تاعزىم ەتىپ, گۇل شوقتارىن قويدى

 دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ 4-ءشى قۇرىلتايىنا شەكارا اسىپ, الىس-جاقىن شەتەلدەن ات ارىتىپ, اتاجۇرتىنا دەگەن ساعىنىشتارىن ارقالاپ كەلگەن قانداستارىمىز كەشە ەلورداداعى «وتان قورعاۋشىلار» مونۋمەنتىنە بارىپ, گۇل شوقتارىن قويدى. گۇل شوقتارىن قويۋ ءراسىمى اياقتالعان سوڭ, وتانى ءۇشىن وت كەشكەن جاۋىنگەر بوزداقتاردىڭ رۋحىنا ءبىر ءسات ۇنسىزدىك جاريالانىپ, ارتىنان قازاقستاننىڭ ءانۇرانى ورىندالدى. ءبىز مونۋمەنت الاڭىندا ورنا­لاسقان «ماڭگىلىك الاۋ» الدىندا ءبىر-بىرىمەن ارقا-جارقا اڭگىمە­لەسىپ, شات-شادىمان كۇي كەشكەن قوناقتاردىڭ اراسىنان كەيبىر قانداستارىمىزدى سوزگە تارتىپ, قازاقستانعا دەگەن جىلى لەبىزدەرى مەن اتامەكەن توپىراعىن باس­قان ساتتەگى اسەرلەرىمەن ءبولىسۋ­لەرىن سۇراعان ەدىك. ءوزىن ءومىرحان التىن دەپ تانىستىرعان قانداسىمىز قۇرىل­تايعا گەرمانيانىڭ ميۋنحەن قا­لا­سىنان ارنايى كەلگەنىن ايتتى. كەزىندە ميۋنحەندەگى ازاتتىق راديوسىندا جۋرناليست بولىپ قىزمەت اتقارعان ارىپتەسىمىز ەكەن. قۇرىلتايعا ءبىرىنشى رەت قاتىسۋى ەمەس. مۇنىڭ الدىنداعى جىل­دار­دا استانا, تۇركىستان قالالا­رىن­دا وتكەن قۇرىلتايلارعا قا­تىسسا, بيىلعى جىلعى قۇرىل­تايعا ەۋروپانىڭ دانيا, گوللانديا, شۆەتسيا, فرانتسيا, ۇلى­بريتانيا سەكىلدى ەلدەرىنەن بار­لىعى 45 ادام ارنايى دەلەگات بولىپ كەلىپتى. «ءاربىر قۇرىلتايدىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگى بار عوي. كەلگەن سايىن كوڭىلىمىزدى شاتتىق سەزىمى كەرنەپ تۇرادى. وتانعا, اتاجۇرتقا دەگەن ساعىنىشىمىز وراسان. مەن اس­تا­ناعا وتكەن جىلى كەلگەن ەدىم. بۇل قالا جىل سايىن ەمەس, اي سا­يىن وزگەرىپ تۇرادى ەكەن», – دەدى ءومىرحان اعامىز اسەرىمەن ءبولىسىپ. ءومىرحان التىن بىزبەن اڭگىمە­سىندە شەتتەگى قازاقتار ءۇشىن كوشى-قون, قانداستاردىڭ كەلىپ-كەتۋى, شەتەلدەگى قازاقتار مەن قا­زاقستانداعى قازاقتار اراسىن­دا­عى ءتۇرلى سالاداعى بايلانىس ءما­سەلەلەرىنە ايرىقشا نازار اۋ­دا­رىلسا دەگەن تىلەگىن دە جەتكىزدى. «ارينە, الەمگە تارىداي شا­شى­لىپ كەتكەن قازاقتاردىڭ ءوزىنىڭ جەرگىلىكتى جاعدايىنا بايلا­نىس­تى تۋىنداعان, بۇگىنگە دەيىن شەشىلمەگەن ماسەلەلەرى بار. قۇرىل­تايدا سولار تالقىلانسا دەيمىز», – دەدى ول. ەندى ءبىر قانداسىمىز – موڭ­عوليا­نىڭ بايانولگي قالاسىنان كەلگەن سيەز قازەز ۇلى. «موڭعو­ليا­دان كەلگەن ازاماتتاردىڭ ارا­سىندا ءتۇرلى سالا وكىلدەرى بار. ءوزىم دارىگەرمىن. قازاقستانعا وسى­دان 10 جىل بۇرىن جولىم ءتۇس­كەن بولاتىن. ءبىر بايقاعانىم, وسى جىلدار ىشىندە ەلىمىز كور­كەيىپتى. استانانىڭ ادەمىلىگى دە كوز تارتادى. ءبىز الىستا جاتساق تا, ەلىمىز ءۇشىن قۋانىپ جۇرەمىز. ەل ىشىندە ۇلكەن شارالار اتقا­رى­لىپ جاتىر عوي. بولاشاقتا ءدۇ­نيە­جۇزى قازاقتارىنىڭ رۋحىن كوتەرۋ جاعى نازاردان تىس قال­ماسا ەكەن دەيمىز. وتباسىما كەلسەم, ءبىر بالام امەريكادا, ەكىنشى بالام قىتايدا وقىپ جاتىر. ولار بولاشاقتا قازاقستانعا كەلۋى ابدەن مۇمكىن», – دەدى س. قا­زەز ۇلى. «وتان قورعاۋشىلار» مونۋمەنتى الدىنا جينالعان قانداس­تارىمىزدىڭ اراسىندا جاستار­دىڭ قاراسى دا ەداۋىر كورىندى. سولاردىڭ اراسىنان گوللان­ديا­نىڭ استاناسى امستەردام قالا­سى­نان كەلگەن ابۋباكىر زەنگين مەن ءىلياس چوكگۋلەن دەگەن ەكى جاس­تى كەزدەستىرىپ, اڭگىمەگە تارت­تىق. ەكەۋى دە قازاقستانعا ءبىرىنشى رەت كەلىپتى. ابۋباكىر اۋەجايدا قىزمەت ەتسە, ءىلياس كومپيۋتەرلىك تەحنولوگيا ماماندىعى بويىنشا وقيتىن ستۋدەنت ەكەن. «ءبىزدىڭ قازاقستانعا كەلگىمىز كەلەدى, ەلدى ءالى دە كورگىمىز كەلەدى. اتاجۇرتقا كەلەر الدىندا ۆيزا الۋدا ءبىراز قينالدىق. سوندىقتان, وسى ماسە­لە وڭايلاتىلىپ, شەتەلدەگى ەلشى­لىكتەردىڭ بىزگە قارايلاسقانىن قالايمىز», – دەدى ءا.زەنگين. ءبىر اتاپ وتەرلىگى, ارقا توسىنە جينالىپ, قازاق جەرىندەگى قارا­كوز باۋىرلارىمەن قاۋىشقان قانداستارىمىزدىڭ جۇزىنەن تاريحي وتانىنا دەگەن ىستىق سەزىمدەرى ەرەكشە بايقالىپ تۇردى. شارا سوڭىندا ولار «وتان قورعاۋشىلار» مونۋمەنتى ال­دىندا ەستەلىككە سۋرەتكە ءتۇسىپ جاتتى. ءلايلا ەدىلقىزى.