پاتريوتيزم – قوعامداعى تۇراقتىلىق پەن ءوسىپ-وركەندەۋ كەپىلى

ۇلت كوشباسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىن لايىقتى قارسى الۋ ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ پاتريوت­تىق پارىزى دەپ ەسەپتەيدى. پرەزيدەنتتىڭ تاۋەلسىزدىك پەن پاتريوتتىق سەزىمدى قاتار قويۋ­ىن­دا تەرەڭ استار, ۇلكەن ءمان بار. ويتكەنى, پاتريوتيزم دەگەنىمىز – وتانعا, تۋعان جەرگە سۇيىسپە­ن­شى­لىكتى, وعان ادالدىقتى, ءوز ءىس-ارە­كەت­تەرىمەن ونىڭ مۇددەلەرىنە قىز­مەت ەتۋگە ۇمتىلىستى, ءوزى تۇر­عان مەكەنگە, قورشاعان ورتاعا قۇلاي بەرىلگەندىكتى بىلدىرەتىن كيەلى ءسوز. جاھاندانۋ مەن ۇلتتىق بىرەگەيلەنۋ تىكەلەي ۇشىراسقان, ءار­تۇرلى مادەني ۇردىستەر مەن ساياسي پيعىلدار ءبىر-بىرىمەن تەكە-تىرەسكەن قازىرگى ۋاقىتتا پاتريوتتىق تاربيەلەۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ مەم­لەكەتتى نىعايتۋدىڭ نەگىزى, كۇرەتامىرى بولىپ تابىلادى. وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى قوعامدىق قاتىناستاردى دەمو­كرا­تيالاندىرۋ مەن ىزگىلەندىرۋ, ادامدى, ونىڭ ءومىرىن, يگىلىگىن, ار-نامىسىن, قادىر-قاسيەتىن قۇر­مەتتەۋ نەگىزىندە قالىپتاستىرا وتىرىپ, ەلىمىزدىڭ ەرتەڭىن تۇراق­تاندىراتىن وزەكتى كاپيتال – جاس­تارىمىزدى رۋحاني مادەني ءداس­تۇرلەر مەن جاڭاشىلدىقتىڭ ءوزارا ۇدايى ۇشىراسۋ الاڭىندا تاربيەلەۋىمىز اسا ماڭىزدى سترا­تەگيالىق باعىت. «اقتابان شۇبىرىندى, القا­كول سۇلاما», اشارشىلىق, توقى­راۋ, توتاليتاريزم, جەلتوقسان ىز­عارى, تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىل­دارىنداعى وبەكتيۆتى قيىن­دىقتار سياقتى نەبىر قيتۇرقى جاعدايلاردى كورىپ, «مىڭ ءولىپ, مىڭ تىرىلگەن», بىراق ەش ۋاقىتتا مويىماعان, رۋحى جوعارى, ءتوزىم­دى, سابىرلى, دانا قازاق حالقى­نىڭ تاريحىن ءبىلۋ – پاتريوتتىق سانانى جەتىلدىرۋدىڭ قاينار كوزى. سوندىقتان دا بولار, سوڭعى 20 جىلداعى ىزدەنۋ, ۇدايى ءوسۋ, ۇيىمداستىرۋ, الەمدىك ساياسي, ءما­دە­ني, وركەنيەتتىك كەڭىستىك پەن ۋاقىتتا الدىڭعىلارمەن قاتار تۇ­رۋعا ۇمتىلىس جىلدارىندا تاريحي سانا, ەس ءاربىر جاڭا, تىڭ قادامنىڭ بولىنبەس بولشەگى, رۋحاني وزەگى بولدى. بۇل – نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ سارابدال, بىلىكتى ساياساتىنىڭ ەڭ ۇتىمدى جاعى. بولاشاققا, ال­عا, ەرتەڭگە جەتەلەگەن ءاربىر جىل­دىڭ وزىندىك تاريحي جۇگى, سونى­مەن قاتار, تىڭ جاڭالىعى بولدى. تاريحقا ءۇڭىلۋ مەن تىڭ شەشىم­دەردىڭ وسىنداي ءوزارا ۇشى­را­سۋ­ىندا قازاقستاندىقتاردىڭ ەرەك­­شە سيپاتتاعى, وزىندىك ءپاتريوتيزمى ءپىسىپ جەتىلدى. وتكەننىڭ ۇزدىك داستۇرلەرىن ساقتاي وتىرىپ, قازىرگى زامانعى وركەنيەتتىڭ مەيلىنشە وزىق با­عىتتارىن يگەرە وتىرىپ, قازاق­ستاندىقتار ءوز ەلىن كىرپياز, كارى قۇرلىق ەۋروپا تورىنە شىعار­دى, ازيادا تۋىن جەلبىرەتتى. ەندى, مىنە, سوڭعى كەزدەرى ەكسترە­ميزم, تەرروريزم سياقتى ساياسي ويىن­داردىڭ جازىقسىز قۇربا­نى­نا اي­نالىپ ۇلگەرگەن يسلامنىڭ رۋحاني قۇندىلىقتارى مەن ۇستا­نىم­دارىنىڭ ىزگىلىكتى سيپاتىن اشۋعا كىرىسىپ تە كەتتى. رەسپۋبليكامىزدىڭ وسىنداي تاريحي تامىرى تەرەڭ جانە ۇلا­عاتى مول رۋحاني-مادەني, ساياسي ومىرىنەن وڭتۇستىك ءوڭىرىنىڭ رۋحاني, مادەني, عىلىمي ورتالىعى بو­لىپ تابىلاتىن م.اۋەزوۆ اتىن­داعى وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى دە تىسقارى قالعان جوق. توعىز جولدىڭ تورابىندا, با­تىس پەن شىعىستىڭ مادەني ءۇر­دىس­تەرى تىكەلەي ۇشىراسقان, ءال-فا­رابي مەن مايلىقوجانىڭ, ا.ءسۇ­لەيمەنوۆ پەن ت.الىمقۇلوۆتىڭ وتا­نى, كيەلى دە قاسيەتتى تۇركىس­تان, ارىستانباب ورنالاسقان وڭ­تۇس­تىك وڭىرىندە پاتريوتتىق سانا­نىڭ تە­رەڭ تامىرى مەن ۇلاعاتى بار. تاۋەلسىزدىك جىلدارى – ۋني­ۆەر­سيتەتتىڭ دە ءوسىپ-ءونۋ, نىعايۋ, گۇلدەنۋى جىلدارى بولدى. قازىرگى ۋاقىتتا ءبىلىم بەرۋ سا­لاسىن ۇلتتىق دامۋدىڭ نەگىزگى ستراتەگياسى دەپ قاراستىرعان مەم­لەكەتتىك ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا جاڭالىققا جانى قۇ­مار, ۇدايى ىزدەنىستە جۇرەتىن عا­لىم, ۇيىمداستىرۋشى, ۋ.ءبيشىم­باەۆتىڭ باسشىلىعىمەن م.اۋە­زوۆ اتىنداعى وقمۋ وقۋ مەن رۋحاني دامۋدى تابىستى ۇشتاس­تى­رۋدىڭ ارقاسىندا قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمدى تەرەڭدەتۋدە ءبىرشاما ءىرى تابىستارعا جەتتى. اقپاراتتىق تەحنولوگيالار مەن ۆيرتۋالدى الەم, «كيبەر­كە­ڭىس­تىك» زامانىندا ءوزىنىڭ رۋحاني جانە الەۋمەتتىك قۋاتىن جان-جاق­تى ىسكە اسىرۋعا قابىلەتتى, ءام­بەباپ, ىسكەر, ءار نارسەدەن حابارى بار, كۇتپەگەن جاعدايدا تەز شەشىم قابىلداۋعا دايىن, ءوزى اي­نا­لىساتىن كاسىپتىڭ بولاشاعىن بول­جاي الاتىن كوكىرەگى وياۋ, كوزى اشىق تۇلعالار عانا ناعىز پا­تريوت بولا الادى. پاتريوتيزم رۋحىندا تاربيە­لەۋ – ۋنيۆەرسيتەتتەگى بارلىق ءىس-ارەكەتتىڭ كۇرەتامىرى. بۇل كۇندەرى ءبىلىمى ناشار ادامدارعا ءومىر ءسۇرۋ وتە قيىن. ءوي­تكەنى, ولار دۇربەلەڭ زامان­نىڭ كولەڭكەلى جاقتارىنان ءمۇل­دەم شەت قالىپ, ەكسترەميستەر مەن ءارتۇرلى پيعىلداعى نيەتى بۇ­زىل­عان ادامداردىڭ ىقپالىنا ءتۇسىپ كەتۋى ابدەن مۇمكىن. ال ءبىلىمدى جان-جاقتى ءوسىرۋ – قازىرگى قوعام­نىڭ تۇراقتىلىعى مەن دامۋىنىڭ نەگىزگى كەپىلى. وسىنى ءتۇسىندىرۋ – پاتريوتتىق تاربيەنىڭ ءمانى. سينەرگەتيكالىق نەگىزدەر مەن كوەۆوليۋتسيا پرينتسيپىنەن تۋىن­دا­عان مەتودولوگيالىق پليۋرا­ليزمنىڭ ۋاقىتى مەن كەڭىستىگىندە ادامعا رۋحاني تىرەك جانە ادامگەرشىلىك باعدار بولاتىن بىردەن-ءبىر كۇش – ءبىلىم. ءبىلىم ادامدى دامىتىپ, ءدۇ­نيە­تانىمدىق, ەتيكالىق ءورىسىن كە­ڭەيتىپ, ونىڭ جۇردەك ۋاقىتتىڭ بار­لىق قيىنشىلىعى مەن كۇت­پە­گەن قاسيەتتەرىنە ءار ۋاقىتتا سا­بىر­لىلىق پەن سالقىندىلىق تۇر­عىسىنان قارايتىن تۇلعا ءدا­رە­جەسىنە كوتەرىلۋىنە نەگىز بولادى. كرەديتتىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن ودان ءارى تەرەڭدەتۋگە بەت بۇرا وتىرىپ, ۋنيۆەرسيتەت, ەڭ الدى­مەن, شىنايى ءپاتريوتيزمدى ءوسىرۋ, جاڭعىرتۋ – قازاقستاندa جاڭعىر­تۋدىڭ نەگىزگى جولى دەپ بىلەدى. شەتەلدەن عالىم-ماماندار كەل­­گەن ۋاقىتتا ولاردى ءار ۋاقىتتا ۇلت-اسپاپتار وركەسترىنىڭ اي­شىق­تى ورىنداۋىنداعى ۇلتتىق كۇي اۋەزىمەن قارسى الۋ, سونان سوڭ ولارعا كۇندەلىكتى جۇمىستارى اياق­تالعاندا ۇلتتىق سيپاتتاعى كونتسەرتتەردى كورسەتۋ – ءپاتريوتيزمدى ناسيحاتتايتىن قۋاتتى قا­دام. ءان مەن كۇي – ۇلتتىڭ جانى مەن ءتانى. وقۋ عيماراتتارى مەن جاتاق­حانالاردىڭ بارلىعىندا مەملەكەتتىك رامىزدەر بۇرىشى جابدىق­تالعان. مەملەكەتتىك رامىزدەر – ەلدىكتىڭ, ۇلتتىق بولمىستىڭ ءول­شەمى, ارمان-مۇددەسىنىڭ كورىنىسى. ەلىمىزدىڭ تۋىندا, ەلتاڭباسىندا, ءانۇرانىندا حالقىمىزدىڭ تۇ­نىپ تۇرعان تاريحى بار. مەملەكەتتىك رامىزدەردى كەڭى­نەن ناسيحاتتاۋ ماقساتىمەن ءتا­لىم­گەرلىك ساعاتتار, پىكىرسايىستار مەن دوڭگەلەك ۇستەلدەر وتكىزىپ تۇرۋ يگى داستۇرگە اينالعان. تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى, «قا­­زاقستان-2030» ستراتەگيالىق باع­دار­­لاماسى مەن ەلباسىنىڭ جىل­­داعى جولداۋلارىنا بايلا­نىستى ءىس-شا­رالارعا ستۋدەنتتەرىمىز جاپپاي قا­تىسىپ, ونان وشپەس ونەگە الۋدا. قازىرگى ۋاقىتتا ءدىن, ءتىل ءما­سەلەلەرىن, سىبايلاس جەمقور­لىق­قا قارسى كۇرەستى, باتىس پەن شى­عىس ەلدەرىنەن تولاسسىز اعىلعان اقپا­راتتاردىڭ بارلىعىن وتان­نىڭ, اتا­مەكەننىڭ بولاشاعى تۇر­عى­سى­نان ساراپتاۋ – ءپاتريوتيزمدى نى­عاي­­تۋدىڭ ماڭىزدى جاقتارى­نىڭ ءبىرى. وسى ورايدا, كەڭ كو­لەمدەگى اقپاراتتىق-تانىمدىق جۇ­مىستار, الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر, ساۋالنامالار, پسيحولو­گيا­لىق قولداۋ جۇمى­سى ءار ۋاقىتتا ءوز ناتيجەسىن بەرۋدە. جاستاردىڭ قوعامدىق سانا­سىن كوتەرۋ, ازاماتتىق پوزيتسيا­سىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا ستۋدەنتتىك ءوزىن-ءوزى باسقارۋ قۇ­رى­لىمى جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ قا­تا­رىندا جاستار ءىسى جونىندەگى كوميتەت, ستۋدەنتتىك دەكاناتتار بار. وقۋ پروتسەسىنىڭ بارلىق سالا­سىندا – تىكەلەي ساباق بەرۋ, عى­لىمعا, ونەرگە, قوعامدىق بەلسەندىلىككە باۋلۋ ارقىلى پاتريوتتىق سانانى قالىپتاستىرۋعا بولادى. ال ونىڭ ساياسي-مادەني ءمانى مەن ماعىناسى قوعامدىق عىلىم­دار­دى وقىتۋ بارىسىندا تولىقتى­رى­لادى, ناقتىلانادى. ۋنيۆەرسيتەتتە ابايتانۋ ور­تا­لىعىنىڭ اشىلۋى جانە ابايتانۋ كۋرسىنىڭ ساباق كەستەسىنە ەنۋى – پاتريوتتىق سانانى قا­لىپتاستىرۋداعى ماڭىزدى قادام. عاسىرلار توعىسىندا ءومىر ءسۇر­گەن اباي ءوز داۋىرىندەگى قو­عام­دى قاتتى سىنعا الدى, سول ار­قى­لى قازاقتىڭ رۋحىن قايراۋعا, جاق­سىلىققا, بىلىمدىلىككە, ىسكەرلىككە, جيناقىلىققا ۇندەدى, بوي­كۇيەزدىكتەن ارىلتۋعا كۇش سالدى. ۇلى اباي ايتقان, ناقتىلاعان ۇسىنىستار مەن پىكىرلەر ءححى عا­سىر­دىڭ باسىنداعى قازاقستان ءۇشىن دە وتە وزەكتى. ۇلى ابايدان بىردە-ءبىر كەم تۇسپەيتىن تالانتتار قازاق حالقى­نىڭ تاريحىندا كوپتەپ سانالادى. ءبىز العا ۇمتىلعان سايىن تا­ري­حىمىزعا كوز جۇگىرتىپ, ونىڭ ۇلا­عاتىن ەسكەرىپ وتىرۋىمىز كەرەك. تاريحي ءداستۇر مەن جاڭا­شىل­دىقتى بويىنا سىڭىرگەن قازاق­ستان­دىق پاتريوتيزم – قوعامدى بىرىكتىرۋشى, تۇتاستىرۋشى, تۇراق­تان­دىرۋشى كۇش. ال وڭتۇستىك وڭىرىندە بۇل ميس­سيانى وڭتۇستىك قازاقستان مەم­لەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى ابى­روي­مەن ورىنداپ كەلەدى. نازيگۇل مۇساەۆا, فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور. شىمكەنت.