سۋديالاردى دۇرىس تاڭداي ءبىلۋ – ادىلدىك نەگىزى

شەنەۋنىكتەر اراسىنداعى ءاب­دەن دەندەگەن سىبايلاس جەم­قور­لىقتى جەڭۋ ەلىمىز ءۇشىن وڭاي بو­لىپ وتىرعان جوق. دەگەنمەن, بۇل كەسەل بىزگە الىنباس قامال دەپ قول قۋسىرىپ وتىرعاننان گورى, جارقىن كەلەشەك ءۇشىن قازىردەن باستاپ امال-قارەكەت قاراستىرعان الدەقايدا ءتيىمدى بولماق. اسىرەسە ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا التى بىردەي جوعارعى سوت سۋديالارى جەمقورلىق كورىنىستەرىمەن ءىستى بولعان سوت جۇيەسىنىڭ قازىرگى جاي-كۇيى جان جابىرقاتادى. سوندىق­تان ولاردىڭ كەسەلدەن تەزىرەك قۇتىلۋىنا قوعامدىق قولداۋ جاساماسا ءىس ناسىرعا شابا بەرمەك. مىنە, وسى جاعىن تارازىلاعان «نۇر وتان» حالىقتىق-دەموكرا­تيالىق پارتياسى كەشە جەمقور­لىقپەن كۇرەس جونىندەگى رەسپۋب­ليكالىق قوعامدىق كەڭەسپەن قۇ­رىلعان سوت ورگاندارىنىڭ قىزمە­تىن سىرتتان باعالاۋ جونىندەگى قوعامدىق باقىلاۋشى كوميسسيا­نىڭ العاشقى وتىرىسىن وتكىزدى. ونىڭ جۇمىسىنا پارلامەنت سە­نا­تىنىڭ دەپۋتاتى, جەمقورلىق­پەن كۇرەس جونىندەگى رەسپۋبلي­كالىق قوعامدىق كەڭەس توراعاسى ورالباي ابدىكارىموۆ جەتەكشىلىك ەتتى. ارينە, سوتتار كونستيتۋتسيا بوي­ىنشا تاۋەلسىز بولىپ تابى­لادى. ولاردىڭ ىسىنە ارالاسۋ زاڭ­عا قايشى. دەگەنمەن, سول سوتتار ءوز مىندەتىن پايدالانۋدا ادىلدىك تۇرعىسىنان تابىلا الماي جاتسا, قوعامدىق باقىلاۋدىڭ كۇشەيتىل­گەنى كەرەك. مىنە, وسى ورايدا «نۇر وتان» حدپ جانىنداعى جەمقورلىقپەن كۇرەس جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەس­پەن قۇرىلعان سوت ورگاندارىنىڭ قىزمەتىن سىرتتان باعالاۋ ءجونىن­دەگى قوعامدىق باقىلاۋشى كوميس­سيانىڭ دا نەگىزگى مىندەتى سوتتار­دىڭ ءىستى ءادىل قاراۋعا, ازامات­تار­دىڭ, قوعامنىڭ جانە مەملە­كەتتىڭ قۇقىقتارى, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن ساقتاۋعا با­عىتتالعان شىنايى سوت شەشىمدەرىن قابىلداۋىنا ىقپال ەتۋ بولىپ تابىلادى. قاشاندا كەز كەلگەن دارەجەدەگى سۋديا دۇرىس تاڭدالسا, مەملەكەتتە دە, قوعامدا دا ادىلدىك  سالتانات قۇراتىنى بەلگىلى. ەندەشە, بۇل – ۇلكەن ءمانى بار جاۋاپتى ءىس. سوندىقتان دا جەمقورلىقپەن كۇرەس جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرى, ال­دى­مەن, سوت ورگاندارىنىڭ قىزمەتىن سىرتتان باعالاۋ جونىندەگى قو­عامدىق باقىلاۋشى كوميسسيانىڭ مۇشەلەرىن بەكىتپەس بۇرىن سوت­تارعا قوعامدىق باقىلاۋدى كونس­تيتۋتسيانىڭ جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سوت جۇيەسى مەن سۋديالارىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىنىڭ تالاپ­تارىنا سۇيەنە, سوتتاردىڭ نەگىزگى قىزمەتىنە ەش ارالاسپاي جانە سۋديالاردىڭ تاۋەلسىزدىگىن ءمۇل­تىك­سىز ساقتاي وتىرىپ جۇزەگە اسى­رۋ قاجەتتىگىنە توقتالدى. ءسويتىپ, سوت ورگاندارىنىڭ قىزمەتىن سىرت­تان باعالاۋ جونىندەگى قوعام­دىق باقىلاۋشى كوميسسيانىڭ قۇرامىنا بەلگىلى زاڭگەرلەر, پرالامەنت دەپۋتاتتارى, جوعارعى سوتتىڭ وتستاۆكاداعى سۋديالارى جانە ءىرى قوعام قايراتكەرلەرى ەندى. كوميسسيا توراعاسى بولىپ ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى باقىتجان ءابدىرايىموۆ تاعايىن­دالدى. بۇدان كەيىن ءبىرىنشى وتىرى­سىن باستاعان كوميسسيا الداعى جۇمىس بارىسى سۋديا ەتيكاسى­نىڭ كودەكسىندە قاراستىرىلعان سۋديالاردىڭ مورالدىق-ەتيكا­لىق نورماسى مەن ءوزىن ۇستاۋ ءتار­تىبىن ساقتاۋ ماسەلەلەرىن قاراۋعا, سوت ادىلدىگى مەن سوت شەشىمدەرىنە قولجەتىمدىلىكتى سوت ورگاندارى­نىڭ دۇرىس ۇيىمداستىرۋىنا, قو­عامنىڭ سوتقا دەگەن سەنىمىن ارتتىرۋعا, سوت ورگاندارىنداعى كادر ساياساتىن ىزگىلەندىرۋگە, سو­عان وراي سۋديالاردى تاعايىنداۋ ءتارتىبىن جەتىلدىرۋگە, اكىمشىلىك, ازاماتتىق جانە قىلمىستىق ىستەر بويىنشا سوت تاجىريبەسىنە تالداۋ جۇرگىزۋگە, سوت جۇيەسىنىڭ قىزمە­تىنىڭ قۇقىقتىق جانە ۇيىم­داس­تىرۋشىلىق تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ بويىنشا  ءتيىمدى ۇسىنىستار ءازىر­لەۋگە, قازاقستاندىق سوت ءىسىن ءجۇر­گىزۋدى حالىقارالىق ستاندارتتارعا جاقىنداتۋعا باعىتتالاتىندى­عىن ءبىلدىردى. الەكساندر تاسبولاتوۆ.