ءارتاراپتاندىرۋ اۋىلدىڭ الەۋەتىن ارتتىرادى

وڭىردەگى قاشىر اۋدا­نىنا بارىپ كەلدىك. مول استىق وسىرەتىن, اۋىلدارى مالعا تولى, كوكونىس-جەمىس­تەرى دە, كارتوبى, كۇن­باعىسى, ءتاتتى بالى دا جەت­كىلىكتى, تۇرمىس-ءتىر­شى­لىكتەرى اۋقاتتى, الەۋەت­تى اۋدان سانالادى. ال ەلباسى بيىلعى جول­داۋىن­دا «اگرارلىق سەكتور ەكو­نو­مي­كانىڭ جاڭا درايۆەرىنە اينالۋى كەرەك. قازاقستاننىڭ اگرو­ونەركاسىپ كەشەنىنىڭ بولا­شاعى زور. كوپتەگەن پوزيتسيالار بويىنشا ءبىز الەمدە ءىرى اگرارلىق ەكسپورتتىق ءونىم وندىرۋشىلەردىڭ ءبىرى بولا الامىز. بۇل, اسىرەسە, ەكولوگيالىق تازا تاعامدارعا قا­تىستى. «Made in Kazakhstan» برەن­دى سونداي ونىمدەردىڭ ەتا­لونى بولۋعا ءتيىس» دەپ اتاپ ءوتتى. – ەندى ينۆەستيتسيالىق جوبا­لار­دىڭ ەسەبىنەن سۋارمالى ال­قاپ­تاردىڭ اۋماعىن ۇلعايتۋدى جوس­پارلاپ وتىرمىز. ەلباسى سۋار­مالى ەگىس الاڭىن 5 جىل ءىشىن­دە 40 پايىزعا كەڭەيتىپ, 2 ميل­ليون گەكتارعا جەتكىزۋ, اۋىل شارۋا­شىلىعىن ءارتاراپتاندىرۋ جاي­لى جولداۋىندا ايتتى. قازىر اۋدانداعى بىرقاتار شارۋا قو­جا­لىقتارى سۋارمالى ەگىس ال­قاپ­تارىنىڭ كولەمىن 130-140 گەك­تارعا جەتكىزبەكشى. اۋداندا سۋارمالى ەگىستىكتەر اۋماعىن 5500 گەكتارعا دەيىن جەتكىزەتىن بولساق, بۇل كەڭەستىك كەزەڭدەگى كولەمگە ساي كەلەدى, – دەدى اۋدان اكىمى جانات شۇعاەۆ. ەكىنشى ءبىر ناتيجە, اۋدان ور­تا­لىعى تەرەڭكولدە جاس مامان­­دارعا ارنالعان 16 پاتەرلى جاتاق­حانا پايدالانۋعا بەرىلىپتى. تۇر­عىن ءۇي باعدارلاماسى شەڭ­بەرىندە 24 پاتەرلى ءتورت تۇرعىن ءۇيدىڭ جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاماسى ازىرلەنۋدە. – ءبىز قۇرىلىسى ءبىرىنشى جار­تى­­جىلدىقتا اياقتالاتىن ور­تا­لى­قتاندىرىلعان جىلۋ جانە سۋ جۇيەسى بار 4 پاتەرلى ءبىر تۇر­­­­عىن ءۇي مەن ەكى پاتەرلى بەس جە­كە ءۇيدى ساتىپ الۋدى جوسپار­لاپ وتىر­­مىز, – دەدى اۋدان باس­شى­سى. – سونىمەن بىرگە, تىرەك اۋىلداردا بيۋدجەتتىك سالا قىز­مەتكەرلەرى ءۇشىن ەكى پاتەرلى ءۇش ءۇيدىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزەتىن مەر­دى­گەرلەر انىقتالدى. بىل­تىر اۋدان­عا كەلگەن 65 جاس ما­مان­نىڭ 35-ءى كوتەرمە قولداۋ جەڭىل­دىك­تەرىن الىپتى. اۋدان­نىڭ 2017 جىل­عا ارنالعان دامۋ بيۋدجەتى 1,1 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. وسى قارا­جات­تىڭ ەسەبىنەن 9 جوبا جۇزەگە اسپاق. اۋدان شارۋاشىلىقتارى­­­نىڭ كومەگىمەن اۋىلدارداعى 25 كو­شە­گە اسفالت توسەلىپ, جول­دار ءجون­دەۋدەن ءوتتى. اۋدان ور­تا­­­لى­­­عىن­دا 2 شاعىن فۋتبول الا­­ڭى, بىرنەشە شاعىن ويىن الاڭ­­دارى جاسال­دى. اۋدان ورتالىعىندا دەنە شىنىقتىرۋ, ساۋىقتىرۋ كەشەنى سالىنادى. قىزىلداۋ اۋىلىنىڭ كلۋب ءۇيىن وسى اۋىلدىق اۋماق اۋما­عىن­داعى بىرقاتار شارۋا قوجالىق­تارىنىڭ باسشىلارى 5 ميلليون تەڭگەدەي قاراجات جۇمساپ, جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدى. مۇنداي يگى ىسكە بىرقاتار شارۋا قوجالىقتارى بىرلەسىپ, 22 ميل­ليون تەڭگەدەي قارجى ءبولىپ, ۇلەس قوستى. – بىلتىر 30 مىڭ توننا كار­توپ جيناپ الدىق. يگور ششەر­باك باسقاراتىن شارۋا قو­جا­­­لىعى كارتوپتىڭ ءار گەك­تارى­­نان 45 تونناعا دەيىن ءونىم ال­دى. يەلىگىندە 600 گەكتار سۋار­ما­لى القاپ بار بولسا, ونىڭ 160 گەكتارىنا كارتوپتىڭ كراحمالى از, گوللانديالىق ەلي­تالى «گالا» تۇقىمىن ەگەدى. تامشىلاتىپ سۋارۋ كەشەنىن ىسكە قوستى. شارۋا­شىلىق ورنا­لاس­قان بوبروۆكا اۋىلىندا سىيىم­دىلىعى 6,5 مىڭ توننالىق كوكونىس ساقتاۋ قوي­­ما­سىن سالدى. مول ءونىم الۋعا سۋار­­ما­لى ال­قاپ­تاردى ىسكە قوسۋ جانە زا­ما­ناۋي اۋىلشارۋاشى­لىق تەح­­ني­­­كالاردى پايدالانۋ ارقىلى جەتتىك, – دەيدى جانات شۇعاەۆ. شارۋا قوجالىقتارى سۋارمالى القاپتار اۋماعىن جىل سايىن ارتتىرىپ كەلەدى. جەرگىلىكتى تۇر­عىندارعا جۇمىس بار. قازىر قوي­ما كارتوپقا, كوكونىسكە تولىپ تۇر. قويمانىڭ باستى ەرەكشەلىگى – مۇندا ءونىم ساقتاۋ تۇگەلدەي كومپيۋتەرمەن باسقارىلادى. ەكىن­ش­ىدەن, جوعارىدا ايتقانى­مىزداي, كارتوپ وسىرۋشىلەر وسىن­داي رەكوردتىق كورسەتكىشكە سۋار­مالى القاپتاردى ءتيىمدى دامىتۋ, ءونىم وسىرۋدەگى جاڭاشىلدىقتار ارقىلى قول جەتكىزدى. اۋدان اكىمىنىڭ ايتۋىنشا, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكپەن اينالىساتىن نىسانداردىڭ سانى 1342 بىرلىكتى قۇراسا, 1770 ادام شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكپەن اينالىسادى ەكەن. جالپى, اۋدان بويىنشا اۋىلشارۋاشىلىق وندىرىسىمەن 12 كاسىپورىن, 207 شارۋا جانە فەرمەرلىك قوجا­لىق­تار, 6858 جەكە شارۋالار اينالىسادى. اۋدان اكىمى جانات شۇعاەۆپەن بولعان اڭگىمەدەن اۋداندا اۋىل­شارۋاشىلىق ونىمدەرىن ءوندى­رەتىن كووپەراتيۆتەر قۇرى­لىپ جاتقانىن بىلدىك. فاريدا بىقاي, «ەگەمەن قازاقستان» پاۆلودار وبلىسى, قاشىر اۋدانى