ارلانداردىڭ ارىنى

جاقىن ارادا قىتايدىڭ گۋيانگ قالاسىندا بىل­تىردان بەرى حالىقارالىق اۋەسقوي بوكس فەدەراتسياسىنىڭ ء(اىۆا) باستاما­سى­مەن وتكىزىلىپ كەلە جاتقان دۇنيەجۇزىلىك بوكس سەرياسىنىڭ (WSۆ) باسەكەلەرى اياقتالادى. وسى باسەكەگە باعا بەرەتىن بولساق, كلۋبتىق كوماندالار اراسىندا قاراشا ايىنان بەرى جال­عاس­قان جارىس جامان ءوتتى دەپ ايتا المايمىز. جا­رىس ەرەجەسى بويىنشا, ازيا, امەريكا جانە ەۋروپا قۇرلىقتارىندا قۇرىلعان كوماندالار ءوزارا كەز­دەسكەن سوڭ, ۇزدىكتەرى جارتىلاي فينالعا شىعىپ, 6-7 مامىر كۇندەرى قىتايدا وتەتىن في­نالدىق سىنعا جولداما الدى. وسى جولدامانى ال­عان كوماندانىڭ ءبىرى – ءبىزدىڭ «استانا ارلاندارى» بولسا, ەكىنشىسى – فرانتسيانىڭ «پاريج يۋنايتەد» كلۋبى. ءبىزدىڭ بوكسشىلارعا جولداما الۋ وڭاي بول­ما­دى. جارتىلاي فينالدىق باسەكەدە «لوس-اند­جە­لەس ماتادورس» كومانداسىمەن كەزدەسكەن «ارلاندار» فينالعا شىعۋ ءۇشىن بارىن سالىپ, بۇكىل كۇش-قايراتىن جۇمسادى دەسە بولادى. وسى كەزدەسۋدىڭ الدىندا دا «ارلاندارعا» توپتىق جەكپە-جەكتە «باكۋ الاۋلارىنا» قارسى قولعاپ ءتۇيىستىرۋ وڭاي بولماعانىن ايتۋ كەرەك. ەندى, مىنە, ءبارى ارتتا قال­دى. ەڭ باستىسى – بىلىكتى مامان بولات مان­كەنوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن  «استانا ارلاندارى» في­نالدا. فينالدا جەڭىمپاز اتانعان كوماندا AIBA تاراپىنان قوماقتى قارجىعا يە بولسا, ءبا­سەكە باس­تالعان كەزدەن بەرى ءار كوماندادا ەڭ ۇزدىك ءنا­تي­جە كورسەتىپ, WSۆ رەيتينگىندە جوعارى با­عاعا يە بولعان بوكسشى 2012 جىلعى لوندون وليم­پيا­داسىنا بەرىلەتىن جولداما ءۇشىن باق سىنا­سا­تىن بولادى. بۇل جولداماعا ءبىزدىڭ بوكسشىلار ارا­­سىنان قانات ءابۋتالىپوۆ پەن ەرجان ءمۇسا­پى­روۆ تالاساتىن بولدى. ولاردىڭ جەكپە-جەكتەرىن 27-28 مامىر كۇندەرى بوكسشىلار اراسىندا وتەتىن جە­كەلەگەن چەمپيوناتتا تاماشالايتىن بو­لا­مىز. ال ازىرشە وقىرماندار نازارىنا «استانا ار­لان­دارى» قۇراما كومانداسىنىڭ باس باپكەرى بەيبىت ەسجانوۆپەن بولعان اڭگىمەنى ۇسىنۋدى ءجون كورىپ وتىرمىز. كوماندا باپكەرىمەن «استانا ار­لاندارىنىڭ» لوس-اندجەلەستەن كەلگەن كۇنىنىڭ ەرتەڭىندە, الماتىعا وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىن وتكىزۋگە بارار الدىندا كەزدەسكەن ەدىك. – 18 ءساۋىر كۇنى تاڭەرتەڭ لوس-اندجەلەستە كەش باتقان كەزدە www.worldseriesboxing.com cايتىنان «استانا ارلاندارى» مەن «لوس-اندجەلەس ماتادورس» كومانداسىنىڭ اراسىنداعى كەز­دەسۋدىڭ ەسەبىن باقىلاپ وتىر­عان ەدىك. بىراق جەكپە-جەكتىڭ بەي­نە­ماتەريالى بولماعان سوڭ, كورە المادىق. ەرجان مەن باقىت جەڭىلگەندە وزىمىزگە-ءوزىمىز سەنبەدىك. ءسىز سول جەرگە جىگىتتەردى باستاپ باردىڭىز عوي. كەزدەسۋ قا­لاي ءوتتى دەپ ويلايسىز؟ – جەكپە-جەكتەر وڭاي بولعان جوق. ەڭ جەڭىل سالماقتاعى قانات ءابۋتالىپوۆ ءوز تاسىلىمەن, ءتاجىري­بە­سىمەن ۇتتى. قارسىلاسى ارگەن­تي­نالىق فەرناندو مارتينەستىڭ قاناتقا كۇشى جەتپەدى. ەرجان ءمۇساپىروۆ بۇگىنگى كۇنگە دەيىن جاقسى بوكستاسىپ كەلدى. بىراق اقش-تا شارشاڭقىرادى ما, مۇمكىن فينالعا شىققاننان كەيىن پسيحولوگيالىق جاعىنان ءوزىن دايىنداي المادى ما, وسى جولعى جەكپە-جەكتە ەريك موگەل فلورەستەن ۇتىلدى. ال باقىت ءسار­سەك­باەۆ جەڭىلگەن جوق. تورە­شى­لەردىڭ نەگە وعان جەڭىلىس بەرگەنىن تۇسىنبەي قالدىق. ارينە, ءبىر جا­عى­نان باقىتتى دا تۇسىنۋگە بو­لا­دى. بيىل ول 30-عا كەلەدى. ول ەندى كەشەگى 20 جاستاعى شاۋىپ جۇرە­تىن جىگىت ەمەس. ونىڭ جەڭىلگەنىنە جاسى اسەر ەتتى مە دەپ ويلايمىن. مارات مولداگەرەەۆ تۋرالى ايتسام, ول بىزگە كەيىن كەلگەن جىگىت. ونىڭ بوكسپەن اينالىسقانىنا 5-6 جىل بولدى. حالىقارالىق ارەنادا تاجىريبەسى جوق. سوعان قاراماستان, ول جەڭىسكە جەتتى. ال بەرنات يشتۆان امەريكالىق بوكس­شىمەن مۇنىڭ الدىندا كەزدەسكەن بولاتىن. سول كەزدە باكۋدە وتكەن ايقاستا ول حاۆەر توررەستى ۇتقان ەدى. ولار ءبىر-ءبىرىن جاقسى بىلەدى. يشتۆاننىڭ بوكسپەن اينالىس­قانىنا 3 جىل بولدى. سوندىقتان مەن ول رينگكە كوتەرىلگەندە ازداپ الاڭداعانىم راس. – وسى جارىس قاراشا ايى­نان باستالدى عوي. قازىر جارتى جىل وتكەندە قۇراماعا قانداي باعا بەرەر ەدىڭىز؟ قاي بوكسشى كو­ڭىلىڭىزدەن شىقتى, قايسى­سى­نا كوڭىلىڭىز تولمادى دەگەندەي. – «استانا ارلاندارى» جوباسى اشىلعاندا ءبىراز بوكسشى شا­قى­رىلدى. راس, العاشقى كەزدە كوبى بۇل جوبانى تۇسىنبەي قالدى. ءبىز دە تۇسىنبەي, ۇلتتىق قۇراما كوماندامەن قارىم-قاتىناسىمىز قا­لاي بولادى ەكەن دەپ ويلاپ ءجۇر­دىك. سوندىقتان كوپ ارىپتەس­تە­رىمىز جىگىتتەرىن كومانداعا بەرگىسى كەلمەدى. – كومانداعا العاشقى كەزدە ءبىراز جىگىتتەر الىنعان ەدى. كەيىن ولار نەگە كورىنبەي كەتتى؟ – باعدات الىمبەكوۆ, نۇرلان سەيتىمبەت, ازامات سماعۇلوۆ, بەرىك ابدراحمانوۆ, ميراس بايىر­حا­نوۆ سياقتى جىگىتتەر بۇل جوباعا دايىن ەمەس ەكەندەرىن كورسەتتى. ەندى جاڭا ماۋسىمدا ءبىز كومان­دانى كۇشەيتەتىن بولامىز. بىزدە قازىر اۋىر سالماقتا پروبلەما بار. ميليۋتين ستانكوۆيچ جوباعا دايىن ەمەس. جاس جىگىت, 20-دا عانا. بۇل – اۋىر سالماق ءۇشىن وتە از جاس. بەرنات يشتۆان دا جاس جىگىت. 1989 جىلعى. گانادان كەلگەن امپونساح ماكسۋەلل دە دايىن ەمەس. ونىڭ تاجىريبەسى وتە از. – ولاردى قالاي تاڭداپ ال­دى­ڭىزدار؟ – شىلدە ايىندا لوندوندا جەرەبە بولعان. سوندا بۇل جوبادا لە­گيونەر بولۋى كەرەك دەلىنگەن. تاڭداپ الماساڭ, WSۆ باسشى­لا­رى كۇشتەپ بەرەتىن ەدى. ءسويتىپ, بىزگە WSۆ ماماندارى شەتەل بوكس­شىلارى تۋرالى مالىمەت بەرىپ, ولاردىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن جەكپە-جەكتەردى كورسەتتى. ءبىز وسى كاسسەتالاردى كورىپ, وزىمىزگە لايىق جىگىتتەردى الۋ ءۇشىن لون­دونعا بارعان ەدىك. بىراق لەگيونەرلەردى تاڭداۋعا كەلگەندە ءبىزدىڭ كوماندانىڭ ءنومىرى 9 بولدى دا الدىمىزداعى 8 كوماندا ءبىز قاراپ جۇرگەن بوكسشىلاردى الىپ كەتتى. – الدارىڭىزدى وراعان كىمدەر سوندا؟ – اقش, يتاليا, ءۇندىستان كو­مان­دالارى. ۇندىلەر كوپ لەگيونەرلەردى الدى. قازىر ونىڭ نە سەبەپتەن قۇرىلماي قالعانىن بىلمەيمىن. سودان كەيىن ونىڭ لەگيونەرلەرىن كورەيا كومانداسى الىپ كەتتى. سوندىقتان امال جوق, بىزگە يشتۆان, ستانكوۆيچ پەن ماك­سۋەللدى الۋعا تۋرا كەلدى. – وزبەك لەگيونەرلەرى بىزگە قالاي كەلدى؟ ولار ورتا جولدا قو­سىلدى عوي؟ – بىزدە اۋىر سالماقتا پروبلەما بولعان سوڭ, لەگيونەرلەردى ىزدەي باستادىق. قازاقتاردى الۋعا بولمايدى. نەگە دەسەڭىز, لەگيونەرلەر كوپ بولۋى كەرەك. سول سەبەپتەن ءبىز امالسىزدان الىسقا بار­ماي, جاقىن شەتەلدىڭ بوكس­شىلارىن ىزدەي باستادىق. – ولارعا كوڭىلىڭىز تولا ما؟ – رامجون احمەدوۆ بىزگە كوپ كومەكتەستى. ءبىز ساردور ابدۋل­لاەۆ­قا زور ءۇمىت ارتقان ەدىك. نەگىزى, ونىڭ تاجىريبەسى مول. بىزگە كەل­گەندە ونىڭ سالماعى 130 كيلو بولاتىن. قازىر 119-عا ءتۇستى. بۇل دا ول ءۇشىن ءالى كوپ. وعان تاعى 8-10 كيلو ءتۇسىرۋ كەرەك دەپ ويلايمىز. – بوكسشىلاردىڭ جارىسقا داي­ىندىعىن, مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن ءوتۋىن, كۇندەلىكتى رەجىمىن ايتىپ بەرسەڭىز. وسىنىڭ ءبارى قالاي جۇرگىزىلەدى؟ – جىگىتتەردىڭ دايىندىعىن ءبا­رىمىز اقىلداسىپ ىستەيمىز. ءدارى­گەر­لەرىمىز بار. يۋسۋپ شامۋزوۆ دەگەن دارىگەرىمىز حالىق­ارالىق اۋەسقوي بوكس فەدەراتسياسىنىڭ مە­ديتسينا كوميسسياسىنىڭ مۇشە­سى. باقىت ءسار­سەكباەۆتىڭ باپكەرى كارىم ماح­مۇدوۆ, تاعى ءبىر باپكەرىمىز ولەگ كوۆالچۋگ ءبارىمىز بوكسشىلارعا جاۋاپ بەرەمىز. ەندى فينالعا از ۋاقىت قالدى عوي. شارشاعان جىگىتتەردى ۇيلەرىنە دەمالۋعا جىبەردىك. ءمۇسا­پى­روۆ, سارسەكباەۆ, ءسى­لام وت­با­سىلى جىگىتتەر. بالا­لارىنىڭ ماڭدايىنان ءبىر يىسكەپ قايت­سىن. وسى بوكس­شى­لاردىڭ ءبارى 6-7 مامىر كۇندەرى قىتايدا «پاريج يۋنايتەد» كومان­دا­سىنا قارسى جەكپە-جەك وتكى­زەدى. ال 27-28 مامىر كۇن­دەرى قانات ءابۋتالىپوۆ پەن ەرجان ءمۇساپىروۆ جەكەلەگەن چەمپيوناتتا وليمپيادا جول­دا­ما­سى ءۇشىن كۇش سىناسادى. قانات الجيرلىك ءابدىلحافيد بەنشابلامەن, ال ەرجان قىتاي جيمين ۆانگپەن كەزدەسەدى. وسى جەكپە-جەكتە جەڭگەنگە 20 000 اقش دوللارىمەن قوسا, وليمپيادا جولداماسى بەرىلەدى. جەڭىلگەن بوكسشى 10 000 اقش دول­لا­رىن الادى. ال 6-7 مامىردا فينالدا جەڭگەن كومانداعا 500 000 دوللار تابىس ەتىلەدى. ۇتىلعان ۇجىمعا 150 000 اقش دوللارى تيەدى. – فينالدا قانات سىلامعا كوپ ءۇمىت ارتامىز. بىراق ءبىر بايقاعانىمىز, ول جانكۇيەر­لەردىڭ قولداۋىنا سەنىپ بوكس­تا­ساتىن سياقتى ما, قالاي؟ – ول جىگىتتىڭ تاجىريبەسى جەتكىلىكتى. ونىڭ ءتاسىلى سونداي بول­عان سوڭ, وزىنە سەنىپ بوكستاسادى. قانات ءار سەكونتتى باقىلاپ وتى­رادى. ءوزىنىڭ دايىندىعىنا سەنەدى. ءبىز دە ونىڭ الداعى جەكپە-جەگىنە سەنەمىز. قانات ءوزى بىزگە كەش كەلدى. سول سەبەپتەن رەيتينگتە جي­ناعان ۇپايى از بولدى دا, وليم­پيادا جولداماسى ءۇشىن كەزدەسۋگە وتپەي قالدى. ول ەرتە كەلگەندە بىزگە قاتتى كومەكتە­سەتىن ەدى. سوعان قاراماستان, قازىر جاقسى ناتيجە كورسەتىپ وتىر. – كەلەسى ماۋسىمعا كىمدەردى شاقىراسىزدار؟ – كلۋبتاعى جىگىتتەردى ايتسام, ءمىرجان راحىمجانوۆ, قانات ءابۋ­تالىپوۆ, مەرەي اقشالوۆ, ەرجان ءمۇساپىروۆ, قانات ءسىلام قالادى. باقىت سارسەكباەۆتى بىلمەيمىن. ونىڭ جاسى بولسا كەلىپ قالدى. ءارى قاراي بوكستاسا ما, جوق پا, بىزگە بەلگىسىز. بىزدە اۋىر سالماقتا پروبلەما كوپ دەپ جاڭا ايتتىم عوي. ستانكوۆيچ پەن ماك­سۋەللدەن قۇتىلاتىن شى­عارمىز. ولاردىڭ تاجىريبەسى ازداۋ, ۋاقىت بولسا ءوتىپ بارادى. بىزگە بىردە-ءبىر جەڭىس اكەلمەسە, ولاردى نەگە ۇستاۋعا ءتيىسپىز؟! – بوكسشىلاردىڭ ماتە­ريال­دىق جاعدايى قالاي ەكەن؟ – ماتەريالدىق جاعدايى جاق­سى. جاقسى ايلىق الادى. ولار­دىڭ ايلىعىن WSۆ باسشىلارى شەشكەن. ال لەگيونەرلەر ءبىزدىڭ جىگىتتەردەن كوبىرەك الادى. ولار­دىڭ جالاقىسى لوندوندا وتكەن جەرەبەدە بەلگىلى بولعان. وتكەن جەكپە-جەكتەردە ءاربىر بوكسشى جەڭىس ءۇشىن 5 000, ال جەڭىلىس ءۇشىن 1000 اقش دوللارىن الىپ وتىردى. جالاقىسى – 2 500 اقش دوللارى بولدى. – سارسەكباەۆتىڭ وليپيا­دا­عا بارۋى مۇمكىن بە؟ – وسى جارىستا باقىت وليمپيادا جولداماسى ءۇشىن تالاسا المادى. ەندى ول باسقا جارىس­تار­دا ءوزىن كورسەتە السا, كوماندا وسى جىگىت بىزگە ءالى كەرەك دەپ شەشسە, وليمپياداعا بارۋى  مۇمكىن. جارىسقا قانات ەكەۋىنىڭ دە بارعانى دۇرىس بولار ەدى. ول ءۇشىن ءسار­سەكباەۆ 69 كيلوعا اۋىسسا, قانات 75-تە قالسا دەيمىن. 75-تە سەرىك ساپيەۆ تە بار. قازىر ەش­تەڭە ايتا المايمىن. ءبارىن ۋاقىت كورسەتەدى. اڭگىمەلەسكەن داستان كەنجالين.