سەنات دەپۋتاتتارى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ جانە «سق-فارماتسيا» جشس كومپانياسىنىڭ باسشىلىعىمەن كەزدەسىپ, ەلىمىزدەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋ جانە دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق ماقساتتاعى بۇيىمداردىڭ بىرىڭعاي ديستريبيۋتسياسىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
پالاتانىڭ الەۋمەتتىك-ءمادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى اقان بيجانوۆ باستى ماقسات دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋ جانە ءدارى-دارمەك قۇرال-جابدىقتارى مەن ءونىمدەرىنىڭ ءبىرىڭعاي ديستريبيۋتسياسىن جەتىلدىرۋدە قالىپتاسقان ماسەلەلەردى تالقىلاۋ ەكەندىگىن ەرەكشە اتاپ كورسەتتى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنان باستاپ پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇلت دەنساۋلىعىن نىعايتۋ جونىندە ساياسات جۇرگىزىپ كەلەدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن كۇشەيتۋگە باعىتتالعان جاڭا مىندەتتەر 2011-2015 جىلدارعا ارنالعان «سالاماتتى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىندا كورىنىس تاپقان. ۇستىمىزدەگى جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋ ءىجو-ءنىڭ 3,2 پايىزىن قۇراپ, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ, ينستيتۋتتار مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارىنىڭ, سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق جانە ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ مەكەمەلەرىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋعا جاعداي جاساپ وتىر. سالانى قارجىلاندىرۋ كولەمىنىڭ ارتۋىمەن, دەنساۋلىق ساقتاۋ كادرلارىن دايارلاۋ جۇيەسىن قارجىلاندىرۋ جانە باسقارۋدىڭ جاڭا پرينتسيپتەرى, اۋرۋحانالىق كورپوراتيۆتىك باسقارۋ پرينتسيپتەرى, يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەندىرۋ مەن عىلىمدى دامىتۋ, مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن ساپاسىن باسقارۋ تەتىكتەرى, ينۆەستيتسيالىق ساياساتتى جەتىلدىرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ بىرىڭعاي ۇلتتىق ءجۇيەسىن ەندىرۋ ەل تۇرعىندارى دەنساۋلىعىنداعى نەگىزگى كورسەتكىشتەردى جاقسارتۋعا ءمۇمكىندىك بەردى. ەلىمىزدە انا مەن بالا جانە الەۋمەتتىك ماڭىزداعى اۋرۋلار سانى مەن ءولىم ازايىپ كەلەدى.
كوميتەت توراعاسى ەل دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭىندە مەملەكەت ساياساتىنىڭ ءبىر باعىتى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندە جوعارى تەحنولوگيالاردى دامىتۋ جانە مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسىن ارتتىرۋ ەكەندىگىن باسا ايتتى. سالانى 2020 جىلعا دەيىن ستراتەگيالىق دامىتۋ تۇرعىسىندا ءدارىگەرلىك قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن كوتەرۋ, ونىڭ ىشىندە دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق ماقساتتاعى بۇيىمداردىڭ ءبىرىڭعاي ديستريبيۋتسياسىن ەنگىزۋ ماسەلەلەرىنىڭ ماڭىزى زور. ءجۇيە ەلىمىز بويىنشا ءدارى-دارمەكتەردىڭ لوگيستيكاسى مەن ساقتاۋ ءتارتىبىن رەتكە كەلتىرىپ, يمپورتتاۋشىلار مەن ديستريبيۋتەرلەردەن ۇتىمدى باعامەن ءدارىلەردى ساتىپ الۋدى ءجۇزەگە اسىرۋدى, قىمبات ءدارى-ءدارمەكتەر ءلوببيىن بولدىرماي, الدىڭعى قاتارلى باتىستىق ستاندارتتارعا «ءدارى-ءدارمەكتەردى ديستريبيۋتسيالاۋ مەن ساقتاۋدى, ساتىپ الۋ ءجونىندەگى ءتاجىريبەلەرگە» جاۋاپ بەرەتىن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ رىنوگىن اشىق ەتۋدى قامتاماسىزداندىرۋدى قاراستىرادى. ا.بيجانوۆ دەپۋتاتتار ءدارىلىك زاتتاردىڭ ءبىرىڭعاي ديستريبيۋتسياسىن ەنگىزۋ ءجونىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن «سق-فارماتسيا» قابىلداعان شارالار دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن دامىتۋ ءۇشىن بيۋدجەت قارجىسىن قانشالىقتى ءتيىمدى پايدالانىلاتىنى تۋرالى بىلگىسى كەلەتىنى جايىندا ايتتى.
سەناتور س.اياعانوۆ ءوز كەزەگىندە امبۋلاتورلىق دارىلىك قامتاماسىز ەتۋدى ەنگىزۋدىڭ قاناتقاقتى جوباسىن ىسكە اسىرۋعا ەرەكشە نازار اۋداردى. 2011-2015 جىلدارعا ارنالعان «سالاماتتى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ اياسىنداعى جوبالاردا اۋىلدىق ءدارىحانا جۇيەسىن كەڭەيتۋ كوزدەلىپ وتىر. س.اياعانوۆتىڭ پىكىرىنشە, بۇل جۇمىس دارىلەرگە قول جەتكىزۋ دەڭگەيىن ارتتىرىپ, اۋىل تۇرعىندارىنا كورسەتىلەتىن قىزمەت ساپاسىن جاقسارتادى.
تالقىلاۋ بارىسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى س.قايىربەكوۆا, «سق-فارماتسيا» جشس باس ديرەكتورى س.بايمۇقانوۆ ءسوز ءسويلەدى. مينيستر ءوز سوزىندە اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ قولعا الىنعانىمەن ءبولىستى. سونداي-اق جوعارى مەديتسينالىق وقۋ ورنىن بىتىرگەن تۇلەكتەردى باياعىداي اۋىلدىق جەرلەرگە جولداما ارقىلى جىبەرۋ قولعا الىناتىنىن دا جەتكىزدى. بيىلدان باستاپ مەديتسينالىق وقۋ ورىندارىندا باكالاۆر مەن ماگيسترلىك بويىنشا وقۋدى جالعاستىرۋ ءجۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. وسى ورايدا اۋىلدىق جەرلەردەگى ۋچاسكەلىك دارىگەرلەردىڭ انا مەن بالا دەنساۋلىعىنا جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ جانە ولاردىڭ ءولىمىن بولدىرماۋ ماقساتىنداعى جۇمىسىن ىنتالاندىرۋ ءۇشىن قوسىمشا قارجى قاراستىرىلىپ جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى.
«سق-فارماتسيا» جشس باس ديرەكتورى سىزدىق بايمۇقانوۆ ءبىرىڭعاي ديستريبيۋتەر دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىنا دارىلىك زاتتاردىڭ جەتكىزىلۋى ۇدەرىسىن قالپىنا كەلتىردى دەگەندى اتاپ ءوتتى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 4 ايى ىشىندە اتالعان كومپانيا وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا تاۋار تيەۋ كولەمىن 3,6 ەسەگە ارتتىرعان. قارجىلاي العاندا تيەۋ 6,4 ميللياردتان (2010 جىلى) 23,3 ميلليارد تەڭگەگە دەيىن كوتەرىلگەن. باس ديرەكتوردىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, كومپانيا مەديتسينالىق ۇيىمدارمەن 31,3 ميلليارد تەڭگە سوماسىندا شارت جاساسقانى بەلگىلى بولىپ وتىر. وسى رەتتە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى «سق-فارماتسيا» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ, «سالاماتتى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا ءسايكەس تەگىن ءدارىلىك قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە كىرىسىپ كەتكەن. مۇنداي تەگىن دارىلەردى سيرەك اۋرۋمەن اۋىراتىندار ءۇشىن قىمبات پرەپاراتتارعا جانە بارلىق قالعان پرەپاراتتارعا ءبولۋ ۇسىنىلادى. كومپانيا جەتەكشىسىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, قىمبات سانالاتىن ينسۋليندەر بىرىڭعاي ديستريبيۋتەر ارقىلى جارتىجىلدىق قورمەن ساتىپ الىنادى. كەڭ تارالعان جانە سوزىلمالى اۋرۋلارمەن اۋىراتىندار ءۇشىن ءدارىلىك قۇرالدار مەن ءدارىحانالاردى ەركىن تاڭداۋعا مۇمكىندىك بەرىلەدى. بۇدان باسقا, حالىقارالىق ءتاجىريبەگە سايكەس پاتسيەنتتەردىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان تىركەلىمىن قۇرۋ ۇسىنىلىپ وتىر. ءسوز سوڭىندا سىزدىق بايمۇقانوۆ بىلاي دەدى: «پاتسيەنتتەر دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ دەڭگەيىنە جانە بيۋدجەتكە, مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسىنا تاۋەلسىز ۇزدىكسىز قامتاماسىز ەتىلۋى ءتيىس. ناۋقاسقا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ۋاقىتىندا جۇزەگە اسىرىلۋى ءتيىس».
كەزدەسۋدى قورىتىندىلاعان كوميتەت توراعاسى اقان بيجانوۆ بۇل تالقىلاۋ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ رىنوگىنىڭ ايقىندىعىنا, قازىرگى زامانعى ستاندارتتاردى جانە ءدارىلەردى ساتىپ الۋ, ساقتاۋ جانە ديستريبيۋتسيالاۋ ءتاجىريبەسىن ەنگىزۋگە ىقپال ەتەتىنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. جان-جاقتى جانە سىندارلى پىكىر الماسۋ, سونداي-اق كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار ايتقان ۇسىنىستار مەملەكەتتىك ءدارىلىك ساياساتتى جەتىلدىرىپ, تۇتاستاي دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن دامىتۋدىڭ ماسەلەلەرىن شەشۋگە قىزمەت ەتۋى ءتيىس.
اسقار تۇراپباي ۇلى.
