ساتىمەن اعىلشىن ءتىلى مەن ماتەماتيكا اۋەسقويلارى ءۇشىن كلۋبتار ۇي­ىم­داستىرىلدى. ال كاسىبي بەيىمدىلىك سەمينارلار اياسىندا مەكتەپ تۇلەكتەرى قمەبي ۇسىنعان ماماندىقتار بوي­ىن­شا تابىستى مانساپتى قالاي جا­ساۋعا بولاتىنى تۋرالى تولىق اقپا­رات الۋلارىنا بولادى. سونىمەن, 16 ماۋسىمدا شىمكەنت قالاسىندا قمەبي الدەقاشان ءداس­تۇر­گە اينالعان, ياعني بولاشاق ستۋدەنتتەر مەن ولاردىڭ اتا-انالارىنا ارنالعان شارا – «ءبىرىنشى كۋرس ستۋ­دەن­تىنىڭ كۇنى» مەرەكەسىن وتكىزدى, وندا قمەبي وكىلدەرى ستۋدەنتتەرمەن جانە تۇلەكتەرمەن بىرگە بالالاردى ستۋدەنتتىك ومىرگە دايىنداپ, سونىمەن قا­تار وزدەرىن قمەبي-دە كۇتىپ تۇر­عان جاڭا مۇمكىندىكتەر مەن پەرسپەكتيۆالار تۋرالى اڭگىمەلەپ بەردى. ال, 25 ماۋسىمدا «ءبىرىنشى كۋرس ستۋدەن­تىنىڭ كۇنى» استانادا وتپەك. وسىنداي شارالاردىڭ ناتيجە­سىن­دە تالاپكەرلەر 10 پايىزدان 100 پاي­ىز­عا دەيىن قارجىلىق قولداۋ الۋ ءمۇم­كىندىگى, تەك قمەبي-دەگى وقۋعا عانا تولەپ, سولتۇستىك امەريكانىڭ, ەۋ­روپا مەن شىعىس ازيانىڭ 70 ۋني­ۆەرسيتەتىنىڭ بىرىندە الماسۋ باعدار­لا­ماسى بويىنشا وقۋ مۇمكىن­دىگى, سون­داي-اق وسى جىلى ىسكە قوسىلاتىن قۇ­قىقتانۋ سالاسىنداعى كوپتەن كۇتكەن باكالاۆريات باعدارلاماسى (LL.B) سياقتى قمەبي-ءدىڭ ارتىقشى­لىق­تا­رى جايلى تولىق بىلە الادى. قمەبي اكادەميالىق ماسەلەلەر جونىندەگى دەكانى, دوكتور دەينا ستي­ۆەنس­تىڭ ايتۋى بويىنشا, «وقۋشى­لار­دى قارقىندى وقۋعا مەكتەپ پارتا­سى­نان باستاپ دايىنداۋ قاجەت. بۇل ولار­دىڭ جاڭا اكادەميالىق جاعدايلارعا جىلدامىراق بەيىمدەلىپ, وقۋدا جانە بولاشاق مانسابىندا ۇلكەن تابىس­تار­عا جەتۋىنە كومەكتەسەدى. قمەبي مەك­تەپتەردىڭ جوعارى ماقساتتارعا قول جەتكىزۋىنە كومەكتەسۋگە ءاردايىم دايار, بۇرىنعىدان دا كوپ گرانتتار ءبو­لىپ, تالانتتى وقۋشىلارعا قارجى­لىق قول­داۋ كورسەتۋگە تىرىسادى. ءبىز تا­لاپتى جانە ەڭبەك سۇيگىش ستۋدەنتتەردى قول­داي وتىرىپ, ءبىلىم سالاسىندا ۇنەمى وق بويى وزىق تۇرامىز». ءار ءتۇرلى ستۋدەنتتىك شارالارعا قاتىسۋ (ول قمەبي-دە 30 شاقتى), شەتەلدە وقۋ تاجىريبەسى, تورتكۇل الەم­نەن كەلگەن كورنەكتى پروفەسسورلاردان ءدارىس الۋ مۇمكىندىگى, ينتەرناتسيو­نال­دىق ستۋدەنتتەر كونتينگەنتى, قازاق­ستان­نىڭ بيزنەس سالاسىنداعى كوش­باس­شىلاردىڭ شەبەرلىك سىنىپتارى – بۇل جوعارى بىلىكتى ماماندار قا­لىپ­تاستىراتىن بىرەگەي تاجىريبە. ناق وسى­نىڭ ناتيجەسىندە 20 جىل دەرلىك قمەبي تۇلەكتەرى قازاقستاندىق ەڭ­بەك نارىعىندا جوعارى باعالانىپ كەلەدى. «مەنىڭ ويىمشا, قمەبي-دەگى تا­بىس كەپىلى, بۇل جوعارى وقۋ ورنىنىڭ تەك تەوريالىق بىلىمگە عانا ەمەس, جەكە تۇلعانى, كوشباسشىلىق قاسيەتتەردى جانە ستۋدەنتتەردە سىندارلى ويلاۋدى دامىتۋعا كوپ كوڭىل بولەتىنى بولسا كەرەك ەدى, دەيدى قمەبي-ءدىڭ 4-كۋرس ستۋدەنتى ەرمانوۆ داۋلەت, ءبىز ۇنەمى وزگە­شە بيزنەس ورتادا بولامىز, جاڭا جوبالار جاسايمىز, ناتيجەگە قول جەتكىزەمىز جانە جەڭىلىسكە توزە بىلەمىز, ءبىر تۇرىپ, ءبىر جىعىلامىز, ءبارىن قاي­تادان جاسايمىز, بىراق ءاردايىم العا قاراي جىلجيمىز. ماقساتقا ۇم­تى­لۋشىلىق, باتىلدىق جانە پەرس­پەك­تيۆالاردى كورە ءبىلۋ – مىنە, وسىنىڭ ءبارىن قمەبي بەرەدى. جاس كاسىبي ما­مانداردىڭ نەنى ۇيرەنۋ كەرەكتىگىنىڭ ەڭ باستى شارتى وسى دەپ ەسەپتەيمىن». لەيلا ايداربەكوۆا. *  *  * قمەبي الماتى قالاسىندا قا­بىلداۋ ەمتيحاندارىنا قۇجاتتار قا­­بىلداۋىن جالعاستىرادى: 2011 جىل­دىڭ 22 ماۋسىم, 20 شىلدە, 3 تا­مى­زى­نا دەيىن. كەز كەلگەن ماسەلەلەر بوي­ىنشا الماتىداعى 270-42-13, 270-43-20 تەلەفونىنا حابارلاسى­ڭىز­دار نەمەسە admis@kimep.kz ەل­ەك­ترون­دىق پوشتاسىنا حات جازىڭىزدار.