سەرىكباي نۇرعيساەۆ: تارتىپكە باس يگەن قۇل بولمايدى

ءتارتىپ پەن ءبىلىم ۇشتاسقاندا عانا كەز كەلگەن جاننىڭ ادامدىق بولمىسى قالىپتاسادى, سوندىقتان دا ءال-فارابي دانانىڭ: «ءتارتىپسىز بەرىلگەن ءبىلىم – قاۋىپتى» دەگەنىنىڭ سىرى وسىندا بولسا كەرەك. قانداي دا بولسىن ۇلت پەن ۇلىستىڭ وركەنيەتكە ورلەپ, جوعارى دارەجەدە دامۋىنا ءبىلىمنىڭ اۋاداي قاجەت بولاتىنى سياقتى رەتتىلىكتىڭ دە سونشالىقتى كەرەك ەكەندىگى اقيقات. ادام بويىنداعى ءتارتىپتىڭ ءتۇبى تەكتىلىكتەن تاراسا كەرەك. سوندا عانا اتالارىمىز ايتقان: «تەكتىدەن تەكتى تۋادى, تەكتىلىك تۇقىم قۋادى» دەگەن ءسوز ومىردەن ءوز ورنىن تابادى. بابادان كەلگەن اسىل تەك پەن تەرەڭ ءبىلىم قوعامداعى كەز كەلگەن تۇلعانى ءوز ورتاسىنان دارالاندىرادى ەمەس پە؟ اسىرەسە, بۇل قاسيەت ەلدىڭ كوشىن ورگە سۇيرەۋدە ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ بويىنان تابىلىپ جاتسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى  مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ الماتى وبلىسىنداعى اۋماقتىق باسقارماسىنىڭ باستىعى – تارتىپتىك كەڭەستىڭ توراعاسى  سەرىكباي نۇرعيساەۆپەن بولعان اڭگىمەمىزدىڭ نەگىزگى وزەگى دە وسى بولدى. – سەرىكباي ورىكباي ۇلى, اڭگىمەمىزدى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ قوعامدا الار ورنى مەن ولاردىڭ ماڭىزدى مىندەتى تۋراسىندا وربىتسەك ... – ءار مەملەكەتتىڭ زاڭناماسىندا سونداعى قوعامنىڭ دامۋىنا سايكەس, مەملەكەتتىك قىز­مەت­كەرلەردىڭ جۇمىسىن رەتتەپ وتىراتىن, ءتار­تىبىن بەلگىلەيتىن وزىندىك ءادىس بولادى. زاڭ­نامامەن ناقتىلاۋداعى باستى ماقسات – مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردى قاتاڭ ىرىكتەۋدەن ءوت­كىزىپ, سىناقتان سۇرىنبەگەندەردى قاتارعا الىپ, ودان ءارى تاربيەلەپ, ءبىلىمىن بىلىكتىلىكپەن ۇشتاستىرىپ, بارىنشا بيىك دەڭگەيگە كوتە­رۋ. بۇل ماسەلەنىڭ ماڭىزى اسا زور. ويتكەنى, مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر سول ەلدىڭ حالقىنىڭ سالىعىنان قۇرالعان قازىنانىڭ قارا قازانىنان – بيۋدجەتىنەن قارجىلاندى­رى­لادى. سوعان ساي مەملەكەتتەن قارجىلان­دى­رىلاتىن قىزمەت سالاسىنىڭ نەگىزگى مىندەتى – ەل مەن جەردىڭ ەرتەڭى ءۇشىن, سول ەلدىڭ تۇر­عىن­دارى­نىڭ جارقىن بولاشاعى ءۇشىن ەڭبەك ەتۋ ەكەنى ايدان انىق. وسىدان ءۇش جىل بۇرىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ باس­تا­ماسىمەن «ەلدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋداعى مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ ءرولى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تەوريالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى. جيىرماعا جۋىق مەملەكەتتەن ارنايى وكىلدەر قاتىسقان بايىپتى باسقوسۋدا بايانداما جاساعان مەملەكەت باسشىسى ءبىزدىڭ الدىمىزدا تۇرعان مىندەتتەردى ايقىنداپ بەردى. ولاردىڭ قاتارىندا وركەنيەت كوشىنىڭ ءورىن­دە تۇرعان اقش, فرانتسيا, ۇلىبريتانيا, گەرمانيا, وڭتۇستىك-شىعىس ازيا مەملەكەت­تەرىنىڭ حالىقارالىق تاجىريبەسىن زەرتتەۋ, سو­نىڭ قورىتىندىسىنا ساي وزىمىزگە عانا ءتان مودەل جاساۋ تۋرالى ماسەلەلەر بار. اتالعان كونفەرەنتسيادا قازاقستاننىڭ مەم­لەكەتتىك قىزمەت ساياساتى الەمدەگى دامى­عان ەلدەردىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت ساياساتىمەن تەڭدەس ەكەندىگىنە كوز جەتكىزدىك. جالپى ال­عاندا العا قويىپ وتىرعان ماقساتىمىز دا, پروبلەمالارىمىز دا ۇقساس. مىسالى, تامىر-تانىستىقپەن جۇمىسقا ورنالاسۋ, جەمقورلىق, قىزمەتشىلەردىڭ كاسىبي دەڭگەيى مەن ولاردىڭ ءبىلىم دارەجەسى سىندى ماسەلەلەر بار ەلگە ورتاقتىعىمەن ەرەكشەلەنەدى. ءبىزدى تولعاندىراتىنى – تالانتتى, «سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى», ءبىلىمى جەتكىلىكتى ازامات­تار­دى مەملەكەتتىك قىزمەتكە تارتۋ ماسەلەسى. جاسىرارى جوق, قولىنان ءىس كەلەتىن, جان-جاقتى ءبىلىمدى, بىلىكتىلىگى دە ءبىر باسىنا جە­تىپ-ارتىلاتىن ازاماتتار جوعارىدا تامىر-تانىسىنىڭ بولماعاندىعىنان جۇمىسقا ور­نا­لاسا الماي جۇرەدى. ونى كۇندەلىكتى ءومىر­دە ءجيى بايقايمىز. اۋىلدىڭ كەيبىر جاستارى قاراجات تاپشىلىعىنان استانا مەن الما­تى­نا ايتپاعاندا, وبلىس ورتالىقتارىنا دا بارا الماي, بىلىمدەرىن جەتىلدىرە الماي جۇرگەنى دە شىندىق. سوندىقتان وسى ماسەلەگە الەۋمەت­تىك تۇرعىدا ماڭىز بەرىپ, نازار اۋدارعان ءجون. ەڭ باستىسى, تالانتتى, ءبىلىمدى ءارى تالاپتى جاس­تاردى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ قاتا­رىنا قوسۋ جاعىن ويلاۋىمىز كەرەك. ماڭىزدى ماسەلەنىڭ كۇرمەۋىن تارقاتۋعا قاتىستى قاراپ وتىرعانىمىز جوق, اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار مەن ءىس-شارالار وتە اۋقىم­دى. ءبىرىنشى كەزەكتە مەملەكەتتىك قىزمەتكەر­دىڭ العا قويعان ماقساتىنىڭ ايقىندىعى مەن ىسكەرلىگىنە نازار اۋدارۋعا تىرىسامىز. ءويت­كەنى, ولار مەملەكەتتىك قىزمەتكە كەلگەن سوڭ قارا باسىنىڭ قامىن ەمەس, ەلگە قالاي قىزمەت ەتۋ جاعىن ويلاۋعا ءتيىستى. مىسالى, ءبىزدىڭ ەلدە مەملەكەتتىك قىزمەتكە كەلگەن مامان مەم­لەكەتتىڭ بولاشاعىنا نەگىزدەلگەن باستى زاڭ­داردى قانشالىقتى مەڭگەرگەنى جونىندە سى­ناق تاپسىرادى, انت قابىلدايدى. اتام قازاق انت, سەرت دەگەن سوزدەرگە ەرەكشە ماڭىز بەرىپ, ونى بۇزعان جانداردى ەلدەن الاستاعان, جەك كورگەن. سونىڭ وزىنەن-اق, انتتىڭ ايبارى مەن مارتەبەسىن انىق بايقاۋعا بولادى. انت قا­بىلداعان مەملەكەتتىك قىزمەتكەر ءوز جۇمى­سىن ادال اتقارۋدى, بىرقاتار نارسەلەردەن شەك­تەلۋدى, مەملەكەتتىڭ ساياساتىنا قىزمەت ەتۋدى ءاردايىم ەسىندە ۇستاعاندا عانا اتى مەن اتقاراتىن مىندەتىنە كولەڭكە تۇسىرمەيدى. الدىنا ماڭىزدى ماقسات قويىپ, موينىنا جو­عارى جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەگەن ازاماتتى مەملەكەت تە ءوز تاراپىنان قولداپ, وقىتىپ, ءتار­بيەلەپ, باسپانامەن قامتاماسىز ەتىپ, كا­سىبي دەڭگەيىن شىڭداپ وتىرادى. قازاقستاندا بۇل تۇرعىدا دا كوپتەگەن كەلەلى ىستەر اتقا­رىلۋدا. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, بىزدەگى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ ءبىلىم دەڭگەيى جوعارى. سو­عان ساي باستى ماقسات تا سول ءبىلىمدى حا­لىقتىڭ يگىلىگىنە جۇمساۋ. دەگەنمەن, ارامىز سىبايلاس جەمقورلىقتان, باسقا دا كەلەڭسىز­دىك­تەردەن تاپ-تازا دەپ ايتا المايمىز. جەر ءبولۋ, پاتەر بەرۋ بارىسىندا اسىرا سىلتەپ, زاڭ­سىز ارتىقشىلىقتار جاساۋ, پارا الۋ سىن­دى جاعىمسىز دەرەكتەر كەزدەسەدى. قازىرگى كەزدە مۇنداي كەلەڭسىزدىكتەرگە قارسى كۇرەس بارىنشا كۇشەيتىلدى. – مەملەكەتتىك قىزمەتكەر – حالىقتىڭ ءۇمىت ارتار ادامى. دەسەك تە, كەيدە حالىق پەن بيلىك وكىلدەرى اراسىندا ءبىرتۇتاس­تىق­تان گورى الشاقتىق باسىم ءتۇسىپ جاتادى. بۇل تۇرعىدا نە ايتار ەدىڭىز؟ – قىزمەت كورسەتۋشى بار دا, ونىڭ قىز­مە­تىن تۇتىنۋشى بار. حالىققا قىزمەت ەتەتىن بولعاندىقتان, ەڭ باستىسى جالپاق جۇرتتىڭ كوڭىلىنەن شىعۋدى ويلاستىرعان ءجون. بۇقارا­مەن بايىپتى دا, مادەنيەتتى قارىم-قاتىناس جاساپ, سىپايىلىق تانىتا ءبىلۋ قاسيەتى – مەملەكەتتىك قىزمەتكەردىڭ بويىندا مىندەتتى تۇردە بولۋى ءتيىس. ونى ەشكىمنىڭ ەستەن شى­عار­ماعانى ابزال. كورسەتكەن قىزمەتىڭە دە ناق­تى باعانى حالىق بەرەتىنىن ۇمىتپا. سوعان ساي مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ حالىقتىڭ ال­دىنداعى ابىروي-بەدەلى دە ونىڭ قولىن­داعى بيلىككە قاراپ ەمەس, حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ, قىزمەت كورسەتكەنىنە بايلانىستى قالىپتاسادى. مادەنيەتتىلىك, پايىم-پاراسات پەن ءبىلىم-بىلىكتىلىگى جانە كاسىبي دەڭگەيى زاڭعا سايكەس بولۋى ءتيىس. «مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر ءجيى تەكسەرىلەدى» دەگەن اڭگىمەدەن ءبىزدىڭ دە حابارىمىز بار. دەگەنمەن مۇنىڭ شىندىققا جاناسپاي­تىنىن اشىق ايتا الامىن. ءىس جۇزىندە مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردى ەشكىم تەكسەرمەيدى. ولاردىڭ قۇقى مەن بوستاندىعى اتا زاڭى­مىز­بەن قورعالادى. مۇنداعى تەكسەرىلەتىن نارسە – قىزمەتتى اتقارۋ بارىسىندا قازاقستان زاڭ­دارى­نىڭ دۇرىس قولدانىلۋى. جانە مۇنداي ىسپەن نەگىزىنەن پروكۋراتۋرا جانە تاعى باسقا دا قاداعالاۋشى ورگاندار اينالىسادى. ءما­سەلەن, زاڭ بۇزىلعانى بەلگىلى بولىسىمەن وعان كىنالى ادامدى انىقتاپ, جينالعان ماتە­ريالداردى كوبىنە بىزگە بەرەدى. تارتىپتىك كەڭەس ونىڭ ماسەلەسىن قاراپ, ءوزارا كەڭەسە كەلە قانداي جازا تاعايىنداۋ جونىندە شەشىمگە كەلەدى دە, ءتيىستى ورىندارعا ءوز شەشىمدەرىن جونەلتىپ, ۇسىنىس جاسايدى. جالپى, مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر حالىق­قا بيلىك جاسامايدى, كەرىسىنشە جۇرتقا قىز­مەت كورسەتەدى دەگەندى كوپ ادام ءالى جەتە ءتۇ­سىنبەيدى. وندايلار قالىڭ بۇقارانىڭ عانا ەمەس, سول مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىن­دا­عى­لاردىڭ اراسىندا بار ەكەنىن جاسىرىپ, جا­بۋعا بولمايدى. مۇنى كوپشىلىك قاۋىم ءتۇ­سىنۋى قاجەت. سونىمەن بىرگە حالىقتىڭ دا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرگە, اكىمگە ءتۇرلى الەۋمەتتىك ماسەلەلەر جونىندە تالاپ قويۋعا قۇقى بار. ويتكەنى, حالىقتىڭ ەڭبەككە قابىلەتتى بولىگى جۇمىس ىستەپ, مەملەكەتكە سالىق تولەپ, قازى­نانىڭ قارا قازانىن تولتىرىپ وتىر. سون­دىقتان ولاردىڭ تابان ەت, ماڭداي تەرىمەن جينالعان قارجىنىڭ قالاي جۇمسالىپ جات­قانىن بىلۋگە, يگىلىگىن كورۋگە دەگەن ىنتاسىن تۇسىنۋگە بولادى. مەنىڭ ويىمشا, مەملەكەتتىك قىزمەتكەر حالىققا لايىقتى قۇرمەت كورسەتىپ, باعالاۋى قاجەت. ەل بولماسا ولار كىمگە قىزمەت ەتەدى؟ وسىنى جەتە تۇسىنگەندەرى دۇرىس. ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن اكىمدەردىڭ حالىق الدىنداعى ەسەپ بەرۋى قولعا الىنعالى كوپتەگەن يگى ىستەر جۇزەگە اسىرىلدى. قازىرگى كەزدە مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر دە وزدەرىنىڭ اتقارعان جۇمىس­تارىنا وراي ەسەپ بەرەدى. بۇل تالاپ ولاردى جاۋاپكەرشىلىككە, ىجداعاتتىلىققا ۇيرەتەدى. مەملەكەتتىك قىزمەتكەر قوعامدا بولىپ جاتقان كەز كەلگەن ماسەلەدەن تىسقارى قال­ماۋى كەرەك. ءوز جۇمىسىن دۇرىس اتقارۋمەن قوسا, مەملەكەتتىك جانە ۇلتتىق قۇندىلىق­تارعا دا اسقان جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋى ءتيىس. وسى ورايدا ءبىز «مەملەكەتتىك قىزمەت جانە مەملەكەتتىك ءتىل» دەگەن بايقاۋ وتكىزىپ وتى­رامىز. ويتكەنى, مەملەكەتتىك ءتىل ۇنەمى قولدا­نىستا بولاتىندىقتان ونىڭ مارتەبەسىن اسى­رىپ, قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋگە ءبىرىنشى كەزەكتە, مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر, مۇددەلى بو­لۋعا ءتيىستى. ءتىلدى دامىتىپ, ونى العا جىلجى­تاتىن كۇش – مەملەكەتتىك قىزمەتكەر. اۋىل­دىق جەردەگى اكىمدىكتەردە جۇمىس ىستەيتىن­دەردىڭ ءبارى قازاق ءتىلىن جاقسى مەڭگەرگەن ازاماتتار. بىراق, ولاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيى وبلىس­تىق باسقارمادا قىزمەت ەتەتىندەرمەن سالىس­تىرعاندا تومەن ەكەنى راس. دەگەنمەن سوزگە شەشەندىككە ءمان بەرە وتىرىپ, ءبىلىمدى ءبىرىنشى ورىنعا قويعان دۇرىس. ويتكەنى ءبىلىم ناشار بولسا, ءتىل شەبەرلىگىنىڭ پايداسى شامالى. ومىردە بارلىق ماسەلەنى ناقتى ىسپەن شەشۋ كەرەك. بۇل بايقاۋدا اۋىلدىق جەردەن شىققان ازاماتتار ءبىلىم جاعىن قامتۋعا تىرىسسا, قالادا وسكەندەر قازاق ءتىلىن جاقسى مەڭگەرۋگە اتسالىسىپ, سوزدىك قورىن تولىقتىرادى. سو­نىمەن بىرگە, «سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى», «مەملەكەتتىك قىزمەتكەر جانە مادەنيەت» دەپ اتالاتىن بايقاۋلاردى وتكىزگەننەن بەرى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ ىشىندە بارلىق جاعىنان تالانتتى ازاماتتاردىڭ كوپ ەكەنىن بايقادىق. ءبىز ءاردايىم مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ بەدەلىن بيىكتەتىپ, ابىرويىن اسقاقتاتىپ, حا­لىق الدىندا ۇنەمى جوعارى دەڭگەيدە كورسە­تۋگە ۇمتىلامىز. ونىڭ ءجۇرىس-تۇرىسىنا, ءسوي­لەگەن سوزىنە, ءىس-قيمىلىنا, ۇيىمداستىرۋشى­لىق قابىلەتىنە, ادامدارمەن قارىم-قاتى­ناسىنا كوڭىل اۋدارىپ, ءمان بەرگەن ابزال. – ەلباسىنىڭ جىل سايىنعى حالىققا ارناعان جولداۋىن جۇزەگە اسىرۋدا ناقتى قانداي شارالاردى قولعا الىپ وتىر­سىزدار؟ – ەلباسىنىڭ جولداۋىنا ساي مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردەن ۇلكەن ناسيحاتتىق توپ قۇ­رىلىپ, حالىق ءىشىن ارالاپ, اۋىل-اۋىلداردا, قالالاردا جىلدىڭ باستى قۇجاتىندا ايتىلعانداردى جەرگىلىكتى جۇرتشىلىققا ءتۇ­سىندىرەمىز. جولداۋدا اي­تىل­عان ءاربىر ءسوزدى جان-جاق­تى تاراتىپ, حالىققا, ازامات­تار­عا, مەملەكەتتىك قىز­مەت­كەرلەرگە جەت­كىزۋگە تىرى­سا­مىز. مەملەكەتتىك قىزمەت­كەر جول­داۋ­دى دۇرىس ءتۇسى­نىپ, ەلباسى­نىڭ تاپسىر­ما­سىن جۇزەگە اسىرۋعا اتسا­لىسۋى قاجەت. مىسالى, مەنىڭ ءوزىم سوڭعى ەكى جىلدا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس ءما­سەلەسى بويىنشا اۋدانداردى ارالاپ, ءبىر جارىم ساعاتتىق ءدارىس وقىپ, ءتۇسىندىرۋ جۇ­مىستارىن جۇرگىزەمىن. وندا الدىمىزدا قانداي وزگەرىستەر بار, قانداي تالاپتار قويىلىپ وتىر, مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ مىندەتى مەن مارتەبەسى تۋرالى, زاڭعا قانداي وزگەرىستەر ەنگىزىلدى دەگەن سىندى ساۋالدار توڭىرەگىندە اڭگىمە وربىتەمىز. بۇگىنگى كۇنى وبلىس كولەمىندە سەگىز جارىم مىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتكەر بار. «ەرتەڭگى كۇندە بۇلاردىڭ ورنىنا كىمدەر كەلەدى؟» دەگەن سۇ­راق مازالا­عاننان كەيىن ءى.جانسۇگىروۆ اتىن­داعى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتپەن بىرىگىپ, وسى جوعارى وقۋ ورنىنان «مەملەكەتتىك قىز­مەت­كەر» دايار­لايتىن ءبولىم اشتىق. ول جەردە قازىرگى تاڭدا 118 ستۋدەنت, ءۇش ماگيسترانت ءبىلىم الۋدا. استاناداعى مەملەكەتتىك باس­قارۋ اكادە­ميا­سىمەن دە كەلىسىم-شارت جا­سادىق. وندا ەكى جىل وقىپ, ەكى بىردەي جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ديپلومىن الىپ شىعادى. ەڭ باستىسى, ءبىز بولاشاقتاعى مەملەكەتتىك قىزمەتكەردى ءوزىمىزدىڭ جەتىسۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە دايارلاۋعا مۇمكىندىك الدىق. ­– وبلىستا ءوتىپ تۇراتىن تارتىپتىك كەڭەس وتىرىسىنىڭ ماڭىزى وتە زور. وندا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ كەمشىلىكتەرى سىنعا الىنادى. وسى تارتىپتىك كەڭەستىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر جۇمىسىن رەتكە كەلتىرۋدەگى اسەرى قانشالىقتى؟ تالقى­لاۋدان ساباق الاتىندار بار ما؟ – تارتىپتىك كەڭەس – جازالايتىن ورىن ەمەس. ءبىز مەملەكەتتىك قىزمەتكەردىڭ كەمشىلىگىن تالقىعا سالىپ, تۇزەتۋدى ماقسات تۇتامىز. تارتىپتىك كەڭەستىڭ وتىرىسىنا اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى دە قاتىسا الادى. سوندىقتان ونى حالىق كورىپ, تەلەديدار مەن گازەت-جۋرنالدار ارقىلى قۇلاعدار بولادى. مۇنداي وتىرىس اشىق تۇردە وتەتىندىكتەن مەملەكەتتىك قىزمەتكەر قاتەلىك جىبەرمەۋگە تىرىسادى. ويتكەنى, ونىڭ كەمشىلىگى تەلەديدار ارقىلى كورسەتىلىپ, گازەت بەتىنە جاريا­لانىپ جاتسا, وزىنە ابىروي اپەرمەيتىنىن جاقسى بىلەدى. تارتىپتىك كەڭەستىڭ وتىرىسىندا تالقىلانعان, جازا تاعايىندالعان ازامات­تا­رىمىز قوعامنىڭ, وتباسىنىڭ, تۋعان-تۋىس­تا­رىنىڭ, بىرگە جۇرگەن قىزمەتتەستەرىنىڭ, بالا-شاعاسىنىڭ الدىندا ۇياتتى بولىپ جۇرەدى. سوندىقتان تارتىپتىك كەڭەستەن ساباق الادى دەگەندى سەنىممەن ايتا الامىن. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز مەملەكەتتىك قىزمەتكەردى تاربيەلەۋ بول­عاندىقتان, تارتىپتىك كەڭەستىڭ مۇشەلەرى وعان جاقىن ادام رەتىندە قارايدى. كىناسىن, جىبەرگەن قاتەسىن مادەنيەتتى تۇرعىدا ءتۇسىندىرىپ, تارتىپكە شاقىرامىز. كەمشىلىككە جول بەرگەن مەملەكەتتىك قىزمەتكەرگە بۇرىندارى جازا, قاتاڭ جازا, سوگىس بەرىلىپ, ەسكەرتۋ جاسالاتىن. بيىل زاڭعا وزگەرىس ەنگىزىلىپ, مۇنىڭ ءبارى الىنىپ تاستالىندى. ەندىگى جەردە «ىستەپ جاتقان قىزمەتىنە تولىق سايكەس ەمەس» دەپ شەشىم قابىلداپ, قىزمەتىن تومەندەتەمىز, كەي جاعدايدا ءتىپتى, قىزمەتىنەن بوساتامىز. دەمەك, زاڭ وتە قاتال. بۇرىن انت قابىلداعاننان كەيىن ارقايسىمىزدىڭ تولتىراتىن دەكلارا­تسيامىز بولاتىن. ول سول قالپىندا قالاتىن. قازىر سول دەكلاراتسيانى ءبىز ۇقك-مەن بىرىگىپ, مىندەتتى تۇردە تەكسەرەمىز. مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر حالىقتىڭ الدىندا سىيلى, ابىرويلى, بەدەلدى بولسا ەكەن دەيمىز. ءبىلىمىن جەتىلدىرىپ وتىرۋعا مەملەكەت تاراپىنان جاعداي جاساۋدىڭ دا سەبەبىن وسىدان ىزدەگەن ءجون. بۇگىنگى تاڭدا اۋىلداردا ەلەكتروندى جۇيە بويىنشا سۇراۋ جىبەرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدامىز. ەگەر, ويىمىز ورىندالسا, جەرگىلىكتى جۇرتقا ارىز-شاعىمىن تارتىپتىك كەڭەسكە دەر كەزىندە جەتكىزۋگە تاماشا جول اشىلادى. قولمەن جازىلعان حات جو­عا­لىپ كەتۋى مۇمكىن. ەگەر حاتتى ەلەكتروندى پوشتامەن جىبەرەتىن بولسا, ول ەشقاشان جوعالمايدى جانە وزىندە دە ساقتالادى. مىنە, وسىنداي وڭ وزگەرىستەر مەن جاڭالىقتار بار. ءسوزىمدى قورىتىندىلاي كەلە, قاي قوعامدا, قاي سالادا, قاي ورتادا بولماسىن تارتىپكە باس يگەن قۇل بولمايدى دەگىم كەلەدى. ەلىمىزدىڭ وركەندەۋىنە, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇعىرلى بولۋىنا, ەكونوميكامىزدىڭ ورلەپ, حالىقتىڭ ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك جاع­دايى­­نىڭ كوتەرىلۋىنە الماتى وبلىسىنىڭ قوسىپ جاتقان ۇلەسى زور. مۇنىڭ بارلىعى بابا­لارى­مىزدىڭ سان عاسىرلىق ارمانى بولىپ, بۇگىنگى جاس ۇرپاقتىڭ ماڭدايىنا بۇيىرعان باق – تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ جەمىسى. جيىرما جىل جۇيرىك كوڭىلمەن ولشەيتىن بولساق, از عانا ۋاقىت. ال وسى قاس قاعىم ساتتە ەلىمىز عالامات جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى. وسىنىڭ بارلىعى سارابدال ساياساتكەر ەلباسىمىزدىڭ تاباندى ەڭبەگىنىڭ جەمىسى. «ەلباسى بىرەۋ – حالقى وعان تىرەۋ بولسىن» دەگەن ءسوزدى ءاربىر قازاقستاندىق سەزىنگەندە عانا بۇدان دا جارقىن بولاشاققا قارىشتى قادام جاسايتىنىمىز اقيقات. بۇل باعىتتا دا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ الار ورنى مەن ولاردىڭ ءىس بارىسىنداعى ءتارتىبى وتە ماڭىزدى. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن  جاقىپجان نۇرعوجاەۆ, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى.