كەڭەستە كەلەلى ماسەلەلەر كوتەرىلدى

استانادا مەملەكەتتىك حاتشى قانات ساۋداباەۆتىڭ توراعالىعىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى جاستار ساياساتى جونىندەگى كەڭەستىڭ VIII كەڭەيتىلگەن وتىرىسى ءوتتى. ونىڭ جۇمىسىنا پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ماۋلەن اشىمباەۆ, پرەزيدەنت اكىمشىلىگى ىشكى ساياسات ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى دارحان مىڭباي, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى مەن ەلىمىزدەگى جاستار ۇيىمدارىنىڭ جەتەكشىلەرى قاتىستى. كەڭەس وتىرىسىندا جاستاردى مەملەكەتتىك قول­داۋ باعدارلامالارىنىڭ ىسكە اسىرىلۋ جولدارى, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە قو­عامدىق-ساياسي ۇدەرىستەرگە قاتىسۋداعى جاس­تاردىڭ ءرولىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرى قارالدى. وتىرىستى مەملەكەتتىك حاتشى ق.ساۋداباەۆ كىرىسپە سوزبەن اشتى. ول جاستار ماسە­لە­لە­رىنە ارنالعان وسىنداي كەڭەستىڭ ماڭىز­دى­لىعىنا, ونىڭ مەملەكەتتىك شەشىمدەردى قا­بىل­داۋ كەزىندە جاستاردىڭ ءۇنىن ەستۋ جانە تىڭداۋ ءۇشىن قۇرىلعانىنا توقتالدى. سودان كەيىن ول ەلىمىزدەگى جاستار ساياساتىنىڭ ءمان-ماڭىزىن, ونىڭ دۇرىس باعىت الۋىنىڭ ءناتي­جە­سىندە جاستاردى قولداۋ ءۇشىن كوپتەگەن باع­دارلامالاردىڭ ىسكە اسىرىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. وسى جەردە قانات بەكمىرزا ۇلى مەملەكەت تاراپىنان جاستارعا قولداۋ كورسەتىلىپ وتىرعانىن ايتا كەلىپ, ولاردىڭ مەن ەلىمنەن نە الامىن  ەمەس,  مەن ەلىمە نە بەرەمىن دەگەن ويمەن وتانىمىزعا قىزمەت ەتۋلەرى كەرەكتىگىن ەسكەرتتى. مەملەكەتتىك حاتشىنىڭ سوزىنەن كەيىن جاستار ۇيىمدارىنىڭ جەتەكشىلەرى مەن ستۋدەنتتەر وزدەرىن تولعاندىرىپ جۇرگەن ماسەلەلەرگە, ەلىمىزدە جاستار ساياساتىنا بايلانىستى ىستەلىنىپ جاتقان جۇمىستارعا ءۇن قوسىپ, پىكىر الماستى. مۇندا ەڭ الدىمەن قوستاناي قالا­لىق ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى گۇلنار ورالوۆا ءسوز الدى. ول ءوزىنىڭ ەلىمىزدەگى ەڭ جاس ءماسلي­حات حاتشىسى ەكەنىن, بىراق سوعان قاراماي, وزىنە سايلاۋ كەزىندە داۋىس بەرگەن قالانىڭ با­تىس اۋدانىنداعى 2 000 تۇرعىننىڭ ءۇمىتىن اقتاۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەيتىنىن, قازىر قوس­تاناي­دا ءوزى سياقتى جاستارعا قابىلەت-دارىندارىن كورسەتۋ ءۇشىن كەڭ مۇمكىندىك جاسالعانىن, سو­نىڭ ءبىرى «ەڭ ۇزدىك بيزنەس يدەيا» اتتى كونكۋرستىڭ ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرلەرىندە دە جالعاسىن تاپسا دەگەن پىكىرىن ءبىلدىردى. الماتى قالاسى جاستار ساياساتى باسقارما­سى­نىڭ باستىعى باقتيار ماكەن دە قوس­تانايلىق زامانداسى سياقتى ءوز ۇسىنىستارىن ايتۋدى ءجون كوردى. ول جىل سايىن الماتىدا جاستاردى جۇمىسپەن جانە باسپانامەن قامتۋ ماسەلەسى كوتەرىلەتىنىن, وسى ورايدا, مەملەكەتتىك باعدارلامالار بويىنشا ولاردى جۇمىس­پەن جانە جاتاقحانامەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى شەشىلىپ جاتقانىن, سونىڭ ءبىر دالەلى رەتىندە «الاتاۋ» اۋدانىندا جاڭادان ستۋ­دەنت-جاستارعا ارنالىپ جاتاقحانالاردىڭ سا­لىناتىنىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى ول الماتىدا جاسالىپ جاتقان جۇمىستار باسقا وبلىستاردا دا جۇرگىزىلسە دەگەن نيەتىن ءبىلدىردى. كەلەسى كەزەكتە ءسوز سويلەگەن «Apex Consult” كونسالتينگتىك كومپانياسىنىڭ باسقارۋ­شى­سى دانات جۇمين قازاقستان جاستارىنىڭ ەلدى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامىتۋ­دا­عى جاستاردىڭ ءرولى دەگەن ماسەلەگە توقتالىپ, قازىر ءبىزدىڭ جاستارعا روبوت سياقتى وزگە ەل­دەر­دىڭ قولدان جاساعان قۇرالدارى ەمەس, كۋ­بيك-رۋبيك سياقتى ءوزىمىز جاساعان زاتتار كە­رەك­­تىگىن, ويتكەنى, سولار ارقىلى جاس جەتكىنشەكتەر ويلارىن جەتىلدىرىپ, اقىلىنا اقىل قوسىپ, بولاشاقتا شەت­ەلدىكتەردەن قالىسپايتىن قۇرال-جاب­دىقتار جاساۋعا مۇمكىندىك الاتىنىن ايتتى. وسى ءسوزىنىڭ جەردە قالماۋى ءۇشىن ول «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ باسشىلىعىنا جاس تەحنيكتەردى قول­داۋ­دى, ال وتىرىسقا قاتىسۋشىلارعا  كە­ڭەس­تىڭ جانىنان «جاس كاسىپقويلاردىڭ كلۋبىن» اشۋدى ۇسىندى. ودان ءارى قازاقستان جاستار كون­گرەسىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى شاح­ماردان بايمانوۆ ءسوز الىپ, جاستاردى دەنە تاربيەسى مەن سپورتقا باۋلۋ ماسەلەسىنە توقتالدى. وندا ول قازىر ەلىمىزدە 16 مەن 29 جاس ارالىعىنداعى 4,5 ملن. جاستىڭ تۇراتىنىن, ءبىزدىڭ بولا­شاعىمىز وسى جاستاردىڭ دەن­ساۋ­لى­عىمەن بايلانىستى ەكەنىن, سون­دىقتان بارلىق جەردە سپورت الاڭدارىن ءتيىمدى پايدالانىپ, بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋ ءۇشىن جۇيەلى تۇردە جۇمىس ءجۇر­گىزۋ كەرەكتىگىن ايتا كەلىپ, حالىقتىڭ 30 پايىزى سپورتپەن اينالىسۋى ءۇشىن سپورت نىساندارى قولجەتىمدى بولسا دەگەن پىكىرىن ءبىلدىردى. سودان كەيىن ۇلتتىق يادرولىق ور­تالىقتىڭ يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتى استانا قالاسى بولىمشەسىنىڭ باستىعى ماكسيم زدوروۆەتس مەملەكەت تاراپىنان جاس عالىمداردى, ولاردىڭ زەرتتەۋ جۇ­مىس­تارىن قولداۋ كوبەيسە دەسە, «نا­زارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ» ستۋدەنتى دينا اسقاروۆا ءوزى وقيتىن ءبىلىم ور­داسىنىڭ ستۋدەنتتەرى قازىر ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا كوشباسشىلىققا ۇمتى­لۋ, توپتا جۇمىس ىستەۋ, سىني كوزقاراس بىلدىرۋگە ارنالعان زياتكەرلىك كوشباس­شىلىق مودەل بويىنشا ءبىلىم الۋ ءۇشىن وقىپ جاتقانىن, وسىنىڭ ءبارى بولا­شاقتا سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس­كە, مەملەكەتتىك تىلگە دەگەن قۇرمەتكە, ەلىمىزگە جاناشىر بولۋعا, ءوتانسۇي­گىشتىك سەزىمدى قالىپتاستىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىنىن جەتكىزدى. سول سياقتى «قازاقستاننىڭ جاس دەپۋتاتتارى قاۋىمداستىعىنىڭ» ات­قارۋ­شى ديرەكتورى ولەگ تويكايلوۆ پەن مادەنيەت مينيسترلىگىنىڭ تىلدەر كو­ميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اناس­تاسيا ششەگورتسوۆانىڭ جاستاردىڭ ازا­مات­تىق بەلسەندىلىگىن ارتتىرىپ, مەم­لەكەتتىك قىزمەتتە كاسىبي تۇرعىدان ءوسۋى ءۇشىن مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋدىڭ ماڭىز­دىلىعى جونىندە ايتقان ۇسى­نىس-ءپى­كىر­لەرى كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. مۇندا ا.ششەگورتسوۆا وزگە ۇلتتىڭ وكىلى بولسا دا, ونىڭ جاۋاپتى قىزمەتتە ىستەپ جۇرگەنى الدىمەن ءبىلىمى مەن بىلىگىنىڭ ارقاسى بولسا, ەكىنشىدەن, مەملەكەتتىك تىلگە دەگەن قۇرمەتتىڭ بەلگىسى ەكەنى كۇمانسىز. ول ءوز سوزىندە ءتىلدى بىلمەيتىن بارلىق قازاقستان ازاماتتارىن مەم­لەكەت­تىك ءتىلدى ۇيرەنۋ­گە شاقىردى. وتىرىستىڭ جۇمىسىندا ودان ءارى دە جاستاردى تولعاندىرىپ جۇرگەن ماسەلە­لەر كوتەرىلىپ, ونىڭ ىشىندە قازىرگى قولدانىستاعى جاستار ساياساتى تۋرالى زاڭنىڭ كەمشىلىكتەرى, ستۋدەنتتەردى جاتاقحانامەن, جاس وتباسىلاردى باس­پانا­مەن قامتاماسىز ەتۋ, وقۋ ورىن­دارىنا ءتۇسۋ ءۇشىن گرانتتاردى كوبەيتۋ, وقۋ بىتىرگەن تۇلەكتەردى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ, جاستاردىڭ عىلىممەن اينالىسۋىنا كەڭ مۇمكىندىك بەرۋ, دەنە تاربيەسى جانە سپورتپەن اينالىسۋىنا جاعداي جاساۋ سياقتى كوكەيكەستى ماسەلەلەر كولدەنەڭ تارتىلدى. وتىرىسقا قاتىسۋشىلار ەلىمىزدىڭ جاستارىنا ارناعان ۇندەۋىن جولدادى. ونى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى «جاس­تار ورتالىعى» مكك ءبولىمىنىڭ باستىعى دامير ءجۇنىسوۆ وقىدى. وتىرىستى مەملەكەتتىك حاتشى قانات ساۋداباەۆ قورىتىندىلادى. ول كەزدەسۋدە ايتىل­عان ماسەلەلەردىڭ ءبارى حاتتامالانا­تى­نىن, ودان كەيىن مەم­لەكەتتىك ورگان­داردىڭ قاراۋىنا ءجى­بەرى­لەتىنىن, ال ءوزى ەلباسى ن.نازار­باەۆقا كەڭەستە قارا­لىپ, جاستاردى تول­عاندىرىپ جۇرگەن ماسەلەلەردى جەتكىزەتىنىن ايتتى. ءسوز سوڭىندا ايتارىمىز – بيىل كەڭەستىڭ جۇمىسى قازىرگى زامانعا ساي جەتىلدىرىلە باستادى. وسى جىلى ونىڭ www.zhaskenes.kz سايتى اشىلدى. بۇل ۆەب-پورتالدا جاستار وزدەرىن تولعان­دىرىپ جۇرگەن ماسەلەسىمەن بولىسە الادى. داستان كەنجالين.