ۇنقاتىسۋ ءداستۇرى جالعاسا بەرەدى

كەشە بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ توراعاسى, الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزى حاتشىلىعىنىڭ جەتەكشىسى قايرات ءماميدىڭ توراعالىق ەتۋىمەن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزى حاتشىلىعىنىڭ ح وتىرىسى اشىلدى. الەمنىڭ ون جەتى ەلىنەن كەلگەن ءتۇرلى دىندەر وكىلدەرى قاتىس­قان وتىرىستا ءدىن ليدەرلەرى كە­ڭە­سى تۇجىرىمداماسىنىڭ جوبا­سى, ءدىن ليدەرلەرى كەڭەسىنىڭ تۇ­جى­رىمداماسىن قابىلداۋدىڭ ءۇل­گىسى جانە الەمدىك جانە ءداس­تۇرلى دىندەر ليدەرلەرى ءىV سەزىن وتكىزۋدىڭ كۇنىن بەلگىلەۋ تۋرالى ماسەلەلەر تالقىلاندى. جۋىردا وسى فورۋمنىڭ باس­تا­ماشىسى ءارى باستى قامقور­شى­سى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ماعان الەمدىك جانە ءداس­تۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزىنىڭ حاتشىلىعىندا قازاقستان تارا­پى­نان جۇرگىزىلەتىن جۇمىستى ۇيلەستىرۋدى تاپسىردى, دەدى پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قايرات ءمامي وتىرىستى اشار­دا­عى سويلەگەن سوزىندە. بۇل مەن ءۇشىن وتە جوعارى سەنىم دەپ بىلەمىن. وسى تۇرعىدان مەن سىزدەرمەن تۇراقتى بايلانىستا بولۋعا جانە ىزگىلىك پەن بەيبىتشىلىككە, تا­تۋلىق پەن تۇراقتىلىققا ءۇن­دەي­تىن ءدىنباسىلارىنىڭ جاھان­دىق يگى باستامالارىن العا جىل­جىتۋعا ءوز ۇلەسىمدى قوسۋعا داي­ىن ەكەندىگىمدى قۋاتتايمىن. الەم­دىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ ءتورتىنشى سەزىن ازىرلەۋگە ارنالعان وتىرىسىمىز حالىقارالىق كۇردەلى جاعدايدا ءوتىپ وتىر دەسەك ارتىق ەمەس. سوڭعى سەزدەن بەرى الەمدە ساياسي احۋالدى ەداۋىر شيەلەنىستىرە تۇسكەن وقيعالار, سونىڭ ىشىندە ءدىني توزىمدىلىك پەن كونفەس­سياارالىق كەلىسىمگە سىن بولعان جايتتەر دە ورىن الدى. سەنات توراعاسى بۇعان مىسال رەتىندە افريكا قۇرلىعى مەن تايا­ۋ شىعىس ەلدەرىن شارپىپ ءوت­كەن تۇراقسىزدىق تولقىنىن, يراك­تاعى, اۋعانستان مەن پاكس­تان­داعى لاڭكەستىك ارەكەتتەردى, جاپونيا حالقىنىڭ باسىنا ءتۇس­كەن جەر سىلكىنىسى مەن ءتسۋناميدىڭ قايعى-قاسىرەتىن اتاپ ءوتتى. وكى­نىش­كە قاراي, كوپتەگەن ادام قۇر­بان بولدى, دەدى ءارى قاراي قايرات ءمامي. وسىنداي اۋىر سىناق كۇن­دەرى بەيبىت دۇنيەنى ايالاۋ, جىگەر بەرەر جۇيەلى ءسوز, ماڭايىڭ­داعى جاندارعا دەگەن جارقىندىق پەن مەيىرىم, توزىمدىلىك پەن شى­دام­دىلىق سياقتى ءاربىر ءدىننىڭ نەگىزى بولىپ تابىلاتىن پاراسات-سەزىمنىڭ قاجەتتىلىگى انىق سەزىلدى. تاعدىر تاۋقىمەتىن باستان كەش­كەن ەلدەردىڭ ءدىني قىز­مەت­شىلەرى وسىنداي جوعارى مورال­دىق قاسيەتتەردى تولىعىنان تا­نىتقاندىعىن اتاپ وتكىم كەلەدى. سونىمەن بىرگە, وتكەن وقيعالار بارشا ىزگى نيەتتى ادامدار ءبىر­لى­گى­نىڭ, ولاردىڭ بەيبىتشىلىكتى ور­نىقتىرۋ جولىنداعى ىنتىماق­تا­ستىعىن نىعايتۋدىڭ اسا قا­جەتتىگىن دالەلدەپ بەردى. توراعا ءوزىنىڭ ءسوزى بارىسىندا قازاقستاننىڭ كونفەسسياارالىق ۇنقاتىسۋعا ەرەكشە ءمان بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ اتاپ وتكە­نىن­دەي, مۇسىلمان, حريستيان جانە بۋددا وركەنيەتتەرىنىڭ تو­عى­سىن­دا ورنالاسقان قازاقستان تاۋەل­سىزدىگىن العان العاشقى كۇن­نەن باستاپ ءوز اۋماعىندا ەت­نوستار مەن كونفەسسيالاردىڭ ءبىر­گە ەركىن, بەيبىت جانە تەڭ قۇ­قىلى ءومىر ءسۇرۋى ءۇشىن جاعداي جاساۋعا ۇم­تىلدى. رەسپۋبليكا مەملەكەت­تى­لى­گىنىڭ جيىرما جىلدىق ءتاجى­ري­بەسى كورسەتكەندەي, ەلباسى نۇر­سۇلتان نازارباەۆتىڭ دىنارالىق جانە ەتنوسارالىق كەلىسىمدى نى­عايتۋعا باعىتتالعان سارابدال ساياساتى ءبىزدىڭ قوعامدى ۇلتارا­لىق, ءدىني قاقتىعىستار مەن شيەلەنىستەردەن امان ساقتاۋدىڭ كەپىلى بولدى. بىرلىك پەن ىن­تى­ماققا نەگىزدەلگەن تۇراقتى­لىق­تىڭ ارقاسىندا ەلىمىز وركەن­دەۋ­دىڭ سارا جولىن ءدال تاۋىپ, جاڭا بيىك ماقساتتارعا قاراي باتىل قادام باسىپ كەلەدى. ەتنوس­ارا­لىق جانە كونفەسسياارالىق كە­لى­سىمنىڭ وزىنە ءتان وڭ ۇلگىسىنە سۇيەنە وتىرىپ, قازاقستان وركە­نيەت­ارالىق ءوزارا بايلانىستى دامىتىپ, دىندەر ىنتىماقتاس­تى­عىن تەرەڭدەتۋ, جاھاندىق ءوز­ارا مادەني الماسۋ جولىن بەرىك ۇستانۋدا. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازار­باەۆ­تىڭ الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ سەزىن ءوت­كىزۋ تۋرالى باستاماسى حالىق­ارا­لىق كولەمدە كەڭ قولداۋ تاۋ­ىپ, مەملەكەتتەر مەن حالىق­تار­دىڭ قارىم-قاتىناسىن جاراس­تى­رۋ جونىندەگى الەمدىك ۇدەرىستىڭ ماڭىزدى بولىگىنە اينالدى, دەپ جالعاستىردى ءسوزىن سەنات ءتور­اعا­سى. قازاقستان ءوزى تاراپىنان الەمدەگى وڭىرلەر مەن ەلدەر ارا­سىنداعى دىنارالىق, وركەنيەت­ارا­لىق جانە مادەنيەتارالىق ءۇن­قاتىسۋدى دامىتۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەرىن جۇمسادى جانە جۇم­ساپ كەلەدى. وسى ماقساتتا ءبىز سەزدىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيى­مى­مەن, ونىڭ ىشىندە يۋنەسكو-مەن جانە وركەنيەتتەر اليانسىمەن ءوزارا ءىس-قيمىلىن ودان ءارى ءورىس­تەتۋگە ىنتالىمىز. بىرىككەن ۇلت­تار ۇيىمىنىڭ بىرىكتىرۋشىلىك جانە ىزگىلىك الەۋەتىن ىنتى­ماق­تاستىق ماقساتتارىنا با­رىن­شا تارتۋ كەرەك. بۇل – وسىناۋ باس­تى الەمدىك مىنبەردىڭ ءمۇم­كىن­دىگىن سەزدىڭ پاراساتتى يدەيا­لارىن جەر جۇزىندەگى ەلدەردىڭ حا­لىقتارى مەن ساياسي باسشى­لىعىنا جەتكىزۋ ءۇشىن كەڭىنەن پايدالانۋ قاجەت دەگەن ءسوز. ءسوزىنىڭ سوڭىندا ق.ءمامي ەلى­مىزدىڭ ەقىۇ ۇشتىگىنە قاتىسۋى جانە يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيى­مىنا توراعالىعى اياسىندا مۇ­سىلمان مەملەكەتتەرى مەن باتىس ەلدەرى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك پەن ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋگە سەپتىگىن تيگىزەتىن ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ با­عىتى الداعى ۋاقىتتا دا جالعا­سىن تاباتىندىعىنا توقتالدى. سونىمەن قاتار, اوسشك, شىۇ, تمد, سونداي-اق الەمدەگى باسقا دا وڭىرلىك ۇيىمدار قىزمەتىندە مادە­ني-گۋمانيتارلىق تۇرعى­دا­عى ءوزارا تۇسىنىستىكتى كەڭەيتۋ ءۇشىن مول مۇمكىندىكتەر بار ەكەنىن اتادى. وتىرىستا ءۇندىستان «دجا­ماات-ۋ-شاباب-ە-يسلام» مۇسىل­مان ۇيىمىنىڭ وكىلى شاح فاحرە الام, «چوگەچون» بۋدديستىك زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ وكىلى يانگ كي حۋن, يزرايل باس سەفارد راۆ­ۆينىنىڭ وكىلى مەير دانينو, ال­ماتى قالاسىنداعى «نۇر ءمۇ­با­راك» يسلام مادەنيەتى ۋنيۆەر­سي­تەتىنىڭ رەكتورى ماحمۇد فاحمي حيدجازي, تاعى باسقالار قۇت­تىق­تاۋ ءسوز سويلەدى. ولاردىڭ بار­لى­عى قازاقستان پرەزيدەنتى نۇر­سۇل­تان نازارباەۆتىڭ باستاما­سى­مەن وتكىزىلىپ كەلە جاتقان دىندەر سەزىنىڭ دىنارالىق جانە كون­فەسسياارالىق كەلىسىمدى نى­عاي­تۋعا قوساتىن ۇلەسىن اتاپ ءوتتى. كۇن تارتىبىنە بايلانىستى پىكىر بىلدىرگەندەردىڭ وي-پايىم­دا­رى نەگىزىنەن ءبىر جەردەن شىعىپ وتىردى. ناتيجەسىندە ءدىن ليدەرلەرى كەڭەسىنىڭ تۇجىرىمداماسى قاجەت ەكەندىگى نازارعا الىندى. ال الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ ءىV سەزى 2012 جىلعى 30-31 مامىردا استانا قا­لا­سىندا وتەتىن بولىپ بەلگىلەندى. بۇل ماسەلە وتىرىسقا قاتى­سۋ­شىلار تاراپىنان كونسەنسۋستىق جاعدايدا قولداۋ تاپتى. الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزى حاتشى­لى­عى­نىڭ وتىرىسى بۇگىن جالعاسادى. ءاليسۇلتان قۇلانباي.