«مەن ءۇشىن, وتباسىم ءۇشىن ەڭ قىمبات سىيلىق»

گازەت رەداكتسياسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ قىزمەتتىك تەلەفونىندا تىنىم بولمايدى. وقىرماندار, حات-حابار يەلەرى, وزگە دە ادامدار ءجيى قوڭىراۋ شالىپ جاتادى. ءتۇس مەزگىلى جاقىنداپ قالعان بولاتىن. تەلەفون تاعى قوڭىراۋلاتتى. تۇتقانى كوتەردىم, حابارلاسىپ تۇرعان الماتى وبلىسى, تالعار اۋدانى, تۋعانباي اۋىلىنداعى «تسەگۋن» شارۋا قوجالىعىنىڭ توراعاسى بايجۇمان سمايىل اعا ەكەن. – مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوزى قولتاڭ­با جازىپ ءارى قولىن قويىپ, جىبەرگەن «ەۋرازيا جۇرەگىندە» اتتى كىتابىن الىپ, ەرەك­شە قۋانىپ وتىرمىن, – دەدى باي­جۇ­مان اعا امان-ساۋلىق سۇراسقان سوڭ. – سول قۋانىشىمدى ەل گازەتى «ەگەمەن قازاق­ستانعا» جەتكىزەيىن دەگەن نيەتپەن حابار­لاسىپ جاتقان جايىم بار. اۋىلداعى قاراپايىم شارۋا ادامىنىڭ لەبىزى مەن ءوتىنىشىن گازەتتەرىڭە شىعاردىڭدار عوي... كوز الدىما تاۋەلسىزدىك سارايى, 8 ءساۋىر كۇنگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ پرە­زيدەنتتىك قىزمەتكە كىرىسۋىنىڭ ۇلىق­تاۋ سالتاناتى, ۇلىقتاۋ سالتاناتىنا دەلەگات رەتىندە قاتىسقان بايجۇمان سمايىلمەن ەكەۋارا اڭگىمە, سونداي-اق ول كىسىنىڭ قولىنداعى ەلباسى ن.­ا.نازار­باەۆتىڭ وسىدان ون ءۇش جىلداي بۇرىن جارىق كورگەن «قازاقستان ءححى عاسىر تابالدىرىعىندا» اتتى كىتابى ورالدى. – اعا, شىنىندا دا, بۇل ۇلكەن سىي­لىق ەكەن, قۋانىشىڭىزعا ورتاقپىز. پرەزيدەنت ءوزىنىڭ كىتابىن ەكىنىڭ بىرىنە سىيلاي بەرمەيدى. بۇل وتە سيرەك بولاتىن جاعداي, – دەپ بايجۇمان اعادان ەلباسى­نىڭ قولى قويىلعان سوزدەر ءماتىنىن ەلەكتروندى پوشتامەن گازەت رەداكتسيا­سىنا جىبەرۋىن ءوتىندىم. اڭقىلداعان اق جۇرەك شارۋا ادامى­نىڭ قاراپايىمدىلىعىن قاراڭىز­شى, كونبەدى, بىردەن باس تارتتى. قولقالاپ قويماعان سوڭ: – جارايدى, جىبەرەيىن, – دەدى بايجۇ­مان اعا. – بۇل مەن ءۇشىن, مەنىڭ وتباسىم ءۇشىن ەڭ قىمبات سىيلىق. ءوتىنىشىمدى اياق­سىز قالدىرماعانى ءۇشىن ەلباسىنا جۇرەك­تەن شىققان شىنايى العىسىمدى بىلدىرەمىن. تەلەفون تۇتقاسىن ورنىنا قويدىم دا, گازەت تىگىندىسىن تەزدەتىپ پاراقتاي باس­تا­دىم. مەملەكەت باسشىسىن ۇلىق­تاۋ سالتا­نا­تىنا ار­نال­عان «ەگەمەن­نىڭ» 9 ءسا­ۋىردەگى ءنو­مى­رى ءتۇر­لى-ءتۇستى بوياۋمەن ەرەكشە بەزەندىرىلىپ شىققان بولا­تىن. وندا ۇلىقتاۋ سال­تا­نا­تىنا قا­تىس­قان ءبىر توپ قازاق­ستاندىقتاردىڭ پىكىر-لەبىزدەرى دە سۋرەتتەرىمەن جا­­ريالانعان ەدى. مىنە, گا­زەت­­تىڭ بەسىنشى بەتىندە باي­جۇمان سمايىلدىڭ پىكىر-لەبىزى ءوز اتى-جونىمەن جا­ريا­­لانىپتى. وقىپ شىق­تىم. ول ماقالاسىندا پرەزيدەنتتى ۇلىقتاۋ سالتاناتى­نا قاتىسىپ, سوعان كۋا بولعانىنا ءوزىن ەرەكشە باقىتتى سانايتىنىنا توقتالا كەلىپ, ورتا تۇستا بىلاي دەگەن ەكەن: «ەگەر قازاقتىڭ تاريحىنا جۇگىنەر بولساق, حان كوتەرۋ تاۋكە حاننان, حاقنازاردان باستا­لىپ, بەرى قاراي ابىلاي حاننان جالعاسادى. وسى بابالارىمىزدىڭ بارلىعى قانشاما رەت قۇلشىنىس تانىتسا دا, جاساي الماعان قازاقستاننىڭ تاۋەلسىز ىرگەلى ەل بولۋىن نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاساپ, قالىپتاس­تىرىپ بەردى. مەنىڭ ويىمشا, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى بۇكىل قازاق حالقىنىڭ باعىنا بەرگەن ۇلى دا دارا تۇلعا!». وتكەن جىلى ەلىمىز ەقىۇ-عا توراعالىق ەتىپ, ونشاقتى جىلدان بەرى وتپەگەن ۇيىم­نىڭ ءسامميتىن استانادا تابىستى وتكىزگەنى بەلگىلى. وسىعان بايلانىستى بايجۇمان سمايىل: «ءاربىر ەل­دىڭ ەقىۇ-عا توراعا­لىق ەتكىسى, جوعارى دەڭ­گەي­دەگى سامميت ءوت­كىز­­گىسى كەلەدى. شى­نىن ايتايىن, كەيبىر ەل­دەر­دىڭ بۇعان قارا­جا­تى جەتپەدى, ىڭ­عايى كەلمەدى... قازىر­گى كەزدە قازاقستاندا قارا­جات تا جەتكىلىكتى, سىرت­قى ساياساتتاعى ۇستانىمى دا ورنىق­تى», – دەپ پىكىر ءبىلدىرىپتى. تاۋەلسىزدىك سارايىنىڭ ىشىندە اڭگىمە­لەس­كەنىمىزدە بايجۇمان اعانىڭ قولىنداعى كىتاپقا كوزىمىز ءتۇسىپ, ونىڭ جايىن سۇراعان بولاتىنبىز. وسىعان بايلانىستى ءبىز ءوز تاراپىمىزدان اۆتوردىڭ پىكىرىنىڭ سوڭىنا بىلاي دەپ قوسقان ەدىك: «رS. بايجۇمان اعانىڭ قولىندا پرەزيدەنت ن.نازار­باەۆتىڭ «قازاقستان ءححى عاسىر تابالدى­رىعىندا» دەگەن كىتابى بار ەكەن. پىكىرلەسۋ بارىسىندا سونىڭ سەبەبىن سۇرادىق. «بۇل كىتاپتى قولىما ۇستاپ جۇرگەنىمە 13 جىلدان استى, – دەدى بايجۇمان اعا. – ەل­باسىعا جولىعىپ قالسام, وسى كىتاپقا نۇر­سۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتان قولتاڭبا قويدىرىپ السام دەپ ءجۇرمىن. وكىنىشكە قاراي, مۇمكىندىك بولمادى. دەگەنمەن, ەلباسىن ۇلىقتاۋ سالتاناتىنا قاتىسقان ءبىراز ونەر قايراتكەرلەرىنە قولتاڭبا قويدىرىپ الدىم». ارادا ەكى كۇن وتكەندە, مەملەكەت باسشىسىنىڭ بايجۇمان سمايىلعا سىي­لاعان «ەۋرازيا جۇرەگىندە» كىتابى سىرت­قى مۇقاباسىنىڭ, وسىعان بايلانىستى ەلباسىنىڭ قولى قويىلعان ءماتىننىڭ جانە پرەزيدەنت كەڭسەسىنىڭ باسشىسى ماحمۇد قاسىمبەكوۆتىڭ بايجۇمان اعاعا جولداعان حاتى ءماتىنىنىڭ ەلەكتروندى نۇسقاسى قولىمىزعا ءتيدى. ەلباسىنىڭ قولتاڭ­باسىندا بىلاي دەپ جازىلعان: «قۇرمەتتى بايجۇمان سمايىلعا. العىس سەزىممەن ۇسىنامىن. ءسىزدىڭ دە ءوز شارۋاشىلى­عىڭىزدى استانانىڭ قارقى­نى­مەن دامى­تۋىڭىزعا شىن جۇرەكتەن تىلەكتەسپىن. استانا, اقوردا, 2011 جىلعى مامىر». ال پرەزيدەنت كەڭسەسىنىڭ باسشىسى ماحمۇد قاسىمبەكوۆتىڭ حاتىندا: «قۇر­مەتتى بايجۇمان سمايىل! جىبەرگەن حاتىڭىز بەن «ەگەمەن قازاقستان» گازە­تىنىڭ 2011 جىلعى 9 ءساۋىر كۇنگى سانىندا جارىق كورگەن ماقالاڭىز ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆقا كورسەتىلدى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ناقتى ىسپەن اينالىسىپ, ءونىم ءوندىرىپ جۇرگەن قاراپايىم ەڭبەك ادامى­نىڭ تاراپىنان وسىنداي جىلى لەبىزگە تولى حات العانىنا زور ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. سايلاۋ ناۋقانىنا بەلسەنە قا­تى­سىپ, قايتا پرەزيدەنت بولىپ ساي­لانۋىنا قوسقان ۇلەسىڭىز ءۇشىن سىزگە شىنايى العىسىن جانە دەنىڭىزگە ساۋلىق, وتباسىڭىزعا اماندىق پەن بەرەكە-باقىت, ءوزىڭىز جەتەكشىلىك ەتەتىن شارۋا قوجالى­عىنىڭ جۇمىسىنا مول تابىستار تىلەگەن ىزگى سالەمىن جەتكىزۋدى تاپسىردى. سونداي-اق تىلەگىڭىز بويىنشا سىزگە ءوز قولتاڭباسى قويىلعان «ەۋرازيا جۇرە­گىندە» كىتابىن جىبەرگەندى ءجون كوردى. ءوزىڭىز سۇيسىنە ارالاعان جاڭا ەلوردامىز تۋرالى جازىلعان پرەزيدەنتىمىزدىڭ بۇل كىتابى ءسىز ءۇشىن قادىرلى سىي بولادى دەپ ۇمىتتەنەمىز. قابىل الىڭىز. قوسىمشا: 1 كىتاپ», – دەپ كورسەتىلگەن. مىنە, بۇل مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۋاقىتى وتە تىعىز بولسا دا, قاراپايىم ەڭبەك ادامىنىڭ ءوتىنىش-تىلەگىن اياقسىز قالدىرمايتىندىعىن, سونداي-اق مەرزىمدى باسىلىمداردى ۇنەمى وقىپ, ونداعى ماسەلەلەردى ۇدايى نازاردا ۇستايتىن­دىعىن كورسەتەدى. ءاليسۇلتان قۇلانباي.