كوشكە كەدەرگى جوق

ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ كوشى-قون پوليتسياسى كوميتەتى, سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ كونسۋلدىق قىزمەت دەپارتامەنتى مەن دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعى بىرىگىپ «ەتنوستىق رەپاترياتسيا قازىرگى زامانعى كەزەڭدە: جاي كۇيى, پروبلەمالارى» دەگەن تاقىرىپتا دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزدى. جينالعاندار الدىندا ءسوز سويلەگەن ىشكى ىستەر مينيسترلىگى كوشى-قون پوليتسياسى كوميتەتى­نىڭ توراعاسى ح.دوسقاليەۆ قا­زاق­ستانعا العاشقى جىلدارى ەكى-ءۇش مىڭ وتباسى  كوشىپ كەلگەن بولسا, 2005-2008 جىلدارى  جىل ساي­ىن­عى يمميگراتسيانىڭ كۆوتاسى 15 مىڭعا, ال سوڭعى ءۇش جىلدا 20 مىڭ وتباسىعا جەتكەنىن ايتتى. ءسويتىپ 1991 جىلدان باستاپ ەلگە 300 مىڭنان استام ورالماندار وتباسى  قونىس اۋ­دارعان. سونىڭ ەسەبىنەن قازاق­ستان حالقىنىڭ سانى 1 ميلليوننان استام قاندا­سى­مىزبەن تو­لىقتى. بالا تۋدىڭ ءوسۋى جانە قازاقتاردىڭ تاريحي وتانىنا كەلۋىنەن وتكەن ون جىل­دىقتىڭ ەتنودەموگرافيالىق ءۇي­لەسپەۋ­شى­لىك­تەرى بىرتىندەپ جوي­ىل­دى.  كوشىپ كەلۋ ۇدەرىسىنە قار­جىلاي قولداۋ قامتاماسىز ەتىلۋدە. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە رەپاترياتسيا­نىڭ قۇقىقتىق تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋدە پارلامەنت دەپۋتاتتارى ما­ڭىزدى ءرول اتقارادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتىندە «حا­لىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» زاڭ­نىڭ جاڭا رەداكتسياسىنىڭ جوباسى قارالدى. ول كۇنى كەشە عانا ءما­جىلىستىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا ماقۇلدانىپ, سەناتقا جولداندى. مىنە, وسى «حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» زاڭنىڭ جاڭا رەداك­تسيا­سىنداعى جاڭالاۋلار شەتەلدەگى وتانداستاردىڭ  تاريحي اتامەكەنىندە بەيىمدەلۋ ۇدەرىستەرىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان. ماسە­لەن, شەتەلدىك دياسپورالار­دىڭ وكىل­دەرى كۆوتاعا قوسۋ تۋرالى, ءوزى تۇراقتى تۇرىپ جاتقان ەلىندە بولا تۇرا, قازاقستاندىق ەلشىلىك ارقىلى  ءوتىنىش بىلدىرە الادى. ءتيىستى شەشىم قابىلدانعاننان كەيىن  ولارعا قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىندا ناقتى تۇراقتى تۇرۋ ور­نى­نا جولداما بەرىلەدى. ولار قا­زاقستانعا كەلگەن كۇننەن بەس جۇمىس كۇنى ىشىندە ورالمان مارتەبەسىن,  ون جۇمىس كۇنى ىشىندە تۇراقتى تۇرۋعا جانە ءبىر ايدا  الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ پاكەتىن رەسىمدەي الادى. زاڭ جوباسىندا ورالماندار­دىڭ قازاقستاننىڭ ازاماتتىعىن الۋ­دى وڭايلاتۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. زاڭ قابىل­دانعاننان كەيىن بۇل ءراسىم ولار ءۇشىن ەكى ەسەگە قىسقارىپ, قازىرگى ۋاقىتتاعىداي التى اي ەمەس, ءۇش ايدا رەسىمدەلەدى. كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار زاماناۋي كەزەڭدە الدىمىزدا تۇر­عان ەتنوستىق رەپاترياتسيانى ۇي­ىمداستىرۋداعى نەگىزگى ماسەلە­لەر­گە بايلانىستى كوكەيدەگى سۇ­راقتارىن ورتاعا سالدى. ولارعا جان-جاقتى جاۋاپتار قايتارىل­دى. ورالماندار وزدەرىن تولعان­دى­رىپ جۇرگەن  باسقا دا وزەكتى ماسەلەلەرگە ەگجەي-تەگجەيلى توق­تال­دى. ءسوز العان قانداس­تارى­مىز جاعدايلارى جاقسارا­تى­نىنا سەنىمدى. ولار ءوز كەزەگىندە قۇجات تاپسىرۋدا, تىركەۋگە تۇرۋدا, ازاماتتىق الۋدا كەزدەسەتىن ءتۇرلى كەدەرگىلەردى جويۋدى ۇسىندى.  قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىش­كەك قالاسىنان كەلگەن قازاق دياس­پوراسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ە.ابدىكارىموۆ كوشى-قون ماسەلە­سىن­دە وزگە مەملەكەتتەردەگى قان­داس­تارىمىزعا قاراعاندا بىزدە پالەن دەيتىندەي قيىنشىلىقتار جوق, دەدى. ءبىر عانا ايتارىمىز, قىر­عىزستانداعى قازاقتار قازاق­ستانعا كەلگەندە قۇجاتتاردى تىركەۋ ماسەلەسى وڭايلاتىلسا ەكەن. سوسىن ساقتاندىرۋ ماسەلەسى جانە قازاقستانعا كەلگەندە بەرىلەتىن بەس كۇندىك مەرزىم ءبىر اي كولەمىنە ۇزارتىلسا دەگەن تىلەگىمىز بار دەدى ايىر قالپاقتى ەل قازاقتارى. الەكساندر تاسبولاتوۆ.