بيزنەس • 02 مامىر, 2017

كووپەراتيۆتەر – اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ وزەگى

382 رەت
كورسەتىلدى
16 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلباسى «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» جول­داۋ­ىندا اگرارلىق سەكتور ەكونوميكانىڭ جاڭا درايۆەرىنە اينالۋى كەرەك دەپ ايتتى. بەس جىل ىشىندە 500 مىڭنان استام جەكە ءۇي شارۋاشىلىقتارى مەن شاعىن فەرمەرلەردى كووپە­راتيۆتەرگە تارتۋ قاجەتتىگىن ۇسىندى. اۋىل شارۋاشىلىعىن ءارتاراپتاندىرۋ ار­قىلى 2021 جىلعا دەيىن ازىق-ت ۇلىك ەكسپورتىن 40 پايىزعا كوبەيتۋدى تاپسىردى.

كووپەراتيۆتەر –  اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ وزەگى

شىنداپ كەلگەندە, وڭتۇستىكتە ءوز كاسىبىمەن اينالىساتىن شارۋالار كوپ بولعانىمەن, جەر كو­­لەمى از, قارجى قورى تاقىل-تۇقىل بول­عان­دىق­تان جاڭا تەحنيكا الۋعا قاۋقارسىز. سان­دا بار بولعانىمەن ساناتتا جوق ۇساق شا­رۋا­شى­لىق­تار مەملەكەت تاراپىنان بولىنەتىن ءارتۇرلى جە­­ڭىل­دىكتەر مەن سۋبسيديالارعا دا يە بولا ال­ماي كەلدى.

ۇساق شارۋاشىلىقتاردى ءىرىل­ەن­دىرىپ, كووپەراتسياعا بىرىكتىرۋ ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋمەن قاتار, جاقسى تابىس تابۋعا مۇمكىندىك بەرە­تىندىگى ءىس جۇزىندە كورىنەدى. سوندىقتان دا, رەسپۋبليكادا كووپەراتسيا جۇيەسىن قۇرۋعا تىڭ تالپىنىس جاسالۋدا. وڭتۇستىك قازاقستان – اگرار­لى وبلىس. شىبىقتى سازداۋىت جەرگە تە­رىس قاداساڭ دا تامىر الاتىن ءوڭىردىڭ اۋىل شا­ر­ۋاشىلىعى ينۆەستيتسيا سالۋعا قولايلى ەكەن­دىگىن جاعى تالماي ايتىپ كەلە جاتقان وبلىس اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ سوزدەن ناقتى ءىس­كە الدەقاشان كىرىسكەن.

بىرەر قۇرعاق اقىلمەن كووپە­را­تيۆكە ءبىرى­گىڭ­دەر, پايداسى مول دەپ ۇگىتتەۋ ناتيجە بەر­مەيدى. وسىنىڭ ءبارىن وي ەلەگىنەن وتكىزگەن وبلىس باسشىسى ءار اۋدان, قالالاردا كووپەراتسيا تا­­قىرىبىن بەلگىلەپ, كوشپەلى سەمينارلار ءوت­كىزدى.

الدىمەن وبلىس اكىمىنىڭ باستاماسىمەن ايماقتاعى شارۋالاردى كاسىپكە باۋلىپ, شا­رۋا­شىلىققا بەيىمدەۋ ماقساتىندا وقىتۋ سەمي­نار ايلىعى باستالدى. اۋدان, قالالاردا ۇي­ىم­داستىرىلىپ جاتقان كوشپەلى سەمينارلار­دا اۋىل­شارۋاشىلىق كووپەراتيۆتەرىن قۇرۋ, نەسيەلەۋ جانە سۋبسيديالاۋ ماسەلەلەرى قامتىلدى.

وسىعان بايلانىستى شىمكەنت­تەگى مارتوبە ەلدى مەكەنىنە قاراستى «كازاگرونوم» وندىرىستىك جى­لىجاي كەشەنى اۋماعىندا وبلىستىق سەمي­نار ءوتتى. وعان اۋدان, قالا اكىم­دەرى مەن اۋىل شا­رۋاشىلىعى باس­قار­ما­سىنىڭ مامان­دارى, شا­رۋالار مەن شارۋا قوجالىعى يەلەرى, عى­لى­مي ورتالىقتار مەن قارجىلىق ينس­تيتۋتتاردىڭ وكىلدەرى قاتىستى.

سەميناردىڭ ماقساتى شارۋالار مەن مەم­لە­كەتتىڭ اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى نىعايتا وتى­رىپ, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىنا سەر­پىن بەرۋ, ۇساق شارۋا قوجالىقتارىنىڭ ءبى­رى­­گۋىنە مۇمكىندىك جاساپ, سول ارقىلى ءونىم كو­لە­مىن ارتتىرۋ بولىپ تابىلادى.

كەزدەسۋدە ءوڭىر باسشىسى تاياۋدا مۇنداي باسقوسۋلاردىڭ ەت-ءسۇت باعىتىندا قازىعۇرت پەن ارىس جانە سارىاعاش اۋداندارىندا, قۇس شارۋاشىلىعى بويىنشا ورداباسى مەن ءتو­لەبيدە, بالىق شا­رۋا­شىلىعى اياسىن­دا­ شاردارا مەن تۇلكىباستا, قار­قىندى باۋ شا­­­رۋا­شى­لىعى شەڭبەرىندە سايرام­نىڭ شا­­رۋاشىلىق وكىلدەرىمەن ۇيىم­داس­تىرىل­اتى­نىن جەتكىزدى.

«حالقى تىعىز ورنالاسقان وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىن جان-جاقتى دامىتۋ ءجو­نىن­­دە مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بار. سوندىقتان, ءوڭىر حالقىن جەمىس-جيدەك, كوكونىستەرمەن, جالپى, اۋىل­شارۋاشىلىق ءونىم­دەرىمەن قام­تۋ ءۇشىن بارىنشا جۇمىس ءىس­تەۋ­ى­مىز قاجەت. بۇگىنگى سەميناردىڭ ماق­ساتى دا اۋىلشارۋاشىلىق ءونى­مىن وندىرۋشىلەر مەن مەم­لەكەت اراس­ىن­داعى بايلانىستى نىعايتىپ, ۇساق قوسالقى شارۋاشىلىقتاردى كووپە­را­تيۆتەر­گە بىرىكتىرۋ ەكەنىن ايتا كەتۋ قاجەت», دەدى ج.تۇيمەباەۆ.

سونىمەن بىرگە, شارۋالارعا مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ جات­قان قولداۋلاردىڭ رەتى ايتىلىپ, كووپەراتيۆتى قۇرۋدىڭ ءتارتىبى, بە­رىلىپ جاتقان سۋبسيديالار مەن نەسيەلەر جايلى كەڭىنەن ماعلۇماتتار بەرىلدى. ال عىلىمي ورتالىقتار وكىلدەرى جىلىجاي شا­رۋاشىلىعى سا­لاسىنداعى زاماناۋي تەح­نيكالىق زەرتتەۋلەرىن العا تارتىپ, قىزىق­تىر­­عان ساۋالدارعا جاۋاپ بەردى.

ءسوز ورايىندا ايتساق, بۇگىنگى تاڭدا وب­لىستاعى جىلىجايلار كولەمى 1 123 گەكتاردى قۇراپ, رەس­پۋب­­ليكاداعى ۇلەسى 86 پايىزعا جە­تىپ وتىر. جىلىجايلاردىڭ باسىم ءبول­ى­گى سارى­اعاش اۋدانىندا ورنا­لاس­قان.

جىلىجاي شارۋاشىلىقتارىن دامىتۋعا مەملەكەت تاراپىنان قول­داۋلار كۇشەيتىلگەن. وندىرىستىك جىلىجايدىڭ ءار گەكتارىنا 1,5 ملن تەڭگە (جىلىتۋ جۇيەسى جوق جىلىجايدىڭ 1 گەكتارىنا 800 مىڭ تەڭگە) سۋبسيديا بەرىلەدى. تىڭايتقىشتار مەن گەربيتسيدتەرگە 50 پايىزعا دەيىن سۋبسيديا قاراستىرىلعان. ونەركاسىپتىك با­عىت­تاعى جىلىجايلارعا 11,3 پا­ي­ىز­بەن نەسيە بەرىلسە, كووپەرتيۆ ءمۇ­شە­لەرىنىڭ 6 پايىزبەن نەسيە الۋعا ءمۇم­كىندىگى بار.

«قاز اگرونوم» وندىرىستىك جىلىجايىندا وسىنداي پايدالى كەڭەستەر ايتىلدى.

بۇدان كەيىنگى سەمينار تۇلكى­باس اۋدانى, كەرەيت اۋىلىندا «كووپە­راتسيا – اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامى­تۋدىڭ نەگىزى» دەگەن اتپەن ءوتتى.

وڭتۇستىك شارۋالارى ءوزارا تاجىريبە الماسىپ, كووپەراتيۆتەر قۇرۋ ىسىنە جاپپاي جۇ­مىلۋى ءتيىس. بۇل ءوز كەزەگىندە اۋىل شا­رۋا­شىلىعى سالاسىنداعى قوردالانعان ماسە­لە­لەردى بىرىگىپ, ۇجىمداسىپ شەشۋگە ىق­پال ەتەتىن بولادى. سونداي-اق, مەملەكەت تارا­پى­نان ءبولىنىپ وتىرعان ءتۇرلى جەڭىل­دىك­تەر­گە قول جەتكىزۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى. بۇل تۋر­ا­لى تۇلكىباس اۋدانى, كەرەيت اۋىلىندا وتك­ەن «كووپەراتسيا – اگروونەركاسىپ كەشەنىن دا­مىتۋدىڭ نەگىزى» اتتى كوشپەلى سەميناردا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى جا­نسەيىت تۇيمەباەۆ مالىمدەدى.

سەمينارعا قاتىسۋشىلار الدىمەن 2012 جىلى وڭىرلىك يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى شەڭ­بە­رىندە ىسكە قوسىلعان «اقسانات ينجي­ني­ري­نگ» جشس-ءنىڭ بەكىرە تۇقىمداس بالىق ءوسىرۋ فەر­ماسىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. جوبانىڭ جالپى قۇنى – 452,0 ملن تەڭگە. كاسىپورىن جىلىنا 40 توننا بالىق ەتى مەن 30 كيلو قارا ۋىلدىرىق وندىرۋگە قاۋقارلى. بالىق ءوسىرۋ ىسىندە مول تابىسقا كەنەلىپ وتىرعان «First Fish Company» جشس شاراعا قاتىسۋشىلارعا بالىق وسىرۋدەگى تاجىريبەسىمەن ءبولىستى.

قازىرگى تاڭدا وبلىستا بالىق ونىمدەرىن قايتا وڭدەيتىن – 3, بالىق وسىرەتىن 28 شارۋاشىلىق بار. ولار 2016 جىلى 5213 توننا بالىق ءونىم­دەرىن وندىرگەن.

سەميناردا ءسوز العان ايماق باسشىسى جان­سەيىت تۇيمەباەۆ اۋىل شارۋاشىلىعىن دا­مى­تۋداعى نەگىزگى باسىمدىقتارعا توقتالىپ, شا­رۋا­لاردى كووپەراتيۆتەرگە بىرىگۋگە شا­قىر­دى.

«ءبىزدىڭ وبلىستىڭ بولاشاعى – اۋىل شارۋا­شى­لىعىندا. سوندىقتان, تاجىريبەسى مول شا­رۋا قوجالىقتارى تىرلىگىن ەندى باستاعان ءارىپ­تەستەرىنە بارىنشا قولداۋ ءبىلدىرۋى قا­جەت. بىلگەنىن ۇيرەتىپ, اياقتان تۇرۋىنا كو­مەك قولىن سوزعانى ابزال. سوندا عا­نا ۇساق شا­رۋا­شىلىقتاردى ب­ىرىكتىرۋگە, ءىرى جوبالاردى ىسكە اسى­­رۋعا كىرىكتىرۋگە بولادى. بۇل ءوز كەزەگىندە مەملەكەت تاراپىنان ءبو­ل­ىنگەن سۋبسيديالارعا قول جەت­كى­زۋگە ىقپال ەتەدى. ەڭ باستىسى, وڭتۇستىكتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى داميدى», دەدى جانسەيىت قانسەيىت ۇلى.

بۇدان بولەك سەميناردا اۋىل­شا­رۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ كور­مە­سى ۇيىمداستىرىلدى. «كووپە­راتسيا – اگروونەركاسىپ كەشە­نىن دامىتۋ­دىڭ نەگىزى» تاقى­رىبىندا تەوريالىق جيىندا بالىق شارۋاشىلىعى جانە اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ, اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە ءسۇت ءوندىرۋشى شارۋاشىلىقتاردىڭ باسىن قوسۋ, اۋىلشارۋاشىلىق ءون­د­ىرىستىك كووپەراتيۆىن قۇرۋ تۋرالى سالا ماماندارىنىڭ پىكىرلەرى تىڭ­دالد­ى.

مۇنان سوڭ وبلىس باسشىسى اتال­عان مەكەمەگە قاراستى «ارسەن اس» جشس-ءنىڭ جەمىس-جيدەك كونتسەن­ترات­تارىن جانە تابيعي سۋسىندار شىعارۋ تسەحىن ارالاپ كوردى. جو­با­نىڭ جالپى قۇنى 600 ملن تەڭ­گە. ونىڭ ىشىندە 120 ملن تەڭگەسى سە­رىك­تەستىكتىڭ ءوز قارجىسى, 480 ملن تەڭگەسى ايو «ماكسيمۋم» قارجى ۇيىمى ەسەبىنەن نەسيەلەندىرىلگەن. اتالعان زاۋىتتا 38 ادام ەڭبەك ەتەدى. 

ال, «اقسانات ينجينيرينگ» جشس-ءنىڭ 2014 جىلى اشىلعان فەرماسىندا 182 باس جىلقى بار. جوبانىڭ جالپى قۇنى – 200 ملن تەڭگە. فەرمادا اقالتەكە, دونسكايا, كۋشۋم­سكايا, پوني جانە اسىل تۇقىمدى ءمىنىس جى­ل­قى­لارى جەتكىلىكتى. اتالعان شارۋاشىلىق 1 120 ۇساق مال مەن شەت ەلدەن اكە­لىن­گەن اسىل تۇ­قىم­دى 660 ابەردين-انگۋس, 241 گەرەفورد سيىرىن با­عىپ وتىر. ودان وزگە جەرگىلىكتى 900 ءىرى قارا مال وسىرىلۋدە.

مال بورداقىلاعان شارۋالار سويىلعان ءىرى قارا, ۇساق مالدارىنىڭ ەتىن وتكىزۋدە قيىندىقتارعا كەزىگىپ ءجۇر ەدى. ماڭداي تەرمەن وسىرىلگەن, ۇلكەن قارجى جۇمسالعان شارۋانى ورتا جولدان قوسىلعان دەلدالدار پايدالانىپ, ارزانعا الىپ, قىمباتقا ساتىپ, ەكى جەپ بيگە شىعىپ جۇرگەن. ەندى مۇنداي كەلەڭسىزدىكتەردىڭ الدى الىنباق.

يران مەملەكەتىنەن كەلگەن ين­ۆەستورلار وڭتۇستىك قازاقستان وب­لى­­سىنان جىلىنا 20 مىڭ توننا ەت ەكسپورتتاۋعا كىرىسەدى. ەكى­جاق­تى كە­لىسىم ناتيجەسىندە جۇزەگە اسا­تىن بۇل جوبا جەر­گىلىكتى شارۋا­لار­دىڭ مال بورداقىلاۋعا دە­گەن قى­زىعۋ­شى­لىعىن تۋعىزۋى ءتيىس. بۇل تۋرال­ى ايماقتاعى شارۋالاردى كا­سىپكە باۋلىپ, شارۋاشىلىققا بەيى­م­دەۋ ماق­ساتىندا ءوتىپ جاتقان كوش­پەلى سەميناردا وڭتۇستىك قازاقستان وب­لىسىنىڭ اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ بايانداعان.

قازىعۇرت اۋدانى, شاربۇلاق اۋىلىنداعى «قايىپ اتا» مال بورداقىلاۋ كەشەنىندە وتكەن كوش­پە­لى سەمينارعا يران ەلىنەن كەلگەن ين­ۆەس­تورلارمەن قاتار اۋدان, قالا اكىمدەرى, اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ مامان­دارى, شارۋا قوجالىعى يەلەرى جانە عى­لىمي ورتا­لىقتار مەن نەسيەلىك قارجى ينس­تيتۋتتارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.

سەمينارعا كەلگەن عالىمدار مەن بىلىكتى ماماندار مال تۇقىمىن اسىلداندىرۋ بويىنشا تاجىريبەلەرىمەن ءبولىسىپ, شارۋالاردى تولعاندىراتىن ساۋالدارعا جاۋاپ بەرەدى. كوشپەلى سەمينارعا جينالعاندار «قايىپ اتا» مال بورداقىلاۋ كەشەنىن ارالاپ, اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارمەن تانىستى.

قازىعۇرت اۋدانىنداعى «قايىپ اتا» cەرىك­تەس­تىگى نەگىزىنەن مال بور­داق­ىلاۋمەن اينالى­سادى. ءبۇ­گىنگى تاڭدا مۇندا 3 مىڭ باس ءىرى قارا بورداقىلانىپ جاتىر. مال بورداقىلاۋ الاڭىنداعى اقباس سيىرلار ورتا ەسەپپەن 300-350 كەلىگە دەيىن ەت بەرەدى. ەتتى مالعا ءتان بەلگىلەرى دە ايقىن – تەز جەتىلەدى, كەۋدەسى كەڭ, ەتتى, اياقتارى قىسقا, بەرىك كەلەدى. ۇرعاشى تايىنشا كۇنىنە 700-800 گرامم, 15-18 ايلىق بۇقا­شىق­تار تاۋلىگىنە 900 گرامعا دەيىن سالماق قو­سادى. ارينە, ول ءۇشىن مالعا دۇرىس كۇتىم قا­جەت. سولتۇستىكتەن جەتكىزىلگەن ءىرى قارانىڭ بابى بولعاندىقتان, كۇنگەيدىڭ كليماتىنا تەز جەرسىنگەن.

يران مەملەكەتى جىلىنا 2 ملن 400 توننا ەت تۇتىنادى. وسى قاجەتتىلىكتىڭ ءبىر بولىگىن قامتۋ ماقساتىندا, ەكى تاراپ كۇنىنە 3 000 باس ۇساق مال ەتى مەن 100 باس ءىرى قارا ەتىن الۋ ءۇشىن كەلىسىمشارت جاساستى. بۇل ءوز كەزەگىندە, ەل ەكونوميكاسىنا وڭ ىقپالىن تيگىزىپ, ەلباسىنىڭ ەت ەكسپورتىن ارتتىرۋ مىندەتىن جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

سونىمەن قاتار, الداعى ۋاقىتتا وڭىردە ءىرى قارا مال قاۋىمداستىعىن قۇرۋ كوزدەلىپ وتىر. ويتكەنى, وبلىستا سوڭعى ەكى جىلدا ءىرى قارا مال سانى 35 مىڭعا ارتىپ, 865 مىڭ باسقا, قوي-ەشكى 155 مىڭعا ارتىپ 3 ملن 893 مىڭعا, جىلقى 16 مىڭعا ارتىپ, 230 مىڭعا, تۇيە 1,7 مىڭ ارتىپ, 23 مىڭعا جەتىپ وتىر.

مال, بالىق شارۋاشىلىعى باعىتىندا ءوت­كەن سەمينار تولەبي اۋدانىندا قۇس شارۋا­شى­لى­عىن دامىتۋعا ۇلاستى.

«كيەلى تاس» اۋىلىندا اۋدان اكىمى بۇحا­ر­باي پارمانوۆ پەن «شىمكەنت قۇس» اق قۇ­رىل­تايشىسى, وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتى ابىلقاسىم دوسبولوۆتىڭ كۇش سالۋىمەن «لەڭگىر قۇس» فەرماسى سالىنباق. وبلىس اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ جاڭا قۇس فابريكاسىنىڭ ىرگەتاسىنا كاپسۋلا سالىپ, كاسىپكەرلەرگە اقجولتاي تىلەگىن ايتتى.

«ەلباسىنىڭ اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتسياسىن دامىتۋ جونىندەگى تاپسىرماسىنا وراي ءبىز وبلىستىڭ بارلىق اۋداندارىندا اۋىل شارۋا­شى­لىعىن دامىتۋ ماقسا­تىن­دا مامانداندىرىلعان سەمينارلار وتكىزۋ­دە­مىز. بۇگىن وزدەرىڭىز كۋا بولىپ وتىرعان تولەبي اۋدانىن­دا تاۋىق شارۋاشىلىعىمەن اي­نالى­سۋ­عا بەل بۋعان 24 كاسىپكەر «لەنگىر قۇس» اۋىل­شارۋاشىلىق كووپەراتيۆىن قۇرىپ, مەملەكەت­تەن جە­ڭىلدەتىلگەن نەسيەگە قول جەتكىزىپ جۇ­مى­سىن باستاعالى وتىر. بۇل ءوز­گە­لەرگە ونەگە بولۋى ءتيىس», دەدى جانسەيىت قانسەيىت ۇلى.

ءبىر قۋانارلىعى, شاعىن قۇس فەرمالارىنىڭ قۇرال-جابدىقتارىن ساتىپ الۋعا كەتكەن شى­عى­ننىڭ 50 پايىزى مەملەكەت تاراپىنان سۋب­سيديالانادى. سونداي-اق, ساتىپ الىنعان اسىل تۇقىمدى ەتتى شوجەلەردىڭ ءار باسىنا 400 تەڭگەدەن دەمەۋ قارجى قاراستىرىلعان. بۇ­دان بولەك, شارۋالار وندىرىلگەن قۇس ەتىنىڭ ءار كەلىسىنە 40 تەڭگەدەن كومەك قارجى الاتىن بولادى.

اتالعان قۇس فەرماسى جارتى عاسىرلىق تاريحى بار «شىمكەنت قۇس» جشس-ءنىڭ بىرلەسكەن كاسىپورنى بولىپ تابىلادى. بۇگىندە اتالعان قۇس فەرماسىندا 600 مىڭنان استام قۇس وسىرىلەدى. تاۋىق فەرماسى جىلىنا 14 ملن  دانا جۇمىرتقا وندىرەدى. ونىمدەر وڭتۇستىك وڭىرىمەن قاتار كورشىلەس وبلىستارعا دا جونەلتىلەدى.

سەمينار بارىسىندا قۇس شا­رۋا­شىلىعىن دا­مىتۋ جايى كەڭى­نەن تالقىلانىپ, قا­تى­سۋشىلارعا مەم­لەكەت تاراپىنان بەرى­لە­تىن جە­ڭىلدىكتەر جايىندا پايدالى ماع­لۇ­مات­­­تار بە­رىلدى. شارانىڭ ماقساتى – قۇس شارۋا­شى­لى­عىندا كووپەرتيۆتەر قۇرۋ ارقىلى ءونىمنىڭ كولەمىن ۇلعايتۋ.

بۇگىندە وبلىستا 2 ملن 401 مىڭ باس قۇس وسىرىلەدى. ونىڭ 50 پايىزى جەكە جانە قوسالقى شارۋا­شى­لىق­تاردىڭ ەنشىسىندە. وڭتۇستىك ءوڭى­ر ءوز-ءوزىن قۇس ەتىمەن 74,3 پايىز, ال جۇمىرتقامەن 75 پايىز قام­تۋعا قاۋقارلى. سوندىقتان, بىرىك­كەن كا­سىپورىندار الدىندا قۇس شارۋا­شى­لىعىن دا دامىتىپ, ءونىم كولەمىن ارتتىرۋ ماقساتى تۇر.

مۇنان سوڭ ءوڭىر باسشىسى كوكسايەك اۋىلىنداعى «ADS Agro» جشس جۇمىسىمەن تانىستى. اۋماعى 19 گەكتاردى قۇرايتىن س­ە­رىك­تەستىك اسىل تۇقىمدى جىلقى ءجا­نە ءىرى قارا وسىرۋمەن اينالىسادى. قوجالىقتاعى 2012 جىلى اشىلعان مال بورداقىلاۋ الاڭى 1 560 باسقا ەسەپتەلگەن. بۇگىنگى كۇنگە مۇندا 600 باس ءىرى قارا مال بورداقىلانىپ جاتىر. سو­نىمەن بىرگە, مۇندا مال سويۋ بەكەتى جۇمىس ءىست­ەپ تۇر. قوجالىققا «كازاگروقارجى» اق 214 ملن تەڭگە كولەمىندە نەسيە بەرگەن. بۇل قار­جى نەگىزىنەن مال بورداقىلاۋ الاڭىنىڭ قۇ­رىلىسىنا جۇمسالىپتى.

قازىرگى تاڭدا جۇزگە جۋىق ادامدى جۇمىس­پەن قامتىپ وتىرعان شارۋاشىلىق بىلتىر ءون­دىرىلگەن ەتتىڭ ءار كەلىسىنە 170 تەڭگەدەن جانە ءىرى قارا مال ەتىنە مەملەكەتتەن 75,4 ملن تەڭگە سۋبسيديا العان.

وبلىس اكىمى اۋدان, قالالاردا وسىنداي سەمينارلار وتكىزىپ, وڭ­تۇس­تىكتىڭ اۋىل شارۋا­شى­لى­عىن­­داعى مۇمكىندىكتەرىن ءبىر سارا­لاپ ال­دى. سەمينار بارىسىندا باي­­قاعانىمىز, ءوز ۇساق شارۋا­شى­لى­عىن جۇرگىزىپ, ءوز قوتىرىن ءوزى قا­سىپ كەلگەن شارۋالار وسىنداي وگىز اياڭ­مەن الىسقا بارا المايتىندىعىن ءتۇ­سىنگەن سىڭايلى.

ماسەلەن, ورداباسى اۋدانىندا وتكەن سەميناردا تاۋىق وسىرۋمەن اينالىساتىن ەكى شارۋا مەملەكەتتەن جەڭىلدىكتەر الۋ ءۇشىن كەپىلگە قوياتىن م ۇلىكتەرىنىڭ ازدىعىن ءسوز ەتىپ, كووپەراتيۆكە كىرەتىندەر بولسا قۋانا قا­بىلدايتىندىقتارىن ايتتى. ياعني, ۇجىم­داس­قان جاعدايدا كوپ كوتەرگەن جۇكتىڭ جەڭىل بولاتىنىن ءتۇسىنىپ وتىر. جانە كووپەراتيۆكە بىرىگۋدىڭ ءتيىمدى ەكەندىگىن ءبىلىپ, تاۋەكەلدىڭ قايىعىنا مىنگىسى كەلەتىندەردىڭ قاتارى كۇننەن-كۇنگە كوبەيىپ كەلەدى. بۇل جاعىنان العاندا وبلىس اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆتىڭ باس­تاماسىمەن وتكىزىلگەن كوشپەلى سەمينارلار ءتاتتى جەمىسىن جەگىزەتىن كەزەڭگە اياق باس­تى دەپ سەنىممەن ايتۋعا بولادى. ەلباسى ۇكى­مەتتىڭ كەڭەيتىلگەن ءبىر وتىرىسىندا «ءبىز «بوينگ» ۇشاعىن جاساپ, امەريكالىقتاردان, «مەرس­ەدەس» اۆتوكولىگىن جاساپ نەمىستەردەن وزا المايمىز. ءبىزدىڭ الەمدىك نارىققا شىعار ءمۇم­كىندىگىمىز اۋىل شارۋاشىلىعى», دەگەن وي ايتىپ ەدى. وڭتۇستىكتىڭ بۇگىنگى الەۋەتىنە قاراپ, وسى بايلامنىڭ بەرىكتىگىنە كوزىڭىز جەتەدى. مۇنى ديقاندار مەن شارۋا­لار دا ءتۇيسىنىپ قالدى.

باقتيار تايجان,

«ەگەمەن قازاقستان»

وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى



سوڭعى جاڭالىقتار