جاياۋ جورىق باعىتى – كەشەگى سىناق ايماعى

بيىلعى جىلدىڭ سوڭىن­دا ەگەمەن ەل اتانىپ, تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ تۋىن تىكتەگەنىمىزگە 20 جىل تولماق. وسىن­داي مەرەيلى مەرەكە ال­دىن­داعى باستى وقيعا­لار­دىڭ ءبىرى عانا ەمەس, بىرەگەيى ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ العاشقى جارلىقتارىنىڭ بىرىمەن سەمەي اتوم پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا دا 20 جىل تولۋى بولسا كەرەك. ول وقيعانىڭ باستى سەبەپتەرى مىنادا. ياعني, بەيبىت زاماندا 40 جىلعا سوزىلىپ, وسى وڭىردەگى قالىڭ ەلدىڭ قاي­عىسىنا اينالعان اتوم اجداھاسىن اۋىزدىقتاۋ ماسەلەسىنە ەلباسىمىزدىڭ ەرلىگى ارقاسىندا كەشەگى الىپ يمپەريا تاراماي جاتىپ نۇكتە قويىلدى. وسى ايتۋلى وقيعاعا وراي كەشە سەمەيدە ەل گازەتى «ەگە­مەننىڭ» ءداستۇرلى جاياۋ جورىق ەكسپەديتسياسى جولعا شىقتى. كوزى قاراقتى وقىرمان اتالعان باسىلىمنىڭ بۇل ءداستۇرلى جاياۋ جورىعى حاكىم ابايدىڭ 150 جىلدىق تورقالى تويىندا « ۇلىلىققا تاعزىم» دەگەن اتپەن باستاۋ الىپ, كەيىندە جىر داڭعىلى جامبىلدىڭ, زاما­نى­مىزدىڭ عۇلاما جازۋشىسى اۋەزوۆتىڭ, اقىلدىڭ كەنىشى ساتباەۆتىڭ, سۋرەتكەر جازۋشى مۇسىرەپوۆتىڭ, داۋىلپاز اقىن ماحامبەتتىڭ, ويشىل اقىن ءشا­كارىمنىڭ جانە الاش جۇر­تى­نىڭ كونە استاناسى ءتۇر­كىس­تان­نىڭ مەرەيتويلارىندا ءوز جالعاسىن تاپقان بولاتىن. قۇرامىندا وسى يدەيانىڭ اۆتورى, «ەگەمەن قازاقستان» گا­زەتىنىڭ ارداگەرى ماماديار جا­قىپ پەن وسى باسىلىمنىڭ سەمەي ءوڭىرى بويىنشا ءتىلشىسى, جاياۋ جورىق ەكسپەديتسياسىنىڭ تۇ­راق­تى مۇشەلەرى داۋلەت سەي­سەن­ ۇلى, رەسپۋبليكالىق اباي قو­رىنىڭ پرەزيدەنتى بالتابەك ەرسالىم ۇلى, سونداي-اق يادرولىق سىناقتارعا قارسى «نەۆادا – سەمەي» حالىقارالىق قوزعالى­سى­نىڭ ۆيتسە- پرەزيدەنتى سۇلتان كارتوەۆ, «ابىرالى – دەگەلەڭ» قوعامدىق قورىنىڭ بەلسەندى مۇشەسى ماقسۇت كوشجانوۆ بار بۇل توپ ءوز ساپارىن كەشەگى سى­ناق ايماعىنىڭ ەپيتسەنترى بولىپ تابىلاتىن سارجال اۋىلىنان باستاپ, ابىرالى وڭىرىندەگى ىرگەلى قاينار اۋىلىندا اياق­تا­ماق دەپ كۇتىلۋدە. بۇدان كەيىن جاياۋ جورىققا قاتىسۋشىلار بۇ­رىنعى اتوم پوليگونىنىڭ استاناسى ىسپەتتەس كۋرچاتوۆ قالاسىندا بولماق. وسى ساپار بارىسىندا وعان قاتىسۋشىلار جولاي جەرگىلىكتى تۇرعىن­دار­مەن جۇزدەسۋگە دە ۋاقىت تا­با­مىز دەپ وتىر. ساپاردىڭ نەگىزگى باستى ماقساتى دا كەشەگى سى­ناق ايماعىنداعى قالىڭ جۇرت­شىلىقتىڭ نازارىن ەلباسى پارمەنىمەن جۇزەگە اسىرىلعان ەل ومىرىندەگى باستى وقيعا­لاردىڭ بىرىنە اۋدارۋ بولىپ تابىلادى. جاياۋ جورىققا قاتىسۋشى­لار­دى سول كۇنى تاڭەرتەڭ قالا اكىمى ايبەك كارىموۆ قابىل­دا­دى. وسى ورايدا باس با­سى­لىم­نىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن وتكىزىلىپ جاتقان يگىلىكتى شاراعا وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ­تىڭ اي­رىق­شا كوڭىل اۋدارىپ, قام­قور­لىق تانىتىپ وتىرعانىن ايتا كەت­كەنىمىز ءجون بولار. جاياۋ جو­رىق­قا قاتىسۋشىلار ساپارعا اتتانار الدىندا سەمەيدەگى اباي ەسكەرتكىشى مەن ەركە ەرتىس اي­رى­عىنداعى ارالداعى پوليگون قۇر­باندارىنا ورناتىلعان «اجال­دان دا كۇشتى» مونۋمەنتىنە گۇل شوق­تارىن قويدى. مۇنان كەيىن شاكارىم اتىن­داعى سەمەي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە گازەتىمىزدىڭ سەمەي ءوڭىرى بويىنشا ءتىلشىسى داۋلەت سەيسەن ۇلىنىڭ ەلباسى جارلى­عى­مەن سەمەي اتوم پوليگونىنىڭ جا­بىلعانىنا 20 جىل تولۋىنا وراي جاقىندا عانا شىققان «ياد­رولىق سىناق ايماعى:كەشە جانە بۇگىن» اتتى دەرەكتى كىتابى مەن ونىڭ قۇراستىرۋىمەن اتالعان ۋنيۆەرسيتەتتىڭ باسپاسىنان شىق­قان حاكىم ابايدىڭ ۇستازى باي­كوكشەنىڭ «تابارىك» دەپ اتالاتىن جىر جيناعىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوت­كىزىلدى. ونى ۋنيۆەرسيتەت رەكتو­رى, پروفەسسور ەرلان سىدىقوۆ اشىپ جۇرگىزىپ وتىردى. ەكى كى­تاپ­تىڭ تۇساۋكەسەر جيىنىندا قالا اكىمى ايبەك كارىموۆ, ەڭبەك ارداگەرى حافيز ماتاەۆ, كۋرچا­توۆ­تاعى ۇلتتىق يادرولىق ورتا­لىقتىڭ باس ديرەكتورى, اكادەميك قايرات كادىرجانوۆ, « ۇلى­لىققا تاعزىم» يدەياسىنىڭ اۆ­تو­رى ماماديار جاقىپ, «ابى­رالى – دەگەلەڭ» قوعامدىق قورىنىڭ پرەزيدەنتى, پوليگون تۋرالى كىتاپتىڭ دەمەۋشىسى ما­رات قۇرمانباي جانە باس­قالار ءسوز سويلەپ, پوليگون قاسى­رەتى مەن ەگەمەن ەل اتانعاننان بەرگى جەردەگى ەل ومىرىندەگى وڭدى وزگەرىستەر جونىندە كەڭى­نەن وي تولعادى. جيىننان سوڭ انەت بابا اتىنداعى قوس مۇنارالى ورتا­لىق مەشىتتىڭ قاتىمحاناسىندا باس باسىلىمنىڭ اتىنان پوليگون قۇرباندارىنىڭ رۋحىنا ارناپ اس بەرىلدى. وسىدان كەيىن جاياۋ جورىققا قاتىسۋشىلار كەشەگى سىناق ايماعىنا اتتا­نىپ كەتتى. ساپار سوڭىندا كو­لەم­دى ەسەپ جاريالاناتىن بولادى. «ەگەمەن-اقپارات».