جاس ۇرپاققا ساپالى بىلىممەن بىرگە سانالى تاربيە بەرۋ قاي كەزدە دە وزەكتىلىگىن جوعالتقان ەمەس. قازىردە سولاي. ارعى اتا-بابالارىمىز جاس ورەندى ەلىن, جەرىن سۇيۋگە ۇندەپ, ۇلتتىق سالت-داستۇرمەن سۋسىنداتۋدى مۇرات تۇتقان-دى. سول رۋحاني ۇندەۋ بۇگىنگى كۇنگە جەتكىزدى. جاڭا عاسىرلاردىڭ بەلەسىندە ءوزىنىڭ 20 جىلدىق تاريحىنا تابان تىرەگەن قازاق ەلىنىڭ پاتريوتتاردىڭ مەكەنىنە اينالۋى وزگەگە ۇلگى, وزىمىزگە مەدەۋ. سوندىقتان دا بولار, مەملەكەت تاراپىنان پاتريوتتىقتى دامىتۋ باعىتىندا كەلەلى شارالار اتقارىلىپ, كولەمدى باعدارلامالار جاسالىپ جاتقانى قانشالىق دەگەن سۇراق ويعا ورالادى. ونىڭ ۇستىنە ءبىر جاعىنان سانانى تۇرمىس بيلەپ, ەكىنشىدەن, جاھاندىق ساپىرىلىس ۇستەمدىك قۇرىپ تۇرعاندا وسكەلەڭ ۇرپاق ءپاتريوتيزمدى قالاي تۇسىنەدى؟ مىنە, وسىنداي سالماقتى ساۋالدار جايىندا ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى باقىتجان جۇماعۇلوۆتى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
– باقىتجان تۇرسىن ۇلى, ءدال بۇگىنگىدەي ادامزات بالاسى جاھاندانۋعا بەت بۇرىپ, بەلدەسىپ جاتقان تۇستا, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى جار باسىنان قۇتقارىپ, كەڭ الەمگە شىعارۋ ىسىندە ءپاتريوتيزمنىڭ اتقارار ءرولى ەرەكشە ەكەنى بەلگىلى. جالپى, ءبىز ءپاتريوتيزمدى قالاي ءتۇسىنىپ ءجۇرمىز؟
– جاھاندانۋ بۇل تەك تەحنولوگيالار مەن عىلىمي تەحنيكالىق جەتىستىكتەردىڭ باسەكەسى عانا ەمەس, ول وتانشىلدىق سەزىمى جوعارى تۇلعالاردىڭ اراسىنداعى ەلدىڭ قادىر-قاسيەتىنە جەتۋ, حالىقتىڭ ويىنداعىسىن تاپ باسىپ ءبىلىپ, ورىنداپ وتىرۋ بارىسىنداعى باسەكەلەستىگى دەسەك تە بولعانداي. بۇل تۇرعىدان كەلگەندە, ۇلت كوشباسشىسى ن.نازارباەۆتىڭ ونەگەسى الدىمەن ەسكە تۇسەدى. پرەزيدەنت «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا شەتەلدە ءبىلىم العان تۇلەكتەرمەن كەزدەسۋ بارىسىندا «.. پاتريوت – ول قازاقستاندى شىن سۇيەتىن, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى قاستەرلەيتىن, بويىندا ادالدىق, ار-نامىس, ىزگىلىك قاسيەتتەرى بار, حالقىنىڭ ءداستۇرى مەن وتانىنا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى مول ادام» دەگەن بولاتىن.
سوندىقتان قاي ەلدە پاتريوتتىق ءتاربيە جوعارى بولسا, سول ەلدە ساياسي تۇراقتىلىق پەن ەكونوميكالىق دامۋ ورىستەيتىنى بەلگىلى. جالپى, ءپاتريوتيزمدى قالىپتاستىرۋ – بۇل مەملەكەتتىك مىندەت, قوعامنىڭ الەۋمەتتىك تاپسىرىسى. پاتريوتيزم مىندەتتى تۇردە تۇلعانىڭ جوعارى الەۋمەتتىك بەلسەندىلىگىن كوزدەيدى. ويتكەنى, ونىڭ ءوزى ەڭبەكتە تابىستارعا جەتۋ ءۇشىن, قوعام وركەندەپ, تالاپ كۇشەيىپ, تالعام ارتىپ حالىققا قىزمەت ەتۋدە ۇلكەن ءبىر سەرپىلىس بولۋى قاجەت.
عىلىمي زەرتتەۋلەردە وتانسۇيگىشتىكتىڭ قالىپتاسۋىنا, باعىتىنا بايلانىستى مەملەكەتتىك, ەتنوستىق جانە تۋعان جەرگە دەگەن پاتريوتيزم دەپ جىكتەپ ءجۇر. باسقا تۇرلەرى تۋرالى دا پىكىرلەر جەتەرلىك. بۇل پاتريوتيزمنىڭ كۇردەلى الەۋمەتتىك-مادەني كۇبىلىس ەكەندىگىن كورسەتەدى. سەبەبى, ول يدەيا, سەزىم جانە ءىس-ارەكەت ۇلگىسى رەتىندە بايقالادى. سوندىقتان پاتريوتيزم يدەيا رەتىندە قوعامدىق سانادا, ۇلگى رەتىندە مادەنيەتتە جانە بەلسەندى ءىس-ارەكەت رەتىندە ساياسات پەن ەكونوميكادا كورىنىس تابادى.
مىسالى, ەتنوستىق پاتريوتيزم كەڭەستەر وداعى ىدىراعان كەزەڭدە ايقىن بايقالدى. ال ەندى تۋعان جەرگە دەگەن ىستىق ىقىلاستى ءبىزدىڭ جاستارىمىزدىڭ «ديپلوممەن – اۋىلعا», «اۋىلدىڭ گۇلدەنۋى – قازاقستاننىڭ گۇلدەنۋى» اتتى شارالاردان بايقاۋىمىزعا بولادى. قازىر ەل جاستارى تاۋەلسىز وتانىمىزدىڭ كەلەشەگىن كەمەل ەتۋگە ۇمتىلۋدا. سونداي پاتريوتيزمگە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ تۇلەكتەرى دە بەت بۇرىپ, كەڭ قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. «ديپلوممەن – اۋىلعا» شاراسىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ 12 مىڭنان استام تۇلەگى ءوز اۋىلدارىنا ورالىپ, ەلگە قىزمەت ەتۋدە. بۇل دا ەلىن ءسۇيۋدىڭ ۇلگىسى دەپ بىلەمىن.
– قازىرگى كەزدە قازاقستاندىق پاتريوتيزم تۋرالى كوپ ايتىپ ءجۇرمىز. ونى جوعارىدا ايتقان ءپاتريوتيزمنىڭ قاي تۇرىنە جاتقىزامىز؟
– قازاقستاندىق پاتريوتيزم – مەملەكەتتىك پاتريوتيزم يدەياسى. قازاقستاندا مەملەكەت قۇرۋشى ۇلت رەتىندە قازاق حالقى ەتنوستىق پاتريوتيزم ساتىسىنان ءوتتى. قازاقتار وسىدان ەكى جىل بۇرىن وتكەن حالىق ساناعى بويىنشا 63 پايىزدان استى. ول ەندى ءوزى قۇرعان مەملەكەتتىڭ دامۋىنا ءمۇددەلى بولعاندىقتان, بارلىق ۇلت وكىلدەرىنىڭ ۇيىتقىسىنا اينالىپ, جاسامپازدىققا باستاۋشىنىڭ مىندەتىن اتقارۋعا كىرىستى. 2009 جىلى وتكەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 14-ءشى سەسسياسىندا سويلەگەن سوزىندە ەلباسى ن.نازارباەۆ جالپى ۇلتتىق كەلىسىمنىڭ بەس قاعيداسىنىڭ ءبىرى رەتىندە «قازاق ۇلتىنىڭ ۇيلەستىرۋشى ءرولىن» تۇجىرىمدادى. سوندىقتان پرەزيدەنت مەملەكەتتىك ءپاتريوتيزمدى دامىتۋعا ۇلكەن كوڭىل بولۋدە. ول: «...قازاقستاندىق پاتريوتيزمنىڭ باستى كريتەريى – ەلىمىزدىڭ يگىلىگىنە ارنالعان ءونىمدى جانە شىعارماشىلىق ەڭبەك» دەدى.
سونىمەن بىرگە, مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمنىڭ باستى كورىنىسى, ونىمەن تىعىز بايلانىستى ماسەلە – ول مەملەكەتتىك ءتىل ماسەلەسى دەپ اتاپ ءوتتى. سوندىقتان قازاقستاندىق پاتريوتيزم – بۇكىل قازاقستاندىقتاردى كەمەل بولاشاعىنا سەندىرۋ, ولاردى جاسامپاز ەڭبەككە شاقىرۋ, بەرەكە-بىرلىكتى, باياندى ىنتىماقتى ورنىقتىرۋ.
قازاقستاندىق پاتريوتيزم – ءبىزدىڭ ەكونوميكاداعى, ساياساتتاعى تابىستارىمىزدىڭ جەمىسى. سەبەبى, 90-شى جىلداردىڭ سوڭىندا جۇرگىزىلگەن سوتسيولوگيالىق ساۋالنامالاردا باسقا ۇلت وكىلدەرىنىڭ 30 پايىزدان استامى قازاقستاندى وتانىم دەپ مويىنداماي, كوشىپ كەتۋگە دايىن ەكەندىگىن بۇكپەسىز ايتسا, ال 2007 جىلعا قاراي تەك ءۇش پايىزى عانا كوشسەم دەگەن نيەتى بارىن كورسەتكەن. ياعني, قازىر باسقا ۇلت وكىلدەرىنىڭ باسىم بولىگى ءوزىن قازاقستاندىقپىن دەپ ەسەپتەپ وتىر.
بۇل – ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاداعى, ساياساتتاعى ەلەۋلى جەتىستىكتەرىنىڭ ناتيجەسى. سوڭعى 20 جىل ىشىندەگى وزگەرىستەر, شىققان بيىك, قايتا ورالعان قۇندىلىقتار, ولمەس-ءوشپەس مۇرا, تاپقان تابىستاردى تىلگە تيەك ەتسەك, ءار قازاقستاندىقتىڭ جۇرەگىنە قۋانىش پەن ماقتانىش كەلەر كۇنگە دەگەن سەنىم ۇيالاتادى. بۇگىندە الەمنىڭ الپاۋىت ەلدەرى ساناساتىن مەملەكەتىمىز, الەم قىزىعاتىن بايلىعىمىز, بەدەلى بيىك ەلباسىمىز بار. وسىنداي جەتىستىككە جەتۋىمىز – حالقىمىزدى جاسامپازدىققا جۇمىلدىرىپ, ەلىمىزدىڭ تاريحتاعى جاڭا ورنىن ايقىنداعان ۇلت كوشباسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ەڭبەگى. بۇل جەتىستىكتەر – بۇكىل قازاقستاندىقتاردىڭ ماقتانىشى.
مەملەكەتتىك ءپاتريوتيزمنىڭ ايقىن كورىنىسى تۋرالى بەلگىلى ساياساتكەر, اقش پرەزيدەنتى دجون كەننەديدىڭ امەريكان ءپاتريوتيزمى تۋرالى پىكىرىن مىسالعا كەلتىرۋگە بولادى. ونىڭ «سەن وتانىڭ ساعان نە بەردى دەپ سۇراما, مەن وتانىما نە بەردىم دەپ سۇرا» دەگەن قاناتتى ءسوزى امەريكاندىق پاتريوتيزمنىڭ مازمۇنىن اشىپ كورسەتە الادى.
ءبىر سوزبەن ايتقاندا, بۇكىل قازاقستاندىقتار ءوز ەلىنىڭ, جەرىنىڭ وتكەنىن سەزىنبەي, ونىڭ ەرلىككە, ادامگەرشىلىككە تولى تاريحىن, ونەرىن جەتە ۇعىنباي, وتانشىلدىق سەزىمدى قالىپتاستىرۋ مۇمكىن ەمەس. سونىمەن بىرگە, ەلباسى ءوزىنىڭ حالىققا ءار جولداۋىندا وتاندىق ءپاتريوتيزمدى ازاماتتاردىڭ ەلىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن دامىتۋدى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋدىڭ نەگىزگى ەلەمەنتتەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە العا تارتىپ كەلەدى.
– جوعارىدا ەلباسىنىڭ ازاماتتاردىڭ وتانشىلدىق سەزىمى مەن ءوز ەلىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن دامىتۋدى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋدىڭ نەگىزگى ەلەمەنتتەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە ۇسىنىپ وتىرعانىن ايتىپ ءوتتىڭىز. راسىندا دا, پاتريوتيزم مەن ەل قاۋىپسىزدىگىنىڭ بايلانىسى الدىڭعى ورىندا تۇرۋعا ءتيىس قوي.
جاس ۇرپاقتى ءارتۇرلى ەكسترەميستىك اعىمداردان ساقتاۋدىڭ باستى امالى – وتانشىلدىق سەزىمدى, ەلگە, جەرگە, ۇلتىنا دەگەن تاباندىلىقتى قالىپتاستىرۋ. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «ءبىز قازاقستاننىڭ بارلىق ازاماتتارىنىڭ وتانشىلدىق سەزىمى مەن ءوز ەلىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن دامىتۋعا ءتيىسپىز» دەگەن بولاتىن. جالپى, پرەزيدەنت ۇلتتىق رۋحانيات دامۋىنىڭ مەملەكەت ومىرىنە تيگىزەر يگى اسەرى تۋرالى دا از ايتىپ جۇرگەن جوق. ول ءبىر سوزىندە «قازاقستاندىقتاردىڭ وتانشىلدىق سەزىمىن تاربيەلەۋ ءبىلىم بەرۋدىڭ مەكتەپكە دەيىنگى جۇيەسىنەن باستاپ جوعارى وقۋ ورىندارىنا دەيىنگى بارلىق ۇيىمداردا كوكەيكەستى بولىپ تابىلادى. بالالاردى وتاندى, تۋعان جەردى, ءوزىنىڭ حالقىن سۇيۋگە تاربيەلەۋ – مۇعالىمنىڭ اسا ماڭىزدى ءارى جاۋاپتى پارىزى» – دەگەن ەدى.
وسكەلەڭ ۇرپاقتى تاربيەلەۋدە, قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمدى قالىپتاستىرۋدا نەگىزگى ستراتەگيالىق باعىت – مەملەكەتتىك جالپىعا بىردەي مىندەتتى ءبىلىم بەرۋ ستاندارتىنا ساي وقۋ پروتسەسىن جۇزەگە اسىرۋ.
ستاندارت نەگىزىندە «قازاق ءتىلى», «قازاق ادەبيەتى», «قازاقستان تاريحى», «بەينەلەۋ ونەرى», «ەتيكا جانە پسيحولوگيا», «ءوزىن-ءوزى تانۋ» جانە «مۋزىكا» پاندەرى مىندەتتى تۇردە وقىتىلىپ, وقۋلىقتار مازمۇنىندا حالقىمىزدىڭ ۇلتتىق مادەنيەتى, سالت-ءداستۇرلەرى, تاعى باسقا رۋحاني قۇندىلىقتار تۋرالى تولىق ماعلۇمات بەرىلەدى.
– باقىتجان تۇرسىن ۇلى, الەمدى شارپىعان تەرروريزم, ەكسترەميزم ۇشقىندارى ءبىزدىڭ ادامداردىڭ دا جۇرەگىنە قورقىنىش ۇيالاتاتىنى ءسوزسىز. جاستارىمىزدىڭ سونداي ويى بۇزىق توپتاردىڭ قولشوقپارىنا اينالماۋىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن نە ىستەلىپ جاتىر؟
– ونىڭىز راس, ەكسترەميزم وتە قاۋىپتى نارسە. جاستاردىڭ ءارتۇرلى ءدىني اعىمدار مەن سەكتالاردىڭ شىرماۋىنا ءتۇسىپ, ەكسترەميستىك ارەكەتتەرگە بارۋى وزىنە دەگەن, بولاشاعىنا دەگەن سەنىمنىڭ بولماۋىنان. ولاي بولاتىن بولسا, ءبىز ءار ازاماتىمىزدىڭ وزىنە, ەلىنىڭ بولاشاعىنا دەگەن سەنىمىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتۋىمىز كەرەك.
سوندىقتان دا, مينيسترلىك جاستارعا ءبىلىم بەرىپ, ولاردى تاربيەلەيتىن ۇستاز ءماسەلەسىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىر. ۇستازدىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ, ماتەريالدىق جاعدايىن جاقسارتۋ تاربيە ىسىنە ەلەۋلى سەرپىن بەرەتىنى ءسوزسىز.
احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ «بالام دەگەن جۇرت بولماسا, جۇرتىم دەيتىن بالا قايدان شىقسىن!» دەگەن قاناتتى ءسوزى تەگىن ايتىلماسا كەرەك. سوندىقتان جاستارعا ساپالى ءبىلىم, سانالى تاربيە بەرىپ, ەڭبەككە باۋلۋعا ەرەكشە كوڭىل بولىنۋدە.
پاتريوتيزمگە تاربيەلەۋدىڭ ۇلكەن ورتاسى – مەكتەپ ەكەنى بەلگىلى. ونداعى جوسپارلى تاقىرىپتىق ساباقتارمەن قاتار, پاندىك وليمپيادالار, عىلىمي جوبالار پاتريوتيزمگە تاربيەلەۋدىڭ ءبىر باعىتى بولىپ وتىر.
تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋدى جاقسارتۋ ءۇشىن «كاسىپقور» باعدارلاماسى قابىلدانۋدا. سونىڭ ناتيجەسىندە, ەلباسى تاپسىرعان الەمدىك دەڭگەيدەگى ايماقتىق كاسىبي ءبىلىم ورتالىقتارى سالىنادى. بۇل باعدارلاما جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋدى كۇرت جاقسارتۋعا باعىتتالعان.
ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ستۋدەنتتەردى جاتاقحانامەن قامتاماسىز ەتۋگە بايلانىستى 2011-2015 جىلدارعا ارنالعان «ستۋدەنتتىك باسپانا» باعدارلاماسىن ءازىرلەدىك. بۇل باعدارلاما 2015 جىلى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرىن جاتاقحانامەن قامتاماسىز ەتۋدى 80%-عا جەتكىزەدى.
– ەلىمىزدەگى جاستار ۇيىمدارى تۋرالى نە ايتا الاسىز؟
– بۇگىندە ەلىمىزدە 1000-نان اسا بالالار مەن جاستار ۇيىمدارى جۇمىس جاساۋدا. مينيسترلىك تاراپىنان ولاردىڭ تەك قاعاز جۇزىندە قالىپ قويماي, بەلسەندى جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋىنە باسا ءمان بەرىلۋدە. وسى ماقساتتا 14 وبلىستا, استانا مەن الماتى قالاسىندا جاستاردىڭ رەسۋرستىق ورتالىقتارى جۇمىس ىستەۋدە. ولار جاستاردىڭ قوعام ومىرىنە ەركىن ارالاسۋىنا, اقپارات الۋىنا قولايلى جاعداي جاسايدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا سايكەس جاستاردىڭ ساپالى بىلىممەن بىرگە تاربيە الىپ, پاتريوتتىق رۋحتا ءوسۋىن قامتاماسىز ەتۋ جان-جاقتى قاراستىرىلعان. وندا جاستاردىڭ ساياسي بەلسەندىلىگىن ارتتىرىپ, قوعام ومىرىنە ارالاسۋىنا جاعداي جاسايتىن ءتۇرلى شارالار كوزدەلگەن. جاستارعا ارنالعان ءىس-شارالارعا 2015 جىلى جالپى جاستاردىڭ 27 پايىزىن, 2020 جىلى 55 پايىزىن قامتۋ جوسپارلانۋدا.
جالپى العاندا, ءتۇرلى دەڭگەيدەگى رەسپۋبليكالىق, جەرگىلىكتى شارالاردى قوسقاندا جاستار ساياساتى مەن جاستاردىڭ پاتريوتتىعىن ارتتىرۋعا 2009 جىلى 4055 شارا, 2010 جىلى 4436 شارا وتكىزىلىپتى.
مەملەكەت ىسىنە, ەل ساياساتىن جۇرگىزۋگە جاستاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزىپ, تەك مانساپ, بيلىك ءۇشىن ەمەس, ەل ءۇشىن, بولاشاق ءۇشىن قىزمەت ەتەتىن تازا قولدى, ۇلكەن ءجۇرەكتى مەملەكەتشىل, ءبىلىم-بىلىگى مىقتى ماماندار لەگىن دايىنداپ شىعۋعا پاتريوتتىق شارالار ۇلكەن اسەر ەتەدى. وتكەن جىلى بۇل سالا بويىنشا ءتۇرلى دەڭگەيدەگى 465 شارا جۇزەگە استى. مىسالى, «جاسىل ەل» باعدارلاماسى بويىنشا 15 630 ستۋدەنت ەڭبەك ەتىپ, 4,7 ميلليون ءتۇپ اعاش كوشەتتەرىن وتىرعىزىپ, 12 مىڭ گەكتاردى كوگالداندىرعان.
«مەنىڭ قازاقستانىم» رەسپۋبليكالىق جاستاردىڭ پاتريوتتىق فورۋمىنىڭ ءرولى ەرەكشە. 2007 جىلى «مەنىڭ قازاقستانىم» فورۋمى ەلباسىنىڭ قاتىسۋىمەن العاش استانا قالاسىندا وتكەن بولاتىن. سول فورۋمعا قاتىسقان جاستاردىڭ ءانۇرانىمىزدى شىرقاپ, كوك تۋىمىزدى جەلبىرەتكەندە كوپشىلىگىنىڭ تولقىپ, ماقتانىش سەزىمى كەۋدەسىن كەرنەگەنىنە كۋامىز. ال ەندى جاقىندا عانا قوستاناي قالاسىندا وتكەن ءىۇ فورۋمدا ءورتتەن, سۋ تاسقىنى كەزىندە ادامداردى قۇتقارعان 5 جاس ازاماتقا ۇلكەن قۇرمەت جاسالدى. جاستار ءۇشىن ولاردىڭ ەرلىكتەرى ۇلگى بولاتىنى ءسوزسىز.
ءوز مەملەكەتىنىڭ ساياساتىنان حابارى بار, ءوز ەلىن سۇيەتىن ازاماتتار ەكسترەميستىك, تەرروريستىك ۇيىمداردىڭ شىرماۋىنا ءتۇسپەيدى دەپ ويلايمىن. بۇل تۇرعىدا جۇمىستار ودان ءارى ءۇزىلىسسىز جالعاسا بەرەدى.
بۇگىنگى تاڭدا, ۇرپاعىمىزدىڭ ازامات بولىپ قالىپتاسۋى بارىسىندا ءبىز ولاردىڭ جاhاندانۋدىڭ تەرىس ىقپالدارىنا قارسى تۇرۋىن ەسكەرۋىمىز قاجەت. بۇل جاعدايدا تاربيە جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگى اتا-انا مەن مەكتەپتىڭ ءوزارا بايلانىسىنان كورىنەدى. اتا-انالاردىڭ بالا تاربيەسىنە دەگەن جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكاداعى بارلىق مەكتەپتەردە «اتا-انالار كەڭەستەرى» مەن «قامقورشىلىق كەڭەستەرى» جۇيەلى جۇمىس اتقارۋدا.
پاتريوتتىق تاربيەنىڭ باستى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – اسكەري-پاتريوتتىق تاربيە. جاستارعا پاتريوتتىق تاربيە بەرۋدە, سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋدا 739 اسكەري-پاتريوتتىق كلۋب جۇمىس ىستەيدى.
سونىمەن بىرگە, ەل ازاماتتارىنىڭ پاتريوتتىق سەزىمىن دامىتۋدىڭ ارنايى تۇجىرىمداماسى جاسالىپ, مەملەكەتتىك باعدارلامالار دا جۇزەگە اسۋدا. قازىر ەلىمىزدە 2009-2011 جىلدارعا ارنالعان “اۋىل جاستارى” جالپىۇلتتىق باعدارلاماسى ءوز شەشىمىن تاۋىپ جاتىر.
سوندىقتان ءبىزدىڭ جاس ورەندەرىمىز اتا-بابادان كەلە جاتقان دارحاندىق پەن باۋىرمالدىقتى, تاتۋلىق پەن مەيىرىمدىلىكتى بويلارىنا سىڭىرە وتىرىپ, ەل بولاشاعىنا ەڭبەك ەتە بەرەدى دەپ سەنەمىن.
اڭگىمەلەسكەن سۇلەيمەن مامەت.
جاس ۇرپاققا ساپالى بىلىممەن بىرگە سانالى تاربيە بەرۋ قاي كەزدە دە وزەكتىلىگىن جوعالتقان ەمەس. قازىردە سولاي. ارعى اتا-بابالارىمىز جاس ورەندى ەلىن, جەرىن سۇيۋگە ۇندەپ, ۇلتتىق سالت-داستۇرمەن سۋسىنداتۋدى مۇرات تۇتقان-دى. سول رۋحاني ۇندەۋ بۇگىنگى كۇنگە جەتكىزدى. جاڭا عاسىرلاردىڭ بەلەسىندە ءوزىنىڭ 20 جىلدىق تاريحىنا تابان تىرەگەن قازاق ەلىنىڭ پاتريوتتاردىڭ مەكەنىنە اينالۋى وزگەگە ۇلگى, وزىمىزگە مەدەۋ. سوندىقتان دا بولار, مەملەكەت تاراپىنان پاتريوتتىقتى دامىتۋ باعىتىندا كەلەلى شارالار اتقارىلىپ, كولەمدى باعدارلامالار جاسالىپ جاتقانى قانشالىق دەگەن سۇراق ويعا ورالادى. ونىڭ ۇستىنە ءبىر جاعىنان سانانى تۇرمىس بيلەپ, ەكىنشىدەن, جاھاندىق ساپىرىلىس ۇستەمدىك قۇرىپ تۇرعاندا وسكەلەڭ ۇرپاق ءپاتريوتيزمدى قالاي تۇسىنەدى؟ مىنە, وسىنداي سالماقتى ساۋالدار جايىندا ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى باقىتجان جۇماعۇلوۆتى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
– باقىتجان تۇرسىن ۇلى, ءدال بۇگىنگىدەي ادامزات بالاسى جاھاندانۋعا بەت بۇرىپ, بەلدەسىپ جاتقان تۇستا, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى جار باسىنان قۇتقارىپ, كەڭ الەمگە شىعارۋ ىسىندە ءپاتريوتيزمنىڭ اتقارار ءرولى ەرەكشە ەكەنى بەلگىلى. جالپى, ءبىز ءپاتريوتيزمدى قالاي ءتۇسىنىپ ءجۇرمىز؟
– جاھاندانۋ بۇل تەك تەحنولوگيالار مەن عىلىمي تەحنيكالىق جەتىستىكتەردىڭ باسەكەسى عانا ەمەس, ول وتانشىلدىق سەزىمى جوعارى تۇلعالاردىڭ اراسىنداعى ەلدىڭ قادىر-قاسيەتىنە جەتۋ, حالىقتىڭ ويىنداعىسىن تاپ باسىپ ءبىلىپ, ورىنداپ وتىرۋ بارىسىنداعى باسەكەلەستىگى دەسەك تە بولعانداي. بۇل تۇرعىدان كەلگەندە, ۇلت كوشباسشىسى ن.نازارباەۆتىڭ ونەگەسى الدىمەن ەسكە تۇسەدى. پرەزيدەنت «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا شەتەلدە ءبىلىم العان تۇلەكتەرمەن كەزدەسۋ بارىسىندا «.. پاتريوت – ول قازاقستاندى شىن سۇيەتىن, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى قاستەرلەيتىن, بويىندا ادالدىق, ار-نامىس, ىزگىلىك قاسيەتتەرى بار, حالقىنىڭ ءداستۇرى مەن وتانىنا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى مول ادام» دەگەن بولاتىن.
سوندىقتان قاي ەلدە پاتريوتتىق ءتاربيە جوعارى بولسا, سول ەلدە ساياسي تۇراقتىلىق پەن ەكونوميكالىق دامۋ ورىستەيتىنى بەلگىلى. جالپى, ءپاتريوتيزمدى قالىپتاستىرۋ – بۇل مەملەكەتتىك مىندەت, قوعامنىڭ الەۋمەتتىك تاپسىرىسى. پاتريوتيزم مىندەتتى تۇردە تۇلعانىڭ جوعارى الەۋمەتتىك بەلسەندىلىگىن كوزدەيدى. ويتكەنى, ونىڭ ءوزى ەڭبەكتە تابىستارعا جەتۋ ءۇشىن, قوعام وركەندەپ, تالاپ كۇشەيىپ, تالعام ارتىپ حالىققا قىزمەت ەتۋدە ۇلكەن ءبىر سەرپىلىس بولۋى قاجەت.
عىلىمي زەرتتەۋلەردە وتانسۇيگىشتىكتىڭ قالىپتاسۋىنا, باعىتىنا بايلانىستى مەملەكەتتىك, ەتنوستىق جانە تۋعان جەرگە دەگەن پاتريوتيزم دەپ جىكتەپ ءجۇر. باسقا تۇرلەرى تۋرالى دا پىكىرلەر جەتەرلىك. بۇل پاتريوتيزمنىڭ كۇردەلى الەۋمەتتىك-مادەني كۇبىلىس ەكەندىگىن كورسەتەدى. سەبەبى, ول يدەيا, سەزىم جانە ءىس-ارەكەت ۇلگىسى رەتىندە بايقالادى. سوندىقتان پاتريوتيزم يدەيا رەتىندە قوعامدىق سانادا, ۇلگى رەتىندە مادەنيەتتە جانە بەلسەندى ءىس-ارەكەت رەتىندە ساياسات پەن ەكونوميكادا كورىنىس تابادى.
مىسالى, ەتنوستىق پاتريوتيزم كەڭەستەر وداعى ىدىراعان كەزەڭدە ايقىن بايقالدى. ال ەندى تۋعان جەرگە دەگەن ىستىق ىقىلاستى ءبىزدىڭ جاستارىمىزدىڭ «ديپلوممەن – اۋىلعا», «اۋىلدىڭ گۇلدەنۋى – قازاقستاننىڭ گۇلدەنۋى» اتتى شارالاردان بايقاۋىمىزعا بولادى. قازىر ەل جاستارى تاۋەلسىز وتانىمىزدىڭ كەلەشەگىن كەمەل ەتۋگە ۇمتىلۋدا. سونداي پاتريوتيزمگە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ تۇلەكتەرى دە بەت بۇرىپ, كەڭ قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. «ديپلوممەن – اۋىلعا» شاراسىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ 12 مىڭنان استام تۇلەگى ءوز اۋىلدارىنا ورالىپ, ەلگە قىزمەت ەتۋدە. بۇل دا ەلىن ءسۇيۋدىڭ ۇلگىسى دەپ بىلەمىن.
– قازىرگى كەزدە قازاقستاندىق پاتريوتيزم تۋرالى كوپ ايتىپ ءجۇرمىز. ونى جوعارىدا ايتقان ءپاتريوتيزمنىڭ قاي تۇرىنە جاتقىزامىز؟
– قازاقستاندىق پاتريوتيزم – مەملەكەتتىك پاتريوتيزم يدەياسى. قازاقستاندا مەملەكەت قۇرۋشى ۇلت رەتىندە قازاق حالقى ەتنوستىق پاتريوتيزم ساتىسىنان ءوتتى. قازاقتار وسىدان ەكى جىل بۇرىن وتكەن حالىق ساناعى بويىنشا 63 پايىزدان استى. ول ەندى ءوزى قۇرعان مەملەكەتتىڭ دامۋىنا ءمۇددەلى بولعاندىقتان, بارلىق ۇلت وكىلدەرىنىڭ ۇيىتقىسىنا اينالىپ, جاسامپازدىققا باستاۋشىنىڭ مىندەتىن اتقارۋعا كىرىستى. 2009 جىلى وتكەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 14-ءشى سەسسياسىندا سويلەگەن سوزىندە ەلباسى ن.نازارباەۆ جالپى ۇلتتىق كەلىسىمنىڭ بەس قاعيداسىنىڭ ءبىرى رەتىندە «قازاق ۇلتىنىڭ ۇيلەستىرۋشى ءرولىن» تۇجىرىمدادى. سوندىقتان پرەزيدەنت مەملەكەتتىك ءپاتريوتيزمدى دامىتۋعا ۇلكەن كوڭىل بولۋدە. ول: «...قازاقستاندىق پاتريوتيزمنىڭ باستى كريتەريى – ەلىمىزدىڭ يگىلىگىنە ارنالعان ءونىمدى جانە شىعارماشىلىق ەڭبەك» دەدى.
سونىمەن بىرگە, مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمنىڭ باستى كورىنىسى, ونىمەن تىعىز بايلانىستى ماسەلە – ول مەملەكەتتىك ءتىل ماسەلەسى دەپ اتاپ ءوتتى. سوندىقتان قازاقستاندىق پاتريوتيزم – بۇكىل قازاقستاندىقتاردى كەمەل بولاشاعىنا سەندىرۋ, ولاردى جاسامپاز ەڭبەككە شاقىرۋ, بەرەكە-بىرلىكتى, باياندى ىنتىماقتى ورنىقتىرۋ.
قازاقستاندىق پاتريوتيزم – ءبىزدىڭ ەكونوميكاداعى, ساياساتتاعى تابىستارىمىزدىڭ جەمىسى. سەبەبى, 90-شى جىلداردىڭ سوڭىندا جۇرگىزىلگەن سوتسيولوگيالىق ساۋالنامالاردا باسقا ۇلت وكىلدەرىنىڭ 30 پايىزدان استامى قازاقستاندى وتانىم دەپ مويىنداماي, كوشىپ كەتۋگە دايىن ەكەندىگىن بۇكپەسىز ايتسا, ال 2007 جىلعا قاراي تەك ءۇش پايىزى عانا كوشسەم دەگەن نيەتى بارىن كورسەتكەن. ياعني, قازىر باسقا ۇلت وكىلدەرىنىڭ باسىم بولىگى ءوزىن قازاقستاندىقپىن دەپ ەسەپتەپ وتىر.
بۇل – ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاداعى, ساياساتتاعى ەلەۋلى جەتىستىكتەرىنىڭ ناتيجەسى. سوڭعى 20 جىل ىشىندەگى وزگەرىستەر, شىققان بيىك, قايتا ورالعان قۇندىلىقتار, ولمەس-ءوشپەس مۇرا, تاپقان تابىستاردى تىلگە تيەك ەتسەك, ءار قازاقستاندىقتىڭ جۇرەگىنە قۋانىش پەن ماقتانىش كەلەر كۇنگە دەگەن سەنىم ۇيالاتادى. بۇگىندە الەمنىڭ الپاۋىت ەلدەرى ساناساتىن مەملەكەتىمىز, الەم قىزىعاتىن بايلىعىمىز, بەدەلى بيىك ەلباسىمىز بار. وسىنداي جەتىستىككە جەتۋىمىز – حالقىمىزدى جاسامپازدىققا جۇمىلدىرىپ, ەلىمىزدىڭ تاريحتاعى جاڭا ورنىن ايقىنداعان ۇلت كوشباسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ەڭبەگى. بۇل جەتىستىكتەر – بۇكىل قازاقستاندىقتاردىڭ ماقتانىشى.
مەملەكەتتىك ءپاتريوتيزمنىڭ ايقىن كورىنىسى تۋرالى بەلگىلى ساياساتكەر, اقش پرەزيدەنتى دجون كەننەديدىڭ امەريكان ءپاتريوتيزمى تۋرالى پىكىرىن مىسالعا كەلتىرۋگە بولادى. ونىڭ «سەن وتانىڭ ساعان نە بەردى دەپ سۇراما, مەن وتانىما نە بەردىم دەپ سۇرا» دەگەن قاناتتى ءسوزى امەريكاندىق پاتريوتيزمنىڭ مازمۇنىن اشىپ كورسەتە الادى.
ءبىر سوزبەن ايتقاندا, بۇكىل قازاقستاندىقتار ءوز ەلىنىڭ, جەرىنىڭ وتكەنىن سەزىنبەي, ونىڭ ەرلىككە, ادامگەرشىلىككە تولى تاريحىن, ونەرىن جەتە ۇعىنباي, وتانشىلدىق سەزىمدى قالىپتاستىرۋ مۇمكىن ەمەس. سونىمەن بىرگە, ەلباسى ءوزىنىڭ حالىققا ءار جولداۋىندا وتاندىق ءپاتريوتيزمدى ازاماتتاردىڭ ەلىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن دامىتۋدى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋدىڭ نەگىزگى ەلەمەنتتەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە العا تارتىپ كەلەدى.
– جوعارىدا ەلباسىنىڭ ازاماتتاردىڭ وتانشىلدىق سەزىمى مەن ءوز ەلىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن دامىتۋدى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋدىڭ نەگىزگى ەلەمەنتتەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە ۇسىنىپ وتىرعانىن ايتىپ ءوتتىڭىز. راسىندا دا, پاتريوتيزم مەن ەل قاۋىپسىزدىگىنىڭ بايلانىسى الدىڭعى ورىندا تۇرۋعا ءتيىس قوي.
جاس ۇرپاقتى ءارتۇرلى ەكسترەميستىك اعىمداردان ساقتاۋدىڭ باستى امالى – وتانشىلدىق سەزىمدى, ەلگە, جەرگە, ۇلتىنا دەگەن تاباندىلىقتى قالىپتاستىرۋ. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «ءبىز قازاقستاننىڭ بارلىق ازاماتتارىنىڭ وتانشىلدىق سەزىمى مەن ءوز ەلىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن دامىتۋعا ءتيىسپىز» دەگەن بولاتىن. جالپى, پرەزيدەنت ۇلتتىق رۋحانيات دامۋىنىڭ مەملەكەت ومىرىنە تيگىزەر يگى اسەرى تۋرالى دا از ايتىپ جۇرگەن جوق. ول ءبىر سوزىندە «قازاقستاندىقتاردىڭ وتانشىلدىق سەزىمىن تاربيەلەۋ ءبىلىم بەرۋدىڭ مەكتەپكە دەيىنگى جۇيەسىنەن باستاپ جوعارى وقۋ ورىندارىنا دەيىنگى بارلىق ۇيىمداردا كوكەيكەستى بولىپ تابىلادى. بالالاردى وتاندى, تۋعان جەردى, ءوزىنىڭ حالقىن سۇيۋگە تاربيەلەۋ – مۇعالىمنىڭ اسا ماڭىزدى ءارى جاۋاپتى پارىزى» – دەگەن ەدى.
وسكەلەڭ ۇرپاقتى تاربيەلەۋدە, قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمدى قالىپتاستىرۋدا نەگىزگى ستراتەگيالىق باعىت – مەملەكەتتىك جالپىعا بىردەي مىندەتتى ءبىلىم بەرۋ ستاندارتىنا ساي وقۋ پروتسەسىن جۇزەگە اسىرۋ.
ستاندارت نەگىزىندە «قازاق ءتىلى», «قازاق ادەبيەتى», «قازاقستان تاريحى», «بەينەلەۋ ونەرى», «ەتيكا جانە پسيحولوگيا», «ءوزىن-ءوزى تانۋ» جانە «مۋزىكا» پاندەرى مىندەتتى تۇردە وقىتىلىپ, وقۋلىقتار مازمۇنىندا حالقىمىزدىڭ ۇلتتىق مادەنيەتى, سالت-ءداستۇرلەرى, تاعى باسقا رۋحاني قۇندىلىقتار تۋرالى تولىق ماعلۇمات بەرىلەدى.
– باقىتجان تۇرسىن ۇلى, الەمدى شارپىعان تەرروريزم, ەكسترەميزم ۇشقىندارى ءبىزدىڭ ادامداردىڭ دا جۇرەگىنە قورقىنىش ۇيالاتاتىنى ءسوزسىز. جاستارىمىزدىڭ سونداي ويى بۇزىق توپتاردىڭ قولشوقپارىنا اينالماۋىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن نە ىستەلىپ جاتىر؟
– ونىڭىز راس, ەكسترەميزم وتە قاۋىپتى نارسە. جاستاردىڭ ءارتۇرلى ءدىني اعىمدار مەن سەكتالاردىڭ شىرماۋىنا ءتۇسىپ, ەكسترەميستىك ارەكەتتەرگە بارۋى وزىنە دەگەن, بولاشاعىنا دەگەن سەنىمنىڭ بولماۋىنان. ولاي بولاتىن بولسا, ءبىز ءار ازاماتىمىزدىڭ وزىنە, ەلىنىڭ بولاشاعىنا دەگەن سەنىمىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتۋىمىز كەرەك.
سوندىقتان دا, مينيسترلىك جاستارعا ءبىلىم بەرىپ, ولاردى تاربيەلەيتىن ۇستاز ءماسەلەسىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىر. ۇستازدىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ, ماتەريالدىق جاعدايىن جاقسارتۋ تاربيە ىسىنە ەلەۋلى سەرپىن بەرەتىنى ءسوزسىز.
احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ «بالام دەگەن جۇرت بولماسا, جۇرتىم دەيتىن بالا قايدان شىقسىن!» دەگەن قاناتتى ءسوزى تەگىن ايتىلماسا كەرەك. سوندىقتان جاستارعا ساپالى ءبىلىم, سانالى تاربيە بەرىپ, ەڭبەككە باۋلۋعا ەرەكشە كوڭىل بولىنۋدە.
پاتريوتيزمگە تاربيەلەۋدىڭ ۇلكەن ورتاسى – مەكتەپ ەكەنى بەلگىلى. ونداعى جوسپارلى تاقىرىپتىق ساباقتارمەن قاتار, پاندىك وليمپيادالار, عىلىمي جوبالار پاتريوتيزمگە تاربيەلەۋدىڭ ءبىر باعىتى بولىپ وتىر.
تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋدى جاقسارتۋ ءۇشىن «كاسىپقور» باعدارلاماسى قابىلدانۋدا. سونىڭ ناتيجەسىندە, ەلباسى تاپسىرعان الەمدىك دەڭگەيدەگى ايماقتىق كاسىبي ءبىلىم ورتالىقتارى سالىنادى. بۇل باعدارلاما جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋدى كۇرت جاقسارتۋعا باعىتتالعان.
ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ستۋدەنتتەردى جاتاقحانامەن قامتاماسىز ەتۋگە بايلانىستى 2011-2015 جىلدارعا ارنالعان «ستۋدەنتتىك باسپانا» باعدارلاماسىن ءازىرلەدىك. بۇل باعدارلاما 2015 جىلى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرىن جاتاقحانامەن قامتاماسىز ەتۋدى 80%-عا جەتكىزەدى.
– ەلىمىزدەگى جاستار ۇيىمدارى تۋرالى نە ايتا الاسىز؟
– بۇگىندە ەلىمىزدە 1000-نان اسا بالالار مەن جاستار ۇيىمدارى جۇمىس جاساۋدا. مينيسترلىك تاراپىنان ولاردىڭ تەك قاعاز جۇزىندە قالىپ قويماي, بەلسەندى جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋىنە باسا ءمان بەرىلۋدە. وسى ماقساتتا 14 وبلىستا, استانا مەن الماتى قالاسىندا جاستاردىڭ رەسۋرستىق ورتالىقتارى جۇمىس ىستەۋدە. ولار جاستاردىڭ قوعام ومىرىنە ەركىن ارالاسۋىنا, اقپارات الۋىنا قولايلى جاعداي جاسايدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا سايكەس جاستاردىڭ ساپالى بىلىممەن بىرگە تاربيە الىپ, پاتريوتتىق رۋحتا ءوسۋىن قامتاماسىز ەتۋ جان-جاقتى قاراستىرىلعان. وندا جاستاردىڭ ساياسي بەلسەندىلىگىن ارتتىرىپ, قوعام ومىرىنە ارالاسۋىنا جاعداي جاسايتىن ءتۇرلى شارالار كوزدەلگەن. جاستارعا ارنالعان ءىس-شارالارعا 2015 جىلى جالپى جاستاردىڭ 27 پايىزىن, 2020 جىلى 55 پايىزىن قامتۋ جوسپارلانۋدا.
جالپى العاندا, ءتۇرلى دەڭگەيدەگى رەسپۋبليكالىق, جەرگىلىكتى شارالاردى قوسقاندا جاستار ساياساتى مەن جاستاردىڭ پاتريوتتىعىن ارتتىرۋعا 2009 جىلى 4055 شارا, 2010 جىلى 4436 شارا وتكىزىلىپتى.
مەملەكەت ىسىنە, ەل ساياساتىن جۇرگىزۋگە جاستاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزىپ, تەك مانساپ, بيلىك ءۇشىن ەمەس, ەل ءۇشىن, بولاشاق ءۇشىن قىزمەت ەتەتىن تازا قولدى, ۇلكەن ءجۇرەكتى مەملەكەتشىل, ءبىلىم-بىلىگى مىقتى ماماندار لەگىن دايىنداپ شىعۋعا پاتريوتتىق شارالار ۇلكەن اسەر ەتەدى. وتكەن جىلى بۇل سالا بويىنشا ءتۇرلى دەڭگەيدەگى 465 شارا جۇزەگە استى. مىسالى, «جاسىل ەل» باعدارلاماسى بويىنشا 15 630 ستۋدەنت ەڭبەك ەتىپ, 4,7 ميلليون ءتۇپ اعاش كوشەتتەرىن وتىرعىزىپ, 12 مىڭ گەكتاردى كوگالداندىرعان.
«مەنىڭ قازاقستانىم» رەسپۋبليكالىق جاستاردىڭ پاتريوتتىق فورۋمىنىڭ ءرولى ەرەكشە. 2007 جىلى «مەنىڭ قازاقستانىم» فورۋمى ەلباسىنىڭ قاتىسۋىمەن العاش استانا قالاسىندا وتكەن بولاتىن. سول فورۋمعا قاتىسقان جاستاردىڭ ءانۇرانىمىزدى شىرقاپ, كوك تۋىمىزدى جەلبىرەتكەندە كوپشىلىگىنىڭ تولقىپ, ماقتانىش سەزىمى كەۋدەسىن كەرنەگەنىنە كۋامىز. ال ەندى جاقىندا عانا قوستاناي قالاسىندا وتكەن ءىۇ فورۋمدا ءورتتەن, سۋ تاسقىنى كەزىندە ادامداردى قۇتقارعان 5 جاس ازاماتقا ۇلكەن قۇرمەت جاسالدى. جاستار ءۇشىن ولاردىڭ ەرلىكتەرى ۇلگى بولاتىنى ءسوزسىز.
ءوز مەملەكەتىنىڭ ساياساتىنان حابارى بار, ءوز ەلىن سۇيەتىن ازاماتتار ەكسترەميستىك, تەرروريستىك ۇيىمداردىڭ شىرماۋىنا ءتۇسپەيدى دەپ ويلايمىن. بۇل تۇرعىدا جۇمىستار ودان ءارى ءۇزىلىسسىز جالعاسا بەرەدى.
بۇگىنگى تاڭدا, ۇرپاعىمىزدىڭ ازامات بولىپ قالىپتاسۋى بارىسىندا ءبىز ولاردىڭ جاhاندانۋدىڭ تەرىس ىقپالدارىنا قارسى تۇرۋىن ەسكەرۋىمىز قاجەت. بۇل جاعدايدا تاربيە جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگى اتا-انا مەن مەكتەپتىڭ ءوزارا بايلانىسىنان كورىنەدى. اتا-انالاردىڭ بالا تاربيەسىنە دەگەن جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكاداعى بارلىق مەكتەپتەردە «اتا-انالار كەڭەستەرى» مەن «قامقورشىلىق كەڭەستەرى» جۇيەلى جۇمىس اتقارۋدا.
پاتريوتتىق تاربيەنىڭ باستى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – اسكەري-پاتريوتتىق تاربيە. جاستارعا پاتريوتتىق تاربيە بەرۋدە, سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋدا 739 اسكەري-پاتريوتتىق كلۋب جۇمىس ىستەيدى.
سونىمەن بىرگە, ەل ازاماتتارىنىڭ پاتريوتتىق سەزىمىن دامىتۋدىڭ ارنايى تۇجىرىمداماسى جاسالىپ, مەملەكەتتىك باعدارلامالار دا جۇزەگە اسۋدا. قازىر ەلىمىزدە 2009-2011 جىلدارعا ارنالعان “اۋىل جاستارى” جالپىۇلتتىق باعدارلاماسى ءوز شەشىمىن تاۋىپ جاتىر.
سوندىقتان ءبىزدىڭ جاس ورەندەرىمىز اتا-بابادان كەلە جاتقان دارحاندىق پەن باۋىرمالدىقتى, تاتۋلىق پەن مەيىرىمدىلىكتى بويلارىنا سىڭىرە وتىرىپ, ەل بولاشاعىنا ەڭبەك ەتە بەرەدى دەپ سەنەمىن.
اڭگىمەلەسكەن سۇلەيمەن مامەت.
استانا مەن الماتى اقشا ايىرباستاۋ ورىندارىندا دوللار باعامى قانداي؟
قارجى • بۇگىن, 10:18
قازاقستاندا قاي جولدار جابىق تۇر؟
ايماقتار • بۇگىن, 09:45
بۇگىن ەلىمىزدىڭ باسىم بولىگىندە داۋىلدى ەسكەرتۋ جاريالاندى
اۋا رايى • بۇگىن, 09:25
قوعام • بۇگىن, 09:15
ادام كاپيتالى – كونستيتۋتسيا جوباسىنىڭ باسىمدىعى
رەفورما • بۇگىن, 09:10
جاۋاپكەرشىلىكتىڭ ايقىن كورىنىسى
رەفورما • بۇگىن, 09:07
ايماقتار • بۇگىن, 09:05
ساياسات • بۇگىن, 09:03
پىكىر • بۇگىن, 09:00
ارال تابانىن قالاي وازيسكە اينالدىرامىز؟
تالبەسىك • بۇگىن, 08:55
ەكسپورت • بۇگىن, 08:50
شارۋاشىلىق • بۇگىن, 08:45
اۋىل كاسىپكەرلەرىنە قوماقتى كومەك
ايماقتار • بۇگىن, 08:40
اتاۋلى جىلدا قانداي شارالار جۇزەگە اسادى؟
Digital • بۇگىن, 08:35
تسيفرلىق مۇمكىندىك – اسكەر الەۋەتىنىڭ وزەگى
ايبىن • بۇگىن, 08:30