28 مامىر, 2011

«جىرىم ساعان, اتاجۇرت!»

526 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن
كەشە پرەزيدەنتتىك مادەنيەت ورتالىعىندا ءىV قۇرىلتايدىڭ ايا­سىندا دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ قاۋىمداستىعى ۇيىمداستىرعان شەت ەلدە تۇراتىن جانە ەلىمىزگە سىرتتان كوشىپ كەلگەن قازاقتار اراسىندا «جىرىم ساعان, اتا­جۇرت» اتتى جىر ءمۇشايراسى ءوتتى. ءمۇشايرادا  بەتاشار ءسوز ءدۇ­نيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداس­تى­عى تورالقا توراعاسىنىڭ ورىن­باسارى ءسۇلتانالى بالعاباەۆقا بەرىلدى. ول وسى دوداعا 35 جاسقا دەيىنگى جاس اقىندار قاتىسقانىن, جالپى, قۇرىلتايدى وتكىزۋدە الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە ءجۇر­گەن جاستارعا باسا ءمان بەرىلگەنىن, سوعان وراي, كەلگەن قوناقتاردىڭ 60 پايىزى جاستار ەكەنىن, جاس بۋىننان كوپشىلىكتىڭ ۇلكەن ءۇمىت كۇتەتىنىن تىلگە تيەك ەتتى.  «ۇلت­تىق بولمىسىمىزدى ساقتاپ قالۋدىڭ ءبىر جولى – ءتىلدى ساقتاۋ. انا تىلىمەن جازىلاتىن جىردى ساقتاۋ. سوندىقتان پوەزيا ارقا­شان ءوزىنىڭ مارتەبەلى ورنىندا قا­لادى» – دەگەن ول جاس اقىندارعا ساتتىلىك تىلەدى. ودان كەيىن ىلە-شالا ساحناعا كوتەرىلگەن اقىن ورازاقىن اسقار «كۇي تويى» دەگەن ولەڭىمەن الىستان ساعىنىپ جەتكەن قانداس باۋىرلارىمىزعا شاشۋ شاشتى. جىر بايگەسىنە نەگىزىنەن اتامەكەنگە دەگەن ساعىنىش,  شەتەلدەگى قانداس باۋىرلاردىڭ كوشى-قون ماسەلەسى ارقاۋ بولعان ەكەن. بۇل دوداعا الىس-جاقىن شەتەلدەردەن جانە ءوز ەلىمىزدەگى قان­داس­تاردان 40 اقىن قاتىسىپتى.  كەشە سول قىرىقتان ىرىكتەلگەن ونشاقتى جاس تالاپ ولەڭ وقىدى. بۇل رەتتە قازىلار القاسىنىڭ قۇ­رامىن دا ايتا كەتكەنىمىز ءجون سياق­تى دەسەك, مەملەكەتتىك سىي­لىق­تىڭ لاۋرەاتى ۇلىقبەك ەس­داۋ­لەت باستاعان قازىلار القا­سى­ن­ىڭ قۇرامىندا ءسۇلتانالى بال­عاباەۆ, داۋلەتبەك بايتۇرسىن ۇلى, اق­سۇڭ­قار اقىنبابا, اكىم ءسادۋا­قاس ۇلى سىندى كوپشىلىككە تانىس اقىن-جازۋشىلار بولدى.  ءىس-شارا تەك مۇشايرامەن, ولەڭ وقۋمەن شەكتەلگەن جوق. شەت­تە جۇرگەن قانداس باۋىرلارى­مىزدىڭ اراسىندا دا تالاي-تالاي مىقتى ونەرپازدار بار ەكەن. بۇل كەشتە ولار دا ءوز ونەرلەرىن پاش ەتىپ, تۋعان جۇرتىنا ءان-كۇيىمەن, بيىمەن سىيلىق جاسادى. ونىڭ ىشىندە التاي رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىق ارتىستەرى ەركىن اجمۇحان مەن جاناربەك رىساليەۆ, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىرىنشى دارەجەلى ءارتىسى ءادىلحان جۇمگەن, حالىقارالىق كونكۋرستاردىڭ لاۋ­رەاتى, موڭعوليادان كەلگەن باۋى­رىمىز ايعان بادەل, وزبەك­ستان­دىق ءانشى سەرجان جاناحمەت سىن­دى قانداستارىمىز كورەرمەندەر­دى ءان-كۇيلەرىمەن ءتانتى ەتتى. التاي مەن اتىراۋدىڭ اراسىندا ايتىلماعان ءان, تارتىلماعان كۇي قالماعان شىعار دەسەك تە, «شىڭگىلدىڭ ءمولدىر سۋىنداي» بوپ مولدىرەگەن سۇلۋبايدىڭ ءانى, بىزگە تاڭسىق ىرعاقپەن, وزگەشە اۋەن­مەن قۇلپىرعان «ەر قازاق», «كوش­پەندىلەر», «ەل كوشكەندە» اندەرى تالانتتى ونەرپازداردىڭ ورىنداۋىندا وتە اسەرلى شىقتى. مۇشايراعا قايتا ورالساق, وسى كۇنى قاۋىمداستىق  ۇيىمداستىر­عان مۇشايرالارعا كوبىنشە قى­تايدان, موڭعوليادان, وزبەك­ستان­نان, ارا-تۇرا قىرعىزستاننان كەلگەن نەمەسە سول جاقتا تۇراتىن قانداستارىمىزدىڭ قاتىساتىنىن بايقاپ ءجۇرمىز. بۇل جولى دا سولاي بولدى. وكىنىشتىسى, رەسەيدە, تۇركيادا, باسقا دا الىس شەت ەلدەردە تۇراتىن قازاقتار  بۇل توپ­تىڭ ىشىنەن كورىنبەدى.  بۇل – وسى مەملەكەتتەردە قازاق ءتىلىنىڭ اياسى تار ەكەنىن, قازاق با­لاسىنىڭ ۇلتتىق بولمىستان كەنجەلەگەنىن بايقاتاتىن فاكتىلەر. ايتسە دە, ءسوزدىڭ قۋاتى كەمىپ, سالماعى ازاي­عان زاماندا ءتىرشى­لىك­تىڭ تۇت­قىنىنا اينالماي, تاۋە­كەلمەن ولەڭ جازاتىن اقىن­داردىڭ ءالى دە بار ەكەندىگى, سولار­دىڭ ادەمى لي­ريكالارى ارقىلى تىنىستاۋدىڭ جانعا شۋاق سەبەتىنى ءبىزدى قۋان­تادى. سونداي ادەمى جىرلاردىڭ يەلەرى, كەشەگى سۋى­رىلىپ شىققان ون اقىن كورەر­مەنگە ءبىر-ءبىر ولەڭنەن وقىدى. سودان كەيىن ءمۇشايرانىڭ قورىتىن­دىسى جا­ريالاندى. سونىمەن, قازىلار القاسىنىڭ شەشىمىمەن 3-ءشى جۇلدەلى ورىن تولەگەن مالىك پەن قايرات كامەيگە, 2-ءشى جۇلدەلى ورىن توقتارالى تاڭ­جارىق پەن جانات بوقاشقا, 1-ءشى ورىن قۋانىش دالەيگە, ال باس جۇلدە باۋىرجان قاراعىز ۇلىنا بۇيىردى.  ايگۇل سەيىلوۆا.
سوڭعى جاڭالىقتار