قاتىسۋشىلار لەبىزى

ۋرمات امانباەۆا, قىرعىزستان جوگوركۋ كەنەشىنىڭ دەپۋتاتى: – تۇركى تىلدەس مەملەكەتتەر پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ قۇرىلىپ, جۇمىس ىستەي باستاۋى ءبىزدىڭ ەلدەر ءۇشىن ماڭىزدى دەپ ايتا الامىن. ويتكەنى, ءبىزدىڭ ەلدەردىڭ ءتىلى مەن ءدىنى ءبىر, ۇلتتىق سالت-داستۇرلەرى دە ءبىر-بىرىنە وتە جاقىن كەلەدى. ءتۇرلى تاريحي سەبەپتەرگە بايلانىستى تۇركى الەمىندەگى حالىقتار ءبىر-بىرىمەن ەتەنە جاقىن ارالاسا المادى. ونىڭ ءساتى تۇركى تىلدەس ەلدەر تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن عانا ءتۇستى. ونىڭ ناقتى مىسالىن تۇركى تىلدەس مەملەكەتتەر پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ قۇرىلۋىنان كورۋگە بولادى. ارينە, تۇركى تىلدەس ەلدەردىڭ باسىن قوسىپ, ءبىر-بىرىمەن ىنتىماقتاستىق جاساۋىنا ۇيىتقى بولعان, سول ءما­سەلەنى العاش رەت كوتەرگەن قازاقستان رەسپۋب­لي­كا­سىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بولاتىن. ال پارلامەنتتىك اسسامبلەيانىڭ قۇرىلعانىنا كوپ ۋاقىت بولماسا دا, ونىڭ ەلدەر اراسىنداعى بايلانىستاردى نىعايتىپ, تۇركى دۇنيەسىنە ورتاق قۇندىلىقتاردى قايتا جاڭعىرتۋىنا مول ۇلەس قوساتىندىعىنا قازىردىڭ وزىندە كوزىمىز جەتىپ وتىر. وعان بۇگىنگى وتىرىس كەزىندە ايتىلعان سوزدەر, قابىلدانعان قۇجاتتار ناقتى دالەل. *  *  * سافا ميرزوەۆ, ءازىربايجان ميللي مەدجليسىنىڭ باس حاتشىسى: – تۇركى تىلدەس ەلدەر پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ اتقاراتىن قىزمەتى انىق. ول ەلدەر اراسىنداعى ىنتى­ماقتاستىقتى نىعايتۋعا, تاريحي-مادەني ورتاق قۇندىلىقتارىمىزدى قايتا جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان. مۇ­نىڭ سىرتىندا, ارينە, ءبىزدىڭ ەلدەر اراسىنداعى ەكونوميكالىق جانە گۋ­ما­نيتارلىق بايلانىستاردى دامىتۋ ماسەلەسى دە بار. ول ءۇشىن اسسامبلەياعا كىرەتىن مەملەكەتتەردىڭ پارلامەنتتەرى تىعىز قاتىناستا جۇمىس ىستەۋى كەرەك. ونىڭ نەگىزى قالانعانىنا بىزدەر ەرەكشە قۋانىپ وتىرمىز. بۇل ۇيىمنىڭ قۇرىلعانىنا ونشا كوپ ۋاقىت وتە قويعان جوق. بىراق, وسى جىلدار ىشىندە اسسامبلەيانىڭ ەلارالىق ىنتىماقتاستىقتى جانداندىرۋعا ايتارلىقتاي ۇلەس قوساتىندىعى انىق بايقالدى. ەندى اسسامبلەيانىڭ الدىندا تۇرعان ماقسات – ونى حالىقارالىق ءىرى ۇيىمداردىڭ دەڭگەيىنە كوتەرۋ. سوندىقتان بىزدەر ەندىگى جەردە اسسامبلەيانىڭ ىرگەلى حالىقارالىق ۇيىمدارمەن تىعىز ىنتىماقتاستىق جاساۋىنا قىزمەت ەتۋگە ءتيىسپىز. *  *  * اگيا كاۆكاز, پا مۇشەسى, تۇركيا پارلامەنتىنىڭ دەپۋتاتى: – پارلامەنتارالىق وسى بايلانىس بىرلىگىمىزدى نىعايتا وتىرىپ, كەلەشەككە نىق قادام جاساۋعا جول اشادى. ءبىز بىرلەسە جۇمىس اتقارا ءجۇرىپ, الەمگە شاشىراعان تۇركى تىلدەس بارشا ازاماتتار مۇددەسىن دە جادىمىزدا ۇستايمىز. ويتكەنى, ءبىز – ءتۇبى ءبىر حالىقتارمىز. ورتاق مادەنيەت, ءتىل, تاريح – قاستەرلەيتىن قۇندىلىقتارىمىز ءبىر بولعان­دىقتان, ءبىز وسىلايشا بىرىگىپ, كەلەلى ماسەلەلەردى ءسوز ەتەمىز. ونىڭ پايداسى بۇگىنمەن عانا ولشەنبەيدى. جالپى, مەن ءوزىم تۇركيا پارلامەنتىنىڭ دەپۋتاتى رەتىندە قازاقستان پارلامەنتىمەن اراداعى ىنتىماق­تاس­تىققا كوڭىلىم تولاتىنىن ايتقىم كەلەدى. پارلامەنتتەگى قازاقستانمەن اراداعى دوستىق توبىنىڭ جۇمىسى كوزگە كو­رىنەرلىكتەي. مۇنىڭ نەگىزى – ءبىزدىڭ تۋىستىعىمىزدا جاتىر, مەملەكەت باسشىلارىنىڭ سىندارلى ەرىك-جىگەرلەرىندە جاتىر, ءبىزدىڭ ءتۇبىمىزدىڭ بىرلىگىندە جاتىر دەپ بىلەمىن. *  *  * سەۆينش گۋسەينوۆا, پا مۇشەسى, ءازىربايجان پارلامەنتىنىڭ دەپۋتاتى: – جاڭا عانا تۇركى تىلدەس مەملەكەتتەر پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ II پلەنارلىق وتىرىسى ءوز جۇمىسىن اياقتادى. وتىرىستا ايتىلعان ويلاردا, الدا جوسپارلانعان ىستەردە ءتۇپ-تامىرى ءبىر, ءتىلى مەن مادەنيەتى, ءدىنى دە ورتاق تۇركى تىلدەستەردىڭ الەۋەتىن جاسام­پازدىق جولعا پايدالانۋ باستى ءتىن بولدى. بۇل – شىنىمەن دە اسا ما­ڭىزدى ءىس. قازىرگى كۇنى الەم ينتەگراتسيالانۋ ۇستىندە, ەندەشە بۇل ىستەن تۇركى تىلدەستەر دە قالىس قالماۋى ءتيىس. الەمدىك وركەنيەت دامۋىنا وزىندىك ۇلەس قوسقان تۇركى الەمى جاڭا مىڭجىلدىقتا تاريح ساحناسىندا ءوز بيىگىنەن كورىنۋدە. الايدا, الدا بىرىگىپ بارىپ الاتىن اسۋلار جەتكىلىكتى. وعان ءار ەل اتسالىسۋى كەرەك. مىسالى, مەنىڭ ەلىم تۇرك پا دامۋىنا ءوز ۇلەسىن ايتارلىقتاي قوسىپ كەلەدى. ۇيىم حاتشىلىعى باكۋدە ورىن تەپكەن. بولاشاقتا وعان ارناپ بولەك كەڭسە سالۋ دا ويداعى ماسەلە. تۇرك پا وتىرىسىنان ەلىمىزگە تىڭ ويلار ارقالاپ باراتىن بولدىق. *  *  * تولگا اتىك, تۇرىك رەسپۋبليكاسى ۇلى ۇلتتىق جينالىسىنىڭ دەپۋتاتى: – ءبىز ۇلى قازاق جەرىندە جەمىستى جۇمىس ىستەپ, تۇركى تىلدەس ەلدەر پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ العا قويعان ماقساتتارى بويىنشا شەشىمدەر قابىلدادىق. سونىڭ ىشىندە بۇ­رىن بولماعان ءتورت تۇراقتى كوميس­سيا­لاردى قۇردىق. ولاردىڭ توراعالارى مەن اتقاراتىن قىزمەتتەرىن بەلگىلەدىك. ءوزارا ىقپالداسۋدى جاندان­دىرۋعا اسەر ەتەتىن مۇنداي ناقتى قادامدار الداعى ۋاقىتتاردا دا بولا بەرەتىن شىعار دەگەن ۇمىتتەمىن. مەن استاناداعى وتىرىستان ۇلكەن اسەر الىپ ات­تانىپ بارا جاتىرمىن. استانانىڭ ءوزى بۇكىل تۇركى الەمىنىڭ ماقتان تۇتار جەتىستىگى مە دەپ قالدىم. از عانا ۋاقىتتىڭ ىشىندە وسىنداي قالا تۇرعىزعان حالىقتىڭ بولاشاعى زور بولۋعا ءتيىستى. ال ەندى تۇرك پا-عا باسقا دا تۇركى تىلدەس باۋىرلارىمىز مۇشە بولعىسى كەلسە, ءبىز ولارعا قۋانا قۇشاق جايامىز.